Một số phương pháp tạo sự hứng thú cho học sinh khi học tiết học có phân môn
Âm nhạc thường thức

A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. Đặt vấn đề:
Việc giáo dục một con người toàn diện không chỉ giáo dục cho họ có đạo
đức tốt, có trình độ hiểu biết, nắm chắc các kiến thức khoa học và xã hội, có sức
khoẻ, biết lao động, mà còn phải giáo dục cho họ biết nhìn nhận, phân biệt, biết
thưởng thức cái đẹp và biết làm đẹp cho cuộc sống nói chung cuộc sống của
mình nói riêng.
Vì vậy, có thể nói rằng giáo dục thẩm mỹ cho con người là việc làm không
thể thiếu được. Một trong những con đường giáo dục thẩm mỹ nhanh và hiệu
quả nhất là giáo dục thông qua các môn học nghệ thuật. Trong đó Âm nhạc có vị
trí rất quan trọng. Trong những năm gần đây, nắm bắt tình hình thực tế những
đòi hỏi của sự phát triển xã hội, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã điều chỉnh nội dung
giáo dục nghệ thuật trong nhà trường và coi đây là môn học bắt buộc. Như
chúng ta đã biết trong nhà trường học môn Âm nhạc tuy không đào tạo các em
thành những ca sĩ, nhạc sĩ, nhưng thông qua môn học này đã hình thành cho các
em những kiến thức ban đầu, đặc biệt là trang bị cho các em có một thế giới tinh
thần thoải mái hơn, giúp các em phát triển một cách toàn diện hơn và từ đó giúp
các em học tốt các môn học khác.
II- Thực trạng vấn đề :
Bản thân chúng tôi là giáo viên được đào tạo và phân công trực tiếp giảng
dạy bộ môn Âm nhạc tại trường THCS nhận thấy đại đa số các em rất thích bộ
môn này. Qua thực tế giảng dạy, nhận thấy rằng trước một bài hát một bài tập
đọc, hoặc khi nghe các bản nhạc, tìm hiểu về các tác giả để các em hiểu, nắm
được và thực hiện tốt yêu cầu của bài học cũng như nêu được những cảm nhận
ban đầu của mình, thì người giáo viên cần có một phương pháp truyền đạt, có
một tư liệu hình ảnh minh họa cụ thể đối với từng bài học và những tư liệu đó
phải thật sự hấp dẫn, gần gũi với các em dù tư liệu đó tuy đơn giản nhưng lại
mang lại hiệu quả nhất, để giúp các em nắm bắt tiếp thu nhanh nhất kiến thức

em hình thành tình yêu thiên nhiên, tình yêu đất nước, con người giáo dục cho
các em khả năng cảm thụ, biểu hiện xúc cảm, tình cảm đạo đức và niềm tin vào
cuộc sống. Qua đó các em nhận thức đúng đắn lý tưởng nhân sinh cách mạng và
rộng rãi hơn nữa là con đường mà các em đang vươn tới tương lai.
II. Phạm vi đề tài:
Chúng tôi chỉ đưa ra một số phương pháp tạo sự hứng thú khi học tiết học
có nội dung phân môn Âm nhạc thường thức.
2


Một số phương pháp tạo sự hứng thú cho học sinh khi học tiết học có phân môn
Âm nhạc thường thức

III. Đối tượng áp dụng:
Đề tài có thể áp dụng cho nhiều tiết học khác nhau thông qua phương pháp
này. Tuy nhiên nội dung cụ thể thông qua tiết 10 – 14 - lớp 8 – tiết 13 lớp 7 mà
chúng tôi minh họa.
IV- CÁC GIẢI PHÁP VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN.
1. Điều tra thực tế tại trường khi học phân môn Âm nhạc thường thức
của học sinh.
Dựa vào cơ sở lý luận đã có cùng với thời gian giảng dạy tại trường tôi đã
tìm hiểu học sinh lớp chủ nhiệm và một lớp khác. Bằng việc quan sát thực tế các
giờ học tôi nhận thấy việc tiếp thu các kiến thức Âm nhạc và sự yêu thích học
tập bộ môn chỉ rơi vào một số em gọi là có năng khiếu. Còn lại các em khác chỉ
học theo bản năng phải học nên ít có sự sáng tạo trong vận dụng kiến thức.
Trên cơ sở đặt câu hỏi qua phiếu điều tra trắc nghiệm: Em có thích học
phân môn Âm nhạc thường thức không ? Vì sao thích ? Vì sao không ? Kết quả
thu được như sau:
STT


Để có một tiết học Âm nhạc hiệu quả, gây hứng thú cho học sinh trước tiên
người giáo viên phải xây dựng nề nếp học tập ngay từ bài học đầu tiên. Cụ thể
như xác định thái độ, ý thức học tập đối với môn học. Vì vậy giáo viên phải nắm
vững các phương pháp và các bước trong giảng dạy để truyền thụ lại cho các em
các kiến thức của bài học cũng như phát triển các kỹ năng đã có của các em một
cách tốt nhất.
a. Đối với kiểu bài: giới thiệu tác giả, tác phẩm.
3


