1
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
Chương 1 CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO VÀ VAI TRÒ CỦA HỆ
THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TỈNH ĐỒNG NAI
TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO
CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA HIỆN NAY

Trang
3

8
1.1

Chính sách tôn giáo, thực chất thực hiện chính sách tôn

1.2

giáo của Đảng, Nhà nước ta hiện nay
Vai trò hệ thống chính trị cơ sở tỉnh Đồng Nai trong

8

thực hiện chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta
hiện nay
Chương 2 THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT HUY VAI
TRÒ HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TỈNH
ĐỒNG NAI TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
TÔN GIÁO CỦA ĐẢNG, NHÀ NƯỚC TA HIỆN
NAY



CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ

CHỮ VIẾT TẮT

Chính sách tôn giáo

CSTG

Chính trị quốc gia

CTQG

Chủ nghĩa xã hội

CNXH

Công nghiệp hoá, hiện đại hoá
Hệ thống chính trị

CNH, HĐH
HTCT

Hệ thống chính trị cơ sở

HTCTCS

Kế hoạch hoá gia đình

KHHGĐ

quan điểm, chính sách giải quyết vấn đề tôn giáo đúng đắn: thực hiện quyền
tự do tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân, quan tâm chăm lo đời sống vật chất
và tinh thần của đồng bào tín đồ các tôn giáo, thực hiện đoàn kết lương - giáo,
phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân trong sự nghiệp xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam XHCN.
Trong công cuộc đổi mới đất nước, trước những yêu cầu và nhiệm vụ
mới của sự nghiệp cách mạng, đòi hỏi phát huy hơn nữa sức mạnh của cả
cộng đồng quốc gia dân tộc, sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân trong
đó có đoàn kết lương - giáo và đoàn kết giữa các tôn giáo.
Đảng ta xác định cốt lõi của công tác tôn giáo là công tác vận động
quần chúng; làm tốt công tác tôn giáo là trách nhiệm của cả HTCT dưới sự
lãnh đạo của Đảng. HTCTCS là cấp thấp nhất, cấp gần dân nhất trong HTCT
nước ta, có một vị trí vai trò quan trọng trong tổ chức thực thi quan điểm,
chính sách chung, trong đó có CSTG.
Nhận rõ vai trò và tầm quan trọng đó, thời gian qua HTCTCS tỉnh
Đồng Nai đã triển khai và thực hiện khá tốt CSTG của Đảng và Nhà nước,
góp phần giữ vững ổn định tình hình chính trị - xã hội trên địa bàn, tạo bước


4
phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân
cũng như đồng bào tín đồ các tôn giáo.
Tuy nhiên, ở một số nơi trên địa bàn, HTCTCS chưa phát huy tốt vai trò
của mình trong thực hiện CSTG. Công tác tôn giáo còn bộc lộ những yếu kém
nhất định, những mâu thuẫn, những bất đồng trong nhân dân, trong đồng bào tín
đồ các tôn giáo vẫn có lúc bộc lộ rõ. Thậm chí có những địa phương còn để sảy
ra những điểm nóng vì lý do tôn giáo, gây ra những hậu quả xấu, tạo ra những kẽ
hở cho các thế lực thù địch lợi dụng kích động, vu khống.
Vì vậy, nghiên cứu việc “phát huy vai trò HTCTCS tỉnh Đồng Nai
trong thực hiện CSTG của Đảng và Nhà nước ta hiện nay” là vấn đề có ý

nghiên cứu đề tài: Khắc phục ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo đối với sự nghiệp
bảo vệ Tổ quốc hiện nay, Đề tài khoa học cấp học viện, Hà Nội. 2003.
Nhiều nhà khoa học, nhà quản lý xã hội cũng đã quan tâm đến lĩnh vực
này: “Thực hiện tốt chính sách tôn giáo của Đảng nhằm củng cố tăng cường khối
đại đoàn kết toàn dân” của Nguyễn Văn Ngọc, Tạp chí Quốc phòng toàn dân, số
9 năm 2001; “Nghiên cứu tôn giáo trong bối cảnh thực hiện chính sách đại đoàn
kết toàn dân và công tác tôn giáo ở thời kỳ mới” của Trịnh Xuân Giới, Tạp chí
Nghiên cứu Tôn giáo, số 4 năm 2004; “Những âm mưu lợi dụng tôn giáo và vấn
đề dân tộc chống lại sự nghiệp cách mạng nước ta hiện nay” của Lê Bỉnh, Tạp
chí Cộng sản, số 10, tháng 5 năm 2004.
Những công trình khoa học trên đã phân tích khá sâu sắc về đặc điểm, cấu
trúc, vai trò của từng thành tố trong HTCTCS; xu hướng vận động, giải pháp xây
dựng HTCTCS; đề cập dưới nhiều góc độ khác nhau tới việc thực hiện CSTG
của Đảng và Nhà nước ta, xây dựng khối đoàn kết lương - giáo trong khối đại
đoàn kết toàn dân, khơi dậy và phát huy vai trò của đồng bào tín đồ các tôn giáo,
nhằm thực hiện thắng lợi sự nghiệp CNH, HĐH đất nước vì dân giàu, nước
mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
Nhưng đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu một cách cơ bản, toàn
diện và có hệ thống về phát huy vai trò của HTCTCS trong việc thực hiện CSTG


