I HC QUC GIA H NI
KHOA S PHM



Nguyễn Anh Tuấn

TUYểN CHọN Và XÂY DựNG Hệ THốNG
CÂU HỏI Và BàI TậP TRắC NGHIệM KHáCH QUAN DùNG
TRONG DạY HọC HóA HọC PHầN PHI KIM
LớP 11 NÂNG CAO - Trung học phổ thông

Luận văn thạc sĩ s- phạm hóa học
Chuyên ngành: Lý luận và ph-ơng pháp dạy học (bộ môn hóa học)

Mã số: 60.14.10

Ng-ời h-ớng dẫn khoa học: TS. Trần Trung Ninh

H NI - 2009


Mục lục
Trang
Phần Mở đầu ...................................................................................... 4

I. Lý do chọn đề tài .......................................................................................4
II. Khách thể nghiên cứu và đối t-ợng nghiên cứu .......................................2
III. Mục đích và nhiệm vụ .............................................................................6
IV. Giả thuyết khoa học ................................................................................7
V. Ph-ơng pháp nghiên cứu ..........................................................................7

defined.
I.3. Ưu điểm và nh-ợc điểm của kiểm tra vấn đáp Error! Bookmark not
defined.
II. Quan sát ................................................. Error! Bookmark not defined.
III. Kiểm tra viết ......................................... Error! Bookmark not defined.
III.1. Khái niệm ...................................... Error! Bookmark not defined.
III.2. Trắc nghiệm tự luận ...................... Error! Bookmark not defined.
III.3. Bài kiểm tra trắc nghiệm khách quanError! Bookmark not defined.
III.4. So sánh trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan ...... Error!
Bookmark not defined.
Ch-ơng II: Tuyển chọn và xây dựng câu hỏi trắc nghiệm ....
Khách quan phần vô cơ - hoá học 11 - Ban nâng cao ......... 15

I. Nội dung kiến thức và mục tiêu .............................................................. 15
I.1. Mục tiêu cơ bản của SGK Hoá học lớp 11 ...................................... 15
I.2. Cấu trúc nội dung ch-ơng trình ....................................................... 16
I.3. Đặc điểm nội dung kiến thức ........................................................... 20


I.4. Ma trận hai chiều về kiến thức trong ch-ơng trình lớp 11 - THPT - Ban
nâng cao ................................................................................................. 20
II. Xây dựng, lựa chọn hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quanError! Bookmark
not defined.
III. Liên hệ một số câu hỏi, bài tập của đề thi đại học năm 2007, 2008...107
Ch-ơng III: Thực nghiệm s- phạm .... Error! Bookmark not defined.
I. Mục đích thực nghiệm s- phạm .............. Error! Bookmark not defined.
II. Nhiệm vụ thực nghiệm s- phạm ............ Error! Bookmark not defined.
III. Đối t-ợng cơ sở thực nghiệm .............. Error! Bookmark not defined.
IV. Quá trình tiến hành thực nghiệm s- phạmError! Bookmark not defined.
IV.1. Lựa chọn đối t-ợng thực nghiệm ... Error! Bookmark not defined.

đầu. Nhà nước luôn coi giáo dục là quốc sách hàng đầu, mỗi gia đình cũng
đều coi việc học hành của con cháu là mối quan tâm hàng đầu. Chính vì thế
ch-a bao giờ chuyện giáo dục lại đ-ợc quan tâm, thảo luận, góp ý sôi nổi nhnhững ngày hôm nay. Trong quá trình đổi mới giáo dục thì sự đổi mới về
ph-ơng pháp dạy và ph-ơng pháp học là yếu tố căn bản.
Muốn nâng cao chất l-ợng giáo dục, chúng ta th-ờng phải đổi mới nội
dung và ph-ơng pháp dạy học ở các môn học, các cấp, bậc học. Trong đó, đổi
mới ph-ơng pháp kiểm tra đánh giá kiến thức kỹ năng của học sinh là một
khâu quan trọng.
Thông qua kiểm tra đánh giá, giáo viên biết đ-ợc trình độ, kiến thức, kĩ
năng của học sinh, đồng thời giúp giáo viên rút kinh nghiệm về xác định mục
tiêu, lựa chọn ph-ơng pháp và những nội dung cần chú ý đi sâu hơn nữa trong
quá trình giảng dạy của mình. Thực chất các vấn đề đó là thu đ-ợc các tín
hiệu phản hồi, các liên hệ ng-ợc làm cho mối quan hệ thầy - trò trong quá
trình dạy học trở thành một hệ kín, hệ điều khiển.
Hoá học là khoa học nghiên cứu cấu tạo các chất, sự biến đổi chất và
ứng dụng của chúng. Hoá học có vai trò rất quan trọng trong cuộc sống của
chúng ta. Môn hoá học cung cấp cho học sinh những tri thức khoa học phổ
thông cơ bản về các chất, về sự biến đổi các chất, mối liên hệ qua lại giữa
công nghệ hoá học, môi tr-ờng và con ng-ời. Giúp học sinh phát triển năng