Một số phương pháp tạo sự hứng thú cho học sinh khi học tiết học có phân môn
Âm nhạc thường thức

Đối với kiểu bài này tôi sử dụng phương pháp thuyết trình, phương pháp
hỏi đáp.
Ngoài việc giới thiệu tác giả, giáo viên kể cho học sinh nghe những câu
chuyện về cuộc đời tác giả thông qua các tư liệu, kiến thức giáo viên đã tìm hiểu
và nắm bắt được. Học sinh lắng nghe thông qua thuyết trình của giáo viên và
sau đó tìm hiểu bài qua hệ thống câu hỏi mà giáo viên cung cấp. Tiếp đến cho
học sinh trình bày hiểu biết của mình thông qua sự chuẩn bị hoặc có thể trình
bày hoặc kể tên bài hát của tác giả mà học sinh biết, điều cần chú của người giáo
viên ở phương pháp này là tận dụng khai thác triệt để những hiểu biết của các
em tạo cơ hội để các em mạnh dạn trình bày trước tập thể lớp với sự tự tin, để
làm được điều này đòi hỏi người giáo viên phải có sự thân thiện, động viên,
khuyến khích khơi gợi nội dung bài học. Sau đó có thể giáo viên hát trích đoạn
một vài ca khúc cho học sinh nghe và cùng các em nói lên suy nghĩ của mình
khi nghe bài hát hoặc tiểu sử của tác giả, cuối cùng cho học sinh nghe băng đĩa
đã chuẩn bị.
- Cụ thể như sau:
Có thể cho học sinh nghe nhạc đoán tên bài hát , sau đó giáo viên hỏi

Theo các em vì sao hình ảnh cô gái và người mẹ trong bài hát Bóng cây
Kơ-nia lại nhớ người thân của mình ?
Chính các câu hỏi của giáo viên đã tạo cho các em cơ hội trao đổi, tranh
luận và có sự hứng thú trong tiết học.
b. Đối với kiểu bài giới thiệu nhạc cụ: Có thể giáo viên phóng to nhiều
loại nhạc cụ khác nhau, ngoài các thông tin trong sách giáo khoa ta nên tìm tòi
thêm về nguồn gốc xuất xứ của các loại nhạc cụ một cách cụ thể hơn nhằm lôi
cuốn các em chú ý tập trung vào bài học, hay kể các em nghe những câu chuyện
nói về nguồn gốc một loại nhạc cụ nào đó, hoặc giáo viên có thể cho học sinh
nghe âm thanh của các nhạc cụ được học thông qua đàn Ogan để nhận biết được

5


Mt s phng phỏp to s hng thỳ cho hc sinh khi hc tit hc cú phõn mụn
m nhc thng thc

õm sc ca cỏc loi nhc c. Cú th giỏo viờn c tu mt on nhc s dng
nhc c va hc chc chn cỏc em s rt thớch thỳ.
* C th nh i vi tit 13-lp 8:
Gii thiờu v mt s nhc c dõn tc.
bi ny giỏo viờn cú th cho hc sinh xem hỡnh nh mt s loi nhc c
Sau khi quan sỏt xong, giỏo viờn a ra h thng cõu hi.
? Em hóy núi tờn cỏc nhc c trờn.
- Hoc cú th xem hỡnh nh tng loi nhc c cú lng ghộp õm thanh v
oỏn tờn nhc c ú l gỡ. Vy thụng qua hỡnh nh cựng õm thanh ó kớch thớch
gi cho hc sinh cú s liờn tng, tũ mũ mun tỡm hiu v cỏc loi nhc c va
nhỡn thy .
- Hỡnh nh cỏc nhc c


- Sau đó giáo viên diễn giải cụ thể cấu tạo của từng loại: thuộc bộ gõ, làm
bằng đồng thau, hình tròn, đường kính dài 20 đến 60 cm. Ở giữa có múm dung
dùi gỗ có quấn vải hoặc su để đánh…vv
Giáo viên cho học sinh xem hình ảnh lễ hội có sử dụng Cồng, Chiêng để
học sinh quan sát, nhằm khắc sâu kiến thức. Ở đây có thể giáo viên đặt câu hỏi:
Cồng, Chiêng việt Nam đã được thế giới…… như thế nào.vv
- Có thể học sinh biết và trả lời nhưng chưa đầy đủ.
Đến đây chúng tôi sử dụng phương pháp thuyết trình, nhấn mạnh không
gian văn hóa Cồng, Chiêng Tây Nguyên được UNESCO công nhận là kiệt tác
7


Một số phương pháp tạo sự hứng thú cho học sinh khi học tiết học có phân môn
Âm nhạc thường thức

truyền khẩu và phi vật thể nhân loại vào ngày 15 tháng 11 năm 2005. Sau Nhã
nhạc cung đình Huế, đây là di sản thứ hai của Việt Nam được nhận danh hiệu
này.

