HC VIN CHNH TR QUC GIA H CH MINH

NGUYN VN NGHIấN

pháp chế xã hội chủ nghĩa
trong đấu tranh phòng, chống buôn lậu
qua biên giới của lực lợng hải quan Việt Nam
hiện nay
Chuyờn ngnh

: Lý lun v lch s nh nc v phỏp lut

Mó s

: 62 38 01 01

LUN N TIN S LUT HC

Ngi hng dn khoa hc: PGS.TS. NGUYN MINH OAN

H NI - 2015


L I CAM ĐOAN

Tôi xin cam ñoan ñây là công trình nghiên cứu của
riêng tôi. Các tài liệu, số liệu trích dẫn trong luận án là
trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. Những kết luận khoa
học của luận án chưa từng ñược ai công bố trong bất cứ
công trình nào.


chống buôn lậu qua biên giới của Hải quan
2.3. Những ñiều kiện bảo ñảm của pháp chế xã hội chủ nghĩa trong
ñấu tranh phòng, chống buôn lậu qua biên giới của lực lượng
Hải quan
2.4. Pháp chế trong ñấu tranh phòng, chống buôn lậu qua biên giới
của Hải quan một số nước trên thế giới và những kinh nghiệm
gợi mở ñối với Hải quan Việt Nam

26
26
38
42
49

Chương 3: THỰC TRẠNG PHÁP CHẾ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TRONG
ĐẤU TRANH PHÒNG, CHỐNG BUÔN LẬU QUA BIÊN
GIỚI CỦA LỰC LƯỢNG HẢI QUAN VIỆT NAM

3.1. Khái quát về tình hình buôn lậu ở Việt Nam và chức năng ñấu tranh
phòng, chống buôn lậu qua biên giới của Hải quan Việt Nam
3.2. Thực trạng pháp luật phòng, chống buôn lậu qua biên giới của
lực lượng Hải quan Việt Nam hiện nay
3.3. Thực trạng thực hiện pháp luật trong hoạt ñộng ñấu tranh phòng,
chống buôn lậu qua biên giới của lực lượng Hải quan Việt Nam
hiện nay

60
60
70
83

CHXHCN :

Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

CNTT

:

Công nghệ thông tin

HĐND

:

Hội ñồng nhân dân

HĐNN

:

Hội ñồng nhà nước

HQCK

:

Hải quan cửa khẩu

KSHQ


:

Xã hội chủ nghĩa

WTO

:

Tổ chức Thương mại thế giới


1
M

ĐẦU

1. Tính cấp thiết của ñề tài
Pháp chế xã hội chủ nghĩa (XHCN) là nguyên tắc quan trọng trong tổ
chức và hoạt ñộng của bộ máy nhà nước ta. Pháp chế XHCN ñòi hỏi trong ñời
sống xã hội, pháp luật phải ñược tôn trọng và thực thi một cách nghiêm minh,
chính xác; mọi cá nhân, tổ chức, cơ quan Nhà nước ñều phải triệt ñể tuân thủ
pháp luật; mọi hành vi vi phạm pháp luật ñều phải ñược phát hiện, xử lý kịp
thời theo ñúng quy ñịnh pháp luật.
Pháp chế XHCN với hệ thống pháp luật hoàn thiện và việc thực hiện
pháp luật nghiêm minh, là ñiều kiện cơ bản ñể xây dựng Nhà nước pháp
quyền XHCN của dân, do dân và vì dân. Nếu pháp chế không ñược tăng
cường, còn bị buông lỏng và có nhiều hạn chế, thì tất yếu sẽ dẫn ñến tình
trạng gia tăng, phát triển của các hiện tượng tiêu cực, vi phạm pháp luật, và có
thể gây ra tình trạng rối loạn kỷ cương trong xã hội.
Buôn lậu là một loại vi phạm pháp luật rất phổ biến, ñặc biệt là từ khi

ñấu tranh và khả năng kiểm soát, phát hiện, ñiều tra, xử lý các hành vi buôn
lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới.
Vai trò của cơ quan Hải quan chưa ñược nâng cao, chưa tương xứng với
khả năng và tính chất công tác nghiệp vụ ñặc thù của Ngành. Mặc dù là cơ
quan có lực lượng chuyên trách ñấu tranh chống buôn lậu, ñược tổ chức và
hoạt ñộng theo xu hướng chuyên nghiệp, hiện ñại hoá, có mối quan hệ hợp tác
quốc tế rộng rãi, nhưng Hải quan Việt Nam theo quy ñịnh của pháp luật chưa
phải là lực lượng nòng cốt trong hệ thống các cơ quan chức năng ñấu tranh
chống buôn lậu của nước ta hiện nay. Trong khi buôn lậu giờ ñây ñang là một
trong những mặt trận nóng bỏng, ñối tượng buôn lậu ngày càng chuyên
nghiệp có tính liên kết và tổ chức cao, thì hệ thống các lực lượng chức năng
chống buôn lậu lại chưa ñược tổ chức chặt chẽ, thiếu một lực lượng chính quy
tinh nhuệ ñể giữ vai trò nòng cốt, ñủ khả năng làm cơ quan tham mưu chiến
lược, ñồng thời chỉ huy và gắn kết hữu cơ sự phối hợp giữa các lực lượng
chức năng này.
Quy ñịnh của pháp luật về những biện pháp phòng chống buôn lậu của
lực lượng kiểm soát Hải quan còn thiếu cả về chiều rộng và chiều sâu nghiệp
vụ. Cơ cấu tổ chức của lực lượng kiểm soát Hải quan còn quá dàn trải, mức


3
ñộ tập trung thống nhất và triển khai lực lượng linh hoạt chưa cao; chưa ñủ cơ
sở pháp lý ñể xây dựng thành một lực lượng kiểm soát thực sự mạnh, chuyên
nghiệp, tinh nhuệ và hiện ñại với hệ thống cơ quan tình báo phát triển toàn
diện và hoạt ñộng hiệu quả.
Thẩm quyền áp dụng các biện pháp ngăn chặn, ñiều tra, xử lý hành vi
buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hoá qua biên giới của cơ quan Hải quan
còn rất hạn chế, lực lượng kiểm soát Hải quan chưa có ñược ñịa vị pháp lý
tuơng xứng, cần thiết ñể có ñủ khả năng trấn áp mạnh mẽ làm cho các ñối
tượng buôn lậu phải e sợ…

u tranh

phòng, chống buôn lậu qua biên giới của lực lượng Hải quan Việt Nam hiện nay
là rất cấp thiết, có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn. Nghiên cứu này cung cấp
những cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn cho việc tăng cường pháp chế XHCN trong
công tác ñấu tranh phòng, chống buôn lậu của Nhà nước ta hiện nay.
2. M c ñích và nhi m v n hiên c u của lu n án
.1. Mục ñích
Mục ñích của Luận án là ñề xuất ñược những quan ñiểm, giải pháp xây
dựng và tăng cường pháp chế XHCN trong công tác ñấu tranh phòng, chống
buôn lậu qua biên giới của lực lượng Hải quan Việt Nam hiện nay.
Để ñạt ñược mục ñích ñó, luận án từng bước giải quyết các mục tiêu cụ
thể sau:
Phân tích cơ sở lý luận về pháp chế XHCN trong ñấu tranh phòng,
chống buôn lậu qua biên giới của lực lượng Hải quan; Đánh giá thực trạng
pháp chế trong ñấu tranh phòng, chống buôn lậu qua biên giới của lực lượng Hải
quan hiện nay, bao gồm: thực trạng bất cập, hạn chế của hệ thống quy ñịnh pháp
luật hiện hành về phòng chống buôn lậu qua biên giới của lực lượng Hải quan
Việt Nam; thực trạng thực hiện pháp luật của cơ quan Hải quan và cán bộ
công chức Hải quan trong công tác ñấu tranh phòng, chống buôn lậu.
Đề xuất hướng sửa ñổi, bổ sung và hoàn thiện hệ thống pháp luật về
phòng, chống buôn lậu của Hải quan nói riêng và hoàn thiện chính sách pháp
luật phòng, chống buôn lậu của Nhà nước ta nói chung.
Đề xuất biện pháp tăng cường quản lý, nâng cao ý thức trách nhiệm,
tuân thủ chính sách pháp luật của cán bộ công chức Hải quan và các giải pháp
khác nhằm tăng cường pháp chế XHCN trong công tác ñấu tranh phòng,
chống buôn lậu qua biên giới của lực lượng Hải quan Việt Nam hiện nay.


5



6
năm 2005 ñến nay (2014); ñánh giá những bất cập trong các quy ñịnh pháp
luật hiện hành về phòng, chống buôn lậu qua biên giới của Hải quan;
nghiên cứu và ñánh giá thực trạng pháp chế XHCN, năng lực công tác, ý
thức trách nhiệm của cán bộ công chức Hải quan trong ñấu tranh phòng,
chống buôn lậu qua biên giới.
Phạm vi nghiên cứu: Pháp chế XHCN trong hoạt ñộng phòng, chống
buôn lậu qua biên giới của lực lượng Hải quan Việt Nam từ 2005 ñến 2014
(Năm 2005 là năm Luật Hải quan ñược sửa ñổi và ngành Hải quan bắt ñầu
triển khai thực hiện các biện pháp nghiệp vụ chống buôn lậu theo Quyết ñịnh
65/2004/QD - TTg của Thủ tướng Chính phủ).
4. Cơ s lý lu n và phươn pháp n hiên cứu
. C sở lý luận
Luận án dựa trên quan ñiểm nhận thức của chủ nghĩa Mác- Lênin về vấn
ñề pháp chế XHCN; Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan ñiểm của Đảng về xây
dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân; về tăng cường
pháp chế XHCN trong các lĩnh vực quản lý xã hội; về tổ chức xây dựng chính
quyền, ñội ngũ cán bộ công chức và ñấu tranh phòng chống các hiện tượng tiêu
cực sách nhiễu, phiền hà, quan liêu, lãng phí, trong ñó có quan ñiểm về xây dựng
và tổ chức hoạt ñộng của lực lượng Hải quan làm cơ sở lý luận ñể nghiên cứu.
. Phương pháp nghiên cứu
Tác giả sử dụng các phương pháp: phân tích và tổng hợp ñể tìm hiểu các
khái niệm và quan ñiểm về pháp chế; phương pháp so sánh; phương pháp thống
kê ñể ñánh giá thực trạng pháp chế trong quá trình nghiên cứu giải quyết những
vấn ñề mà mục ñích và nhiệm vụ của luận án ñặt ra.
Trong quá trình nghiên cứu tác giả có tham khảo, chọn lọc kế thừa các
công trình nghiên cứu, bài viết có liên quan ñến lĩnh vực luận án ñề cập.
5. Những ñóng góp về hoa học của Luận án


a lý lu n và thực tiễn của Luận án

- Luận án góp phần làm rõ lý luận về pháp chế XHCN, làm sáng tỏ mối
quan hệ giữa vấn ñề tăng cường pháp chế XHCN trong từng lĩnh vực quản lý
cụ thể với việc củng cố nền pháp chế XHCN chung của Nhà nước ta trong
giai ñoạn hiện nay;
- Luận án bổ sung những nhận thức toàn diện về pháp luật phòng, chống
buôn lậu qua biên giới, về pháp chế trong hoạt ñộng phòng, chống buôn lậu


8
qua biên giới của Hải quan, Luận án có thể là tài liệu tham khảo cho các cơ quan
Nhà nước có thẩm quyền trong việc hoạch ñịnh chính sách, xây dựng pháp luật
có liên quan ñến công tác ñấu tranh phòng, chống buôn lậu qua biên giới;
- Luận án góp phần phân tích ñánh giá ñúng mức về thực trạng của tình
hình buôn lậu qua biên giới hiện nay tại nước ta, giúp cho các cấp chính
quyền và cơ quan chức năng có ñược những nhận thức toàn diện về tình hình
buôn lậu; từ ñó xây dựng ñược phương hướng, giải pháp ñấu tranh chống
buôn lậu qua biên giới phù hợp, ñạt hiệu quả cao;
- Luận án có thể sử dụng làm tài liệu giảng dạy và nghiên cứu về pháp
luật Hải quan nói chung và pháp luật về phòng, chống buôn lậu qua biên giới
của Hải quan nói riêng; các giải pháp Luận án ñưa ra có thể ñược tham khảo
trực tiếp ñể ngành Hải quan sử dụng trong quá trình chỉ ñạo, triển khai tổ
chức lực lượng và thực hiện công tác ñấu tranh phòng, chống buôn lậu.
7. K t c u c a lu n án
Ngoài phần mở ñầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, Luận án
ñược kết cấu thành 4 chương, 11 tiết.





10
Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, không ngừng tăng cường
pháp chế XHCN. Các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, ñơn vị vũ
trang nhân dân và mọi công dân phải chấp hành nghiêm chỉnh Hiến
pháp và pháp luật, ñấu tranh phòng ngừa và chống các tội phạm,
các vi phạm Hiến pháp và pháp luật [68].
Hiến pháp năm 2013, tư tưởng về tăng cường pháp chế XHCN tiếp tục
ñược khẳng ñịnh bằng một nguyên tắc tối cao trong tổ chức và hoạt ñộng của
Nhà nước ta. Điều 8 Hiến pháp năm 2013 quy ñịnh:
Nhà nước ñược tổ chức và hoạt ñộng theo Hiến pháp và pháp luật,
quản lý xã hội bằng Hiến pháp và pháp luật, thực hiện nguyên tắc
tập trung dân chủ. Các cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức, viên
chức phải tôn trọng Nhân dân, tận tụy phục vụ Nhân dân, liên hệ
chặt chẽ với Nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của
Nhân dân; kiên quyết ñấu tranh chống tham nhũng, lãng phí và mọi
biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền [68].
Như vậy, có thể nói, vấn ñề tăng cường pháp chế XHCN ñã trở thành
một chủ trương nhất quán, xuyên suốt qua các kỳ Đại hội của Đảng và ngày
càng ñược chú trọng phát triển nâng cao. Với chủ trương này Đảng ta ñã
khẳng ñịnh rõ: Tăng cường pháp chế XHCN vừa là nguyên tắc, vừa là công
cụ ñể xây dựng lên một nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam hiện nay.
Vì pháp chế xã hội chủ nghĩa là một phạm trù pháp lý cơ bản, có nội
dung phong phú bao quát toàn bộ ñời sống chính trị, kinh tế, xã hội; tăng
cường pháp chế XHCN là chủ trương nhất quán của Đảng, là nguyên tắc Hiến
ñịnh của Nhà nước ta, cho nên pháp chế XHCN ñã trở thành một nội dung
khoa học quan trọng trong các giáo trình Lý luận chung về Nhà nước và Pháp
luật của các cơ sở ñào tạo Chính trị - Pháp lý của Đảng, Nhà nước, như: Học
viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Đại học Quốc gia Hà Nội

Việt Nam dân chủ cộng hòa ñều bình ñẳng trước pháp luật cả về quyền lợi và
nghĩa vụ; ai vi phạm pháp luật ñều phải xử lý nghiêm khắc, cho dù người ñó ở
vị trí nào trong bộ máy lãnh ñạo, quản lý của Đảng, Nhà nước. Theo Người,
hiệu lực của pháp luật chỉ có ñược khi mọi người ñều nghiêm chỉnh chấp
hành pháp luật; pháp chế chỉ bảo ñảm khi các quy phạm pháp luật ñược thực


12
thi trong các quan hệ xã hội; mọi hành vi vi phạm pháp luật phải bị xử lý.
Như vậy, trong thực thi luật pháp, việc thưởng phạt phải nghiêm minh. Vì nếu
thưởng phạt không nghiêm minh thì người cúc cung tận tụy lâu ngày cũng
thấy chán nản, còn người hư hỏng, vi phạm pháp luật, kỷ luật sẽ ngày càng
lún sâu vào tội lỗi, làm thiệt hại cho nhân dân.
- Hoàng Công trong "Tính thống nhất của pháp chế XHCN" [17] ñã
khẳng ñịnh bản chất pháp chế XHCN là thống nhất; tính thống nhất là yêu cầu
quan trọng nhất của pháp chế XHCN và phải ñược ñảm bảo trong cả hệ thống
pháp luật cũng như trong việc thực hiện, chấp hành pháp luật.
- Võ Khánh Vinh trong "Pháp chế xã hội chủ nghĩa - một phương thức
thể hiện và thực hiện quyền lực của nhân dân" [99] ñã phân tích sâu sắc các
nguyên tắc của pháp chế XHCN, ñể từ ñó làm nổi bật vai trò của pháp chế xã
hội chủ nghĩa ñối với vấn ñề xây dựng nền dân chủ nhân dân. Khẳng ñịnh pháp
chế XHCN chính là phương thức quan trọng nhất ñể thể hiện và thực hiện quyền
làm chủ của nhân dân trên các mặt xây dựng và thi hành pháp luật.
- Hoàng Văn Hảo trong "Vấn ñề giải quyết ñúng ñắn mối quan hệ giữa
dân chủ và pháp chế trong quá trình ñổi mới ở nước ta" [45] ñi sâu vào phân
tích mối quan hệ giữa dân chủ và pháp chế. Theo ñó, pháp chế XHCN không
làm hạn chế dân chủ, mà trái lại chính là ñiều kiện quan trọng ñể thực hành và
pháp huy dân chủ.
- Đào Trí Úc trong "Tăng cường tính thống nhất của pháp chế, nghiêm
chỉnh tuân theo và chấp hành pháp luật" [94] ñặc biệt nhấn mạnh ñến tính

cạnh, thuộc tính khác nhau của pháp chế XHCN và thường nhấn mạnh ñến
một tính chất, ñặc ñiểm cơ bản nào ñó của phạm trù này. Trên cơ sở ñó các
nhà luật học ñã tổng kết ñưa ra những khái niệm khác nhau về pháp chế
XHCN. Trong số ñó, dựa trên cơ sở và bản chất của pháp chế XHCN, tác giả
Đào Trí Úc quan niệm: “Pháp chế là sự hiện diện của một hệ thống pháp luật
cần và ñủ ñể ñiều chỉnh các quan hệ xã hội, làm cơ sở cho sự tồn tại một trật
tự pháp luật và kỷ luật, là sự tuân thủ và thực hiện ñầy ñủ pháp luật trong tổ
chức và hoạt ñộng của Nhà nước, của cơ quan, ñơn vị, tổ chức và ñối với
công dân” [94, tr.680]. Xem xét trên phương diện quản lý xã hội, tác giả


14
Hoàng Công cho rằng: “Pháp chế XHCN là sự thể hiện quyền uy của Nhà
nước trên phương diện pháp luật và bằng pháp luật, là ý chí của nhà nước bắt
buộc mọi thành viên trong xã hội phải tôn trọng và chấp hành nghiêm chỉnh
toàn bộ những pháp luật ấy” [97, tr.28]. Còn dưới góc ñộ nghiên cứu về
nguyên tắc pháp chế, tác giả Nguyễn Minh Đoan quan niệm:
Pháp chế xã hội chủ nghĩa là sự ñòi hỏi phải tôn trọng, thực hiện
pháp luật hiện hành một cách chính xác, thường xuyên và thống
nhất bởi nhà nước và xã hội, nhằm xây dựng một xã hội có trật tự,
kỷ cương, bảo ñảm cho hoạt ñộng của toàn xã hội thống nhất, ñồng
bộ, vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh [32, tr.25].
Từ nguyên tắc này kết hợp với việc xem xét về cơ sở, bản chất và mục
tiêu của pháp chế XHCN, tác giả Nguyễn Minh Đoan ñưa ra ñịnh nghĩa:
Pháp chế là sự hiện diện của một hệ thống pháp luật và sự ñòi hỏi
phải tôn trọng, thực hiện pháp luật hiện hành một cách chính xác,
thường xuyên và thống nhất bởi nhà nước và xã hội, nhằm xây dựng
một xã hội có trật tự, kỷ cương, bảo ñảm cho hoạt ñộng của toàn xã
hội thống nhất, ñồng bộ, vì xã hội công bằng, văn minh [32, tr.26].
Bằng sự phân tích sâu sắc về pháp chế XHCN ở các khía cạnh khác

ñộ là một phạm trù cơ bản của lý luận Nhà nước và pháp luật, thì hướng
nghiên cứu chuyên sâu về Pháp chế XHCN trong từng lĩnh vực cụ thể của
quản lý nhà nước ñang ngày càng ñược chú trọng. Những nghiên cứu này ñã
làm phong phú và sâu sắc hơn về khái niệm và bản chất của pháp chế XHCN.
Qua ñó, làm rõ mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng, giữa cái phổ biến và
cái ñặc thù của phạm trù này. Đồng thời những nghiên cứu ñó còn có ý nghĩa
thiết thực, ñáp ứng kịp thời với những ñòi hỏi cấp bách về cả lý luận và thực
tiến xây dựng, củng cố nền pháp chế XHCN của Nhà nước ta hiện nay.
Những công trình nghiên cứu thuộc nhóm hai, dựa trên lý luận chung về pháp
chế XHCN, ñể từ ñó xây dựng khái niệm, nội dung cụ thể của pháp chế
XHCN trong từng lĩnh vực. Bằng cách ñó các công trình nghiên cứu thuộc
nhóm này ñã làm cho quan niệm về pháp chế XHCN thêm phong phú, thể
hiện sinh ñộng trong từng lĩnh vực của ñời sống xã hội.
Nghiên cứu pháp chế XHCN trong từng lĩnh vực cụ thể ñang rất cấp
thiết, nhằm ñáp ứng kịp thời với những ñòi hỏi mà thực tiễn ñang ñặt ra ñối


16
với việc tăng cường, củng cố nền pháp chế XHCN, hướng ñến mục tiêu xây
dựng, hoàn thiện nhà nước pháp quyền XHCN ở Việt Nam. Có thể kể ñến các
công trình nghiên cứu, Luận án, Luận văn tiêu biểu sau ñây:
- Trần Văn Sơn trong "Tăng cường pháp chế XHCN trong hoạt ñộng
giải quyết khiếu nại, tố cáo" [72] ñã phân tích nội dung của pháp chế XHCN
ñược thể hiện cụ thể trong hoạt ñộng giải quyết khiếu nại, tố cáo; ñánh giá
ñầy ñủ, toàn diện về thực trạng pháp chế XHCN trong hoạt ñộng giải quyết
khiếu nại, tố cáo giai ñoạn từ khi có luật giải quyết khiếu nại, tố cáo (năm
1998) ñến năm 2007; nêu những thành tựu, ñồng thời phân tích làm rõ nguyên
nhân của những hạn chế, tồn tại; từ ñó ñưa ra các quan ñiểm và giải pháp tăng
cường pháp chế XHCN trong hoạt ñộng giải quyết khiếu nại, tố cáo. Tác giả
ñã ñặt vấn ñề về xây dựng luật khiếu nại và luật tố cáo thành các luật riêng, và

mại" [10] ñã dự báo tình hình phát triển, gia tăng tất yếu, khách quan của
hoạt ñộng buôn lậu; những khó khăn trong công tác phòng, chống buôn
lậu; từ ñó nêu các quan ñiểm, giải pháp phòng, chống buôn lậu, gian lận
thương mại cần thực hiện.
- Tác giả Lê Văn Tới trong "Buôn lậu và chống buôn lậu, nhận diện và
giải pháp" [82] ñã phân tích hiện tượng buôn lậu dưới góc ñộ tội phạm học;
làm rõ những nguyên nhân khách quan, chủ quan dẫn ñến sự phát triển, gia
tăng hoạt ñộng buôn lậu; tác giả cũng phân tích về các thủ ñoạn buôn lậu; ñưa
ra các giải pháp ñấu tranh nhằm ngăn chặn hoạt ñộng buôn lậu.
- Các tác giả Nguyễn Xuân Yêm và Nguyễn Hòa Bình trong "Tội phạm
kinh tế thời mở cử" [102] cho thấy một cách nhìn toàn diện về sự thay ñổi,
phát triển của các tội phạm trong thời kinh tế mở cửa; dự báo những xu hướng
phát triển của các loại tội phạm này, trong ñó có tội phạm buôn lậu.
- Tác giả Vũ Ngọc Anh trong "Đổi mới và hoàn thiện pháp luật về Hải
quan ở nước ta hiện nay" [1] ñã ñi sâu phân tích về chế ñộ pháp luật Hải quan
tại thời ñiểm nghiên cứu; so sánh với pháp luật Hải quan của các nước trên
thế giới; phân tích xu hướng phát triển hội nhập của Hải quan; từ ñó nêu quan
ñiểm và giải pháp hoàn thiện pháp luật Hải quan của nước ta trong giai ñoạn
ñó. Tác giả ñã ñưa ra giải pháp xây dựng Luật Hải quan với các nội dung ñổi
mới, phù hợp với sự phát triển hội nhập kinh tế của ñất nước ñể thay thế cho
Pháp lệnh Hải quan năm 1990. Trong ñó, ñặc biệt là có một số nội dung liên
quan ñến phòng, chống buôn lậu của Hải quan.
- Tác giả Trần Tấn Linh trong "Đấu tranh phòng chống buôn lậu của
Cục Hải quan Bình Định - Thực trạng và giải pháp" [55] tập trung ñánh giá
thực trạng tình hình buôn lậu ở ñịa phương, tình hình triển khai công tác


19
phòng, chống buôn lậu của Cục Hải quan Bình ñịnh; nêu những giải pháp
cần thiết ñể tăng cường ñấu tranh phòng, chống buôn lậu của Cục Hải quan

20
công trình trên ñã ñề cập ñến mối quan hệ giữa tình hình buôn lậu với mức ñộ
hoàn thiện của pháp luật Hải quan và năng lực thực hiện nhiệm vụ của lực
lượng Hải quan Việt Nam. Khẳng ñịnh pháp luật Hải quan, pháp luật về
phòng, chống buôn lậu chưa ñược hoàn thiện chính là một trong những ñiều
kiện ñể các ñối tượng buôn lậu lợi dụng, mở rộng hoạt ñộng. Ngoài ra, việc
lực lượng Hải quan hoạt ñộng thiếu chuyên nghiệp, minh bạch, hiệu quả và
bản lĩnh không vững vàng trước những cám dỗ vật chất cũng là một trong
những nguyên nhân chủ yếu khiến cho tình hình buôn lậu thêm phức tạp, bức
xúc trong xã hội.
1.1.2. Tình hình n hiên cứu n oài nước
1.1. .1. Tình hình nghiên cứu v pháp chế xã hội chủ nghĩa
Xuất hiện sau sự kiện cách mạng tháng mười Nga và sự ra ñời của nhà
nước Xô - Viết, nên pháp chế XHCN là một sản phẩm ñặc biệt của nền khoa
học pháp lý XHCN. Chính vì vậy nghiên cứu về pháp chế XHCN chủ yếu chỉ
có ở các nhà nước XHCN và nhiều nhất là ở Liên Xô trước ñây. Trong các tác
phẩm viết về pháp chế XHCN, các nhà nghiên cứu hầu hết ñều lấy hạt nhân,
cốt lõi của tư tưởng về sự ñòi hỏi phải tuân thủ, chấp hành nghiêm pháp luật
của tất cả các chủ thể trong xã hội từ Nhà nước ñến từng cá thể công dân ñể
tập trung vào việc phân tích, làm sáng tỏ các luận ñiểm của Lênin về pháp chế
XHCN, coi ñó như là một cách ñể phát triển lý luận về phạm trù này. Tiêu
biểu là các tác giả: N.G. Alekxanñrop; V.V. Borixop; V.N Kyñriaxep; A.B
Nixiukin... với các tác phẩm nghiên cứu về pháp chế XHCN một số nhà luật
học Xô - Viết quan niệm rằng:
Pháp chế là nguyên tắc dân chủ của chính quyền Xô - Viết. Nó
thể hiện ở sự ñòi hỏi tất cả các cơ quan nhà nước, tổ chức sự
nghiệp, tổ chức xã hội và mọi công dân phải chấp hành nghiêm
chỉnh các ñạo luật của chính quyền Xô - Viết; các quyền và tự do
của công dân, các tổ chức của công dân, các lợi ích của họ vốn
ñã ñược tuyên bố phải ñược bảo ñảm….Việc tuân thủ một cách

việc nghiên cứu pháp chế XHCN không còn ñược quan tâm. Ngoài một số
nước XHCN còn lại, cho ñến nay trên thế giới không có công trình nghiên
cứu mới ñáng chú ý nào về pháp chế XHCN, việc nghiên cứu pháp chế
XHCN trong từng lĩnh vực cụ thể của quản lý nhà nước lại càng hiếm hơn.