ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SƢ PHẠM

NGÔ THỊ CHUYÊN

Biện pháp quản lý nâng cao chất lƣợng công tác chủ nhiệm lớp tại
trƣờng trung học phổ thông Mạc Đĩnh Chi quận Dƣơng Kinh

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 601405

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TS. NGUYỄN ĐỨC CHÍNH

Hà Nội - 2009

Mục lục


Lời cảm ơn

1

Mục Lục

2

Các chữ cái viết tắt

6


11

9. Cấu trúc luận văn

12

Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về công tác chủ nhiệm lớp và quản lý công

13

tác CNL ở trƣờng THPT
1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan

13

1.2. Những khái niệm cơ bản của đề tài

14

1.2.1 Quản lý, quản lý GD

14

1.2.1.1. Những quan niệm về quản lý

14

1.2.1.2. Chức năng quản lý



1.3. Vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiệm lớp

21

và nội dung công tác chủ nhiệm lớp

21

1.3.1. Vị trí, vai trò, chức năng nhiệm vụ…

21

1.3.1.1. Vị trí vai trò của GVCNL

21

1.3.1.2. Chức năng của GVCNL

24

1.3.1.3. Nhiệm vụ của GVCNL

24

1.3.2. Nội dung công tác GVCNL

24

1.3.2.1. GVCN nắm vững học sinh…


1.4.1. Đặc điểm phát triển cơ thể

27

1.4.2. Điều kiện xã hội của sự phát triển tâm lý

27

1.4.3. Đặc điểm hoạt động học tập

27

1.4.4. Đặc điểm phát triển trí tuệ

27

1.4.5. Những đặc điểm nhân cách…

28

1.5. Đặc điểm của học sinh trƣờng THPT Mạc Đĩnh Chi

28

1.5.1. Hoàn cảnh sống…

28

1.5.2. Đặc điểm về thể chất…


30

1.6.2. Xây dựng chinh sách về bồi dưỡng kỹ năng…

31

1.6.3. Kiểm tra, đánh giá…

31

Tiểu kết chƣơng 1

31

Chƣơng 2: Thực trạng về công tác chủ nhiệm lớp và quản lý công tác

33

CNL ở một số trƣờng THPT ngoại thành Hải Phòng nói chung,
THPT Mạc Đĩnh Chi nói riêng.
2.1. Khái quát về GDĐT Hải Phòng

33

2.1.1. Giáo dục – Đào tạo Hải Phòng mười năm trở lại đây

33

2.1.2. Thực trạng giáo dục của trường THPT Mạc Đĩnh Chi


2.6.1. Tổ chức quá trình điều tra thực trạng…

43

2.6.1.1. Về các hình thức lựa chọn, bố trí, phân công…

43


2.6.1.2. Mối quan hệ giữa GVCNL với học sinh và gia đình…

49

2.6.1.3. Các biện pháp giáo dục của GVCNL…

51

2.6.2. Nhận xét chung về công tác GVCNL…

52

2.6.2.1. Những thuận lợi

52

2.6.2.2. Những vấn đề đặt ra cần giải quyết

54


3.2.1.1. Xây dựng quy trình làm công tác chủ nhiệm

62

3.2.1.2. Lựa chọn phân công GVCN

62

3.2.1.3. Lập kế hoạch…

64

3.2.1.4. Tổ chức giao ban, rút kinh nghiệm…

67

3.2.1.5.Tổ chức lớp bồi dưỡng GVCN

73

3.2.1.6. Tổng kết công tác GVCNL…

74

3.2.2. Nhóm biện pháp tăng cường nguồn lực

76

3.2.2.1. Mục đích


94

Các chữ cái viết tắt trong luận văn
Viết Tắt
GD
ĐT
THPT
GVCNL
CNL
ĐH
CĐ
THCN
THCS
CBQL
NXB
ĐHQG
BCHTW
CNH
HĐH
UBND

Viết đầy đủ
Giáo dục
Đào tạo
Trung học phổ thông
Giáo viên chủ nhiệm lớp
Chủ nhiệm lớp
Đại học
Cao đẳng
Trung học chuyên nghiệp

trên thế giới.
Giáo dục đóng một vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển của đất
nước. Đội ngũ thày cô giáo là lực lượng cốt cán đưa các mục tiêu giáo dục thành
hiện thực, giữ vai trò quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục. Trong những
năm qua ngành GD - ĐT cả nước nói chung, Hải Phòng nói riêng đã thu được
những thành tựu quan trọng cả về số lượng và chất lượng, tạo dựng những thành
tựu đó có vai trò to lớn của đội ngũ cán bộ quản lí và thày cô giáo tận tâm, tận lực
với nghề. Tuy nhiên GD - ĐT vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu của giai đoạn cách
mạng mới.
Ở trường trung học phổ thông hiện nay yêu cầu giáo dục toàn diện học sinh
là một yêu cầu bức thiết đang đặt ra cho nhà trường. Việc thực hiện giáo dục toàn
diện học sinh phải thống nhất từ khâu chỉ đạo của Hiệu trưởng cho tới các tổ nhóm
chuyên môn và từng giáo viên, trong đó giáo viên chủ nhiệm lớp đóng vai trò hết
sức quan trọng. Giáo viên chủ nhiệm lớp là người chủ yếu cùng kết hợp với các
giáo viên bộ môn, Đoàn thanh niên và các tổ chức chính trị xã hội trong và ngoài
nhà trường xây dựng các hoạt động phong trào vừa mang tính giải trí,vừa liên quan
chặt chẽ đến kiến thức các môn học
Khác với học sinh Tiểu học và Trung học cơ sở, học sinh Trung học phổ
thông (THPT) đã bước sang lứa tuổi thanh niên, đang muốn tự khẳng định mình,


ưa cái mới lạ nhưng cũng rất dễ bị tổn thương, rất cần có sự giúp đỡ và định hướng
của người lớn, nên nhà giáo dục đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm lớp cần nắm vững
tâm sinh lí lứa tuổi của các em để từ đó lựa chọn phương pháp giáo dục cho phù
hợp. Nếu không, với vốn kinh nghiệm sống ít ỏi của mình, các em sẽ khó tránh
khỏi những ảnh hưởng không lành mạnh, nhất là hệ quả của mặt trái nền kinh tế thị
trường hiện nay.
Giáo viên chủ nhiệm là người thay mặt hiệu trưởng làm công tác quản lý và
giáo dục học sinh của một lớp học, là người gần gũi thân mật, là người hướng dẫn,
chỉ đạo, khuyên nhủ học sinh mỗi khi các em gặp khó khăn, là người cố vấn tin cậy

4. Nhiệm vụ nghiên cứu
4.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài và các vấn đề liên quan
4.2. Nghiên cứu thực trạng công tác chủ nhiệm lớp và quản lí công tác
chủ nhiệm lớp
4.3. Tìm hiểu, phân tích, đánh giá thực trạng công tác chủ nhiệm lớp và
việc quản lý công tác này tại một số trường THPT ngoại thành Hải Phòng nói
chung và trường THPT Mạc Đĩnh Chi quận Dương Kinh nói riêng trong giai
đoạn hiện nay.
4.4. Đề ra các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng công tác chủ
nhiệm lớp phù hợp góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện học sinh
tại các trường trung học phổ thông, mà trước hết là trường THPT Mạc Đĩnh
Chi của quận Dương Kinh.
5. Giả thuyết khoa học


Công tác chủ nhiệm lớp là một trong những việc làm quan trọng thường
xuyên ở nhà trường, nếu nghiên cứu tìm ra các biện pháp quản lí phù hợp sẽ góp
phần nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện ở trường trung học phổ thông Mạc Đĩnh
Chi quận Dương Kinh.
6. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn của đề tài
- Đề tài nghiên cứu góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận của việc quản lý
công tác chủ nhiệm lớp ở trường trung học phổ thông.
- Đề xuất được một số biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở trường
THPT phù hợp với điều kiện thực tiễn trên cơ sở đúc kết những kinh nghiệm quản
lý công tác chủ nhiệm lớp đã có nhằm góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà
trường và góp phần tích cực vào việc thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện của
nhà trường.
7. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Quá trình thực hiện đề tài sử dụng kết hợp các nhóm phương pháp nghiên
cứu:

- Đề tài nghiên cứu được thực hiện trên cơ sở thực tế của công tác chủ nhiệm
lớp và biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở một số trường THPT ngoại
thành Hải Phòng nói chung và trường THPT Mạc Đĩnh Chi nói riêng .


9. Cấu trúc luận văn: Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và khuyến nghị, Tài
liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được trình bày trong 3 chương.
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về công tác chủ nhiệm lớp và việc quản lý công
tác chủ nhiệm lớp ở trường Trung học phổ thông
Chƣơng 2: Thực trạng về công tác chủ nhiệm lớp và việc quản lý công tác
chủ nhiệm lớp ở một số trường THPT ngoại thành Hải Phòng nói chung và trường
THPT Mạc Đĩnh Chi nói riêng
Chƣơng 3: Biện pháp quản lý nâng cao chất lượng công tác CNL tại trường
THPT Mạc Đĩnh Chi, quận Dương Kinh, thành phố Hải Phòng


Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP VÀ VIỆC
QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG
1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan
Khi đề cập đến công tác CNL đã có nhiều tài liệu, công trình nghiên
cứu, tìm hiểu, phân tích, có thể kể đến các công trình tiêu biểu như:
-

Giáo dục học 2004 (Chương XVI. Người GVCNL) của Phạm Viết

Vượng. Nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội .
-

Phương pháp công tác của người giáo viên chủ nhiệm ở trường



1.2. Những khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục.
1.2.1.1. Những quan niệm về quản lý
- Quản lý là một hiện tượng xuất hiện rất sớm, là một phạm trù tồn tại khách
quan được ra đời từ bản thân nhu cầu của mọi chế độ xã hội, mọi quốc gia trong
mọi thời đại.
- Theo Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động quản lý là
tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) đến
khách thể quản lý (người bị quản lý) trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận
hành và đạt được mục đích của tổ chức”
- Quản lý là một khoa học vì nó có đối tượng nghiên cứu là các quan hệ
quản lý. Đó là mối quan hệ hình thành giữa con người có liên quan đến hệ thống và
được hình thành theo những quy luật nhất định.
Quản lý là khoa học phân loại kiến thức, giải thích các mối quan hệ đặc biệt
là mối quan hệ giữa chủ thể và khách thể quản lý.
Một định nghĩa khác: Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý
để chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi hoạt động của con
người nhằm đạt tới mục đích, đúng với ý chí nhà quản lý, phù hợp với quy luật
khách quan.
1.2.1.2. Chức năng quản lý
Quản lý có 4 chức năng sau: chức năng kế hoạch hoá; chức năng tổ chức;
chức năng chỉ đạo; chức năng kiểm tra. Bốn chức năng này được coi như bốn công
đoạn tạo nên một chu trình quản lí. Chúng có quan hệ chặt chẽ với nhau, đan xen


nhau và đều cần đến thông tin quản lí, hoạt động quản lí như một chu trình với các
chức năng như sau:
Khoa học quản lí đặt trên nền tảng phương pháp luận của triết học, chính trị học,

15.Nguyễn Sinh Huy- Nguyễn Văn Lê(1985)- Giáo dục học đại cương- NXB
Giáo dục.
16.Đặng Vũ Hoạt – Hà Thế Ngữ(1986)- Giáo dục học(t.I)- NXB Giáo dục.
17. Mai Hữu Khuê(1982)- Những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý- NXB
Lao động, Hà nội.
18.Trần Kiểm(2002)- Khoa học quản lí nhà trường phổ thông
19. Kỷ yếu Hội thảo quốc gia (2002)- Viện nghiên cứu phát triển giáo dục.
20. Hồ Chí Minh(1972)- Bàn về công tác giáo dục- NXB Giáo dục Hà nội.
21. Luật giáo dục(1998)- NXB Chính trị Quốc gia Hà nội.
22. Nguyễn Ngọc Quang(1989)- Những khái niệm cơ bản về lý luận quản lý
giáo dục trường CBQL TW 1, Hà nội.
23. Rajaroy Sigh(1994): Nền giáo dục thế kỉ XXI: Những triển vọng của Châu
Á- Thái Bình Dương- NXB ĐHQG Hà nội.
24. Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hải Phòng- Báo cáo tổng kết các năm
học 2002- 2007, phương hướng nhiệm vụ năm học 2007- 2008. Định hướng
phát triển giáo dục đến năm 2010.
25.Nguyễn Đình Xuân(Chủ biên) và Vũ Đức Đán(1997)- NXB ĐHQG Hà nội.
26. Nguyễn Cảnh Toàn(2002)- Tuyển tập tác phẩm bàn về giáo dục Viêt namNXB Lao động, Hà nội.
27.Thái Duy Tuyên(2001)- Giáo dục học hiện đại- NXB ĐHQG Hà nội.
28.Hà Nhật Thăng (2005) Công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trường phổ
thông- NXBGD


29.Từ điển Tiếng Việt thông dụng(1997)- NXB Giáo dục.
30.Phạm Viết Vượng(2000)- Giáo dục học- NXB ĐHQG Hà nội.
31.Phạm Viết Vượng(2000)- Phương pháp nghiên cứu khoa học- NXB ĐHQG
Hà nội.
32.Phạm Viết Vượng (2004) Giáo dục học ( Chương XVI. Người GVCNL)NXB ĐHQG Hà nội.
33.Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng cộng sản Việt
Nam- (1991)- NXB Chính trị quốc gia Hà nội.