ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

PHẠM NGỌC HÀM

ĐẶC ĐIỂM VÀ CÁCH SỬ DỤNG
CỦA LỚP TỪ NGỮ XNG HÔ TIẾNG HÁN
(TRONG SỰ SO SÁNH VỚI TIẾNG VIỆT)
CHUYÊN NGÀNH: LÍ LUẬN NGÔN NGỮ
MÃ SỐ:
5 04 08

LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGỮ VĂN
NGỜI HỚNG DẪN KHOA HỌC:

GS. TS HOÀNG TRỌNG PHIẾN

HÀ NỘI - 2004


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng
tôi. Các số liệu, kết quả nêu trong luận án này là hoàn toàn
trung thực và cha từng đợc ai công bổ trong bất cứ công trình
nghiên cứu nào khác.
Tác giả luận án
PHẠM NGỌC HÀM


BẢNG BIỂU SỬ DỤNG VÀ MỘT SỐ QUY ỚC TRONG LUẬN ÁN

thân tộc (Tr187)
Bảng 4.5 : Bảng kê kết quả khảo sát khả năng sử dụng từ xng hô để chào mời
(Tr188)
Một số quy ớc
- Trong quá trình phát triển của ngôn ngữ Hán, có những từ ngữ mới nảy
sinh, dùng phiên âm Hán Việt để phiên âm sẽ không phù hợp. Do đó, ngoài việc
sử dụng âm Hán Việt ra, Luận án có một số trờng hợp phiên âm theo chữ cái
La-tinh để tiện theo dõi.
- Luận án có so sánh với tiếng Việt, nhng để cho tên các tiểu mục trong
từng chơng gọn hơn, có so sánh với tiếng Việt xin đợc chỉ ghi trên đâu


MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU

1

1. Mục đích, ý nghĩa của luận án

1

2. Đối tợng, phạm vi nghiên cứu

3

3. Nhiệm vụ của luận án

4

4. Phơng pháp nghiên cứu


14

1.2. Quan niệm về xng hô và phơng thức biểu hiện xng hô

15

1.3. Sự xuất hiện tất yếu của từ xng hô trong giao tiếp ngôn ngữ

22

1.4. Xng hô với đặc trng văn hoá dân tộc

23

1.5. Tính lịch sự với vấn đề xng hô

35

1.6. Nghĩa quyền lực và kết liên trong xng hô

41

Tiểu kết chơng I
CHƠNG 2: NHỮNG PHƠNG TIỆN DÜNG ĐỂ XNG HÔ TRONG TIẾNG HÁN ( CÓ SO

50
52

SÁNH VỚI TIẾNG VIỆT )

68
68

2.2.2.2. về thân tộc và từ xưng hô thân tộc
Những từ dùng để xng hô trong gia đình của tiếng Hán

73

Phơng thức ghép song song của danh từ thân tộc tiếng
Hán

89

2.2.2.4. Xng hô phỏng theo xưng hô thân tộc
2.2.3. Xng hô bằng họ tên
2.2.3.1. Khái niệm về họ tên
2.2.3.2. Đặc điểm họ tên của ngời Hán

93
98
98
100

2.2.3.3. Khả năng kết hợp của họ tên trong tổ hợp xưng 102
hô
2.2.4. Xưng hô bằng từ chỉ nghề nghiệp, chức vụ, học hàm, học 103
vị
2.2.4.1. Khái niệm về từ chỉ nghề nghiệp, chức vụ, học vị 104
2.2.4.2. Thống kê một số danh từ chỉ nghề nghiệp, chức 105
vụ, học vị


3.1.2.2. Xưng hô giữa cha mẹ và con cái đã trởng thành
3.2. Xưng hô xã hội

133
138

3.2.1. Xưng hô giữa nhân viên và thủ trởng

142

3.2.2. Xưng hô giữa thủ trởng và nhân viên

149

3.2.3. Xưng hô giữa đồng nghiệp với nhau

150

3.3. Các nhân tố tác động đến xng hô

153

3.3.1. Một số khảo sát về phạm vi sử dụng của từ ngữ xng hô

153

3.3.2. Các nhân tố tác động đến xng hô

158


4.2. Ứng dụng kết quả nghiên cứu vào thực tiễn dạy học tiếng Hán 176
cho ngời Việt Nam
4.2.1. Cơ sở lí luận của việc ứng dụng

176

4.2.2. Một số khảo sát về việc học tiếng Hán của sinh viên Việt 178
Nam
4.2.3. Một số kiến nghị về phơng pháp khắc phục lỗi sử dụng từ 188
ngữ xng hô trong công tác dạy học tiếng Hán cho ngời Việt Nam
+ Về phía ngời dạy

188

+ Về phía ngời học

189

Tiểu kết chương 4

190

KẾT LUẬN

192

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ LUẬN ÁN

196

tiếp quốc tế. Cùng với xu thế tất yếu đó của thời đại, quan hệ hợp tác hữu nghị
truyền thống giữa hai nớc Việt - Trung cũng đợc củng cố và phát triển thêm một
bớc trên mọi lĩnh vực. Để góp phần thúc đẩy sự giao lu giữa hai nớc, việc
nghiên cứu đặc trng ngôn ngữ - văn hóa của hai dân tộc, đặc biệt là vấn đề văn
hoá giao tiếp có một ý nghĩa thực tiễn sâu sắc. Nói đến văn hoá giao tiếp, không
thể không nói đến vấn đề xng hô. Đối với đại đa số quốc gia trên thế giới, xng
hô đợc coi là tiền đề của giao tiếp ngôn ngữ. Đặc biệt là “ở Trung Quốc, phơng
thức xng hô muôn màu muôn vẻ, biến hoá khôn lờng. Cách xng hô gần đây đã
trở thành một môn khoa học, một loại hình văn hoá, hết sức tinh tế… ” [84, 14]
Về vấn đề từ xng hô trong các ngôn ngữ nói chung và trong tiếng Hán,
tiếng Việt nói riêng, đã có nhiều công trình nghiên cứu (xem mục tài liệu tham
khảo). Song, trớc nay, cha có một công trình nào nghiên cứu về đặc điểm và
cách sử dụng lớp từ ngữ xng hô tiếng Hán trong mối tơng quan với tiếng Việt
một cách hệ thống, thấu đáo trong khuôn khổ một đề tài khoa học độc lập.


1.1. Riêng đối với từ ngữ xng hô, cách xng hô của tiếng Hán và của tiếng
Việt, các nhà ngôn ngữ học, các nhà văn hoá học đều có một nhận xét chung là :
do đặc thù của hai nền ngôn ngữ - văn hoá dân tộc giữa Việt Nam và Trung
Hoa, cho nên trong tiếng Hán và tiếng Việt, lớp từ ngữ xng hô đều rất phong
phú , đa dạng, đợc coi nh là một hệ thống mở. Chính vì vậy, khảo sát lớp từ ngữ
xng hô trong tiếng Hán, tìm ra mối tơng quan của nó với tiếng Việt không chỉ
là vấn đề thuần tuý ngôn ngữ mà có liên quan mật thiết với văn hoá, tập quán
dân tộc, rất lí thú nhng cũng vô cùng phức tạp.
1. 2. Vấn đề xng hô liên quan mật thiết với đối tợng giao tiếp và ngữ cảnh
giao tiếp. Đặc trng giao tiếp xã hội của dân tộc Trung Hoa và dân tộc Việt
Nam là đều chịu sự chi phối sâu sắc của các quan niệm truyền thống về tôn ti,
trật tự, lễ giáo phong kiến từ ngàn xa. Cho đến nay, trải qua bao nhiêu thăng
trầm của lịch sử, những nét đặc sắc về văn hoá dân tộc thể hiện trong mỗi gia
đình và xã hội đã có nhiều đổi thay, song quan hệ gia đình, xã hội với những

giao tiếp cụ thể.
2. Đối tợng, phạm vi nghiên cứu
Xuất phát từ mục đích, ý nghĩa đã nêu ở trên, luận án xác định đối tợng
nghiên cứu là:
Hệ thống các từ ngữ làm chức năng xng hô trong tiếng Hán, phơng thức
sử dụng những từ ngữ dùng để xng hô trong giao tiếp gia đình và giao tiếp xã
hội của tiếng Hán.
T liệu dùng để khảo sát là các câu, lời thoại trong các tác phẩm văn học
đã đợc khẳng định, kịch bản phim, giáo trình thực hành tiếng Hán tiêu biểu hiện
đang sử dụng do ngời bản ngữ viết.
Nh vậy, từ ngữ xng hô ở đây đợc xét trên cả hai bình diện: bản thể và sự
hành chức trong giao tiếp, tức là xét cả mặt tĩnh và mặt động của chúng.
3. Nhiệm vụ của luận án
Luận án tập trung thực hiện những nhiệm vụ sau :
3.1. Hệ thống hoá các vấn đề lí luận trực tiếp liên quan đến đề tài khảo sát nh
hành vi xng hô và phơng thức biểu hiện trong xng hô; tính chất lịch sự trong x-


ng hô ; các nhân tố văn hoá, xã hội tác động đến việc sử dụng từ ngữ xng hô,
nhất là mối liên hệ giữa xng hô và vấn đề văn hoá truyền thống của dân tộc.
Đồng thời, làm nổi rõ đặc điểm của mối liên hệ văn hoá giao tiếp giữa tiếng Hán
và tiếng Việt.
3.2. Thống kê, miêu tả lớp từ ngữ xng hô trong môi trờng giao tiếp gia đình và
xã hội của tiếng Hán, làm nổi rõ đặc điểm những phơng tiện dùng để xng hô của
tiếng Hán trong sự so sánh với tiếng Việt.
3.3. Khảo sát sự hoạt động của lớp từ ngữ xng hô tiếng Hán dới ảnh hởng
của những đặc trng văn hoá dân tộc, cụ thể là các nhân tố ảnh hởng đến sự lựa
chọn từ ngữ xng hô. Trong khuôn khổ của luận án, chúng tôi chỉ đi sâu khảo sát
cách xng hô trong gia đình hạt nhân của ngời Hán, bao gồm: xng hô giữa vợ và
chồng, xng hô giữa cha mẹ và con cái. Về xng hô xã hội, chúng tôi tập trung

5. Cái mới của luận án
5.1. Về mặt lý luận :
Lần đầu tiên ở Việt Nam, luận án tập trung nghiên cứu một cách có hệ
thống, toàn diện những từ ngữ dùng để xng hô trong tiếng Hán cả về cấu trúc
và hoạt động của lớp từ này dới tác động của các yếu tố văn hoá, cấu trúc xã
hội, đặc trng tâm lý dân tộc. Từ góc nhìn của một ngời nớc ngoài- ngời Việt
Nam, đa ra những quy tắc sử dụng từ ngữ dùng để xng hô trong tiếng Hán. Luận
án góp phần vào lí luận giao tiếp xng hô và khẳng định thêm sự tác động của
văn hoá dân tộc trong việc sử dụng từ ngữ xng hô.
5.2. Về mặt thực tiễn:
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế nh hiện nay, quan hệ hợp tác giữa hai nớc Việt, Trung ngày càng phát triển mạnh mẽ. Nghiên cứu xng hô tiếng Hán,
đối chiếu với tiếng Việt góp phần vào việc nâng cao hiệu quả giao tiếp ngôn
ngữ Hán, Việt, làm cho hai dân tộc Hán và Việt hiểu biết và gần gũi nhau hơn.
Trên cơ sở những kết quả nghiên cứu đã đạt đợc, vận dụng vào thực tiễn
giảng dạy, trớc hết là tiếng Hán cho ngời Việt. Cụ thể là đa ra các lỗi thƣờng


gặp khi sử dụng từ ngữ xƣng hô và cách khắc phục lỗi, nhằm tạo điều kiện cho
ngời tham gia giao tiếp lựa chọn cách ứng xử phù hợp với bối cảnh giao tiếp và
đặc trng văn hoá dân tộc, thực hiện chiến lợc giao tiếp, tránh đợc những sự hiểu
lầm không đáng có.
6. Cấu trúc của luận án
Luận án ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, gồm
4 chơng:
Chơng 1: Một số vấn đề lý luận về xng hô và từ ngữ xng hô trong giao
tiếp ngôn ngữ.
Chơng 2: Những phơng tiện dùng để xng hô trong tiếng Hán. (có so sánh
với tiếng Việt)
Chơng 3: Hoạt động của lớp từ ngữ dùng để xƣng hô trong tiếng Hán (có
so sánh với tiếng Việt).