6
của Đảng và Nhà nước ở tỉnh Đồng Nai hiện nay. Vì vậy, đề tài luận văn không
trùng lặp với các công trình khoa học đã được công bố.
3. Mục đích, nhiệm vụ của luận văn
* Mục đích:
Luận văn làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của
HTCTCS trong thực hiện CSTG của Đảng và Nhà nước ta, từ đó đề xuất một số
giải pháp cơ bản nhằm phát huy vai trò đó trên địa bàn tỉnh Đồng Nai hiện nay.
* Nhiệm vụ:

sát thực tiễn, và phương pháp chuyên gia.
6. Ý nghĩa của đề tài
Đề tài góp phần làm rõ một số vấn đề lý luận, thực tiễn về vai trò của
HTCTCS tỉnh Đồng Nai trong thực hiện CSTG của Đảng, Nhà nước nhằm phát
huy vai trò đó trong giai đoạn hiện nay.
Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong
nghiên cứu, giảng dạy ở các trường trong và ngoài quân đội; làm tài liệu tham
khảo cho đội ngũ cán bộ cơ sở hiện nay.
7. Kết cấu luận văn
Luận văn gồm: phần mở đầu, 2 chương (4 tiết), kết luận, danh mục tài liệu
tham khảo và phụ lục.

Chương 1


8
CHÍNH SÁCH TÔN GIÁO VÀ VAI TRÒ CỦA CỦA HỆ THỐNG CHÍNH
TRỊ CƠ SỞ TỈNH ĐỒNG NAI TRONG THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH
TÔN GIÁO CỦA ĐẢNG VÀ NHÀ NƯỚC TA HIỆN NAY
1.1. Chính sách tôn giáo và thực chất thực hiện chính sách tôn giáo của
Đảng, Nhà nước ta hiện nay
1.1.1. Chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta hiện nay
CSTG của Đảng, Nhà nước ta là một hệ thống các chủ trương, sách
lược, kế hoạch và biện pháp cụ thể của Đảng và Nhà nước nhằm chỉ đạo toàn
bộ HTCT, cũng như mỗi công dân trong giải quyết, xử lý vấn đề tín ngưỡng,
tôn giáo phục vụ cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam
XHCN một cách khoa học, đạt hiệu quả cao.
CSTG của Đảng, Nhà nước ta là kết quả của sự vận dụng đúng đắn, sáng
tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh về tín ngưỡng, tôn giáo và
công tác tôn giáo, phù hợp với điều kiện lịch sử cụ thể ở nước ta.

thờ cúng thần thánh, những biểu tượng có tính truyền thống và các hoạt động tín
ngưỡng dân gian khác.
Mọi công dân theo hoặc không theo tín ngưỡng, tôn giáo đều bình đẳng
trước pháp luật, được hưởng đầy đủ các quyền công dân và phải làm tròn nghĩa
vụ đối với Tổ quốc. Các tổ chức, các cơ sở tôn giáo, các tín đồ, chức sắc các tôn
giáo có quyền sinh hoạt tôn giáo theo giáo lý, giáo luật và lễ nghi tôn giáo mà
mình theo. Công dân thực hiện quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo nhưng không
cản trở việc thực hiện nghĩa vụ công dân đối với Tổ quốc; hoạt động tín
ngưỡng, tôn giáo phải theo đúng quy định của pháp luật. Không được lợi
dụng tôn giáo để hoạt động mê tín dị đoan, không được ép buộc người dân
theo đạo,


10
Tự do tín ngưỡng, tôn giáo không có nghĩa là hoạt động tôn giáo nằm
ngoài khuôn khổ pháp luật, đi ngược lại lợi ích của Tổ quốc, của nhân dân;
cũng không có nghĩa là lợi dụng tôn giáo phá hoại cách mạng. Đây là một
quyền cơ bản của con người, cần phải được tôn trọng và bảo vệ không chỉ
trong Hiến pháp, mà cả trong thực tiễn cuộc sống. Vì vậy, trong khi thực hiện
nhất quán chính sách “tự do tín ngưỡng và tự do không tín ngưỡng” phải kiên
quyết đấu tranh chống mọi sự lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo phá hoại cách
mạng. Người có tín ngưỡng, tôn giáo và người không có tín ngưỡng, tôn giáo
phải tôn trọng lẫn nhau, không ai được quyền xâm phạm quyền tự do tín
ngưỡng, tôn giáo.
Tín đồ và các chức sắc tôn giáo không tuyên truyền lôi kéo, công kích
chống đối lẫn nhau. Mọi người đều phải tôn trọng tự do tín ngưỡng, tôn giáo của
người khác; nghiêm cấm mọi biểu hiện lôi kéo, áp đặt, vi phạm quyền tự do tín
ngưỡng, tôn giáo của nhân dân. “Trong hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo, người có
tín ngưỡng, tín đồ có trách nhiệm tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và
quyền tự do không tín ngưỡng, tôn giáo của người khác” [17, tr. 15 - 16].

theo tôn giáo, đoàn kết đồng bào theo các tôn giáo khác nhau. Trong giai đoạn
hiện nay khối đại đoàn kết ấy là động lực chủ yếu của sự nghiệp đổi mới đất
nước, của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Đoàn kết phải trên cơ sở lợi ích quốc gia dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí
Minh cũng đã từng nêu rõ: “Trong khi thực dân Pháp và can thiệp Mỹ tìm
mọi cách chia rẽ lương giáo, hòng cướp nước ta, thì việc đoàn kết toàn dân,
đoàn kết lương giáo để cứu nước, cứu dân là vô cùng cần thiết” [23, tr. 559].
Hiện nay trong công cuộc đổi mới đất nước theo định hướng xã hội chủ
nghĩa, đoàn kết lương - giáo phải lấy mục tiêu “dân giàu, nước mạnh, xã hội
công bằng, dân chủ, văn minh” làm điểm tương đồng.


12
Đồng bào có tín ngưỡng, tôn giáo cũng như đồng bào không có tín
ngưỡng, tôn giáo đều phải tôn trọng lẫn nhau, tôn trọng những ý kiến khác nhau
không trái với lợi ích của dân tộc; xóa bỏ những mặc cảm, tự ti, định kiến hoặc
phân biệt đối xử; xây dựng tinh thần cởi mở, tin tưởng lẫn nhau, có trách nhiệm
chung sức, chung lòng đoàn kết gắn bó với nhau, ra sức củng cố, xây dựng và
tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
Thực hiện chính sách đại đoàn kết toàn dân phải đi đôi với việc đấu
tranh chống những hành động chia rẽ, làm suy yếu khối đoàn kết dân tộc. Đây
là vấn đề có tính nguyên tắc trong quan điểm CSTG của Đảng và Nhà nước
ta. Cần phân biệt rõ hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo lành mạnh của nhân dân
với thủ đoạn lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để chống phá CNXH… Mọi biểu
hiện nóng vội, chủ quan hoặc giản đơn trong giải quyết vấn đề tín ngưỡng,
tôn giáo đều có thể dẫn đến nguy cơ chia rẽ, làm rạn nứt khối đoàn kết thống
nhất dân tộc, suy yếu sức mạnh quốc gia.
Vì vậy, phải thường xuyên tuyên truyền, giáo dục cho chức sắc, tín đồ các
tôn giáo hiểu rõ âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, góp phần nâng cao
cảnh giác cách mạng, tạo ra khả năng miễn dịch cho đồng bào đồng thời tích

hăng hái thi đua xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Bốn là, những hoạt động tôn giáo ích nước, lợi dân phù hợp với nguyện
vọng và lợi ích chính đáng, hợp pháp của các tín đồ được bảo đảm; những giá trị
văn hóa, đạo đức tốt đẹp của các tôn giáo được tôn trọng và khuyến khích phát
huy.
Đó là quan điểm nhất quán của Đảng, Nhà nước ta. Xét về mặt lịch sử,
các đức tin tôn giáo xuất hiện đều có mục tiêu hướng tới những mong muốn
tốt đẹp về con người có thể sống hòa đồng với nhau, cùng nhau xây dựng
cuộc sống hạnh phúc. Trong giáo lý, giáo luật của các tôn giáo đều có những
nội dung giới răn hướng thiện, trị ác có những giá trị nhân văn vì cuộc sống


