ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SƢ PHẠM

NGUYỄN THỊ KHÁNH TRINH

BƢỚC ĐẦU XÂY DỰNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ
CHẤT LƢỢNG
ĐÀO TẠO TẠI TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI
THƢƠNG THEO
HƢỚNG TIẾP CẬN TRIẾT LÝ TQM

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 05

HÀ NỘI - 2008


LỜI CẢM ƠN
Tác giả xin chân thành cảm ơn Ban chủ nhiệm khoa Sƣ phạm - Đại học
Quốc gia Hà Nội; Lãnh đạo và chuyên viên các phòng ban của trƣờng đại học
Ngoại Thƣơng đã quan tâm động viên, tạo điều kiện cho tác giả trong quá trình học
tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn.
Tác giả xin bầy tỏ lòng cảm ơn chân thành và sâu sắc tới GS.TS Nguyễn
Đức Chính, ngƣời đã tận tình chỉ bảo, trực tiếp hƣớng dẫn tác giả trong suốt quá
trình học tập và hoàn thành luận văn tốt nghiệp.
Cuối cùng xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, các đồng nghiệp và bạn bè đã
giúp đỡ. động viên, tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và viết luận
văn.
Hà nội, tháng 5 năm 2008

4

7. Giả thuyết khoa học

4

8. Phƣơng pháp nghiên cứu

4

9. Cấu trúc luận văn

5

Chƣơng 1: cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu

6

1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

6

1.2. Một số khái niệm cơ bản của vấn đề nghiên cứu

8

1.2.1. Quản lý, quản lý nhà trƣờng, quản lý chất lƣợng giáo dục, quản

8



27

mô hình của TQM khi áp dụng TQM vào quản lý chất lƣợng đào tạo


1.4. Khái niệm chủ yếu trong hệ thống quản lý chất lƣợng khi áp dụng

28

vào giáo dục đại học theo triết lý TQM
1.4.1. Khái niệm dịch vụ giáo dục, chất lƣợng dịch vụ

29

1.4.2. Khái niệm tổng thể

29

1.4.3. Khái niệm về sản phẩm và khách hàng trong giáo dục

30

1.4.4. Cải tiến liên tục

31

1.4.5. Cải tiến từng bƣớc

32

2.1.4. Nhiệm vụ chính trị của trƣờng

40

2.1.5. Các giá trị cơ bản của trƣờng

41

2.2. Chất lƣợng đào tạo của trƣờng Đại học Ngoại thƣơng trong những

41

năm vừa qua
2.2.1. Công tác đào tạo

42

2.2.2. Nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ.

45

2.2.3. Các hoạt động khác phục vụ cộng đồng

48

2.3. Thực trạng quản lý chất lƣợng đào tạo hiện nay tại trƣờng Đại học

51

Ngoại thƣơng

3.1. Những định hƣớng cơ bản phát triển trƣờng Đại học Ngoại thƣơng
trong bối cảnh mới và các tiền đề để ứng dụng triết lý TQM vào Quản
lý chất lƣợng đào tạo
3.1.1. Những định hƣớng cơ bản phát triển của trƣờng Đại học Ngoại
thƣơng trong bối cảnh mới
3.1.2. Tiền đề để ứng dụng triết lý TQM vào quản lý chất lƣợng đào tạo

64

64

64
65

tại Đại học Ngoại thƣơng
3.2. Những nguyên tắc đƣợc chọn lựa để xây dựng hệ thống quản lý

65

chất lƣợng đào tạo tại trƣờng Đại học Ngoại thƣơng
3.3. Bƣớc đầu xây dựng hệ thống quản lý chất lƣợng đào tạo tại Đại

70

học Ngoại thƣơng theo triết lý TQM
3.3.1. Những yêu cầu cơ bản để xây dựng hệ thống quản lý chất lƣợng

71

theo triết lý TQM vào quản lý chất lƣợng đào tạo trong trƣờng đại học

quản lý chất lƣợng xây dựng

95

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ

97

1. Kết luận

97

2. Khuyến nghị

98

TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

100


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Bƣớc vào thế kỷ XXI, giáo dục Đại học Việt nam đứng trƣớc những cơ hội
và thách thức mới. Những năm qua, giáo dục đại học nƣớc ta đã và đang phát triển
mạnh cả về quy mô và loại hình đào tạo. Nếu năm học 1996-1997 chúng ta có 54
trƣờng Đại học và Cao đẳng với quy mô khoảng 500.000 sinh viên thì đến năm
2005-2006 số cơ sở đào tạo đại học và cao đẳng đã lên tới 255 trƣờng đại học và
Cao đẳng với quy mô 1,4 triệu sinh viên và dự báo đến năm 2010 quy mô đại học

đƣờng cho quá trình hội nhập trong lĩnh vực giáo dục đại học của chúng ta. Ngày
01 tháng 11 năm 2007 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ký quyết định số 65/2007/QĐBGDĐT ban hành chính thức “Quy định về tiêu chuẩn đánh giá chất lƣợng giáo
dục trƣờng Đại học” với 10 tiêu chuẩn (61 tiêu chí).
Tuy nhiên hệ thống quản lý chất lƣợng và điều kiện đảm bảo chất lƣợng đào
tạo của các trƣờng Đại học lại chƣa thống nhất ở một mô hình cụ thể nào. Vì vậy
việc xây dựng hệ thống quản lý chất lƣợng cho các trƣờng đại học đang là vấn đề
cấp thiết hiện nay. Có rất nhiều hệ thống quản lý chất lƣợng có thể áp dụng trong
đào tạo nhƣ ISO 9001-2000, EFQM, TQM, giải thƣởng chất lƣợng.....và hiện nay
đã có một số trƣờng đại học áp dụng mô hình quản lý chất lƣợng ISO 9001-2000.
Tuy vậy, mô hình ISO 9001-2000 lại có xuất xứ từ mô hình BS5750/ ISO 9000 của
Anh mà một trong những quan điểm cơ sở của BS5750/ISO 9000 là hệ thống chất
lƣợng phải có khả năng tạo ra các sản phẩm có chất lƣợng nhất quán. Điều này khó
có thể áp dụng trong giáo dục đại học bởi lẽ khó có thể gọi ngƣời học, hay ngƣời
hƣởng thụ giáo dục đại học là “sản phẩm” hơn nữa cho dù có định nghĩa thế nào về


sản phẩm của giáo dục đại học đi chăng nữa thì khó có thể tạo ra đƣợc nhiều “sản
phẩm” có chất lƣợng nhƣ nhau. Trong khi đó mô hình quản lý chất lƣợng tổng thể
(TQM)- một mô hình cũng có xuất xứ từ thƣơng mại và công nghiệp nhƣng tỏ ra
phù hợp hơn với giáo dục đại học. Đặc trƣng của mô hình quản lý chất lƣợng tổng
thể là ở chỗ nó không áp đặt một hệ thống cứng nhắc cho bất kỳ cơ sở đào tạo đại
học nào, nó tạo ra một nền “Văn hoá chất lƣợng” bao trùm lên toàn bộ quá trình
đào tạo. Trong khi đó chất lƣợng sản phẩm muốn đƣợc nâng cao phải luôn luôn
quan hệ mật thiết với việc sử dụng tối ƣu yếu tố con ngƣời và mọi nguồn lực của
đơn vị hoặc tổ chức đó nhằm huy động năng lực, nhiệt tình của mọi thành viên
cùng giải quyết các vấn đề chất lƣợng.Vì vậy tác giả đã lựa chọn đề tài “Bƣớc đầu
xây dựng hệ thống quản lý chất lƣợng đào tạo tại Trƣờng Đại học Ngoại thƣơng
theo hƣớng tiếp cận triết lý TQM” làm đề tài nghiên cứu luận văn.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu cơ sở lý luận liên quan đến quản lý chất lƣợng tổng

- Quá trình quản lý tiến hành thƣờng xuyên, liên tục.
- Đáp ứng đƣợc nhu cầu của sinh viên, gia đình sinh viên
- Đáp ứng yêu cầu của xã hội.
thì sẽ nâng cao hiệu quả đào tạo và phát triển củng cố thƣơng hiệu của
trƣờng.


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
* Văn kiện
1. Bộ giáo dục và đào tạo- Bộ Tiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục Trường
Đại học (Ban hành kèm theo Quyết định số: 65/2007/QĐ-BGDĐTngày 01 tnáng
11 năm 2007 của Bộ trưởng Bộ giáo dục và đào tạo).
2. Đảng Cộng sản Việt nam. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IXNXB Chính trị quốc gia, Hà nội 2001
3. Nghị quyết của Chính phủ số 14/2005/NQ-CP ngày 02/11/2005 về đổi mới cơ
bản và toàn diện giáo dục đại học Việt nam giai đoạn 2006-2020
4. Quốc hội cộmg hoà xã hội chủ nghĩa việt nam- Luật giáo dục - NXB Chính trị
quốc gia, 2005
5. Thủ tƣớng Chính phủ, Quyết định số 153/2003/QĐ-TTg ngày 30/7/2003 về
việc ban hành “Điều lệ trường đại học”
*Tác giả tác phẩm trong nƣớc
6. Tạ Thị Kiều An, Ngô Thị ánh, Nguyễn Văn Hoá, Nguyễn Hoàng Kiệt, Đinh
Phƣợng Vƣơng- Quản lý chất lượng trong các tổ chức - NXB thống kê- 2004
7. Phạm Thị Kim Anh- Vài nét về trường tư ở Khu vực châu á và thế giới- 2001BCKH đề tài B99-49-82- Mô hình quản lý trƣờng THPT tƣ ở Việt nam đầu thế kỷ
XXI, Chủ nhiệm: Nguyễn Văn Đản
8. Lê Đức Ánh, -Vận dụng lý thuyết quản lý chất lượng tổng thể vào quản lý quá
trình dạy học ở trường trung học phổ thông dân lập, Luận án tiến sĩ, Viện chiến
lƣợc và chƣơng trình giáo dục-2006
9. Lê Đức Ánh, - Một số vấn đề trong tổ chức quản lý loại hình trường PTDL ở
Thành phố Hồ Chí Minh, luận văn thạc sĩ, Viện Khoa học Giáo dục-1999
10. Đặng Quốc Bảo (2005), Quản lý Nhà nước về giáo dục đào tạo (giáo trình cao

in Universities


28. Demitrio D.Monic - Quản lý chất lượng tổng thể trong giáo dục - Giáo trình
Seameo Innotech- -1997