ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN HỒNG VIỆT

THỰC HIỆN TUYÊN BỐ VỀ CÁCH ỨNG XỬ
CỦA CÁC BÊN Ở BIỂN ĐÔNG;
PHƢƠNG HƢỚNG XÂY DỰNG BỘ QUY TẮC ỨNG XỬ

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

HÀ NỘI- 2008


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

KHOA LUẬT

NGUYỄN HỒNG VIỆT

THỰC HIỆN TUYÊN BỐ VỀ CÁCH ỨNG XỬ
CỦA CÁC BÊN Ở BIỂN ĐÔNG;
PHƢƠNG HƢỚNG XÂY DỰNG BỘ QUY TẮC ỨNG XỬ

Chuyên ngành: Luật Quốc tế
Mã số:

60 38 60

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC


10

1.1.1

Tổng quan về Biển Đông

10

1.1.2

Lịch sử và diễn biến tình hình tranh chấp trên Biển Đông

11

1.2

Sự ra đời và nội dung của Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở

19

Biển Đông (DOC)
1.2.1

Sự cần thiết phải giải quyết hòa bình các vấn đề quốc tế trên Biển Đông

19

1.2.2



2.1.2

Các hình thức hoạt động, dự án hợp tác trong DOC

42

2.2

Những điểm yếu và thách thức trong việc triển khai thực hiện DOC

48


2.2.1

Những mâu thuẫn của DOC

48

2.2.2

Những thách thức trong việc triển khai thực hiện DOC

50

2.3

Xu hƣớng triển khai thực hiện DOC trong tƣơng lai


3.2

Các sáng kiến và giải pháp cho giải quyết tranh chấp ở Biển Đông

79

3.2.1

Căn cứ vào Công ước Luật biển năm 1982

79

3.2.2

Giải quyết tranh chấp thông qua các cơ quan tài phán quốc tế và tổ

81

chức quốc tế
3.2.3

Cơ chế quản lý theo mô hình Nam Cực

83

3.2.4

Theo quan điểm “Gác tranh chấp, cùng khai thác”

85


Nội dung cơ bản của COC ở Biển Đông

92

4.2

Một số kiến nghị

95

4.2.1

Vai trò chiến lược của Biển Đông đối với Việt Nam

95

4.2.2

Kiến nghị về định hướng xây dựng COC

99


Kết luận

103

Phụ lục



ASCC

ASEAN

Socio-cultural Cộng đồng văn hoá- xã hội

Community

ASEAN

ARF:

ASEAN Regional Forum

Diễn đàn khu vực Đông Nam Á

AMM

ASEAN Ministers Meeting

Hội nghị Bộ trưởng các nước
ASEAN

CNOOC

China National Offshore Oil Tập đoàn Dầu khí ngoài khơi
Trung Quốc

Corporation

International Labor Organization

OECD:

Organisation

for

Tổ chức Lao động quốc tế

Economic Tổ chức Hợp tác và phát triển

Cooperation and Development

kinh tế


TS:

Trường Sa

TQ:

Trung Quốc

UNDP:

United

Nations

Biển và đại dương chiếm tới 71% diện tích bề mặt hành tinh mà chúng ta
đang sống1. Biển là ngôi nhà chung, là cầu nối giữa các lục địa, các nền văn minh
của xã hội loài người. Từ ngàn xưa loài người đã biết sử dụng biển và khai thác
biển phục vụ cho nhu cầu sinh hoạt và đời sống của mình. Ngày nay cùng với sự
phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ, các nước có biển ngày càng nhận thức
được ý nghĩa quan trọng của biển cả đối với kinh tế, an ninh, quốc phòng. Các
nước, đặc biệt là các nước phát triển và các nước ven biển đã và đang có những
chiến lược nhằm khai thác, tận dụng mọi nguồn tài nguyên từ biển để phục vụ lợi
ích quốc gia của mình. Do đó, nhiều mâu thuẫn, xung đột đã nảy sinh giữa các
quốc gia trên thế giới: giữa các quốc gia có biển và không có biển; giữa các quốc
gia có biển với nhau. Để giải quyết được những mâu thuẫn này, cần phải có những
quy định được chấp nhận chung nhằm điều hòa mối quan hệ giữa các nước trong
việc quản lý, sử dụng và khai thác biển.
Biển Đông là vùng biển nửa kín, được bao quanh bởi 9 quốc gia: Trung
Quốc (kể cả Đài Loan), Việt Nam, Philippines, Malaysia, Indonesia, Brunei,
Campuchia, Singapore và Thái Lan2. Biển Đông có vị trí địa chính trị quan trọng,
nằm trên tuyến đường hàng hải nhộn nhịp thứ 2 trên thế giới, nối liền châu Âu,
châu Phi, Trung Cận Đông với Đông Á và Thái Bình Dương. Biển Đông cũng
được đánh giá là vùng biển giàu tài nguyên thiên nhiên với hệ sinh thái đa dạng.
Tuy nhiên, cùng với những lợi thế về các mặt, Biển Đông từ lâu đã trở thành đối
1

http://en.wikipedia.org/wiki/Ocean
Điều 122 của Công ước Luật biển năm 1982: “Biển kín hay biển nửa kín là một vịnh, một vũng hay một vùng biển
do hai hay nhiều quốc gia bao bọc xung quanh và thông với một biển khác hay với đại dương qua một cửa hẹp, hoặc
là hoàn toàn chủ yếu do các lãnh hải và các vùng đặc quyền kinh tế của nhiều quốc gia tạo thành”; J. Peter Burgess,
The Politic of the South China Sea: Territoriality and International Law, Security Dialogue, (2003).
2



Brunei và Đài Loan
6
ASEAN là Hiệp hội các nước Đông Nam Á, được thành lập năm 1967. Đến nay ASEAN bao gồm 10 nước là
Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam.


TÀI LIỆU THAM KHẢO

I. Tài liệu tiếng Việt
1. Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam 1992 và sửa đổi năm
2001.
2. Công ước Liên hợp quốc về Luật biển năm 1982- Nhà xuất bản Chính trị quốc
gia năm 1999.
3. Công ước quốc tế về tạo thuận lợi trong giao thông hàng hải quốc tế năm 1965.
4. Bộ luật Hàng hải Việt Nam năm 2005.
5. Luật Biên giới quốc gia năm 2003.
6. Nghị quyết ngày 09/02/2007 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa X về
chiến lược biển Việt Nam đến năm 2020;
7. Nghị định số 41/2001/NĐ-CP ngày 24/7/2001 của Chỉnh phủ ban hành quy chế
phối hợp thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động của lực lượng cảnh sát biển và
việc phối hợp giữa các lực lượng trên vùng biển và thềm lục địa của nước
CHXHCN Việt Nam.
8. Quyết định số 80/2008/QĐ-TTg ngày 13 tháng 6 năm 2008 của Thủ tướng
Chính phủ “Phê duyệt Đề án Hợp tác quốc tế về biển đến năm 2020”.
9. Các văn bản pháp luật về hàng hải- Nhà xuất bản Chính trị quốc gia năm 2000.
10. Dự thảo Luật các vùng biển Việt Nam.
11. Một số vấn đề cơ bản của Luật Quốc tế- Nhà xuất bản Chính trị quốc gia năm
2004.
12. PGS. TS. Nguyễn Bá Diến (chủ biên). Chính sách, pháp luật biển của Việt
Nam và chiến lược phát triển bền vững (sách chuyên khảo), Nhà xuất bản Tư pháp



25. “Trung Quốc với ý tưởng xây dựng đảo nhân tạo ở Trường Sa”- Tài liệu tham
khảo đặc biệt, TTXVN ngày 11/4/2008.
26. Lê Minh Nghĩa, “Những vấn đề chủ quyền lãnh thổ giữa Việt Nam và các nước
láng giềng”, kỷ yếu Hội thảo phát triển khu vực Châu Á- Thái Bình Dương và
tranh chấp Biển Đông, Nhà xuất bản chính trị Quốc gia, Hà Nội-2000.
27. Nguyễn Ngọc Giao, “Biển Đông, một số luận đề về tương quan quốc tế khu
vực Đông Nam Á và vài gợi ý về quan niệm đối ngoại”, Kỷ yếu Hội thảo phát triển
khu vực Châu Á- Thái Bình Dương và tranh chấp Biển Đông, Nhà xuất bản Chính
trị Quốc gia- Hà Nội- 2000.
28 “Chính quyền Bu-sơ nên cư xử với Trung Quốc và giải quyết tranh chấp ở Biển
Đông như thế nào”, Tạp san Biên Giới và lãnh thổ số 14/2003.
29. TS. Nguyễn Hồng Thao- ThS. Huỳnh Minh Chính “Tuyên bố cách ứng xử của
các bên ở Biển Đông- Bước tiến trên con đường thiết lập Bộ quy tắc ứng xử cho
khu vực”, Tạp san Biên Giới và lãnh thổ số 12/2002.
30. TS. Nguyễn Hồng Thao “Việt Nam và vấn đề xây dựng Bộ quy tắc ứng xử cho
các hoạt trên Biển Đông”, Tạp san Biên Giới và lãnh thổ số 7 và số 8/2000, sô
9/2001.
II. Tài liệu tiếng Anh.
1. R.R Churchill and A.V.Lowe, The Law of the Sea, Manchester University Press
(second edition).
2. Mark Valencia et, al., Sharing the resources of the South China Sea, Kluwer
Law International, 1997.
3. Akaha Tsuneo, Japan’s response to threats to shipping disruption in Southeast
Asia, Pacific Affairs, Vol 59, 1990.
4. Richard E. Hull, The South China Sea: Future Source of Prosperity or Conflict
in The South East Asia? 1996.



78 AJIL 345 (1984).
20. Ronald A. Rodriguez, Tranh chấp về chủ quyền đối với quần đảo Trường Sa, 2
năm sau khi ký DOC, Ocean Development and international law, Marine Science
Institute, 2004.
21. Sumikio Kawamura- Regional Cooperation on the Seas: Potential and limitsAsian Foundation
22. Wei Cui, Multilateral Management as a Fair Solution to the Spratly Dispute, 36
Vand. Transnatn’l L. 799.
23. R.R Churchill and A.V Lowe, The Law of the Sea, third edition, 1999.
24. The International Journal of Marine and Coastal Law, Vol.21, No.1, 2006
25. Biliana Cicin- Sain (Editor- in- chief), Oceans and Coastal Management
Journal.
26. Jeannette Greenfield, China’s practice in the Law of the Sea, Clarendon Press,
Oxford, 1992.
27. Nuno Marques Antunes, Towards the Conceptualization of Maritime
Delimitation.

III. Internet (Website)
1. http://www.un.org/depts/los
2. http://www-ibru.dur.ac.uk
3. http://taylorandfrancis.com
4.

http://en.wikipedia.org/wiki/Ocean

5. http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/a/a4/Schina_sea_88.png
6. http:// www. aseansec.org/13165.htm
7. http://www.aseansec.org/1217.htm
8. http://www.globaloceans.org