14
của cá nhân, của cộng đồng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận xét: Học thuyết
của Khổng Tử có ưu điểm là sự tu dưỡng đạo đức cá nhân. Tôn giáo của chúa
Giêsu có ưu điểm là lòng nhân ái cao cả. Chủ nghĩa Mác có ưu điểm là
phương pháp biện chứng. Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có ưu điểm là chính sách
của nó phù hợp với điều kiện nước ta. Khổng Tử, Giêsu, Mác, Tôn Dật Tiên
chẳng phải có những ưu điểm chung đó sao. Họ đều muốn mưu cầu hạnh
phúc cho loài người, mưu phúc lợi cho xã hội, nếu hôm nay họ còn sống trên
đời này, nếu họ họp lại một chỗ, tôi tin chắc rằng nhất định họ sẽ chung sống
với nhau rất hoàn mỹ như những người bạn thân thiết.
Thực tế trong sự nghiệp cách mạng của dân tộc ta dưới sự lãnh đạo của
Đảng cho thấy đồng bào các tôn giáo đã có những đóng góp tích cực vào công
cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Nhìn chung, các tổ chức tôn giáo được
Nhà nước công nhận đã hoạt động theo pháp luật, xây dựng được đường
hướng hành đạo gắn bó với dân tộc, “sống phúc âm giữa lòng dân tộc”; “đạo
pháp, dân tộc và CNXH”, tập hợp được đông đảo tín đồ, chức sắc các tôn giáo
trong khối đại đoàn kết toàn dân.
Đảng, Nhà nước ta thực hiện nhất quán chính sách giữ gìn và phát huy

Thực hiện CSTG của Đảng, Nhà nước là quá trình hiện thực hoá chính
sách đó vào trong mọi lĩnh vực đời sống xã hội; trong đó HTCT có vai trò
lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức nhân dân thực hiện. Như vậy, thực hiện CSTG của
Đảng và Nhà nước là toàn bộ hoạt động của HTCT lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức
nhân dân quán triệt và thực thi quan điểm, chính sách tôn giáo nhằm thực hiện
quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo góp phần tăng cường đoàn kết đồng bào các
tôn giáo trong khối đại đoàn kết toàn dân tộc, thực hiện thắng lợi sự nghiệp
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Thứ nhất, thực chất thực hiện CSTG của Đảng, Nhà nước ta được thể
hiện thông qua vai trò chủ thể lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức nhân dân thực hiện


16
CSTG đó là toàn bộ HTCT. “Công tác tôn giáo là trách nhiệm của cả HTCT do
Đảng lãnh đạo” [3, tr. 123].
Tổ chức Đảng các cấp: thường xuyên có những chủ trương, chính sách
đúng đắn về tôn giáo và công tác tôn giáo, đồng thời phải xác định rõ những
giải pháp khả thi để giải quyết phù hợp những nhu cầu tự do tín ngưỡng, tôn
giáo của một bộ phận quần chúng nhân dân, lãnh đạo, kiểm tra việc tổ chức
thực hiện những chủ trương chính sách đó đạt hiệu quả.
Có kế hoạch lãnh đạo, chỉ đạo, đề ra các quan điểm, chủ trương, biện
pháp cụ thể, thích hợp và đồng thời tổ chức tuyên truyền, giáo dục sâu rộng, liên
tục trong toàn Đảng, toàn dân và toàn quân, nhất là những cơ quan, những cán
bộ chuyên trách làm công tác tôn giáo và đồng bào tín đồ, chức sắc các tôn giáo
về những chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước ta. Làm cho mọi người có
nhận thức đầy đủ, đúng đắn về CSTG của Đảng, Nhà nước.
Chính quyền các cấp: cụ thể hóa các quan điểm, chủ trương, chính sách
của Đảng thành hệ thống pháp luật nhằm tổ chức thực hiện đạt hiệu quả
những quan điểm, chủ trương, chính sách đó, và đồng thời quản lý tốt mọi
hoạt động của tôn giáo trên địa bàn theo pháp luật, tạo điều kiện thuận lợi cho

tôn giáo và quyền tự do không tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân quan tâm giải
quyết hợp lý nhu cầu tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân, kịp thời đấu tranh
chống lại sự lợi dụng tự do tín ngưỡng, tôn giáo chống phá cách mạng.
Tín ngưỡng, tôn giáo là nhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân, đang
và sẽ tồn tại lâu dài trong quá trình xây dựng CNXH ở nước ta. Nhu cầu đó phải
được bảo đảm. Nhưng các thế lực thù địch lại luôn tìm cách lợi dụng tín ngưỡng,
tôn giáo để chống phá cách mạng, vì vậy đi đôi với việc tôn trọng quyền tự do
tín ngưỡng, tôn giáo phải thường xuyên nêu cao cảnh giác, kiên quyết đấu tranh
chống lại mọi âm mưu, thủ đoạn lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch.


18
Thứ tư, thực chất thực hiện CSTG của Đảng, Nhà nước ta hiện nay là
phải thực hiện tốt nội dung cốt lõi của công tác tôn giáo.
Công tác tôn giáo là công tác vận động quần chúng, công tác đối với con
người, thực chất đây là công tác vận động quần chúng cách mạng của Đảng,
công tác đối với đồng bào có tín ngưỡng, tôn giáo, là sự thể hiện mối quan hệ
giữa Đảng với một bộ phận quần chúng trong tiến trình cách mạng XHCN. Mọi
hoạt động quản lý nhà nước đối với tôn giáo và công tác đấu tranh chống lợi
dụng tôn giáo chỉ thành công nếu thực hiện tốt công tác vận động quần chúng.
Công tác tôn giáo nhằm bảo đảm vận động đồng bào theo đạo thực hiện
tốt nghĩa vụ và quyền lợi công dân, sống “tốt đời, đẹp đạo”, góp phần tăng
cường và phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc thực hiện thắng lợi các
nhiệm vụ, mục tiêu của cách mạng. Chỉ có làm tốt công tác vận động quần
chúng mới tập hợp và khai thác được tiềm năng, thế mạnh trong đồng bào các
tôn giáo để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn lợi
dụng tôn giáo của các thế lực thù địch.
Thứ năm, thực hiện CSTG của Đảng, Nhà nước ta hiện nay là thực hiện
tốt 6 nhiệm vụ cơ bản mà Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương Đảng
(khóa IX) đã đề ra:

ngưỡng, tôn giáo, đồng thời thực hiện tốt sự bảo trợ của mình đối với các hoạt
động tôn giáo đúng pháp luật, ngăn chặn các hành động lợi dụng tôn giáo, vi
phạm pháp luật chống phá cách mạng của các thế lực thù địch.
Ba, đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, xây dựng cuộc sống “tốt
đời, đẹp đạo” trong quần chúng tín đồ, chức sắc tôn giáo nhằm xây dựng
khối đại đoàn kết dân tộc, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới, xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc.


20
Đồng bào các tôn giáo là một bộ phận trong khối đại đoàn kết toàn dân
tộc, hầu hết là những người lao động, cần cù, chất phác có lòng yêu nước và ý
thức tự hào, tự tôn dân tộc. Phát huy tinh thần yêu nước của họ, động viên họ
sống “tốt đời, đẹp đạo”, gắn bó với dân tộc là một nhiệm vụ cơ bản trong thực
hiện CSTG. Nhiệm vụ này đòi hỏi quá trình thực hiện CSTG phải có chủ
trương, giải pháp để tập hợp, khai thác tiềm năng sáng tạo của đồng bào tôn
giáo thực hiện thắng lợi các phong trào hành động cách mạng ở địa phương,
góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước theo định hướng XHCN.
Bốn, phát huy tinh thần yêu nước của đồng bào có đạo, tự giác và
phối hợp đấu tranh làm thất bại âm mưu, thủ đoạn lợi dụng tôn giáo của
các thế lực thù địch.
Đấu tranh chống lợi dụng tôn giáo là một hoạt động đặc biệt, chỉ thắng lợi
khi quần chúng nhận thức rõ được bản chất, âm mưu, thủ đoạn của địch, tự giác
ủng hộ và cùng tham gia với các cơ quan Nhà nước để đấu tranh. Bởi vậy, cần
phải phát huy tinh thần yêu nước của đồng bào, làm cho đồng bào nhận thức rõ
mọi âm mưu, thủ đoạn lợi dụng tôn giáo của các thế lực thù địch để phá hoại
đoàn kết dân tộc, chống đối chế độ.
Năm, hướng dẫn các tôn giáo thực hiện quan hệ đối ngoại phù hợp với
đường lối đối ngoại của Đảng, Nhà nước, đẩy mạnh thông tin tuyên truyền về

hiện chính sách tôn giáo của Đảng, Nhà nước ta hiện nay
1.2.1 Khái niệm, chức năng của hệ thống chính tri cơ sở
Thứ nhất, Khái niệm hệ thống chính trị cơ sở
Để có khái niệm HTCTCS một cách hoàn chỉnh cần nghiên cứu khái
niệm HTCT: HTCT là một bộ phận của cấu trúc thượng tầng xã hội, bao gồm


