ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

DƢƠNG THỊ THỤC ANH

CHỨC NĂNG XÃ HỘI CỦA
NHÀ NƯỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SỸ TRIẾT HỌC

HÀ NỘI – 2004


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

DƢƠNG THỊ THỤC ANH

CHỨC NĂNG XÃ HỘI CỦA
NHÀ NƯỚC CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA
VIỆT NAM
Chuyên ngành: Chủ nghĩa duy vật biện chứng
và chủ nghĩa duy vật lịch sử
Mã số:
5.01.02

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC TRIẾT HỌC


23

Chƣơng II:THỰC HIỆN CHỨC NĂNG XÃ HỘI CỦA NHÀ

33

NƢỚC

24
25
28
29

CHXHCN VIỆT NAM: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

2.1. Thực trạng việc thực hiện chức năng xã hội của Nhà nước
CHXHCN Việt Nam trên một số lĩnh vực
2.1.1. Lĩnh vực giáo dục - đào tạo
2.1.2. Lĩnh vực lao động - việc làm và điều tiết thu nhập
2.1.3. Lĩnh vực chăm sóc y tế và bảo vệ sức khoẻ nhân dân
2.1.4. Lĩnh vực bảo đảm xã hội
2.2 . Giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả chức năng xã hội của Nhà
nước CHXHCN Việt Nam
2.2.1. Một số quan điểm
2.2.2. Một số giải pháp chủ yếu

33
33
37
43

của nhà nước Tư sản, đánh giá cao hoạt động xã hội của những nhà nước
này. Trong những năm gần đây, trước những thay đổi to lớn của đời sống
xã hội và quốc tế, dưới ảnh hưởng của những tiến bộ, những thành tựu của
khoa học – công nghệ, sự phát triển toàn diện của mỗi cá nhân trở thành
một tất yếu như Mác đã từng tiên đoán, thì xu hướng chung của các nhà
nước trên thế giới là hướng các hoạt động vào các lĩnh vực của đời sống xã
hội nhằm tạo sự ổn định về xã hội, thực hiện tốt chức năng thống trị của
mình.
Ở nước ta từ sau thành công Cách mạng Tháng Tám, trong tất cả các giai
đoạn phát triển của mình với tính cách là nhà nước của dân, do dân và vì
dân, trong điều kiện hoàn cảnh cụ thể nhà nước đã thực hiện chức năng xã
hội ở những mức độ và hình thức nhất định. Đặc biệt, trong thời kỳ đổi,
trong các văn kiện của Đảng Cộng sản Việt Nam và Hiến pháp càng
khẳng định rõ vai trò chức năng xã hội của Nhà nước ta, Hiến pháp 1992
đã khẳng định: “Nhà nước bảo đảm và không ngừng phát huy quyền làm
chủ về mọi mặt của nhân dân…, xây dựng đất nước giàu mạnh, thực
hiện công bằng xã hội, mọi người có cuộc sống ấm no tự do, hạnh phúc có
điều kiện phát triển toàn diện”(Điều3). Như vậy, trên thực tế việc thừa
nhận và phát huy tốt chức năng xã hội của nhà nước ngày càng trở thành
yêu cầu khách quan. Do đó, vấn đề chức năng xã hội của nhà nước hiện
nay đang trở thành đối tượng nghiên cứu của nhiều lĩnh vực ( kinh tế, chính
trị, pháp lý…).Tuy nhiên, cả về lý luận và thực tiễn từ giác độ triết học,
chức năng xã hội của nhà nước vẫn là một vấn đề còn tương đối mới mẻ,
cần được tiếp tục nghiên cứu một cách có hệ thống, góp phần bổ sung
những lý luận khoa học cho công cuộc cải cách và hoàn thiện bộ máy nhà
nước ở nước ta trong giai đoạn hiện nay. Chính yêu cầu này đã thôi thúc


và là tác nhân trực tiếp thúc đẩy người viết lựa chọn vấn đề “Chức năng xã
hội của Nhà nước cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam” làm đối tượng



sung, phát triển hơn nữa những vấn đề liên quan tới chức năng xã hội của nhà
nước đã được đề cập trong các công trình đã có, góp phần đưa nhận thức về
vấn đề này tới độ sâu sắc cần thiết theo yêu cầu của thực tiễn, đẩy mạnh công
cuộc cải cách hành chính, đổi mới và nâng cao hiệu lực của bộ máy Nhà nước
ta trong tình hình hiện nay.
3 . Mục đích, nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
- Mục đích: Trên cơ sở làm rõ chức năng xã hội của nhà nước nói
chung và việc thực hiện chức năng này của Nhà nước ta từ 1986 đến nay, đề
xuất một số giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn ( nâng cao hiệu quả thực hiện)
chức năng xã hội của Nhà nước ta trong công cuộc đổi mới, phát triển đất
nước theo định hướng XHCN.
- Nhiệm vụ: + Làm rõ chức năng xã hội của nhà nước nói chung, Nhà
nước CHXHCN Việt Nam nói riêng.
+ Đánh giá khái quát việc thực hiện chức năng xã hội của Nhà nước ta
trên một số lĩnh vực chủ yếu.
+ Đưa ra một số giải pháp nhằm thực hiện có hiệu quả chức năng xã hội
của nhà nước trong quá trình xây dựng và hoàn thiện bộ máy nhà nước ở
nước ta hiện nay.
- Phạm vi nghiên cứu: Luận văn chỉ tập trung nghiên cứu làm rõ những
vấn đề lý luận cơ bản và thực tiễn của việc thực hiện chức năng xã hội
của Nhà nước ta trong quá trình đổi mới.
4 . Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu
- Cơ sở lý luận: Dựa trên quan điểm cuả chủ nghĩa Mác- Lê Nin, Đảng
Cộng sản Việt Nam và tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước.


