ĐIỀU TRỊ TĂNG SẢN LÀNH TÍNH TUYẾN TIỀN LIỆT
PGS. TS. Nguyễn Tuấn Vinh, Khoa Niệu, BV Bình Dân, TPHCM
ThS. BS Trần Thượng Phong, BV Thủ Đức, TPHCM
Các vấn đề liên quan
Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt là một bệnh lý thường gặp ở những người
nam trên 60 tuổi. Cấu trúc tiền liệt tuyến gồm mô tuyến, mô cơ và cả mô
sợi; với những cá thể khác nhau thì các thành phần này có tỉ lệ khác nhau dù
đều gây triệu chứng bế tắc đường tiểu dưới như nhau, không thể phân biệt
được trên lâm sàng. Do có thành phần các loại mô khác nhau nên có nhiều
phương pháp điều trị khác nhau và đáp ứng của từng bệnh nhân cũng khác
nhau với từng loại thuốc điều trị và do đó cũng nảy sinh nhiều vấn đề cần
lưu ý do tác dụng của thuốc. Ngoài ra cũng cần lưu ý đến ung thư tuyến tiền
liệt một bệnh lý cũng thường gặp ở người nam lớn tuổi với tần suất cao thứ
nhất trong ung thư đường niệu dục ở nam giới; bản thân ung thư tuyến tiền
liệt cũng có triệu chứng lâm sàng giống tăng sản lành tính tuyến tiền liệt hay
trên một bệnh nhân có thể có cả hai bệnh lý phát triển song song nên khi
điều trị tăng sản lành tính tuyến tiền liệt phải luôn lưu ý đến ung thư kèm
theo.
Tăng sản lành tính tuyến tiền liệt có thể gây ra hai nhóm triệu chứng chính
là triệu chứng bế tắc và triệu chứng kích thích.Trong bệnh lý bướu lành
tuyến tiền liệt bệnh nhân có thể chỉ có triệu chứng bế tắc đơn thuần hay
triệu chứng kích thích hay kết hợp cả hai nhóm triệu chứng và cần lưu ý là
mức độ trầm trọng của các triệu chứng không phải luôn tỉ lệ với kích thước
của tuyến tiền liệt.
Điều trị nội khoa
Điều trị bằng chất ức chế 5 alpha reductase: Finasteride có tác dụng trên các
tế bào tuyến của tuyến tiền liệt, ngăn cản sự chuyển hóa của
dihydrotestosterone; cho đến hiện nay với nhiều công trình nghiên cứu cho
thấy chỉ có nhóm này là có thể làm nhỏ kích thước tuyến tiền liệt đến 20%.
Ngoài ra finasteride còn có khả năng điều trị tiểu máu do bướu tuyến tiền
liệt và làm giảm trị số PSA do đó khi điều trị với thuốc này cần lưu ý có thể

các thuốc này cũng có hiệu quả cải thiện chất lượng cuộc sống nhưng thành
phần chủ yếu là chất gì cũng khó xác định. Cơ chế tác dụng cũng không rõ
ràng tuy là có nghiên cứu cho là tác dụng vào nguyên bào sợi như trong
trường hợp Pygeum Africanum, Trinh nữ hoàng cung hay có tác dụng trên
mô tuyến như trong Serenoa Repens. Các thảo dược này ít ghi nhận tác
dụng phụ và các tương tác với các thuốc khác. Khi dùng thuốc triệu chứng có
thể cải thiện nhưng cần thời gian tương đối dài hơn các thuốc ức chế giao
cảm alpha.
Điều trị ngoại khoa
Hiện nay về điều trị ngoại khoa bướu lành tuyến tiền liệt có rất nhiều phương
pháp, điều đó cho thấy không có phương pháp nào là tuyệt hảo có thể ứng
dụng cho tất cả bệnh nhân, mỗi phương pháp đều có những hạn chế nhất
định và khi áp dụng cần phải lưu ý một số vấn đề; trong phạm vi bài này
chúng tôi chỉ đề cập đến các phương pháp hiện áp dụng tại Việt Nam.
Mổ hở bóc bướu: Đây là phương pháp hữu hiệu trong điều trị các bướu lành
tuyến tiền liệt lớn, rất thịnh hành tại Việt Nam trong khoảng thập niên trước.
Mổ hở bóc bướu là một cuộc mổ tương đối lớn đối với bệnh nhân cao tuổi,
thường có nhiều bệnh phối hợp, phẫu trường sâu nên cầm máu khó vì thế


khi quyết định phẫu thuật cần phải khảo sát tình trạng sức khỏe bệnh nhân
về hô hấp, tim mạch, chức năng đông máu, … Hiện nay phương pháp này rất
ít được dùng vì tính xâm hại của nó.
Cắt đốt nội soi là phương pháp được sử dụng rộng rãi hiện nay không chỉ ở
Việt Nam mà còn trên thế giới vì tính hiệu quả cao và ít xâm hại hơn mổ hở
bóc bướu nhiều. Tuy nhiên khi áp dụng phương pháp này cần lưu ý có thể có
chảy máu lúc mổ và chảy máu thứ phát nhiều ngày sau khi xuất viện, có thể
có ngộ độc nước, hẹp niệu đạo, … và cần lưu ý là có tỉ lệ tử vong nhưng
thường rất thấp.
Điều trị bóc hơi bướu với Laser KTP: với phương pháp này bệnh nhân ít bị

phương pháp điều trị và khi tiến hành điều trị theo phương pháp nào cũng
nên lưu ý đề phòng các tai biến, biến chứng có thể xảy ra.