ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN


TRẦN NGỌC LONG

KHẮC PHỤC RÀO CẢN
TRONG QUÁ TRÌNH TỰ CHỦ CỦA CÁC
TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI CÔNG LẬP
(Nghiên cứu trường hợp Viện Hàn lâm
Khoa học và Công nghệ Việt Nam)

LUẬN VĂN THẠC SĨ
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ

Hà Nội, 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN


TRẦN NGỌC LONG

KHẮC PHỤC RÀO CẢN
TRONG QUÁ TRÌNH TỰ CHỦ CỦA CÁC
TỔ CHỨC NGHIÊN CỨU VÀ TRIỂN KHAI CÔNG LẬP
(Nghiên cứu trường hợp Viện Hàn lâm
Khoa học và Công nghệ Việt Nam)

LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀN LÂM KHCNVN .................................... Error! Bookmark not defined.

2.1. Tình hình thực hiện tự chủ của Viện Hàn lâm KHCNVNError! Bookmark not de
2.2. Hiện trạng tự chủ của các đơn vị .......... Error! Bookmark not defined.

2.3. Nhận diện những rào cản trong quá trình tự chủ của các đơn vịError! Bookmark n
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC RÀO CẢN TRONG QUÁ
TRÌNH TỰ CHỦ CỦA CÁC ĐƠN VỊ NC&TK TRỰC THUỘC
VIỆN HÀN LÂM KHCNVN ......................... Error! Bookmark not defined.
3.1. Biến quyền tự chủ thành năng lực tự chủError! Bookmark not defined.
3.2. Khâu đột phá về năng lực tự chủ .......... Error! Bookmark not defined.
3.3. Điều chỉnh Nghị định 115 ..................... Error! Bookmark not defined.
1


KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ...................... Error! Bookmark not defined.
1. Kết luận .................................................... Error! Bookmark not defined.
2. Khuyến nghị ............................................. Error! Bookmark not defined.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ..........................................................9

2


LỜI CẢM ƠN
Luận văn này được hoàn thành với sự giúp đỡ, hướng dẫn của các thầy,
cô, đồng nghiệp, nhà khoa học và gia đình. Tác giả xin chân thành cảm ơn:
- PGS. TS. Phạm Huy Tiến đã trực tiếp tận tình hướng dẫn, chia sẻ kinh
nghiệm và đóng góp nhiều ý kiến quý báu giúp tác giả hoàn thành đề tài.
- Các thầy cô công tác tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân
văn, Đại học Quốc gia Hà Nội nói chung và các thầy cô công tác tại Khoa

Doanh nghiệp nhà nước.

KH&CN:

Khoa học và Công nghệ.

KT-XH:

Kinh tế - Xã hội.

NC&TK:

Nghiên cứu và Triển khai.

NCCB:

Nghiên cứu cơ bản.

NCƯD:

Nghiên cứu ứng dụng.

NSNN:

Ngân sách nhà nước.

SX-KD:

Sản xuất – Kinh doanh.



Hình 3. Phân loại hoạt động NC&TK theo chức năng của nghiên cứuError! Bookmark
Hình 4. Phân loại hoạt động NC&TK theo tính chất của sản phẩm
nghiên cứu ............................................. Error! Bookmark not defined.
Hình 5. Cơ cấu tổ chức của Viện Hàn lâm KHCNVN Error! Bookmark not defined.

Hình 6. Một số thiết bị nghiên cứu khoa học của các đơn vị Error! Bookmark not defi

Hình 7. Phân bố nhân lực KH&CN năm 2014 của Viện Error! Bookmark not defined

Hình 8. Tình hình nhân lực của Viện trong 5 năm gần đây Error! Bookmark not defin
Hình 9. Số lượng các công trình công bố trong 5 năm gần đây (20102014) của Viện Hàn lâm KHCNVN .... Error! Bookmark not defined.
Hình 10. Mô hình tổ chức của các đơn vị.. Error! Bookmark not defined.

Hình 11. Mô hình thuê mua tài chính để đầu tư thiết bịError! Bookmark not defined

6


PHẦN MỞ ĐẦU

Tên đề tài:
Khắc phục rào cản trong quá trình tự chủ của các tổ chức nghiên cứu và
triển khai công lập (Nghiên cứu trường hợp Viện Hàn lâm Khoa học và Công
nghệ Việt Nam).
1. Lý do nghiên cứu
1.1. Tính cấp thiết của đề tài
Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam là cơ quan khoa học thực
hiện chức năng NCCB về khoa học tự nhiên và phát triển công nghệ; cung cấp luận
cứ khoa học cho công tác quản lý KH&CN và xây dựng chính sách, chiến lược,

Việc nhận diện và đề xuất giải pháp khắc phục những rào cản trong quá trình
tự chủ của các tổ chức NC&TK công lập (hay còn gọi là tổ chức KH&CN công
lập) góp phần xây dựng cơ sở lý thuyết cho việc điều chỉnh chính sách quy định cơ
chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức khoa học và công nghệ công lập cho
phù hợp thực tiễn.
1.3. Ý nghĩa thực tế của nghiên cứu
Hiệu quả thực tiễn của việc đề xuất giải pháp khắc phục những rào cản trong
quá trình tự chủ của các tổ chức KH&CN công lập sẽ góp phần vào việc đánh giá
kết quả thực hiện Nghị định 115 trong thời gian qua và chuẩn bị cho những điều
chỉnh chính sách này cho phù hợp với thực tiễn.
Bên cạnh đó, nghiên cứu này cũng góp phần nhận diện các hạn chế trong
quá trình tự chủ của các tổ chức KH&CN công lập.

8


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Đinh Việt Bách (2015), Báo cáo tình hình thực hiện cơ chế tự chủ, tực chịu
trách nhiệm của tổ chức KH&CN công lập, Kỷ yếu Hội thảo “Những vấn đề lý
luận và các quan điểm tổ chức hệ thống KH&CN trong nền khoa học tự trị”.
2. Nguyễn Thanh Bình (2010), Những khó khăn trong việc chuyển đổi các đơn vị
R&D của ngành Năng lượng Nguyên tử Việt Nam theo cơ chế tự chủ, tự chịu
trách nhiệm và giải pháp khắc phục, Luận văn thạc sĩ Quản lý Khoa học và
Công nghệ, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia
Hà Nội.
3. Bộ Khoa học và Công nghệ (2009), Các giải pháp đổi mới cơ chế quản lý
KH&CN.
4. Bộ Khoa học và Công nghệ (2015), Báo cáo số 513/BKHCN-BC, Tình hình
thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của tổ chức KH&CN công lập.
5. Chính phủ nước Cộng hòa Xã hội Chủ Nghĩa Việt Nam (2005), Nghị định số

17. Hoàng Văn Phong (2014), Chính sách đồng bộ - nền tảng cho tiến trình tự chủ
của

các

tổ

chức

KH&CN,

/>
tabid=110&News=7522&CategoryID=36, cập nhật ngày 21/05/2014.
18. Hoàng Đình Phu, Vũ Cao Đàm (2008), Phân biệt “triển khai” và “Phát triển”
như những đối tượng điều chỉnh khác nhau của Luật KH&CN, Hoạt động khoa
học, số tháng 7.2008.
19. Phạm Thị Lan Phượng, Vấn đề tự chủ của các trường đại học công lập, Viện
nghiên cứu Giáo dục, 15.3.2008.

10


20. Nguyễn Quân (2014), “Khoán 10” đã và đang đi vào cuộc sống,
cập nhật ngày 20/08/2011.
21. Nguyễn Quân (2012), Đổi mới cơ chế hoạt động KH&CN, http://tiasang.
com.vn/Default.aspx?tabid=110&CategoryID=36&News=5842, cập nhật ngày
8/11/2012.
22. Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ Nghĩa Việt Nam (2013), Luật Khoa học
và Công nghệ.
23. Nguyễn Hồng Sơn (2012), Cơ chế tài chính cho hoạt động KH&CN ở Việt


ngày

04/03/2014.
29. Phan Anh Tú (2015), Nhận diện các yếu tố cản trở việc thực hiện tự chủ, tự
chịu trách nhiệm trong các tổ chức R&D theo Nghị định 115/2005/NĐ-CP
(Nghiên cứu trường hợp các tổ chức sự nghiệp KH&CN công lập trực thuộc Sở
KH&CN tỉnh Lâm Đồng), Luận văn thạc sĩ Quản lý Khoa học và Công nghệ,
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.
30. Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc - UNESCO
(1984), Manual for statistics on scientific and technological activities, Paris
(bản dịch của Nguyễn Minh Hạnh và Nguyễn Lan Anh, hiệu đính của Nguyễn
Võ Hưng, trích theo Phụ lục A: Khuyến nghị liên quan tới tiêu chuẩn hóa quốc
tế về thống kê KH&CN).
31. Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (2014), Báo cáo tổng kết năm
2014.
32. Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam (2015), Tổng hợp kết quả
điều tra cơ bản của Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đến năm
2010 (mã số VAST.ĐTCB.03/13-14).

12