CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Cà Mau, ngày 08 tháng 01 năm 2014
BÁO CÁO
NỘI DUNG, HIỆU QUẢ SÁNG KIẾN
- Tên sáng kiến: Vận dụng một số nhận định của Đảng về công tác đấu
tranh phòng, chống tham nhũng từ năm 1990 đến nay và tập hợp một số kinh
nghiệm chống tham nhũng của một số nước trên thế giới.
- Họ và tên cá nhân: Trần Nam Việt, sinh năm 1954.
- Thời gian đã được triển khai thực hiện: từ ngày 01 tháng 6 năm 2013.
1. Sự cần thiết, mục đích của việc thực hiện sáng kiến
Cuộc đấu tranh chống tham nhũng ngày nay có quy mô rộng lớn và mang
tính toàn cầu. Mỗi quốc gia đều có biện pháp và phương thức phòng chống tham
nhũng phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội của mình. Tuy nhiên, các nước và
các tổ chức quốc tế cũng đang hợp tác chặt chẽ và chia sẽ với nhau những kinh
nghiệm và giải pháp phòng, chống tham nhũng hữu hiệu. Liên hiệp quốc đã
thông qua Công ước về chống tham nhũng nhằm đẩy mạnh và tăng cường khả
năng phòng, chống tham nhũng của các quốc gia thành viên. Việt Nam đã ký
tham gia Công ước này từ 19 tháng 12 năm 2003.
Đối với tỉnh Cà Mau, công tác phòng, chống tham nhũng trong thời gian
qua đạt được những kết quả tích cực, bước đầu tạo được lòng tin trong nhân dân
nhận định của Đảng về công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng từ năm
1990 đến nay và tập hợp một số kinh nghiệm chống tham nhũng của một số
nước trên thế giới” vào điều kiện thực tế tại tỉnh Cà Mau.
2. Phạm vi triển khai thực hiện
Triển khai thực hiện đến các tổ chức Đảng, các cơ quan, đơn vị, cán bộ,
công chức, viên chức và nhân dân trên địa bàn tỉnh Cà Mau.
3. Mô tả sáng kiến
Trên cơ sở điểm lại, nhìn nhận, nghiên cứu các quan điểm của Đảng và
kinh nghiệm chống tham nhũng của các nước trên thế giới, từ đó rút ra những
bài học, những giải pháp thiết thực phù hợp với tình hình thực tế của công tác
phòng, chống tham nhũng trên địa bàn tỉnh Cà Mau và từng bước áp dụng vào
3
điều kiện thực tế của tỉnh Cà Mau. Một số các quan điểm và kinh nghiệm của
các nước mà tôi đã đề xuất và triển khai thực hiện tại tỉnh Cà Mau, như sau:
3.1- Thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung
ương Đảng khóa XI “Một số vấn đề cấp bách về xây dựng Đảng hiện nay”, Tôi
xin điểm lại một số nhận định của Đảng về công tác đấu tranh phòng, chống
tham nhũng từ năm 1990 đến nay, như sau:
- Năm 1990: Quyết định số 240/QĐ-HĐBT ngày 26/6/1990 của Hội đồng
bộ trưởng về đấu tranh chống tham nhũng nhận định: “...Bên cạnh sự nỗ lực và
cố gắng của toàn Đảng, toàn dân để đạt được những tiến bộ quan trọng, thì
trong đời sống xã hội, đặc biệt là trong nhiều cơ quan...của Nhà nước đã xuất
đốn Đảng, ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí nhận định: “...nhìn chung,
cho đến nay cuộc vận động xây dựng và chỉnh đốn Đảng chưa tạo được sự
chuyển biến căn bản trong công tác xây dựng Đảng, cũng như trong việc nâng
cao chất lượng các tổ chức Đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là chưa
ngăn chặn và đẩy lùi tham nhũng, lãng phí... Một số vụ án tham nhũng đã phát
hiện nhưng xử lý không nghiêm minh hoặc để kéo dài, các vụ án mới tiếp tục
được phát hiện gây bức xúc, nhức nhối trong Đảng và nhân dân. Tình trạng
tham nhũng, tiêu cực đã lan rộng sang nhiều lĩnh vực kể cả lĩnh vực giáo dục, y
tế, văn hóa, xã hội, bảo vệ pháp luật; tình trạng nhiễu sách người dân vẫn diễn
ra phổ biến làm cho nhân dân bất bình...”
5
- Năm 2006: Đại hội X của Đảng đã đặt công tác phòng, chống tham
nhũng thành một nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách: “toàn Đảng, toàn bộ hệ thống
chính trị và toàn xã hội phải có quyết tâm chính trị cao đấu tranh, ngăn chặn,
đẩy lùi tệ tham nhũng, lãng phí”.
Ngày 21/8/2006 tại Hội nghị lần thứ ba của Ban chấp hành Trung ương
Đảng khóa X đã ban hành Nghị quyết số 04-NQ/TW “về tăng cường sự lãnh đạo
của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí”. Nghị quyết đã
nhận định: “cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí còn nhiều hạn
chế, khuyết điểm, hiệu quả thấp. Tham nhũng, lãng phí vẫn diễn ra nghiêm
trọng ở nhiều ngành, nhiều cấp, nhiều lĩnh vực với phạm vi rộng, tính chất phức
tạp, gây hậu quả xấu về nhiều mặt, làm giảm sút lòng tin của nhân dân, là một
trong những nguy cơ lớn đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ ta”.
- Năm 2010: Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác phòng, chống tham
nhũng trong nhiệm kỳ Đại hội X của Đảng đã đánh giá: “ trong nhiệm kỳ qua,
nhũng của một số nước trên thế giới như sau:
Các nước Bắc Âu: Từ lâu, các quốc gia này đã được tín nhiệm là không
có tham nhũng và trên thực tế họ luôn đứng trong số 10 nước dẫn đầu theo “Chỉ
số đánh giá quốc tế về tham nhũng và sự minh bạch”. Kinh nghiệm của các quốc
gia này là:
7
+ Theo quy định của hiến pháp, các nước này có cơ chế phân quyền rõ
ràng giữa các cơ quan hành pháp, tư pháp và lập pháp. Quốc hội được bầu theo
nguyên tắc dân chủ, thực hiện quyền giám sát cần thiết và mạnh mẽ, tạo ra sự
cân bằng giữa điều hành chính phủ và điều hành khối hành chính công. Để tăng
cường chức năng kiểm soát, quốc hội thành lập hệ thống kiểm toán nhà nước và
thanh tra nhà nước. Riêng cơ quan thanh tra luôn tạo điều kiện cho người dân
gửi các thắc mắc của mình.
+ Bộ máy tư pháp độc lập, tất cả công dân, không phân biệt giàu, nghèo,
khi đã đến Tòa án đều được đảm bảo sự xét xử công bằng và Tòa án được người
dân tin tưởng.
+ Thực hiện tự do truyền thông và hệ thống truyền thông báo chí đóng vai
trò quyết định trong quản trị nhà nước dân chủ. Các bộ luật về “tự do thông tin”
và “bộ luật về quản lý công dân” đảm bảo tính minh bạch và khả năng tiếp cận
với các thông tin của cơ quan nhà nước là một yếu tố quan trọng. Ngân sách nhà
nước được công khai và có thể dễ dàng tiếp cận.
+ Có một nền tảng pháp luật vững chắc thể hiện qua hình thức lập pháp
với các quy chế và quy định rõ ràng đảm bảo tính chất ổn định của bộ máy hành
thì ánh sáng sẽ lan tỏa ra chung quanh. Những việc làm tốt đẹp sẽ lan tỏa như
nguồn sáng. Kẻ thù của tham nhũng là sự trong sáng và minh bạch.
9
- Thứ ba: Theo tác dụng của muối, muối làm cho món ăn không nhạt và
làm cho thực phẩm không bị ôi thiu. Bởi vậy, để không bị hủ hóa, đồi bại do
tham nhũng, phải ngăn chặn, đề phòng như ướp muối cho thực phẩm, nghĩa là
phải đề ra những cơ chế phòng ngừa và lập ra những cơ quan giám sát, ngăn
chặn tham nhũng đủ mạnh.
- Thứ tư: Theo quy luật đào thải, chọn lọc của tự nhiên. Trong rỗ táo có
quả táo bị thối, phải mau chóng vứt bỏ nó đi. Nếu không nó sẽ lây lan cho
những quả khác. Bởi thế, khi phát hiện ra kẻ tham nhũng phải nhanh chóng loại
bỏ ngay để khỏi lây lan trong tập thể đó.
- Thứ năm: Theo quy luật chơi bóng, bóng đá hay bóng rổ thì mọi cầu thủ
đều phải tập trung vào trái bóng. Phải huy động sức mạnh tổng hợp, tổng lực
giành lấy trái bóng để đá vào gôn hay ném vào rổ. Trong cuộc đấu tranh chống
tham nhũng cũng vậy, phải biết huy động sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội tấn
công thì mới có thể đạt được thắng lợi.
Singapore: Cơ quan điều tra tham nhũng của Singapore được thành lập
năm 1952, là cơ quan trực thuộc Thủ tướng Chính phủ, có quyền độc lập điều
tra và ngăn chặn tham nhũng, cơ quan này có quyền bắt người trong 48 tiếng,
quyền thẩm vấn, kiểm kê tài sản, theo dõi tài khoản của những kẻ bị tình nghi
tham nhũng. Cơ quan này tập trung chủ yếu vào việc điều tra tham nhũng trong
lĩnh vực công, qua đó làm trong sạch bộ máy nhà nước, đặc biệt chú ý đến các
quan chức thi hành pháp luật, bởi những người này do điều kiện làm việc mà dễ
Chính từ sự kiên quyết đó cùng với nhiều giải pháp phòng ngừa hữu hiệu
mà Singapore luôn được xếp hạng trong tốp 10 quốc gia có chỉ số minh bạch (ít
tham nhũng) nhất thế giới.
4. Kết quả, hiệu quả mang lại
Qua thời gian triển khai thực hiện sáng kiến, công tác phòng, chống tham
nhũng trên địa bàn tỉnh Cà Mau đạt được những kết quả tích cực. Đó là: công
tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng, chống tham nhũng được cấp ủy
đảng chú trọng; công tác rà soát, sửa đổi, bổ sung, ban hành quy định, quy chế
thực hiện các giải pháp phòng ngừa tham nhũng được thực hiện thường xuyên;
công tác cải cách hành chính được quan tâm; vai trò, trách nhiệm của cán bộ,
đảng viên và nhân dân trong phòng, chống tham nhũng ngày càng được phát
huy; cơ quan chuyên trách về phòng, chống tham nhũng tiếp tục được củng cố,
kiện toàn. Triển khai công tác thanh tra, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, kịp
thời phát hiện sai phạm và thu hồi tiền, tài sản cho Nhà nước; công tác phối hợp
kiểm tra, thanh tra, điều tra, truy tố, xét xử được tăng cường, đẩy nhanh tiến độ
xử lý các vụ việc tham nhũng khi được phát hiện và các vụ án tham nhũng còn
tồn đọng; một số vụ việc, vụ án tham nhũng sau khi được các cơ quan chức năng
phát hiện, báo chí phản ánh, nhân dân tố cáo đều được chỉ đạo xử lý kiên quyết,
đúng với tính chất, mức độ sai phạm theo quy định của pháp luật, được dư luận
xã hội đồng tình. Các văn bản chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, văn bản pháp luật và
văn bản quy phạm pháp luật trên các lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng ngày
càng đồng bộ, tạo cơ sở pháp lý cho tổ chức thực hiện công tác phòng, chống
tham nhũng. Tác động từ việc “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí
12
Minh”, thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 (khóa XI) về xây dựng
Đảng, góp phần quan trọng trong việc phòng ngừa tham nhũng, lãng phí.
Trần Nam Việt
14