lực nhận thức, tiềm lực trí tuệ và năng lực hành động khi đã lĩnh hội đầy đủ
kiến thức khoa học về thế giới vật chất.
Thực tế, việc kiểm tra đánh giá kết quả dạy học môn hoá học vẫn đ-ợc
tiến hành chủ yếu theo ph-ơng pháp tự luận, tốn rất nhiều thời gian và thiếu
tính khách quan. Hơn nữa, l-ợng kiến thức đ-ợc kiểm tra ít. Công tác kiểm tra
đánh giá còn ch-a đ-ợc coi trọng. Ph-ơng pháp và kỹ thuật đánh giá còn lạc
hậu, đơn điệu
Để khắc phục nh-ợc điểm của ph-ơng pháp kiểm tra truyền thống, việc
nghiên cứu sử dụng ph-ơng pháp trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra đánh

1. Nghiên cứu các tài liệu có liên quan đến vấn đề kiểm tra đánh giá và
trắc nghiệm khách quan.
2. Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc xây dựng câu hỏi và bài tập trắc nghiệm
khách quan.
3. Xây dựng, lựa chọn, sắp xếp hệ thống câu hỏi và bài tập trắc nghiệm
khách quan môn hóa học theo các dạng:
Dạng câu trắc nghiệm điền khuyết.
Dạng câu trắc nghiệm đúng, sai.
Dạng câu trắc nghiệm ghép đôi.
Dạng câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn.
4. B-ớc đầu nghiên cứu việc sử dụng trong kiểm tra, đánh giá kết quả
học tập của học sinh.
5. Tiến hành thực nghiệm s- phạm ở một số tr-ờng THPT: THPT Trần
H-ng Đạo, THPT Hồng Bàng (Thành phố Hải Phòng) xác định hiệu quả của đề
tài.
6. Đề xuất việc sử dụng hệ thống câu hỏi và bài tập trắc nghiệm khách
quan trong kiểm tra, đánh giá học sinh THPT.

IV. Giả thuyết khoa học
Nếu hệ thống câu hỏi và bài tập trắc nghiệm khách quan tuyển chọn và
xây dung đ-ợc sử dụng vào việc kiểm tra đánh giá kiến thức học tập lớp 11
THPT thì góp phần nâng cao hiệu quả ph-ơng pháp kiểm tra, đánh giá kết quả
học tập và chất l-ợng dạy, học ở bậc THPT.
V. Ph-ơng pháp nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài chúng tôi đã sử dụng các ph-ơng pháp
nghiên cứu sau:
1. Nghiên cứu lý luận
- Nghiên cứu các vấn đề lý luận có liên quan đến đề tài
- Nghiên cứu tài liệu lý luận dạy học có liên quan đến ph-ơng pháp kiểm

tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh.
3. Liên hệ thực tế với một số đề thi Đại học, Cao đẳng năm học 20072008; 2008-2009 có liên quan đến luận văn.


phần Nội dung
Ch-ơng 1: Tổng quan về Cơ sở lý luận của đề
tài
A. Lịch sử vấn đề nghiên cứu
+ Trên thế giới
+ ở Việt Nam
Ph-ơng pháp này mới đ-ợc sử dụng rộng rãi trong bộ môn ngoại ngữ.
Theo quyết định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm học
2005 - 2006 và tuyển sinh vào đại học năm 2006 môn ngoại ngữ đã tiến hành
bằng ph-ơng pháp trắc nghiệm. Tiếp đó, năm học 2006 - 2007 đã triển khai đối
với các môn Vật lý, Hoá học, Sinh học.
B. Cơ sở lý luận về kiểm tra - đánh giá
I. Khái niệm, chức năng của kiểm tra - đánh giá
I.1. Khái niệm kiểm tra - đánh giá
I.2. Chức năng của kiểm tra - đánh giá
Ch-ơng
trình hóa
học quốc
giá

Mục tiêu dạy

học

Đánh
giá

III.4. Quy trình của việc kiểm tra - đánh giá
- Gồm 05 b-ớc cơ bản
C. Các hình thức kiểm tra - đánh giá

Bảng 1: Những công cụ để kiểm tra - đánh giá kết quả học tập.

Phân loại các kiểu công cụ kiểm tra

Kiểu Test
Câu hỏi KT

Về nội dung
a) Theo bài học
b) Theo ch-ơng
c) Theo vấn đề lớn
d) Sơ kết học kỳ
e) Tổng kết năm
Về tổ chức
a) Định kỳ có báo tr-ớc
b) Bất th-ờng
c) Vấn đáp trên lớp



Bảng 2: Phân loại các kiểu Test kiểm tra

Các kiểu Test kiểm tra
Test có để
chỗ trống


III.2.2. Các dạng câu hỏi trắc nghiệm tự luận
III.2.3. Ưu, nh-ợc điểm của trắc nghiệm tự luận
III.3. Bài kiểm tra trắc nghiệm khách quan
III.3.1. Khái niệm
III.3.2. Các dạng câu hỏi trắc nghiệm khách quan


- Gồm 05 loại chính

1. Câu trắc nghiệm có nhiều câu để lựa chọn
2. Câu trắc nghiệm "đúng, sai"
3. Câu trắc nghiệm ghép đôi
4. Câu hỏi trắc nghiệm điền khuyết hay có câu trả lời ngắn
Mỗi loại đều có -u điểm, nh-ợc điểm khác nhau.
III.3.3. Ưu, nh-ợc điểm của trắc nghiệm khách quan
III.3.4. Trắc nghiệm khách quan tiêu chuẩn hoá và ngân hàng câu hỏi trắc
nghiệm khách quan.
III.3.5. Cách tổ chức thi - kiểm tra, đánh giá bằng ph-ơng pháp trắc nghiệm
khách quan.

III.4 So sánh trắc nghiệm tự luận và trắc nghiệm khách quan.
Đặc điểm
Trắc nghiệm tự luận
Trắc nghiệm khách quan
Việc
- Tốn nhiều thời gian soạn thảo
- ít tốn công ra đề
chuẩn bị
đề. (yêu cầu có chuyên môn
câu hỏi

hiÖn.
lÖch ®iÓm
Kh¶n n¨ng - Ýt th«ng tin
ph¶n håi

- NhiÒu th«ng tin


Ch-ơng II
Tuyển chọn và xây dựng hệ thống câu hỏi
và bài tập trắc nghiệm khách quan phần phi
kim
lớp 11 nâng cao - thpt
I. Nội dung kiến thức và mục tiêu
I.1. Mục tiêu cơ bản của SGK Hoá học lớp 11
I.1.a. Về kiến thức
- Biết các khái niệm về sự điện ly, chất điện ly, chất điện ly mạnh, chất
điện ly yếu. Cơ chế của quá trình điện ly. Khái niệm về axit-bazo theo A-reni-ut và Bron-stet. Sự điện ly của n-ớc, tích số ion của n-ớc. Đánh giá độ axit
và độ kiềm của dung dịch dựa vào pH của dung dịch.Phản ứng trao đổi ion
trong dung dịch các chất điện ly.
- Biết tính chất hóa học cơ bản của nitơ, photpho. Tính chất vật lý, hóa
học của một số hợp chất: NH3 , NO, NO2 , HNO3 , P2O5, H3PO4. Ph-ơng pháp
điều chế và ứng dụng của các đơn chất và một số hợp chất của nitơ, photpho.
- Biết cấu tạo nguyên tử và vị trí các nguyên tố nhóm cacbon trong bảng
tuần hoàn các nguyên tố hóa học. Tính chất vật lý, tính chất hóa học, ứng
dụng của đơn chất và một số hợp chất của cacbon và silic. Ph-ơng pháp điều
chế đơn chất và một số hợp chất của cacbon và silic.
I.1.b.Về kĩ năng
- Biết cách tiến hành thí nghiệm với l-ợng nhỏ hoá chất, quan sát hiện
t-ợng, so sánh, giải thích và kết luận.