22
các tổ chức, các thiết chế hợp pháp, có quan hệ về mục đích, chức năng thực
hiện hoặc tham gia thực hiện quyền lực chính trị.
HTCT là tổ chức và thiết chế tồn tại dưới hình thức vật chất, có bộ
máy, có tính hợp pháp. Tuy nhiên có những tổ chức không được hiến định,
pháp định nhưng được xã hội thừa nhận, và không đối lập với chế độ Nhà
nước - pháp luật hiện hành vẫn được coi là thành tố của HTCT. HTCT có mục
đích, chức năng thực hiện hoặc trực tiếp tham gia thực hiện quyền lực chính
trị, nghĩa là thường xuyên hoặc tham gia lãnh đạo, điều hành đất nước.
Với cách hiểu đó, có thể thấy thành phần của HTCT không chỉ bao
gồm các bộ phận cơ bản là nhà nước, các đảng phái chính trị, các tổ chức
chính trị xã hội, mà có cả các tổ chức khác tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể của
từng quốc gia [12, tr. 9-10].
Từ quan niệm HTCT chung, với phương pháp hạn định khái niệm có thể
quan niệm: HTCTCS là một bộ phận của cấu trúc thượng tầng xã hội ở cơ sở,
bao gồm các tổ chức, các thiết chế hợp pháp, có quan hệ về mục đích, chức
năng thực hiện hoặc tham gia thực hiện quyền lực chính trị ở cơ sở.
Hiện nay bộ máy hành chính nước ta có 4 cấp. Trong đó, cấp xã (phường,
thị trấn) là cấp cơ sở, gồm các tổ chức thiết chế chính trị như tổ chức Đảng,
chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân, được tổ chức và hoạt
động theo những nguyên tắc nhất định và gắn bó hữu cơ với nhau. Mỗi bộ phận
hợp thành trong HTCTCS có vị trí, vai trò, chức năng khác nhau, song đều vận
hành theo cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân lao động làm chủ.

phường, thị trấn.
Hội đồng nhân dân xã là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa phương, đại
diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa


24
phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan Nhà
nước cấp trên. Hội đồng nhân dân thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn theo
quy định của Hiến pháp và pháp luật, bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Trung
ương đồng thời phát huy quyền chủ động sáng tạo của địa phương.
Hội đồng nhân dân xã có hai chức năng cơ bản là quyết định và giám
sát trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội ở cơ sở. Trong thực hiện CSTG, hội
đồng nhân dân quyết định các chủ trương, biện pháp chủ yếu thực hiện CSTG
theo quy định của pháp luật.
Uỷ ban nhân dân xã là cơ quan chấp hành của hội đồng nhân dân, cơ quan
hành chính nhà nước ở địa phương, chịu trách nhiệm chấp hành Hiến pháp, pháp
luật và các văn bản của cơ quan Nhà nước cấp trên, nghị quyết của hội đồng
nhân dân cùng cấp. Ủy ban nhân dân có chức năng nhiệm vụ là thực hiện quản
lý Nhà nước toàn diện trên địa bàn xã, tổ chức thực hiện những nghị quyết và
quyết định của hội đồng nhân dân cùng cấp.
Trong thực hiện CSTG, Uỷ ban nhân dân dưới sự lãnh đạo của tổ
chức cơ sở Đảng có nhiệm vụ tổ chức thực hiện các chủ trương, biện pháp
chủ yếu do hội đồng nhân dân đề ra nhằm bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng,
tôn giáo của nhân dân theo quy định của pháp luật; quản lý mọi hoạt động
của tôn giáo theo pháp luật.
Về cơ bản tổ chức hoạt động, chức năng, nhiệm vụ chính quyền phường,
thị trấn cơ bản như chính quyền cấp xã, chỉ khác một số nhiệm vụ cụ thể như
Nghị quyết Trung ương 5 khóa IX quy định.
* Các tổ chức chính trị - xã hội:
Các tổ chức chính trị - xã hội trong HTCTCS bao gồm: Uỷ ban Mặt trận

Tây Bắc giáp Tỉnh Bình Dương, Bình Phước; phía Nam giáp Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu.