ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

--------------***--------------

NGUYỄN THỊ THÚY

Ph¸t triÓn kinh tÕ tri thøc
ë ViÖt nam trong giai ®o¹n hiÖn nay

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ CHÍNH TRỊ

HÀ NỘI - 2009


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRUNG TÂM ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG GIẢNG VIÊN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

--------------***--------------

NGUYỄN THỊ THÚY

Ph¸t triÓn kinh tÕ tri thøc
ë ViÖt nam trong giai ®o¹n hiÖn nay

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ CHÍNH TRỊ

Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
Mã số:

60 31 01

CNH

: C«ng nghiÖp hãa

H§H

: HiÖn ®¹i hãa

LLSX

: Lùc l-îng s¶n xuÊt

QHSX

: Quan hÖ s¶n xuÊt

OECD

: Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế

KTTT

: Kinh tÕ tri thøc

KH-CN

: Khoa häc - C«ng nghÖ

KCN


Nam ............................................................................................................... 58
2.2. Thực trạng hình thành các nhân tố kinh tế tri thức ở Việt Nam ...................... 60
2.2.1. Chất lƣợng nguồn nhân lực và hệ thống giáo dục đào tạo ............................ 60
2.2.2. Tiềm năng khoa học công nghệ và cơ sở hạ tầng kinh tế kỹ thuật ................... 68
2.2.3. Năng lực điều hành và quản lý của Nhà nƣớc .............................................. 70
2.3. Những thành tựu và hạn chế trong quá trình phát triển kinh tế tri thức ở Việt
Nam 71
2.3.1. Những thành tựu và nguyên nhân ................................................................. 71
2.3.2. Những hạn chế và nguyên nhân .................................................................... 74


2.3.3. Những vấn đề đặt ra đối với kinh tế tri thức ở Việt Nam ............................. 78
Chƣơng 3. NHỮNG PHƢƠNG HƢỚNG QUAN ĐIỂM CƠ BẢN VÀ CÁC GIẢI PHÁP
PHÁT TRIỂN KINH TẾ TRI THỨC Ở VIỆT NAM .............................................. 81
3.1. Những phƣơng hƣớng cơ bản .......................................................................... 81
3.1.1. Thúc đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, từng bƣớc phát
triển kinh tế tri thức ....................................................................................... 81
3.1.2. Xây dựng tiềm lực tri thức và sử dụng lực lƣợng lao động tri thức ..................... 83
3.1.3. Một số quan điểm cơ bản về phát triển của kinh tế tri thức ở Việt Nam ...... 85
3.2. Các giải pháp cơ bản để phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam ...................... 86
3.2.1. Xây dựng cơ chế chính sách và cải cách nền hành chính quốc gia phù hợp
với phát triển kinh tế tri thức ........................................................................ 86
3.2.2. Phát triển các ngành công nghệ cao, đặc biệt là công nghệ thông tin .......... 88
3.2.3. Đổi mới giáo dục và đào tạo nguồn nhân lực cho phát triển kinh tế tri thức 91
3.2.4. Xây dựng thị trƣờng lao động đáp ứng theo nhu cầu của xã hội ............................93
3.2.5. Sử dụng nguồn nhân lực phải đảm bảo tạo điều kiện để nguồn nhân lực
phát huy đƣợc tính linh hoạt và khả năng sáng tạo ....................................... 95
3.2.6. Tăng cƣờng bảo vệ sở hữu trí tuệ.................................................................. 96
KẾT LUẬN .............................................................................................................. 101
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................... 102

chúng ta không theo kịp sự phát triển của nhân loại. Lúc đó thì việc hội nhập


quốc tế sẽ không còn ý nghĩa quan trọng, bởi vì khi đó chúng ta không thể tận
dụng và học hỏi các kinh nghiệm, công nghệ tiên tiến và ngƣợc lại các nƣớc
khác cũng chẳng hợp tác đƣợc gì từ chúng ta. Có chăng chúng ta chỉ là thị
trƣờng tiêu thụ các công nghệ lạc hậu, tiêu thụ các sản phẩm của các nƣớc khác.
Kinh tế tri thức đang ở trong giai đoạn bắt đầu, khái niệm về kinh tế tri
thức còn chƣa đƣợc thống nhất, sự nghiên cứu kinh tế tri thức cũng chƣa có
nhiều, đặc biệt ở Việt Nam. Nhƣng có thể khẳng định đó là một xu hƣớng phát
triển tất yếu của LLSX, của mọi mặt đời sống kinh tế - xã hội của nhân loại.
Xuất phát từ những lý do đó, tác giả chọn đề tài “Phát triển kinh tế tri thức ở
Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” nhằm góp phần hoàn thiện về lý luận và
các giải pháp phát triển kinh tế tri thức ở nƣớc ta trong quá trình toàn cầu hóa
đang diễn ra mạnh mẽ, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đi tắt, đón đầu mà Đảng
đã đề ra.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Trong một vài năm qua, đã có một số tác phẩm trong và ngoài nƣớc
nghiên cứu về kinh tế tri thức. Cụ thể ở nƣớc ta có một số tác phẩm nhƣ:
- “Phát triển kinh tế tri thức: rút ngắn công nghiệp hóa, hiện đại hóa” xuất
bản năm 2001 của GS.VS. Đặng Hữu.
- Kinh tế tri thức xu thế mới của xã hội thế kỷ XXI của Ngô Quý Tùng,
Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2001.
- “Kinh tế tri thức: Những khái niệm và vấn đề cơ bản” xuất bản năm 2002
của Đặng Mộng Lân.
- Kinh tế tri thức vấn đề và giải pháp: Kinh nghiệm của các nƣớc phát
triển và đang phát triển của Takaski Kiuchi, Tianzhongging, Cheonsikwoo Nxb.
Thống kê, Hà Nội. 2001.
- Bƣớc chuyển sang nền kinh tế tri thức ở một số nƣớc trên thế giới hiện
nay của Lƣu Ngọc Trịnh, Nxb. Giáo dục, Hà Nội, 2003.

kinh tế tri thức để từ đó đề xuất các hƣớng chiến lƣợc, các giải pháp để phát triển
nền kinh tế nƣớc ta theo kịp sự phát triển của thế giới với trình độ phát triển cao,
trình độ kinh tế tri thức.