gồm 9 ch-ơng với 63 bài.
I.2.1. Hệ thống lý thuyết chủ đạo
Lý thuyết chủ đạo gồm hệ thống kiến thức cơ sở hoá học dùng để nghiên
cứu các chất hoá học, đó là:
- Thuyết axit-bazo của A-rê-ni-ut và Bron-stêt
- Lý thuyết về phản ứng trao đổi ion trong dung dịch các chất điện ly
- Cấu tạo nguyên tử.
- Liên kết hoá học (liên kết ion, liên kết cộng hoá trị).
- Phản ứng oxi hoá- khử.
- Các yếu tố ảnh h-ởng đến tốc độ phản ứng và nguyên lý chuyển
dịch cân bằng
- Qui luật biến đổi tính chất của các đơn chất, hợp chất trong nhóm A.
I.2.2. Các nhóm nguyên tố hoá học
- Nhóm Nitơ
- Nhóm cacbon
I.2.3. Kế hoạch dạy học
Tổng số tiết: 87 tiết, đ-ợc phân bố nh- sau:
Lý thuyết
56 tiết, chiếm 64,4%
Luyện tập

14 tiết, chiếm

16,1%

Thực hành

7 tiết, chiếm

8%

Tiết 13:
Tiết 14:
Tiết 15:
Tiết 16, 17:
Tiết 18, 19:
Tiết 20:
Tiết 21:
Tiết 22, 23:
Tiết 24:
Tiết 25
Tiết 26:
Tiết 27
Tiết 28:
Tiết 29:
Tiết 30:
Tiết 31:
Tiết 32:

Ôn tập đầu năm
Ch-ơng 1: Sự điện li (12 tiết)
Sự điện li
Phân loại các chất điện li
Axit-bazo-muối
Sự điện li của n-ớc.pH.Chất chỉ thị axit-bazo
Luyện tập: Axit-bazo-muối
Phản ứng trao đổi trong dung dịch các chất điện li
Luyện tập: Phản ứng trao đổi trong dung dịch các chất điện li
Thực hành: Tính axit- bazo. Phản ứng trong dung dịch các chất
điện li
Kiểm tra viết

- Gồm 9 ch-ơng:
Ch-ơng I: Sự điện li
Ch-ơng II: Nhóm nitơ
Ch-ơng III: Nhóm cacbon
Ch-ơng IV: Đại c-ơng về hóa học hữu cơ
Ch-ơng V: Hiđrocacbon no
Ch-ơng VI: Hiđrocacbon không no
Ch-ơng VII: Hiđrocacbon thơm - Nguồn hiđrocacbon thiên nhiên
Ch-ơng VIII: Dẫn xuất halogen - ancol - phenol
Ch-ơng IX: Anđehit - xeton - axit cacboxylic
- Ba ch-ơng đầu( sự điện li, nitơ, cacbon):
+ Cung cấp cho học sinh một số khái niệm, cơ chế của một số quá
trình, thuyết axit-bazo, chất chỉ thị axit-bazo, pH...
+ Là ch-ơng học về nguyên tố và các hợp chất cụ thể nên liên quan
nhiều đến hiện t-ợng hóa học. Giúp học sinh biết đ-ợc mối liên quan gắn bó
giữa lý thuyết với thực tiễn, những ảnh h-ởng trực tiếp đến đời sống và sinh
hoạt của con ng-ời.
Nếu chỉ sử dụng các bài tự luận sẽ không đánh giá đúng đ-ợc mức độ
tiếp thu và khả năng vận dụng kiến thức của học sinh.
Xuất phát từ nội dung ch-ơng trình và những đặc điểm của trắc nghiệm khách
quan, chúng tôi thấy ph-ơng pháp trắc nghiệm khách quan thích hợp hơn
trong việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh. Vậy nên, chúng tôi
cũng trú trọng thiết kế các câu hỏi và bài tập trắc nghiệm nhiều lựa chọn với
các câu nhiễu có độ khó khác nhau nhằm phân loại học lực của học sinh,
đồng thời có thể đánh giá đ-ợc độ vững chắc về kiến thức của học sinh.
Chúng tôi thiết kế các câu hỏi trắc nghiệm điền khuyết, trắc nghiệm đúng- sai
ít hơn so với các câu hỏi trắc nghiệm nhiều lựa chọn.
I.4. Ma trận hai chiều về kiến thức trong ch-ơng trình lớp 11 - THPT - nâng
cao
Dựa vào mục tiêu và nội dung của ch-ơng trình hoá học lớp 11 - nâng cao,

