BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Văn Phụng

NGHIÊN CỨU ĐỊA DANH
TỈNH BÌNH THUẬN

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ HỌC

Thành phố Hồ Chí Minh – 2012


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TP. HỒ CHÍ MINH

Nguyễn Văn Phụng

NGHIÊN CỨU ĐỊA DANH
TỈNH BÌNH THUẬN
Chuyên ngành : Ngôn ngữ học
Mã số
: 60 22 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÔN NGỮ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS. TS. LÊ TRUNG HOA

Thành phố Hồ Chí Minh – 2012


Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng cảm ơn đối với gia đình, bạn bè đồng
nghiệp đã giúp đỡ, động viên, khuyến khích tôi trong suốt quá trình học tập và
nghiên cứu.
Luận văn còn nhiều thiếu sót, hạn chế, kính mong quý thầy cô tiếp tục
chỉ dẫn để luận văn đạt kết quả tốt hơn. Xin chân thành cảm ơn!
Bình Thuận, ngày 25 tháng 2 năm
2012
Nguyễn Văn Phụng


MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN .................................................................................................................. 3
MỞ ĐẦU ........................................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................................. 1
2. Lịch sử vấn đề....................................................................................................................... 2
2.1. Tình hình nghiên cứu địa danh ở Việt Nam .................................................................. 2
2.2. Nghiên cứu địa danh ở Bình Thuận ............................................................................... 4
3. Đối tượng nghiên cứu ........................................................................................................... 4
4. Mục đích nghiên cứu ........................................................................................................ 4
5. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................................................... 5
5.1. Phương pháp thu thập, xử lý tư liệu .............................................................................. 5
5.2. Phương pháp thống kê, phân loại .................................................................................. 6
5.3. Phương pháp điền dã ..................................................................................................... 7
5.4. Phương pháp so sánh, đối chiếu .................................................................................... 7
5.4.1. So sánh, đối chiếu đồng đại .................................................................................... 7
5.4.2. So sánh, đối chiếu lịch đại ...................................................................................... 7
5.5. Phương pháp khảo sát bản đồ ........................................................................................ 7
6. Giới hạn của đề tài ................................................................................................................ 8
7. Bố cục của luận văn .............................................................................................................. 8


2.4.2. Đặc điểm chuyển biến của địa danh chỉ địa hình ................................................. 79
2.5. Đặc điểm chuyển biến của địa danh hành chính ......................................................... 82
2.5.1. Về nguồn gốc ngôn ngữ........................................................................................ 82
2.5.2. Đặc điểm về quá trình chuyển biến địa danh hành chính ..................................... 84
2.6. Đặc điểm chuyển biến của địa danh chỉ công trình xây dựng ..................................... 88
2.6.1. Về nguồn gốc ngôn ngữ........................................................................................ 89
2.6.2. Về quá trình chuyển biến của tên đường phố ....................................................... 90
2.7. Tiểu kết ........................................................................................................................ 91

Chương 3: NGUỒN GỐC - Ý NGHĨA CỦA MỘT SỐ ĐỊA DANH Ở BÌNH
THUẬN VÀ GIÁ TRỊ PHẢN ÁNH HIỆN THỰC ..................................................... 93
3.1. Nguồn gốc ý nghĩa của một số địa danh ở Bình Thuận................................................... 93
3.1.1. Một số địa danh có nguồn gốc rõ ràng ..................................................................... 93
3.1.2. Một số địa danh có nguồn gốc, ý nghĩa đang còn tranh cãi ................................. 97
3.2. Giá trị phản ánh hiện thực ......................................................................................... 102
3.2.1. Phản ánh lịch sử .................................................................................................. 103
3.2.2. Phản ánh về địa lí .............................................................................................. 105
3.2.3. Phản ánh kinh tế ................................................................................................. 106
3.2.4. Phản ánh về dân tộc học ..................................................................................... 107
3.2.5. Phản ánh về tín ngưỡng, tôn giáo ....................................................................... 108
3.2.6. Phản ánh về văn học ........................................................................................... 109
3.2.7. Phản ánh về ngôn ngữ ........................................................................................ 109
3.2.8. Phản ánh về văn hóa ........................................................................................... 111


3.2.9. Phản ánh về giao thông....................................................................................... 113
3.3. Tiểu kết ...................................................................................................................... 113

KẾT LUẬN .................................................................................................................. 115
TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................................................... 120


huyện Bắc Bình

- cf

:

dẫn theo tác giả

- Ds

:

dân số

- Dt

:

diện tích

- ĐL

:

huyện Đức Linh

- H.