- Cho học sinh quan sát hình ảnh và thuyết trình đây là cụ bà YKyih dân
tộc Rơ Ngao là người sở hữu nhiều cồng chiêng nhất ở Kontum.
- Làng dân tộc Gia Rai MRông Yô thuộc xã Ia Ka huyện Chư Păh tỉnh
Gia Lai - một trong số ít buôn làng giàu Chiêng nhất ở Tây Nguyên hiện đang
giữ 30 bộ Cồng, Chiêng.

8


Một số phương pháp tạo sự hứng thú cho học sinh khi học tiết học có phân môn
Âm nhạc thường thức

chuyện thêm phong phú cũng như thu hút sự chú ý của các em hơn.
- Ví dụ Trong tiết 13 - lớp 7: Trong câu chuyện “Buộc toàn thế giới phải
nhắc đến tên anh”.
- Sau khi giới thiệu khái quát về nội dung truyện, kèm theo hình ảnh nhạc
sĩ Betoven, giáo viên đưa ra hệ thống câu hỏi để các em trả lời để cùng khai thác
và khắc sâu kiến thức .
Ví dụ : Câu chuyện cô vừa kể trên nhắc đến tên nhạc sĩ nào ?
Người nước nào ? Vì sao toàn thế giới phải nhắc đến tên nhạc sĩ ?
Khi học sinh đã nắm được nội dung của chuyện, giáo viên cho các em tập
kể lại chuyện, có thể cho mỗi em kể lại một đoạn trên cơ sở quan sát tranh, càng
nhiều em tham gia vào kể và nhắc lại các tình tiết của chuyện càng tốt. Sau khi
cho các em kể lại chuyện, giáo viên khái quát lại toàn bộ nội dung chuyện, Qua
chuyện các em đã biết được điều gì, hay đã học đuợc điều gì, từ đó giáo viên gợi
ý các em liên hệ với cuộc sống, học tập của bản thân và động viên các em cố
gắng hơn nữa.
Trước khi kết thúc câu chuyện, giáo viên nên cho học sinh nghe vài trích
đoạn tiêu biểu của tác giả.
Cách khác chúng tôi có thể cho các em chơi trò chơi: Đoán hình ảnh một
trò chơi nhằm khắc sâu nội dung kiến thức đã học.
10


Một số phương pháp tạo sự hứng thú cho học sinh khi học tiết học có phân môn
Âm nhạc thường thức

- Ở đây chúng tôi sử dụng hình ảnh - kết hợp tiểu sử - tác phẩm tiêu biểu
của các nhạc sĩ đã học và được xắp sếp không theo hệ thống logic, sau đó sẽ đưa
ra hệ thống câu hỏi đã chuẩn bị kết hợp với các phương tiện dạy học như
prochecto, máy chiếu để các em lựa chọn đáp án đúng .
Ví dụ cụ thể: Đưa ra hình nền chính, trên hình nền tôi lắp ghép các ô chữ



Một số phương pháp tạo sự hứng thú cho học sinh khi học tiết học có phân môn
Âm nhạc thường thức

C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
I. Kết luận.

Qua việc áp dụng đề tài này bản thân tôi nhận thấy giờ học rất ấn tượng và
có hứng thú, đặc biệt những tư liệu, hình ảnh, câu chuyện kể của giáo viên, các
bài hát được các em trình diễn và những đoạn phim đưa ra đã tác động đến tâm
tư tình cảm, có những suy nghĩ tích cực, tạo cho học sinh nắm vững và khắc sâu
kiến thức, nếu chúng ta thực hiện thường xuyên giúp tăng khả năng tư duy, tinh
thần hợp tác hỗ trợ nhau đem lại cho tiết học có phân môn Âm nhạc thường thức
không khí học tập thoải mái tạo sự hứng thú cho học sinh. Tuy nhiên để thực
hiện được các phương pháp này cũng gặp một số khó khăn nhất định do thời
gian cũng có phần hạn chế nên việc truyền đạt kiến đến các em chưa sâu. Nhưng
trong các phương pháp dạy học không có phương pháp nào là vạn năng mà
người giáo viên phải biết kết hợp hài hoà sáng tạo linh hoạt tùy vào hoàn cảnh,
đối tượng lớp học cụ thể thì khả năng phát huy được năng khiếu cũng như tinh
thần say mê học tập của học sinh ngày càng thể hiện rõ hơn.
II. Những ý kiến đề xuất.
- Để nâng cao chất lượng học tập bộ môn Âm nhạc chúng tôi xin có ý
kiến đề xuất như sau:
- Tiếp tục bổ sung đồ dùng học tập, đồ dùng giảng dạy cho giáo viên như:
Đèn chiếu để sử dụng giáo án điện tử, nhằm đáp ứng nhu cầu học tập của học
sinh và giảng dạy của giáo viên trong tình hình xã hội đang phát triển mạnh.

13