4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu: Những vấn đề về lý luận và thực tiễn trong việc
phát triển kinh tế tri thức của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
* Phạm vi nghiên cứu: Nghiên cứu về lý luận kinh tế tri thức và việc ứng
dụng phát triển kinh tế tri thức ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay, không gian
nghiên cứu là tầm vĩ mô của nền kinh tế Việt Nam, về thời gian tập trung vào
thời kỳ 1995 đến nay.
5. Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu của luận văn
* Nguồn tài liệu: Tác phẩm kinh điển, hệ thống văn kiện của Đảng, các
bài viết của Đảng và Nhà nƣớc, luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ và các công trình
nghiên cứu khoa học.
* Phương pháp nghiên cứu: Về cơ bản tác giả sử dụng phƣơng pháp duy
vật biện chứng, phƣơng pháp trừu tƣợng hóa khoa học và phƣơng pháp lôgíc kết
hợp với lịch sử để nghiên cứu và khảo sát sự hình thành và phát triển kinh tế tri
thức ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
Ngoài ra còn sử dụng các phương pháp: tổng hợp, thống kê, phân tích,...
để làm rõ những luận điểm đƣợc đề cập trong luận văn.
6. Đóng góp và ý nghĩa của luận văn
- Hệ thống hóa lý luận về kinh tế tri thức.
- Phân tích, đánh giá những yếu tố ban đầu về kinh tế tri thức.
- Trên cơ sở đó, luận văn đề xuất những quan điểm và giải pháp nhằm xây
dựng kinh tế tri thức ở Việt Nam trong thời gian tới.


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

15. Kỷ yếu hội thảo khoa học (2002), Kinh tế tri thức với đào tạo nguồn nhân
lực ở Việt Nam trong thập niên đầu của thế kỷ XXI, Hà Nội.
16. Đặng Mộng Lân (2002), Kinh tế tri thức: Những khái niệm và vấn đề cơ
bản, Nxb. Thanh niên, Hà Nội.
17. Vũ Trọng Lâm (2004), Kinh tế tri thức ở Việt Nam quan điểm và giải pháp
phát triển, Nxb. Khoa học và kỹ thuật, Hà Nội.
18. Nguyễn Thu Linh (24/9/2004), Phát triển bền vững và sự tham gia của xã
hội dân sự, Bài phát biểu tại Hội thảo Phát triển bền vững dựa trên tri thức Học viện Hành chính quốc gia, Hà Nội.
19. Vƣơng Liêm (2003), Kinh tế học Internet: từ thương mại điện tử tới chính
phủ điện tử, Nxb. Trẻ, Hà Nội
20. Nguyễn Thị Luyến (2005), Nhà nước với phát triển kinh tế tri thức trong
bối cảnh toàn cầu hóa, Nxb. Khoa học Xã hội, Hà Nội.
21. C.M¸c - Ph.¡ngghen (2004), Toµn tËp, tËp 46, Nxb. ChÝnh trÞ quèc gia, Hµ
Néi.
22. “Một số vấn đề nguồn nhân lực Việt Nam” (2008), Tạp chí Ban Tuyên
giáo, (08).
23. Nền kinh tế tri thức, nhận thức và hành động (2000), Nxb. Thống kê, Hà
Nội.
24. Nền kinh tế tri thức, nhận thức và hành động (2001), Hội Khoa học kinh tế
Việt Nam.


25. Nguyễn An Ninh (2008), Về xu hướng công nhân hóa ở nước ta hiện nay,
Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội.
26. Phạm Quang Phan (2003), Những vấn đề cơ bản về kinh tế tri thức và sự
vận dụng ở Việt Nam, Nxb. Thống kê, Hà Nội.
27. Võ Hồng Phúc (2007), “Lao động và giải quyết việc làm ở nƣớc ta hiện
nay”, Tạp chí Cộng sản, (24/144).
28. Minh Quang (6/2009), “Kinh tế - xã hội 5 tháng đầu năm 2009”, Tạp chí
Kinh tế và dự báo, tr.15, (11).

43. http//viwikipedia. Org - Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ (10/8/2009), Kết quả tổng
hợp một số chỉ tiêu kinh tế - xã hội năm 2008.
44. http//viwikipedia.org - Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ (09/8/2005), Chỉ tiêu chất
lượng giáo dục ở Châu Á.
45. http//viwikipedia.org - Bộ Kế hoạch và Đầu tƣ (09/8/2009), Phát triển các
khu công nghiệp ở Việt Nam.
46. http//viwikipedia.org (09/08/2009), Bộ khoa học và công nghệ.
47. http//www moet.gov.vn - Bộ Giáo dục và Đào tạo (10/8/2009), Số liệu
thống kê các trường cao đẳng và đại học.
48. http//viwikipedia.org (09/8/2009), Kinh tế Việt Nam giai đoạn 1986 đến
1992.