- Phương pháp nghiên cứu: Phương pháp luận của Chủ nghĩa duy vật biện
chứng và Chủ nghĩa duy vật lịch sử, các phương pháp phân tích, tổng hợp,

nước CHXHCN Việt Nam, Lê Minh Thông (chủ biên)), Nxb Khoa
học xã hội, Hà Nội.

2.

Vũ Tuấn Anh (chủ biên), (1994), Vai trò của nhà nước trong phát triển
kinh tế, Nxb Khoa học xã hội, Hà Nội.

3.

Báo Nhân dân ngày16/3/1999

4.

Báo Nhân dân ngày 20/8/2000

5.

Báo thanh niên ngày 9/5/2001

6.

Nguyễn Đức Bình, Trần Ngọc Hiên, Đào Trọng Truyến, Nguyễn Văn
Thảo, Trần Xuân Sầm (đồng chủ biên), (1999), Đổi mới và tăng


cường hệ thống chính trị ở nước ta trong giai đoạn mới, Nxb Chính
trị quốc gia, Hà Nội.
7.


17. Đảng cộng sản Việt Nam(1991),Văn kiện hội nghị lần thứ tư Ban chấp
hành Trung ương khoá VII, Nxb Sự thật, Hà Nội


18. Đảng cộng sản Việt Nam (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ VIII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
19. Đảng cộng sản Việt Nam (1997), Văn kiện Hội nghị lần thứ III Ban chấp
hành trung ương Khoá VIII, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
20. “Đại hội VIII - Những tìm tòi và đổi mới”, Thông tin chuyên đề, Trung
tâm thông tin tư liệu Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh.
21. Đảng cộng sản Việt Nam (2000), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc
lần thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
22. Đổi mới và tăng cường hệ thống chính trị ở nước ta trong giai đoạn mới
(1999), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
23. Trần Ngọc Đường (chủ biên) (1999), Lý luận chung về nhà nước và
pháp luật, Tập 1, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
24. Trần Ngọc Đường (chủ biên) (2000), Bộ máy Nhà nước Cộng hoà xã hội
chủ nghĩa Việt Nam, Tập 2, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
25. Nguyễn Duy Gia (1994), Nâng cao quyền lực, năng lực, hiệu quả quản
lý nhà nước, nâng cao hiệu quả của pháp luật, Nxb Lao động, Hà
Nội.
26. Nguyễn Duy Gia (1996), Cải cách một bước bộ máy nhà nước ở nước ta
hiện nay, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
27. Giáo trình triết học Mác - Lênin (1999), Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
28. James Goldsmith (1997): Cạm bẫy phát triển: Cơ hội và thách thức, Nxb
Chính trị quốc gia, Hà Nội.
29. Hồ Chí Minh (1989) toàn tập, Tập 5, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
30. Hồ Chí Minh (1989) toàn tập, Tập 9, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
31. Hoàng Văn Hảo (1995), Tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước kiểu mới sự
hình thành và phát triển, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.

42. V.I.Lênin (1974) Toàn tập, Tập 1, Nxb Tiến bộ Mát xcơ va.
43. V.I.Lênin (1976) Toàn tập, Tập 20, Nxb Tiến bộ Mát xcơ va.
44. V.I.Lênin (1976) Toàn tập, Tập 33, Nxb Tiến bộ Mát xcơ va.
45. Phạm Xuân Nam (chủ biên) (1997), Đổi mới chính sách xã hội – Luận
cứ và giải pháp, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
46.

Phạm Hữu Nghị (2000), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chính
sách, pháp luật xã hội, Viện Nghiên cứu Nhà nước – Pháp luật, Nxb
Công An nhân dân, Hà Nội.

47.

Nhà nước, thị trường và viện trợ (1995), Nxb Khoa học xã hội.


48. Nhà nước trong một thế giới đang chuyển đổi (1998), Ngân hàng thế
giới, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.
49. Niên giám Thống kê tóm tắt (1999), Nxb Thống kê, Hà Nội.
50. Thái Ninh, Hoàng Chí Bảo (1991), Dân chủ tư sản và dân chủ xã hội
chủ nghĩa, Nxb Sự thật, Hà Nội.
51. Nguyễn Phan Quang, Phan Đăng Thanh, Trương Thị Hoà, Ngô Văn Lý,
Nguyễn Thành Nam, Phạm Văn Cảnh (1995), Mấy vấn đề về quản lý
nhà nước và củng cố pháp quyền trong lịch sử Việt Nam, Nxb Chính
trị quốc gia, Hà Nội.
52. Phạm Ngọc Quang (1992), “Quyền lực – một phạm trù cơ bản của chính
trị học”, Nhà nước và pháp luật,(4)
53.

Phạm Ngọc Quang, Trần Thị Ngọc Hiên (1999), “Mối liên hệ giữa bản

trị quốc gia, Hà Nội.
65. Nguyễn Cửu Việt (chủ biên) (2003), Giáo trình Lý luận chung về Nhà
nước và pháp luật, Nxb Đại học quốc gia, Hà Nội.
66. Võ Khánh Vinh (1994), Vai trò của pháp luật trong điều kiện mới của
Việt Nam “trong xã hội và pháp luật”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội.
67. Nguyễn Hữu Vui (2002), Lịch sử triết học, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội.
68. Về Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1997), sách tham
khảo, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội.