i

LỜI MỞ ĐẦU
I. Tính cấp thiết của luận văn
Trong bất kỳ một nền kinh tế nào thì vai trò của doanh nghiệp vừa và
nhỏ (viết tắt: “DNV&N”) ngày càng được khẳng định và giữ vị trí quan trọng
trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Đối với nước ta,
phát triển DNV&N hiện đang là vấn đề được Đảng và Nhà nước đặc biệt coi
trọng và ưu tiên phát triển, được xem là một trong những nhiệm vụ trọng tâm
trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của nước ta trong giai đoạn hiện
nay và những năm tiếp theo. Qua thực tế hoạt động, các DNV&N đang ngày
càng có vai trò quan trọng, là động lực tăng trưởng của nền kinh tế khi mà
Việt Nam đang hội nhập ngày càng sâu rộng vào nền kinh tế thế giới.
Để thúc đẩy DNV&N phát triển đòi hỏi phải giải quyết hàng loạt các
khó khăn mà các doanh nghiệp này đang gặp phải trong đó khó khăn lớn nhất,
cơ bản nhất và phổ biến nhất đó là thiếu vốn sản xuất và đổi mới công nghệ.
Thực tế hiện nay cho thấy nguồn vốn tín dụng ngân hàng đầu tư cho phát triển
DNV&N còn rất hạn chế vì rất nhiều nguyên nhân khác nhau cả từ phía các
ngân hàng thương mại (viết tắt: “NHTM”) lẫn các doanh nghiệp. Vì vậy, để
hỗ trợ vốn cho các DNV&N có điều kiện phát triển thì rất cần sự quan tâm
đúng mức từ phía NHTM.
Vì những lý do trên, tác giả đã lựa chọn đề tài nghiên cứu: “Mở rộng
cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Công thương Việt
Nam – Chi nhánh Nghệ An”.
II. Mục đích nghiên cứu
1. Hệ thống hoá lý luận về hoạt động cho vay đối với DNV&N của
Ngân hàng thương mại.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động cho vay DNV&N tại Ngân
hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Nghệ An.
3. Đề xuất một hệ thống giải pháp nhằm mở rộng cho vay DNV&N tại
Ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Nghệ An.


Các vấn đề lý luận cơ bản về hoạt động cho vay DNV&N của
Ngân hàng thương mại.
Thực trạng cho vay Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng
TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Nghệ An.
Giải pháp mở rộng cho vay Doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân
hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Nghệ An.


iii

CHƯƠNG 1
CÁC VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HOẠT ĐỘNG
CHO VAY DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ CỦA NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI
1.1 Khái quát về Ngân hàng thương mại
Khái niệm: Theo Luật TCTD khoản 1 và khoản 7 Điều 20 đã xác định
"TCTD là doanh nghiệp hoạt động kinh doanh tiền tệ, làm dịch vụ ngân hàng
với nội dung nhận tiền gửi và sử dụng tiền gửi để cấp tín dụng, cung cấp các
dịch vụ thanh toán" và trong các loại hình TCTD thì " ngân hàng là một tổ
chức kinh doanh tiền tệ mà hoạt động chủ yếu và thường xuyên là nhận tiền
gửi của khách hàng với trách nhiệm hoàn trả và sử dụng số tiền đó để cho
vay, thực hiện các nghiệp vụ chiết khấu và làm phương tiện thanh toán".
NHTM có ba chức năng cơ bản sau: Chức năng trung gian tín dụng,
chức năng trung gian thanh toán và chức năng tạo tiền.
Các hoạt động chủ yếu của NHTM: NHTM thực hiện các hoạt động
chủ yếu sau: Huy động vốn, cho vay, kinh doanh ngoại tệ, trung gian thanh
toán, bảo lãnh và nhiều hoạt động khác.
1.2 Hoạt động cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ của NHTM
1.2.1 Khái quát về Doanh nghiệp vừa và nhỏ