14. Nguyễn Văn Khang (1999), Ngôn ngữ học xã hội, những vấn đề cơ bản,
Nxb Khoa học xã hội.
15. Nguyễn Văn Khang (1996), Ứng xử ngôn ngữ trong giao tiếp gia đình ngời


Việt, Nxb Văn hoá, Thông tin.
16. Nguyễn Văn Khang (2002) Hội thảo khoa học quốc tế-Giáo dục Ngoại ngữ Hội nhập và phát triển (Tr 57-60)
17. Đỗ Thị Kim Liên (1999), Ngữ nghĩa lời hội thoại, Nxb Giáo dục
18. Trịnh Mạnh, Nguyễn Huy Đàn (1976), Giáo trình tiếng Việt, Tập I, Nxb
Giáo dục Hà Nội.
19. Dơng Thị Nụ (2003) Ngữ nghĩa nhóm từ chỉ quan hệ thân tộc trong tiếng
Anh và tiếng Việt, Luận án Tiến sĩ ngữ văn. (Viện Ngôn ngữ)
20. Hoàng Trọng Phiến (1988), Ngữ pháp tiếng Việt: câu, Nxb Đại học và
Trung học chuyên nghiệp, Hà Nội.
21. Hữu Quỳnh (1980), Ngữ pháp tiếng Việt hiện đại, Nxb Giáo dục, Hà Nội.
22. Trần Ngọc Sanh (2003), Từ xng hô có nguồn góc danh từ chức vị trong
giao tiếp tiếng Việt, Luận văn Thạc sĩ ngữ văn, Đại học S phạm Hà Nội .
23. Nguyễn Kim Thản (1981), Cơ sở ngữ pháp tiếng Việt, Nxb Thành phố Hồ
Chí Minh.
24 Nguyễn Thị Việt Thanh (1999), Hệ thống liên kết lời nói tiếng Việt, Nxb
Giáo dục Hà Nội.
25. Nguyễn Thị Việt Thanh (2000), Vai trò trung tâm của cái “tôi” chủ thể
trong giao tiếp ngôn ngữ qua các cứ liệu tiếng Nhật, Hội nghị ngôn ngữ và văn
hoá, ĐH Quốc gia Hà Nội và Hội Ngôn ngữ học.
26. Nguyễn Văn Thành (2001) Tiếng Việt hiện đại (Từ pháp học), Nxb Khoa
học xã hội.
27. Phạm Thành (1985), Vài nét về các đại từ nhân xng trong tiếng Việt hiện
đại, TC Ngôn ngữ số 4.
28. Phạm Thị Thành (1995), Nghi thức lời nói tiếng Việt hiện đại qua các phát
ngôn: chào- cám ơn - xin lỗi, Luận án PTS ngữ văn. (ĐH Khoa học Xã hội &

Ngôn ngữ số 3.
42. Nguyễn Nh Ý (1998), Đại từ điển tiếng Việt, Nxb Văn hoá Thông tin.
43. Bùi Minh Yến (1999), Ngôn ngữ xng hô bạn bè trong nhà trờng hiện nay,
TC Ngôn ngữ số 3.