:


khu công nghiệp

- KDL

:

khu du lịch

- LG

:

thị xã La Gi

- Ltr.

:

lý trình

- P.

:

phường

- PQ

:


huyện Tuy Phong


- Tp.

:

thành phố

- Tt.

:

thị trấn

- Tx.

:

thị xã

- X.

:

xã


MỞ ĐẦU

Bình Tuy (1968), tỉnh Thuận Hải (1975), tỉnh Bình Thuận (1991) … nói đến
sự biến đổi về địa danh trong sự hình thành và phát triển của vùng đất có địa
hình đa dạng : vừa có địa hình miền núi, trung du, đồng bằng và vùng biển
này.
Bình Thuận còn là vùng đất đặc biệt, là nơi hội tụ của rất nhiều dân cư từ
khắp các tỉnh thành trên cả nước về sinh sống, là nơi có nhiều dân tộc sinh sống
có nền văn hóa khá độc đáo như Chăm, Raglai, Cơ Ho, Nùng, Mạ, Châu Ro,
Tày, Hoa … Việc “gánh tên làng, tên xã trong những chuyến di dân”1 và nhiều
địa danh mang dấu ấn các dân tộc Chăm, Cơ Ho … rất lý thú (Đa Kai, Tà Pứa,
Phan Rí …) là những điểm khác biệt so với nhiều địa danh trong cả nước.
Nghiên cứu địa danh tỉnh Bình Thuận cho tôi hiểu rõ hơn về lịch sử, văn
hóa, địa hình, những danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử … của quê hương.
Vì những vấn đề được đề cập ở trên, tôi quyết định chọn đề tài “Nghiên
cứu địa danh tỉnh Bình Thuận” cho luận văn thạc sĩ của mình.
2. Lịch sử vấn đề
2.1. Tình hình nghiên cứu địa danh ở Việt Nam
Trước năm 60 của thế kỷ XX, việc nghiên cứu địa danh chủ yếu là ghi
chép, giải thích địa danh ở góc độ lịch sử - địa lý hay đơn thuần ở một góc độ
nào đó. Có thể kể ra một số tác phẩm tiêu biểu của dạng nghiên cứu địa danh
phôi thai này là Dư địa chí (1435) của Nguyễn Trãi, Đại Việt sử ký toàn thư (thế
kỷ XV) của Ngô Sĩ Liên, Ô châu cận lục (1553) của Dương Văn An, Phủ biên
tạp lục (1776) của Lê Quý Đôn, Lịch triều hiến chương loại chí (1809-1819) của
Phan Huy Chú, Gia Định thành thông chí (1820) của Trịnh Hoài Đức, Đại Nam
nhất thống chí (1882) của Quốc sử quán triều Nguyễn, Từ vựng làng xã ở Bắc
Kỳ (1928) do Ngô Vi Liễn biên soạn…

1

Trường ca Mặt đường khát vọng của Nguyễn Khoa Điềm




2.2. Nghiên cứu địa danh ở Bình Thuận
Cho đến nay các công trình nghiên cứu về địa danh ở Bình Thuận còn rất
sơ lược. Có thể kể một số công trình như Địa bạ triều Nguyễn - phần Bình
Thuận (1996) của Nguyễn Đình Đầu, Địa danh ở tỉnh Bình Thuận, (2005, Đề tài
nghiên cứu khoa học cấp Sở) của nhà văn Phan Minh Đạo, Bản sắc truyền thống
Bình Thuận qua các địa danh hành chính - lịch sử - cách mạng - kháng chiến dân gian trên địa bàn thành phố Phan Thiết (2005) do nhóm tác giả Lâm Quang
Hiền, Phan Minh Đạo, Đỗ Quang Vinh biên soạn, Huyền thoại xứ biển - đất
phương nam Bình Thuận của Phan Chính, Lịch sử truyền thống các địa phương
trong tỉnh do các huyện, thị xã, thành phố biên soạn phục vụ công tác giáo dục
truyền thống.
Như thế, đến nay chưa có một công trình nào nghiên cứu địa danh tỉnh
Bình Thuận một cách hệ thống về khía cạnh ngôn ngữ. Do đó, việc tiến hành
nghiên cứu địa danh Bình Thuận về mặt ngôn ngữ là cần thiết và hữu ích.
3. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là toàn bộ hệ thống địa danh tỉnh Bình
Thuận. Đó là, địa danh chỉ các đối tượng tự nhiên hay còn gọi là địa danh địa
hình (như tên núi, đồi, sông, lạch, gò, bãi …), địa danh là các công trình xây
dựng thiên về không gian hai chiều (như tên cầu, cống, chợ, đường phố, công
viên…), địa danh chỉ các đơn vị hành chính (như tên ấp, xã, phường, huyện …),
địa danh chỉ các vùng lãnh thổ không có ranh giới rõ ràng (như vùng cổng Chữ
Y, khu Lê Hồng Phong, xóm Đạo, chiến khu Lê …).

4. Mục đích nghiên cứu
Luận văn này là sự thể nghiệm lần đầu trong nghiên cứu địa danh ở Bình
Thuận. Trên kết quả khảo sát, thống kê, phân tích hệ thống địa danh chúng tôi
tập trung tìm hiểu đặc điểm về cấu tạo và phương thức định danh, những chuyển
biến về mặt ngữ âm, ngữ nghĩa, cũng như ý nghĩa, nguồn gốc của địa danh tỉnh



sách lịch sử địa phương, biên khảo về địa phương do chính người trong tỉnh biên
soạn, sáng tác gắn liền với cuộc sống của họ nên độ chính xác và sâu sắc rất cao.
Đọc các tác phẩm của Phan Minh Đạo, Võ Nguyên, Lê Nguyên Ngữ, Nguyễn
Hiệp, Phan Chính … chúng tôi tìm thấy trong đó nhiều nội dung bàn về địa danh
lý thú, mới mẻ và độc đáo.
5.1.4. Tư liệu điền dã được thu thập và xử lý thông qua các lần đi thực tế.
Chúng tôi đã có nhiều chuyến đi điền dã về với vùng thôn quê của huyện Bắc
Bình, Tuy Phong, Hàm Thuận Bắc, Hàm Tân, La Gi, Tánh Linh và Đức Linh.
Các già làng, trưởng bản mà chúng tôi gặp thưa chuyện, phỏng vấn đều trả lời
khá đấy đủ các chi tiết về sự hình thành, chuyển biến của một số địa danh mà
nếu chỉ dựa tư liệu sách vở thật khó lòng biết hết ý nghĩa, nguồn gốc của chúng.
5.1.5. Sách lý luận chuyên đề về địa danh học, từ vựng học liên quan đến
địa danh và các loại từ điển khác nhau là những tài liệu hết sức quan trọng giúp
chúng tôi có cơ sở lý luận vững chắc, xác định đúng hướng nghiên cứu, thu hẹp
thời gian trong công việc nghiên cứu và giải thích được nguồn gốc, ý nghĩa của
từng địa danh cần tìm.
5.2. Phương pháp thống kê, phân loại
Trên cơ sở các nguồn tư liệu đã thu thập và xử lý bước đầu, chúng tôi tiến
hành thống kê, phân loại và miêu tả các địa danh. Để có nhận định chính xác
nhất chúng tôi thống kê 3022 địa danh các loại. Từ việc phân ra từng loại địa
danh, chúng tôi rút ra đặc điểm riêng của từng loại và đặc điểm mang tính khái
quát chung cho địa danh của toàn tỉnh. Địa danh từng loại được phân ra cụ thể là
địa danh chỉ địa hình, địa danh hành chính, địa danh thuần Việt, địa danh Hán
Việt, địa danh có nguồn gốc các dân tộc thiểu số…. Từ đây, các đặc điểm về cấu
tạo địa danh, phương thức định danh, những chuyển biến của địa danh được
người viết miêu tả, kết luận có cơ sở khoa học.


5.3. Phương pháp điền dã

bản đồ để so sánh, đối chiếu theo diện đồng đại nhằm tìm ra những loại địa danh
có tần số xuất hiện nhiều ở một địa bàn để tập trung tìm hiểu nguồn gốc, ý nghĩa
của từng nhóm địa danh. Ở Bình Thuận các địa danh mang yếu tố Tà, Phan,
Hàm, Cà, Đa (Đạ) đứng trước (Tà Pao, Phan Thiết, Hàm Tân, Cà Ná, Ma ó…)
… xuất hiện nhiều tại các vùng có đồng bào dân tộc Chăm và Cơ Ho sinh sống.
Phương pháp này cũng có thể khảo sát, đối chiếu các bản đồ theo lịch đại để
nhận ra các địa danh cũ đã biến mất, một số địa danh mới xuất hiện, những thay
đổi về ngữ âm, chữ viết rất lý thú.
Địa danh học liên quan đến nhiều ngành khoa học khác nhau như ngôn
ngữ học, địa lý học, dân tộc học, xã hội học, văn hóa học, lịch sử học … Do đó,
việc nghiên cứu địa danh phải vận dụng phương pháp tổng hợp, liên ngành và đa
ngành. Nếu chỉ dừng lại ở một vài phương pháp đơn thuần chúng ta sẽ gặp
không ít khó khăn khi kết luận tính khoa học, chính xác, tính rõ ràng của vấn đề.
6. Giới hạn của đề tài
Luận văn tập trung mô tả, khảo sát, thống kê, phân tích, tìm hiểu hệ thống
địa danh về mặt ngôn ngữ trên diện đồng đại và sơ khởi tìm hiểu nguồn gốc, ý
nghĩa địa danh thuộc vùng dân tộc thiểu số khá độc đáo, lý thú như Chăm,
Raglai, Cơ Ho trên địa bàn tỉnh Bình Thuận.
7. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu và kết luận, nội dung chính gồm có ba chương:
Chương 1 : Những tiền đề lý luận và thực tiễn
Chương 2 : Cấu tạo và đặc điểm về mặt chuyển biến địa danh tỉnh Bình
Thuận
Chương 3 : Nguồn gốc, ý nghĩa của một số địa danh ở Bình Thuận và giá
trị phản ánh hiện thực


Chương 1: NHỮNG TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1.1. Những tiền đề lý luận
1.1.1. Định nghĩa địa danh

ngày và các hoạt động chính trị - xã hội ở nơi đó [cf. 69, tr.16].
Nhìn tổng thể các tác giả nước ngoài quan niệm địa danh là tên gọi các
đối tượng địa lý, tức là chỉ nhìn địa danh ở nét khái quát nhất, cái nhìn thấy bên
ngoài rõ nhất trong nội hàm của khái niệm thuật ngữ này theo hướng tiếp cận
riêng của mỗi người.
Một số nhà nghiên cứu Việt Nam cũng thể hiện quan điểm của riêng mình
về khái niệm địa danh.
Trên cơ sở cách hiểu của A. V. Superanskaja - nhà nghiên cứu địa danh
nổi tiếng của Xô-viết, nhà nghiên cứu Từ Thu Mai cho rằng : “Địa danh là
những từ ngữ chỉ tên riêng của các đối tượng địa lý có vị trí xác định trên bề mặt
trái đất. Mặc dù nằm trong hệ thống những loại hình khác nhau nhưng các đối
tượng địa lý bao giờ cũng xuất hiện trong thực tế với những cá thể độc lập”
[127, tr. 19].
Theo Nguyễn Kiên Trường “Địa danh là tên riêng chỉ các đối tượng địa lý
tự nhiên và nhân văn có vị trí xác định trên bề mặt trái đất” [63, tr. 16].
Trần Văn Dũng viết “Địa danh là tên gọi những đối tượng địa lý tự nhiên
và địa lý do con người kiến tạo” … “Các đối tượng do con người kiến tạo (có
thể gọi là địa lý nhân văn) bao gồm : địa lý nơi cư trú, địa lý chỉ các công trình
xây dựng” [126, tr.15].
Nhà nghiên cứu ngôn ngữ Hoàng Thị Châu khẳng định “Địa danh hay là
tên địa lý (toponym, geographical name) là tên vùng, tên sông, tên núi, là tên gọi
các đối tượng địa hình khác nhau, tên nơi cư trú, tên hành chính, … được con
người đặt ra” [145].
Bùi Đức Tịnh cho rằng “Địa danh là một danh từ có nghĩa tổng quát để
chỉ tên gọi các loại vật thể tự nhiên được phân biệt về phương diện địa lý, các vị


trí cần phân biệt trong sinh hoạt xã hội và các đơn vị được xác định trong các tổ
chức hành chính hay quân sự” [2, tr. 10].
Trong cuốn Một số vấn đề về địa danh Việt Nam (2008), tác giả Nguyễn

Địa danh là một khái niệm rất rộng, liên quan đến nhiều lĩnh vực, nhiều
ngành khoa học khác nhau. Ví như chỉ nói đến địa danh địa lý thôi thì nó đã
nghiên cứu các hiện tượng địa lý tự nhiên, các đối tượng địa lý kinh tế rồi,
huống hồ còn các ngành nhỏ như địa danh lịch sử, địa danh văn hóa nữa… cho
nên các quan điểm về địa danh trên đây tuy đã có cái nhìn khá sát với bản chất
của vấn đề song chưa nói hết được nội hàm của khái niệm. Các từ điển trong và
ngoài nước đều định nghĩa địa danh ở tầm quá khái quát, chỉ thấy địa danh liên
quan và dùng cho đất mà chưa thấy địa danh còn dùng để gọi tên các vùng lãnh
thổ, các công trình xây dựng… Có định nghĩa đi sâu vào cái cụ thể mà không
khái quát được vấn đề nên thiếu nội dung quan trọng (Từ điển Bách khoa Việt
Nam, thiếu các đơn vị hành chính, kinh tế, một số tên địa hình thiên nhiên, lại
thừa vì kể ra hàng loạt tên các đơn vị hành chính, kinh tế, một số tên địa hình
thiên nhiên nhưng chưa đủ …). Quan điểm của các tác giả Nguyễn Kiên Trường
và Trần Văn Dũng có nhiều nét tương đồng. Trong định nghĩa của Từ Mai Thu
và A. V. Superanskaja cụm từ “đối tượng địa lý” để chỉ các địa danh do con
người kiến tạo cho ta thấy chưa thật sự chính xác. Riêng định nghĩa của Hoàng
Thị Châu tính khái quát không cao chỉ thiên về cái khả năng định danh trong
ngôn ngữ của địa danh. Còn Nguyễn Văn Âu tập trung nhiều đến các đối tượng
thiên nhiên mà ít chú ý đến địa danh nhân tạo cho nên định nghĩa ấy thật chưa
khái quát hóa vấn đề.
Để định nghĩa địa danh theo chúng tôi cần phải làm sáng tỏ khía cạnh
định danh của nó và diễn đạt chính xác nội hàm của khái niệm. Tức, địa danh là
dùng để gọi tên các đối tượng nhằm để phân biệt đối tượng này với đối tượng,
sự vật khác và tính khoa học của khái niệm thể hiện như thế nào.
Địa danh liên quan đến nhiều lĩnh vực như địa lý học, sử học, dân tộc học,
xã hội học, khảo cổ học, lịch sử ngôn ngữ, nó là một bộ phận của danh học - một


bộ phận của ngôn ngữ học nhưng nó cũng rất thiết thân với đời sống con người,
do con người đặt ra nên các định nghĩa trên đây chưa lột tả hết nội hàm của khái

liên quan đến một vùng lãnh thổ nhất định và có tính bền vững. Như vậy, địa
danh học chuyên nghiên cứu về nguồn gốc, ý nghĩa và những chuyển biến của
địa danh. Tức là, đối tượng nghiên cứu của địa danh học là những từ ngữ được
dùng để đặt tên riêng của địa hình thiên nhiên, các đơn vị hành chính, các công
trình xây dựng, các vùng lãnh thổ thiên về không gian hai chiều. Cũng có nghĩa
là địa danh học và hiệu danh học có đối tượng nghiên cứu không giống nhau. Từ
đây chúng ta dễ hiểu vì sao các tên gọi của đình, chùa, miếu, miễu, nhà thờ, nhà
hát, công ty, trường học, cơ quan, bệnh viện, viện, khách sạn, nhà hàng … nhiều
nhà nghiên cứu không cho là những địa danh. Chúng tôi thống nhất với cách lý
giải rất thuyết phục với tiêu chí rõ ràng của tác giả Lê Trung Hoa rằng “Tên
các công trình thiên về không gian hai chiều là địa danh, còn tên các công trình
thiên về không gian ba chiều là hiệu danh”. [48, tr. 14-15].
1.1.3. Phân loại địa danh
Phân loại địa danh là việc phân chia địa danh thành các kiểu nhóm khác
nhau, dựa trên những đặc tính cơ bản của chúng. Mục đích của việc phân loại
địa danh ra các kiểu, các nhóm khác nhau là để tiến hành phân tích, đánh giá
trong nghiên cứu được nhanh chóng, thuận lợi, đạt hiệu quả cao hơn. Việc phân
loại địa danh cho đến nay vẫn còn là vấn đề khá phức tạp và chưa có cách phân
loại nào thống nhất giữa các nhà nghiên cứu trong nước.
Dựa vào hai tiêu chí ngữ nguyên và đối tượng mà địa danh phản ánh các
nhà nghiên cứu địa danh phương Tây và Xô-viết có những cách phân chia địa
danh khác nhau. Theo Lê Trung Hoa, nhà địa danh học người Pháp A. Dauzat,
trong cuốn La toponymie Fracaise mặc dù không lập bảng phân loại cụ thể
nhưng trong nội dung nghiên cứu tác giả đã chia địa danh ra làm bốn phần là : i)
Vấn đề những cơ sở tiền Ấn - Âu; ii) Các danh từ tiền Latinh về nước trong thủy
danh học; iii) Các từ nguyên Gô-Loa - La-mã; iv) Địa danh học Gô-loa - La-mã
của vùng Auvergne và Valay [48, tr.49]. Cũng theo Lê Trung Hoa, trong cuốn
Les noms de lieux tác giả Charles Rostaing chia cuốn sách ra 11 chương để



nghiên cứu Nguyễn Văn Âu lại phân loại địa danh theo ba cấp : loại, kiểu và
dạng. Trong đó có hai loại (tự nhiên và kinh tế-xã hội), 7 kiểu địa danh là thủy
danh, sơn danh, lâm danh, làng xã, huyện thị, tỉnh, thành phố và quốc gia và 12
dạng địa danh là sông ngòi, hồ đầm, đồi núi, hải đảo, rừng rú, truông, trảng,
làng, xã, huyện, quận, thị trấn, tỉnh, thành phố và quốc gia [74, tr. 5-6].
Tác giả Trần Văn Dũng chia địa danh Đăk Lăk thành hai nhóm : nhóm địa
danh chỉ các đối tượng tự nhiên và nhóm địa danh chỉ các đối tượng do con
người tạo nên (địa danh nơi cư trú và công trình xây dựng). Dựa vào tiêu chí
ngữ nguyên tác giả phân loại địa danh thành năm loại : i) Loại địa danh gốc bản
địa (đặt theo cách và tiếng nói dân tộc thiểu số, những người dân bản địa); ii)
Loại địa danh thuần Việt; iii) Loại địa danh Hán Việt; iv) Loại địa danh gốc
khác; v) Loại địa danh chưa xác định được nguồn gốc. Căn cứ vào ý nghĩa của
địa danh tác giả lại chia địa danh ra làm hai loại là loại địa danh có ý nghĩa rõ
ràng và địa danh mang tính võ đoán hoặc còn nhiều ý kiến chưa thống nhất [126,
tr 21-22].
Nguyễn Kiên Trường khi nghiên cứu địa danh Hải Phòng đã dựa vào ba
tiêu chí : tiêu chí loại hình, tiêu chí nguồn gốc ngữ nguyên và tiêu chí chức năng
giao tiếp. Với tiêu chí loại hình tác giả chia làm hai nhóm là : địa danh chỉ đối
tượng địa lý tự nhiên và địa danh chỉ đối tượng địa lý nhân văn. Trong đó, nhóm
địa danh chỉ đối tượng địa lý nhân văn gồm các tiểu nhóm : i) Nhóm địa danh cư
trú - hành chính và các địa dnah gắn với hoạt động của con người, do con
người tạo nên; ii) Nhóm địa danh đường phố và địa danh chỉ công trình xây
dựng. Với tiêu chí nguồn gốc ngữ nguyên, tác giả phân chia địa danh thành các
tiểu loại : i) Địa danh Hán – Việt; ii) Địa danh Thuần - Việt; iii) Địa danh có
nguồn gốc tiếng Pháp; iv) Địa danh có nguồn gốc từ phương ngữ Quảng Đông;
v) Địa danh có nguồn gốc khác như Tày-Thái, Việt-Mường…; vi) Địa danh có
nguồn gốc hỗn hợp; vii) Địa danh chưa xác định được nguồn gốc [63, tr. 41-45].


Đáng chú ý hơn cả là quan điểm phân loại dựa vào các tiêu chí theo đối