Trọng
số

Biết

Hiểu

Vận
dụng

Phân tích, Tổng
số
tổng hợp,
tính toán

Ch-ơng 2: Nhóm nitơ
Ch-ơng 3: Nhóm cacbon

65
35

70
56

79
38

89
45


Ni dung

Bit Hiu

VD VD Tng
1
2


-

V trớ, cu hỡnh, cu to
Trng thỏi t nhiờn - Tớnh cht vt lớ
Tớnh cht húa hc ca cỏc cht:
ng dng
iu ch
Mụi trng, kinh t, xó hi
Nhn bit, tỏch cht
Tng

4
10
20
6
5
10
55

6
6

30
257

Câu 139: Nếu trộn 3 lít khí oxi với 2 lít khí nitơ oxit thì thể tích (ở cùng
điều kiện nhiệt độ, áp suất) của hỗn hợp khí sau phản ứng thu đ-ợc
là:
A. 5 lít
B. 7 lít
C. 3 lít
D. 4 lít
Câu 140: Trộn 4 lít N2 và 14 lít H2 vào 1 bình phản ứng. Hỗn hợp khí thu
đ-ợc sau phản ứng có thể tích bằng 16, 4lít (các khí đ-ợc đo trong cùng điều
kiện). Hiệu suất phản ứng là:
A. 20%
B. 45%
C. 50%
D. 15%
Câu 141: Để điều chế đ-ợc 68g NH3 (H= 25%) thì thể tích N2 và H2 (đktc)
cần dùng lần l-ợt là :
A. 4,48 lít ; 13,44 lít
B. 17,92 lít ; 53,76 lít
C. 13,44 lít ; 40,32 lít
D. 89,6 lít ; 268,8 lít
Câu 142: Điều chế 8 lít NH3 từ N2 và H2 với hiệu suất 50%, thì thể tích H2
cần dùng (đktc) là:
A. 6 lít
B. 2 lít
C. 24 lít
D.12 lít
Câu 143: Thể tích hỗn hợp N2 và H2 (đktc) cần lấy để điều chế đ-ợc 102g

27

5
5
15
5
5
5
40

VD
1
6
3
25
5
5
8

VD Tng
2
0
15
3
15
20
70
2
15
2

Câu 81: Thổi 0,5 mol khí CO2 vào dung dịch chứa 0,4 mol Ba(OH)2. Sau
phản ứng thu đ-ợc a gam kết tủa. Giá trị của a là:
A. 19,7 gam
B. 59,1 gam


C. 39,4 gam

D. 78,8 gam


III. Liªn hÖ vµ ph©n tÝch ®Ò thi tuyÓn sinh ®¹i häc, cao ®¼ng (Khèi A):
III.1. §Ò thi tuyÓn sinh ®¹i häc, cao ®¼ng n¨m häc 2007 – 2008
Nội dung

Biết

Hiểu

Vận dụng-Tính toán

Tổng số câu

Hoá cơ sở

1

2

1


24

Tổng

11

14

25

50

Nội dung Hoá học phi kim chiếm 9/50 câu chiếm 18%
Đề thi Đại học, cao đẳng năm 2008
Nội dung

Biết

Hiểu

Vận dụng-Tính toán

Tổng số câu

Hoá cơ sở

2

1


11

24

Tổng

12

14

24

50

Nội dung Hoá học phi kim chiếm 10/50 câu chiếm 20%