Khái niệm cho vay đối với DNV&N:
Khi nói đến hoạt động cho vay của NHTM đối với DNV&N chính là
nói đến hoạt động cho vay đối với nền kinh tế của Ngân hàng và khi đề cập
đến khái niệm cho vay đối với DNV&N sẽ không nằm ngoài khái niệm cho
vay nói chung của các NHTM.
Theo Điều 3 khoản 1 Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN về quy chế
cho vay của các TCTD đối với khách hàng thì cho vay được định nghĩa như
sau: “Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, trong đó TCTD giao cho khách
hàng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời gian nhất định theo
thoả thuận với nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi”.


v

1.2.2.2 Phân loại cho vay đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ
Hiện nay có nhiều tiêu chí để phân loại cho vay, xin nêu ra một số tiêu
chí phổ biến như sau: Phân loại cho vay theo thời hạn; theo đối tượng cho
vay; theo loại tiền; theo hình thức bảo đảm tiền vay; theo mục đích sử dụng
vốn; theo xuất xứ tín dụng và theo phương pháp hoàn trả.
Nguyên tắc cho vay DNV&N: Theo Quyết định 1627/2001/QĐ-NHNN
về quy chế cho vay của các TCTD đối với khách hàng, cho vay DNV&N phải
sử dụng vốn vay đúng mục đích đã thoả thuận trong hợp đồng tín dụng, hoàn trả
nợ gốc và lãi vốn vay đúng thời hạn đã thoả thuận trong hợp đồng tín dụng.
Phương thức cho vay DNV&N: Các phương thức cho vay DNV&N
gồm: Phương thức cho vay từng lần, phương thức cho vay theo hạn mức cho
vay, phương thức cho vay theo dự án đầu tư và nhiều phương thức cho vay
khác như: Cho vay hợp vốn, cho vay theo hạn mức tín dụng dự phòng,....
1.2.3 Mở rộng cho vay DNV&N của NHTM
Khái niệm mở rộng cho vay của NHTM: Mở rộng cho vay đối với
DNN&V có thể hiểu đó là sự tăng lên về quy mô, số lượng và phạm vi các

Thứ năm: Mạng lưới kênh phân phối là yếu tố quyết định đến việc mở
rộng cho vay theo phạm vi. Do vậy, muốn mở rộng cho vay thì phải mở rộng
mạng lưới nhằm tiếp cận một cách gần nhất với khách hàng.
Thứ sáu: Khả năng quản trị rủi ro. Mở rộng cho vay nói chung phải đi
đôi với kiểm soát và nâng cao chất lượng tín dụng để đảm bảo việc mở rộng
cho vay phát huy được hiệu quả và là tiền đề để tiếp tục mở rộng cho vay.
1.3.2 Các nhân tố khách quan
Các nhân tố khách quan ảnh hưởng đến khả nang mở rộng cho vay
DNV&N của NHTM bao gồm: Môi trường kinh tế; môi trường chính trị và
pháp lý; môi trường pháp luật; sự phát triển của nền kinh tế; chính sách tiền tệ
tín dụng trong từng thời kỳ; cạnh tranh trong hoạt động ngân hàng; mức độ
đáp ứng các điều kiện vay vốn doanh nghiệp; hiệu quả hoạt động của doanh
nghiệp; thủ tục xử lý hành chính; thông tin về doanh nghiệp.


vii

CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG CHO VAY DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ
TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG VIỆT NAM
CHI NHÁNH NGHỆ AN
2.1 Khái quát về ngân hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi
nhánh Nghệ An
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển
Qua hơn 20 năm xây dựng và phát triển, Chi nhánh Nghệ An đã khẳng
định được vị trí của một chi nhánh NHTM lớn trên địa bàn và đã đóng góp
một phần quan trọng đối với sự phát triển kinh tế của tỉnh Nghệ An.
2.1.3 Kết quả kinh doanh chủ yếu
Tính đến thời điểm 30/06/2010 nguồn vốn huy động tăng 218.623 triệu
đồng, dư nợ cho vay tăng 345 tỷ đồng đồng so với thời điểm 31/12/2009.

động trong ngành thương mại dịch vụ và ngành xây dựng, dư nợ cho vay hai
ngành này chiếm tỷ trọng 73% tổng dư nợ cho vay năm 2009 và chiếm 74%
tổng dư nợ cho vay tính đến thời điểm 30/06/2010. Ngoài ra, ngành công
nghiệp chế biến và ngành khoa học & công nghệ mặc dù Chi nhánh đã đầu tư
cho vay nhưng với doanh số và dư nợ thấp. Còn lại, các ngành kinh tế khác
hầu như cho vay rất ít thậm chí không đầu tư.
Thứ ba: Phương thức cho vay chủ yếu của ngân hàng áp dụng cho
khách hàng là phương thức cho vay từng lần, tiếp theo là cho vay theo
phương thức hạn mức và cuối cùng là phương thức cho vay theo dự án đầu tư.
Thứ tư: Phạm vi cho vay đã dần được mở rộng, chính sách cho vay các
DNV&N của Chi nhánh Nghệ An trong thời gian vừa qua chỉ tập trung vào
các khách hàng đăng ký và hoạt động tại địa bàn Thành phố Vinh, hầu như
không cho vay đối với các khách hàng tại các địa bàn khác. Dư nợ khách
hàng tại Thành phố Vinh năm 2009 chiếm 81% tổng dư nợ và đến thời điểm
30/06/2010 chiếm 84% tổng dư nợ.


ix

2.3 Đánh giá thực trạng cho vay doanh nghiệp vừa và nhỏ của ngân
hàng TMCP Công thương Việt Nam – Chi nhánh Nghệ An
2.3.1 Kết quả đạt được
Có thể nhận xét rằng, chính sách tín dụng của Chi nhánh Nghệ An vẫn
chưa quan tâm đúng mức trong việc mở rộng đầu tư cho vay đối với các
khách hàng là các DNV&N. Dư nợ cho vay của các DNL chiếm tỷ trọng khá
cao trong tổng dư nợ cho vay hàng năm của Chi nhánh và tập trung vào một
số ít khách hàng lớn. Tuy nhiên, việc mở rộng cho vay các DNV&N trong
thời gian qua đã đem lại kết quả nhất định, dư nợ cho vay tăng, số lượng
khách hàng tăng đi đôi với việc chất lượng dư nợ được kiểm soát một cách
chặt chẽ.

không đồng đều, thiếu những cán bộ có trình độ chuyên môn giỏi, có trình độ
ngoại ngữ, vi tính và có khả năng giao tiếp tốt.
b, Nguyên nhân khách quan
Thứ nhất: Quy định về các điều kiện cho vay đối với khách hàng của
NHCT Việt Nam rất chặt chẽ là một trong những nguyên nhân dẫn đến khó
khăn trong việc mở rộng cho vay nói chung.
Thứ hai: Thông thường báo cáo tài chính phản ánh không trung thực
tình hình hoạt động của đơn vị. Vì vậy, ngân hàng sẽ khó cho vay nếu căn cứ
vào số liệu trên báo cáo tài chính do khách hàng cung cấp.
Thứ ba: Từ năm 2009 đến nay hầu hết các NHTM cổ phần đều được
cấp phép hoạt động trong một thị trường chưa phát triển với tốc độ tương
xứng như tốc độ thành lập ngân hàng mới đã làm cho sự cạnh tranh trong lĩnh
vực ngân hàng càng thêm gay gắt.


xi

CHƯƠNG 3
GIẢI PHÁP MỞ RỘNG CHO VAY DOANH NGHIỆP
VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƯƠNG
VIỆT NAM - CHI NHÁNH NGHỆ AN
3.1 Định hướng hoạt động cho vay của ngân hàng TMCP Công
thương Việt Nam – Chi nhánh Nghệ An
3.1.1 Định hướng phát triển
Trong những năm tới, Chi nhánh Nghệ An tiếp tục triển khai mạnh mẽ
chiến lược phát triển mạng lưới, đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ và nâng cao
hiệu quả kinh doanh. Chuẩn hóa mô hình tổ chức và quản trị điều hành, phát
triển nguồn nhân lực chất lượng cao, cải thiện căn bản chất lượng nguồn nhân
lực và đẩy mạnh phát triển & ứng dụng công nghệ thông tin.
3.1.2 Định hướng hoạt động cho vay

3.2.4 Nâng cao chất lượng đội ngũ nguồn nhân lực
Trong thời gian tới Chi nhánh Nghệ An cần giải quyết tốt các vấn đề
sau: Đào tạo cán bộ và xây dựng đội ngũ cán bộ có phong cách giao dịch
chuyên nghiệp, năng động. Thực hiện nghiêm túc công tác đánh giá cán bộ,
và công tác định biên, sắp xếp lao động. Ngoài ra, thực hiện một cách nghiêm
túc công tác tuyển dụng lao động …
3.2.5 Hoàn thiện và bổ sung các sản phẩm phù hợp DNV&N
Thiết kế lại các sản phẩm hiện có cho phù hợp với khách hàng
DNV&N đồng thời nghiên cứu phát triển sản phẩm mới.
3.2.6 Khai thác tối đa các nguồn vốn rẻ, dài hạn để tài trợ DNV&N
Phải đẩy mạnh việc khai thác các nguồn vốn giá rẻ thông qua NHCT
Việt Nam là việc mà Chi nhánh cần tiếp tục thực hiện mạnh hơn trong thời
gian tới nhằm hỗ trợ tốt nhất cho các doanh nghiệp.


xiii

3.2.7 Tăng cường hoạt động hỗ trợ phi tài chính đối với DNV&N
Trợ giúp khách hàng có thêm kênh khai thác thông tin nhằm hỗ trợ cho
hoạt động của doanh nghiệp. Từ đó sẽ có sức thu hút lớn hơn đối với các
doanh nghiệp khi Chi nhánh Nghệ An thực hiện tốt các dịch vụ hỗ trợ cũng
như nâng cao chất lượng sản phẩm cung ứng cho khách hàng.
3.2.8 Tăng cường tuyên truyền, quảng bá hoạt động của Ngân hàng
TMCP Công thương Việt Nam với DNV&N
Tạo thêm nhiều kênh thông tin có tính quảng bá rộng rãi và phổ biến
giúp khách hàng nhanh chóng tiếp cận với sản phẩm hiện có của ngân hàng và
giúp ngân hàng tiến gần hơn với đông đảo các đối tượng khách hàng.
3.2.9 Hoàn thiện hệ thống thông tin
Hoàn thiện hệ thống thông tin (bao gồm cả thông tin quản lý và thông
tin phục vụ khách hàng) có ý nghĩa quan trọng và là một nhiệm vụ cấp thiết.

DNV&N tại Chi nhánh Nghệ An, trên cơ sở sử dụng các phương pháp nghiên
cứu tác giả đã: (i) hệ thống một cách khái quát thực trạng hoạt động cho vay
DNV&N; (ii) đi sâu phân tích, chỉ ra những tồn tại và nguyên nhân dẫn đến
những tồn tại đó; (iii) đưa ra hệ thống giải pháp sát thực nhằm giải quyết vấn
đề mở rộng cho vay DNV&N đồng thời đưa ra những kiến nghị, đề xuất đối
với cơ quan ban ngành hữu quan trong việc hỗ trợ một cách có hiệu quả đối
với hoạt động của DNV&N cũng như đói với hoạt động của NHTM.