1
HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG
----------------------------------------

NGUYỄN THỊ LƯƠNG
NGHIÊN CỨU E-LEARNING VÀ ỨNG DỤNG THIẾT KẾ
BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ E-LEARNING
Chuyên ngành: Khoa học máy tính
Mã số: 60.48.01
Người hướng dẫn khoa học: TS. NGUYỄN MẠNH HÙNG
TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI – 2012


2

MỞ ĐẦU
Trong xã hội toàn cầu hóa ngày nay, học tập là việc cần làm trong suốt cuộc
đời không chỉ để đứng vững trong thị trường việc làm đầy cạnh tranh mà còn giúp
nâng cao kiến thức văn hóa và xã hội của mỗi người. Chúng ta cần học những kỹ
năng mới, đồng thời bồi dưỡng nâng cao những kỹ năng sẵn có và tìm ra những cách
thức mới và nhanh hơn để học những kỹ năng này.
E-learning là một phương pháp hiệu quả và khả thi, tận dụng tiến bộ của
phương tiện điện tử, internet để truyền tải các kiến thức và kĩ năng đễn những người
học là cá nhân và tổ chức ở bất kì nơi nào trên thế giới tại bất kì thời điểm nào. Với
các công cụ đào tạo truyền thống phong phú, cộng đồng người học online và các buổi
thảo luận trực tuyến, E-learning giúp mọi người mở rộng cơ hội tiếp cận với các khóa
học và đào tạo nhưng lại giúp giảm chi phí.
Nền kinh tế thế giới đang bước vào giai đoạn kinh tế tri thức. Vì vậy, việc nâng
cao hiệu quả chất lượng giáo dục, đào tạo sẽ là nhân tố sống còn quyết định sự tồn tại



4

Chương 1 - TỔNG QUAN
Nội dung chương này sẽ trình bày các vấn đề sau: Lịch sử phát triển Elearning, khái niệm tổng quan E-learning, tầm quan trọng của E-learning, công nghệ
E-learning, lợi ích E-learning, hạn chế E-learning, so sánh phương pháp học tập
truyền thống và phương pháp E-learning, tình hình phát triển và ứng dụng Elearning trên thế giới và ở Việt Nam.
1.1. Lịch sử E-Learning
Gắn với sự phát triển của CNTT và phương pháp giáo dục đào tạo, quá trình
phát triển của E-Learning có thể chia ra làm bốn thời kì như sau:
Trước năm 1983: Thời kì này, máy tính chưa được sử dụng rộng rãi, phương
pháp giáo dục “lấy giảng viên làm trung tâm” là phương pháp phổ biến nhất trong các
sở giáo dục.
Giai đoạn 1984 – 1993: Sự ra đời của các hệ điều hành và phần mềm trình
chiếu cho phép tạo ra những bài giảng có tích hợp âm thanh và hình ảnh.
Giai đoạn 1993 – 1999: Công nghệ Web được phát minh.
Giai đoạn 2000 - đến nay: Các công nghệ tiên tiến, công nghệ truy cập mạng
và băng thông Internet rộng, các công nghệ thiết kế Web đã trở thành cuộc cách
mạng trong giáo dục và đào tạo.
Ngày nay, thông qua Web, người dạy có thể hướng dẫn trực tuyến (hình ảnh,
âm thanh, các công cụ trình diễn) tới mọi người học. Điều này đã tạo ra một cuộc
cách mạng trong đào tạo với giá thành rẻ, chất lượng cao và hiệu quả. Đó chính là kỉ
nguyên của E-Learning.
1.2. Khái niệm tổng quan E-Learning
E-Learning (viết tắt của Electronic Learning) là một thuật ngữ mới. Hiện nay
theo các quan điểm và dưới các hình thức khác nhau có rất nhiều cách hiểu về ELearning. Hiểu theo nghĩa rộng, E-learning là một thuật ngữ dùng để mô tả việc học
tập và đào tạo dựa trên công nghệ thông tin và truyền thông, đặc biệt là công nghệ
thông tin.




6

1.6. Hạn chế của E-Learning
Về phía người học
• Tham gia học tập dựa trên e-Learning đòi hỏi người học phải có khả năng
làm việc độc lập với ý thức tự giác cao độ. Bên cạnh đó, cũng cần thể hiện khả năng
hợp tác, chia sẻ qua mạng một cách hiệu quả với giảng viên và các thành viên khác
• Người học cũng cần phải biết lập kế hoạch phù hợp với bản thân, tự định
hướng trong học tập, thực hiện tốt kế hoạch học tập đã đề ra.
Về phía nội dung học tập
• Trong nhiều trường hợp, không thể và không nên đưa ra các nội dung quá
trừu tượng, quá phức tạp. Đặc biệt là nội dung liên quan tới thí nghiệm, thực hành mà
Công nghệ thông tin không thể hiện được hay thể hiện kém hiệu quả.
• Hệ thống e-Learning cũng không thể thay thế được các hoạt động liên quan
tới việc rèn luyện và hình thành kỹ năng, đặc biệt là kỹ năng thao tác và vận động.
Về yếu tố công nghệ
• Sự hạn chế về kỹ năng công nghệ của người học sẽ làm giảm đáng kể hiệu
quả, chất lượng dạy học dựa trên e-Learning.
Bên cạnh đó, hạ tầng công nghệ thông tin (mạng internet, băng thông, chi
phí…) cũng ảnh hưởng đảng kể tới tiến độ, chất lượng học tập.
1.7. So sánh giữa các phương pháp học tập truyền thống với phương pháp eLearning
1.7.1. Các phương pháp học tập truyền thống
Giáo viên

Quản lí học sinh

Truyền đạt kiến thức


và thực hành

E-Learning
Người học

Tổ chức biểu
diễn tri thức

Thể hiện tri thức
trên máy tính
Tổ chức quản lý
học tập

Hình 1.2: Các chức năng của phương pháp e-Learning
1.8. Tình hình phát triển và ứng dụng E-Learning trên thế giới
1.9. Tình hình phát triển và ứng dụng E-Learning ở Việt Nam
Vào khoảng năm 2002 trở về trước, các tài liệu nghiên cứu, tìm hiểu về Elearning ở Việt Nam không nhiều. Trong 2 năm 2003-2004 ,việc nghiên cứu Elearning ở Việt Nam đã được nhiều đơn vị quan tâm hơn.
1.10. Kết luận chương
Chương mở đầu của luận văn đã giới thiệu tổng quan về E-Learning. Với
những ưu điểm học bất cứ mọi nơi, đào tạo tập trung, tiết kiệm chi phí và thời gian,
mở rộng phạm vi giảng dạy …E-Learning hứa hẹn mang đến cho người học rất nhiều
lợi ích. Tuy nhiên vẫn còn nhiều khó khăn và hạn chế về yếu tố công nghệ.


8

Chương 2 - THIẾT KẾ BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ E – LEARNING DỰA
TRÊN ADOBE PRESENTER
Trong chương này trình bày các bước thiết kế bài giảng điện tử E-Learning
dựa trên phần mềm Adobe Presenter.

Powerpoint thuần túy là để trình chiếu, cần phải có người dẫn chương trình và
thuyết minh (giáo viên, báo cáo viên).
Adobe Presenter đã biến Powerpoint thành công cụ soạn bài giảng e-Learning,
có thể tạo bài giảng để học sinh tự học, có thể ghi lại lời giảng, hình ảnh bạn giảng
bài, chèn các câu hỏi tương tác, chèn các bản flash, chèn các hoạt động ghi lại từ bất
cứ phần mềm nào khác qua flash, có thể đưa bài giảng lên giảng trực tuyến …
2.3. Qui trình xây dựng bài giảng điện tử
2.3.1. Bài giảng điện tử
2.3.1.1. Cấu trúc bài giảng điện tử
Trong mô hình dạy-học với sự hỗ trợ của máy tính, bài giảng điện tử là đơn vị
nhỏ nhất giáo viên cận sử dụng khi tiếp cận với giáo dục điện tử và có ứng dụng cụ
thể để nâng cao hiệu quả giảng dạy. Nó là sự thể hiện kịch bản của giáo án bài học,
không phải là giáo án. Cấu trúc hình thức được thể hiện như sau:
Bài : (tên bài học)
Mục 1

Mục 1.1

Mục 2
……………

Mục 1.2
……………

Mục m

Mục 1.k

Lý thuyết
Minh họa

Soạn các bài tập thực hành, bài tập trắc nghiệm cho từng phần hoặc toàn bài.
2.3.2.2. Nội dung minh họa
Âm thanh, ảnh, video.
2.4. Minh họa các bước xây dựng bài giảng
2.4.1. Môi trường làm việc với Adobe Presenter
2.4.2. Ghi âm bài giảng
Gọi lệnh ghi âm bài giảng từ menu Adobe Presenter \ Audio recording, một hộp thoại
cảnh báo xuất hiện như hình 2.2:

Hình 2.2: Ghi âm bài giảng


11

2.4.3. Ghi hình vào bài giảng
Gọi lệnh Adobe Presenter/ Capture Video xuất hiện hộp thoại như hình 2.4:

Hình 2.4: Ghi hình bài giảng
2.4.4. Tạo các câu hỏi tương tác lên bài giảng
Một điểm nổi trội của Adobe Presenter là cho phép chèn các câu hỏi tương tác
lên bài giảng. Presenter cho phép thiết kế 6 loại câu hỏi tương tác (interactive
questions) lên bài giảng.

Hình 2.5: Thiết kế các loại câu hỏi
2.5. Thiết lập thông tin về tác giả bài giảng
Để chèn các thông tin về tác giả của bài giảng, chọn menu Adobe Presenter \
Preference.
2.6. Xuất bản bài giảng
Mở menu Adobe Presenter \ Publish, nhấn vào nút Publish để xuất bản bài
giảng.

Thành công
Không thành
công

Đăng ký tài
khoản

Chọn lớp học

Kết nối vào học

1. Nhập mã lớp
2. Lấy thông tin ID, Pass
3. Nhập ID, Pass TeamView,
Skype.

Hình 3.2. Qui trình tham gia học trực tuyến


14

3.1.3. Quy trình thi trực tuyến

Hình 3.3. Qui trình thi trực tuyến
3.2. Thiết kế hệ thống
3.2.1. Quản trị hệ thống
3.2.1.1. Biểu đồ usecase tổng quát

Hình 3.4. Biểu đồ usecase tổng quát của quản trị hệ thống
3.2.1.2. Biểu đồ usecase cho chức năng đổi thông tin cá nhân

3.2.3.4. Biểu đồ usecase chức năng đổi mật khẩu
3.2.3.5. Biểu đồ usecase chức năng xem kết quả thi
3.2.4. Quản lý tài liệu bài giảng
3.2.4.1. Biểu đồ usecase tổng quát

Hình 3.25. Biểu đồ usecase tổng quát chức năng quản lí tài liệu bài giảng
3.2.4.2. Biểu đồ usecase chức năng quản lý tài liệu
3.2.4.3. Biểu đồ usecase chức năng quản lý hệ thống
3.3. Biểu đồ tuần tự
3.3.1. Chức năng của người quản trị
3.3.1.1. Biểu đồ tuần tự chức năng đăng nhập hệ thống
3.3.1.2. Biểu đồ tuần tự cho chức năng thêm mới thông tin
3.3.1.3. Biểu đồ tuần tự cho chức năng sửa thông tin
3.3.1.4. Biểu đồ tuần tự cho chức năng xóa thông tin
3.3.1.5. Biểu đồ tuần tự cho chức năng thống kê


17

3.3.2. Chức năng của người giáo viên
3.3.2.1. Biểu đồ tuần tự cho chức năng đăng nhập hệ thống cả 2 ứng dụng
3.3.2.3. Biểu đồ tuần tự cho chức năng ra đề thi tự động
3.3.2.2. Biểu đồ tuần tự cho chức năng upload câu hỏi
3.3.2.4. Biểu đồ tuần tự cho chức năng ra đề thi thủ công
3.3.2.5. Biểu đồ tuần tự cho chức năng kích hoạt đề thi
3.3.2.6. Biểu đồ tuần tự cho chức năng kết xuất dữ liệu
3.3.2.7. Biểu đồ tuần tự cho chức năng thống kê câu hỏi
3.3.3. Chức năng đối với thí sinh
3.3.3.1. Biểu đồ tuần tự cho chức năng đăng nhập hệ thống
3.3.3.2. Biểu đồ tuần tự cho chức năng thi của thí sinh



19

4.2.2. Quản lý đề thi
4.2.3. Quản lý ngân hàng câu hỏi
4.2.3.1. Quản lý câu hỏi
4.2.3.2. Upload ngân hàng câu hỏi
4.2.4. Quản lý bài làm
4.3. Các giao diện của thí sinh
4.3.1. Giao diện thi của thí sinh

Hình 4.19. Giao diện thực hiện bài thi
4.3.2. Giao diện học trực tuyến
4.3.2.1. Giao diện đăng ký khóa học

Hình 4.22. Giao diện đăng ký khóa học
4.3.2.2. Giao diện hiển thị danh sách các khóa học.
4.4. Áp dụng vào công tác dạy học tại trường THPT Chuyên Bắc Ninh
Luận văn đã áp dụng vào trường THPT Chuyên Bắc Ninh như sau:


20

- Một số thầy cô trong trường đã biết cách thiết kế bài giảng điện tử E-learning
dựa vào phần mềm Adobe Presenter.
- Các thầy cô đã gửi một số tài liệu bài giảng, các câu hỏi ôn tập, giáo án điện
tử lên website.
- Đã thử nghiệm cho một số học sinh thi trực tuyến.
4.5. Kết luận chương

- Giáo viên tất cả các môn tạo ngân hàng đề thi để học sinh thực hiện thi trực
tuyến.
- Trang web có thể sử dụng tới nhiều trường THPT khác trong toàn tỉnh.
- Cải thiện tốc độ khi xử lý câu hỏi
- Đánh giá được độ khó của câu hỏi


22


23