44. Hoàng Văn Vân (2002) Hội thảo khoa học Quốc tế- Giáo dục Ngoại ngữHội nhập và phát triển (Tr .106-110)
45. Bùi Minh Yến (1998) Xưng hô trong gia đình ngời Việt , Ứ ng xử ngôn ngữ
trong giao tiếp gia đình ngời Việt, Nxb Văn hoá Thông tin, Hà Nội.
Tiếng Hán
46Ă³ ẵă ÃủÊă1994Êâ ậà ằ° àÄ ềế ấừÊ ểù ẻÄ ³ử °ổ ẫỗ
47Ă ³Â ẩÚÊÃổ ìểĂÊ Áụ Ãổ ìểĂÊ ảê Ãổ ìểÊă1986Êâẵộ ẫĩ Brown ºÍ Levinson àÄ Àủ ò ễ
ễũÊĂả Íõ ạỳ ểùĂãàÚ ậÄ ặÚ
48Ă ³Â ặẵ Êă1987Êâ ºụ ểù ãệ ẻử ậà ÂễÊ ểù ẹễ ẵè ẹĐ ểở ẹé ắ¿
49Ă ³Â ặẵ Êă1991Êâ ẽệ ´ỳ ểù ẹễ ẹĐ ẹé ắ¿Ê ệỉ ầỡ ³ử °ổ ẫỗ
50Ă ³Â ễ Ãữ Êă1990Êâ ẽệ ´ỳ ºº ểù ³ặ ẻẵ ẽà ͳ ểở ³ặ ºụ ạổ ễũÊ Äỵ ²ă ´ú ẹĐ ẹĐ ±ă àÚ ềằ ắớ
àÚ ềằ ặÚ
51Ă ³Â Ãữ ễ Êă1992Êâ ẽệ ´ỳ ºº ểù ẫỗ ẵằ ³ặ ẻẵ ẽà ͳ ẳ° ặọ ẻÄ ằ¯ ểĂ ẳầÊơ ºº ểù ẹĐ ẽ°
52Ă³ ậẫ ỏ¯ Êă2001Êâ Àủ ò ểù ẹễÊ ẫè ẻủ ểĂ ấộ ạí
53Ă³ ễ Êă1982Êâ ẫỗ ằỏ ểù ẹễ ẹĐ, ẹĐ Áệ ³ử °ổ ẫỗ
54Ă ³Â ệẻ °²Ê Åớ éỷ ẻơ Êă1994Êâ ẩậ ³ặ ệá ấắ ểù ẹé ắ¿ÊĂả Íõ ạỳ ểùĂã àÚ ẩý ặÚ
55ĂÂ³Ê ắ´ ểợ Êă1995Êâ ºº ểù ´ấ ằó ểở ẻÄ ằ¯Ê ±± ắâ ´ú ẹĐ ³ử °ổ ẫỗ
56Ă´ị ẽÊ ÁÁ Êă2000Êâẩậ ³ặ ´ỳ ´ấ ẳ° ặọ ³ặ ẻẵ ạƢ ÄĩÊĂả ểù ẹễ ẵè ẹĐ ểở ẹé ắ¿Ăã àÚ ềằ ặÚ

57ĂÂả ắễ ẽố Êă1990Êâ ẫỗ ằỏ ẹĐÊ ºÚ Áỳ ẵ ẩậ Ãủ ³ử °ổ ẫỗ
58Ă ả ảữ ếý Êă1989ÊâẻÄ ằ¯ ẩậ Àà ẹĐÊ ẫẽ ºÊ ẩậ Ãủ ³ử °ổ ẫỗ
59Ă àÛ ểÀ ậ³ Êă 1995 ÊâĂ° éĂ ẵóñ ềằ ´ấ ³Á áĂ ÂẳÊă ẫẽÊâÊ ẹĐ ºº ểùÊ ±± ắâ ểù ẹễ ẹĐ ễº
³ử °ổ ẫỗàÚ ấđ ảỵ ặÚ
60Ă´ữ ếẹ ÃỳÊă1996Êâ ẻÄ ằ¯ ểù ẹễ ẹĐ àẳ ÂÛÊ ểù ẻÄ ³ử °ổ ẫỗ
61Ă áà ³ẫ ũĂ Êă1996Êâ ẳổ ÂÛ ³ặ ẻẵ ểù ểở ệé ễẵ Áẵ ạỳ àÄ ´ô ͳ ẻÄ ằ¯Êă251 ề³Ê261 ề³Êâ ếê

85Ă Áừ ỏã ìĩ Êă1983Êâệé ạỳ ẻÄ ằ¯ é ÂÛÊ èă Íồ Áê ắ ³ử °ổ
86Ă ÂÀ ấồ ẽổ Êă1980Êâẽệ ´ỳ ºº ểù °ậ °Ü ´ấÊ ẫè ẻủ ểĂ ấộ ạí
87ĂÂÂÀ ấồ ẽổ Êă 1985Êâ ẵỹ ´ỳ ºº ểù ệá ´ỳ ´ấÊ ẹĐ Áệ ³ử °ổ ẫỗ
88ĂÂÀệ ữỡ ễặ Êă1998Êâ ¿ỗ ẻÄ ằ¯ ảễ ằ°Ê ẫẽ ºÊ ẻÄ ằ¯ ³ử °ổ ẫỗ
89Ă Âớ ºờ ằựĂ ³Ê ầỡ ãỏ Êă1997Êâ ³ặ ẻẵ ểùÊ é ằê ³ử °ổ ẫỗ
90ĂÂÂớ Ãữ ´º Êă1992Êâ ³ặ ẻẵ éị ´ầ ẹĐÊ ẫÂ ẻữ ẩậ Ãủ ³ử °ổ ẫỗ
91Ă ÅỚ ỄỬ °² ÊĂ1998 ÊÂỂÜ ỂÃĂÊ ÉỊ ´ẦĂÊ ẺÄ Ằ¯Ê ẸĐ ÁỆ ³Ử °Ổ ẪỖ
92ĂÂẦỲ ẸẼ ±Ú ÊĂ1996ÊÂỆÉ ẠỲ ÃỦ ẬÌ ỂÜ ẸỄ ẸĐÊ ẪẼ ºÊ ẺÄ ỀẾ ³Ử °Ổ ẪỖ
93Ă ặí ểờ ´ồ Êă 1990Êâểù ẹễ ẹĐ ềý ÂÛÊ ẫẽ ºÊ Íõ ểù ẵè ểý ³ử °ổ ẫỗ
94Ă ầđ Äậ ẩÜ Êă2001Êâệé ạỳ ểù ẹễ ẻÄ ẹĐ àẳ ÂÛÊ ẫẽ ºÊ ´ú ẹĐ ³ử °ổ ẫỗ
95Ă ầđ ạÚ Áơ Êă1997Êâ ºº ểù ẻÄ ằ¯ ểù ểà ẹĐÊ ầồ ằê ´ú ẹĐ ³ử °ổ ẫỗ
96ĂÂ ấÂ ẽỵ Ãữ Êă2000Êâằ° ểù ạổ ễũ ểở ệê ấả ằự ´Ă Ê ẹĐ Áệ ³ử °ổ ẫỗ
97Ă ấứ ảă ãẳ Êă1990Êâ ệé ạỳ ểù ểà ẹĐ ẹé ắ¿ ÂÛ ẻÄ ắô ẹĂÊẫẽ ºÊ Íõ ểù ẵè ểý ³ử °ổ ẫỗ
98Ă ấứ ảă ãẳ Êă1990Êâấễ ÂÛ Geoffrey Leech àÄ ểù ẹễ ạÛ ºÍ ẩậ ẳấ ẵằ ẳấ éị ´ầ Àớ ÂÛÊ


Ăả Íõ ểù ẹé ắ¿Ăã àÚ ậÄ ặÚ
99ĂÂấứ ảă ãẳ Êă1993Êâ ểù ẹễ ẵằ ẳấ ệé àÄ ẹù ẫý ềệ ẵà ểở Àủ ò ễ ễũÊĂả Íõ ạỳ ểùĂã àÚ ẩý
ặÚ
100Ă ậù ẻơ ếÅ Êă 1991Êâ ºº ểù ẫỗ ằỏ ểù ẹễ ẹĐÊ ạú ệí ẩậ Ãủ ³ử °ổ ẫỗ
101Ă èù ằí áế Êă1998Êâệé ẻữ ẩậ ẳấ ³ặ ẻẵ ẽà Í³Ê Íõ ểù ẵè ẹĐ ểở ẹé ắ¿ ³ử °ổ ẫỗ
102ĂÂ èã ệắ Ãữ Êă1993Êâểù ẹễ ểở ẻÄ ằ¯ ảà ẹĐ ¿ặ ẹé ắ¿Ê ±± ắâ ểù ẹễ ẹĐ ễº ³ử °ổ ẫỗ
103ĂÂÍũ ẩờ ịơ Êă 1994Êâểù ểÃ ẹé ắ¿ ÂÛ ẳ¯, ±± ắâ ểù ẹễ ẹĐ ễº ³ử °ổ ẫỗ
104Ă Íừ Íơ Âì Êă 2000 ÊâÄê °ẹ Ă°Íơ ệắñ Íặ ẽ ậđÊ ểù ẻÄ ẵă ẫốàÚ ặò ặÚ
105Ă Íừ ẵă ằễĂ ềì ẹĐ ẵð Êă1993Êâệé ạỳ ẻÄ ằ¯ ệê ấả ắô ằêÊ ºỵ ±± ẩậ Ãủ ³ử °ổ ẫỗ
106ĂÂÍừ à ´º Êă 2002Êâảà ẵầ ảẩ ẹé ắ¿ ểù ẹễÊ ầồ ằê ´ú ẹĐ ³ử °ổ ẫỗ
107Ă Íừ ẵă ằê Êă1998Êâ Àủ ò àÄ ẽà ảễ éễÊĂả Íõ ạỳ ểùĂã àÚ ẩý ặÚ
108Ă Íừ àà éể Êă1990Êâ ¿ỗ ẻÄ ằ¯ ẵằ ẳấ àÄ ểù ểà ẻấ èõÊĂả Íõ ểù ẵè ẹĐ ểở ẹé ắ¿Ăã àÚ
ậÄ ặÚ
109Ă ẻõ ằÛ ũÊ Êă1993Êâ Äõ ầì ấụ ³ặ ºụểở ẻÄ ằ¯ éÄ Àớ àÄ ạ² ±ọ

134ĂÂÍừ Íơ ềÚ Êă1992 Êâ é ẽệ ´ỳ ºº ểù ´ấ àọ Ê ºÊ Äẽ ³ử °ổ ẫỗ
135ĂÂẽệ ´ỳ ºº ểù ểà ãă ´ấ àọ Êă 1994Êâ ẵ ậế ẫÜ Äờ ảự ͯ ³ử °ổ ẫỗ

NGUỒN NGỮ LIỆU
Tiếng Hán
1Ă ếÅ é ệề , èù ấ¿ ỗữ , ¿Ú ểù ặê , ±± ắâ ểù ẹễ ẹĐ ễº 1988
2ĂÂ ệéạỳ ẽệ à± ´ỳ ẻÄ ẹĐ ìữ ặã ẹĂ ảÁ, áò àẩ ẵè ểý ³ử °ổ ẫỗ 1994
3ĂÂ ệé ạỳ ẻÄ ằ¯ Ãổ Ãổ ạÛ, ằê ểù ẵè ẹĐ ³ử °ổ ẫỗ
4Ă ệé ẳả ºº ểù èý ºÍ ậà,

1993

±± ắâ ểù ẹễ ẹĐ ễº ³ử °ổ ẫỗ

5Ă Áừ à ẻà , áò ẳả ºº ểù ẵè ³è , ±± ắâ ểù ẹễ ẹĐ ễº
6Ă ế ẳÍ é , áò ẳả ºº ểù ¿Ú ểù , ±± ắâ ểù ẹễ ẹĐ ễº

1989
1990
1993

7Ă ẻõ ẽỵ Âả , ậà ºº ểù èá ẻÄ ằ¯ , ±± ắâ ểù ẹễ ẹĐ ễº 1994
8.

Àợ ẵă ắỹĂÂ à± ạỉĂÂ ẩậ Ãủ ẻÄ ẹĐ ³ử °ổ ẫỗ

9

°Í ẵðÊơ ẳềÊơ ẩậ Ãủ ẻÄ ẹĐ ³ử °ổ ẫỗ 2003