1

T

ôn Tử (545 TCN) được suy tôn là “Thuỷ tổ binh học phương Đông”, “Thuỷ
tổ binh học thế giới”….Tác phẩm chính của ông về binh pháp là bộ binh
pháp 13 thiên (Thuỷ kế, Tác chiến, Mưu công, Quân hình, Binh thế, Hư

thực, Quân tranh, Cửu biến, Hành quân, Địa hình, Cửu địa, Hoả công và Dụng gián).
Được viết bằng cổ văn tiền Tần, với hơn 5.900 chữ. Tam thập lục kế xuất hiện sớm
nhất trong các câu chuyện thời Xuân Thu, Chiến Quốc. Về sau, nhiều đời, nhiều
người đã ghi chép, biên soạn, hiệu đính, tập hợp lại thành mưu kế trí tuệ của nhân
dân Trung Quốc.
Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, Người cha thân yêu của các lực lượng vũ trang,
trong suốt cuộc đời hoạt động và đấu tranh cách mạng, giành độc lập tự do cho Tổ
quốc đã vận dụng Tôn Tử binh pháp và Tam thập lục kế trong các lĩnh vực chính trị,
ngoại giao và nhất là quân sự, và đã giành những thắng lợi quan trọng.
Ngay từ khi chuẩn bị lực lượng cán bộ nòng cốt cho cách mạng để có tài liệu
giảng dạy trong các lớp huấn luyện, đào tạo cán bộ trong những năm ở Pác Bó,
huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng (1941 - 1945) Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng biên
soạn nhiều tài liệu quân sự như: Chiến thuật du kích (Việt Minh xuất bản tháng 5 1944); Kinh nghiệm du kích Tàu, Kinh nghiệm du kích Nga, Phép dùng binh của ông
Tôn Tử (Việt Minh xuất bản tháng 2 - 1945)... Không chỉ biên soạn tài liệu mà Chủ
tịch Hồ Chí Minh còn trực tiếp hướng dẫn, giảng dạy, chỉ đạo trên thực địa (như đã
từng trực tiếp hướng dẫn trong lớp huấn luyện Đội Du kích Pác Bó, cuối năm 1941).
Trong thời kỳ cách mạng khó khăn, những tháng ngày Cháo bẹ, rau măng cực
kỳ gian khó ta dễ dàng nhận ra tinh thần lạc quan, kiên trì, bền bỉ trong đấu tranh
cách mạng và nhất là sự mưu trí, sáng tạo trong việc chỉ đạo cách mạng của Bác Hồ Những mưu kế được vận dụng là những sáng tạo tuyệt vời những kiến thức trong
Tôn Tử binh pháp và Tam thập lục kế, đem lại những kết quả bất ngờ. Tuy nhiên
không phải thắng lợi nào, mưu kế nào cũng quy cả về Tôn Tử binh pháp và Tam thập




3- Quan mạnh binh yếu, không có sức đánh gọi là rã rời.
4- Quan binh hờn giận vì tướng không biết tài năng mình, gặp địch họ cứ
đánh liều mà thua. Thế gọi là tan nát.
5- Tướng nhút nhát, không nghiêm trang, dạy dỗ không khéo, thay quan đổi
lính luôn luôn, dàn binh lộn xộn, gọi là loạn.
6- Đem binh ít, đánh địch nhiều, đem sức yếu đánh địch mạnh, không biết
lựa chọn bộ đội đến nỗi thất bại.
Bị một trong sáu điều đó, nhất định thất bại.
Người làm tướng phải hết sức chú ý.
(Ông Ngô Tử nói: trong nước không hoà thuận, thì không thể phái quân đội.
Trong quân đội không hoà thuận, thì không thể ra trận. Trong trận không hòa thuận,
thì không thể thắng lợi).
Địa hình là để giúp cho binh, cho nên trách nhiệm của tướng là:
1- Xem xét địa hình hiểm hay bằng, gần hay xa, để cân nhắc sức địch, mà
làm cho ta thắng.
Biết rõ điều đó mà đánh, thì thắng. Không biết rõ mà đánh, thì thua.
Người làm tướng cốt làm trọn trách nhiệm của mình. Cho nên khi tiến cũng
không cầu danh, khi thoái cũng không tránh tội. Chỉ cốt lợi dân lợi nước. Thế là
một người tướng tốt của nước nhà.
2- Mến binh ta như con trẻ, cho nên có thể cùng họ xông pha nguy hiểm.
Thương binh lính ta như con yêu, cho nên khiến họ cùng tử sinh.
Ở tốt với binh, mà không biết sai khiến họ, yêu họ mà không biết mệnh lệnh
họ, họ lôi thôi mà không biết ngăn cản họ, thì hoá ra như con mất dạy. Vậy thì
không thể dùng họ.


4

3- Biết binh ta có thể đánh, nhưng không biết địch có thể đánh hay không.

Đại tướng Võ Nguyên Giáp hồi tưởng: “Tôi còn nhớ rất sớm Chủ tịch Hồ Chí
Minh đã từng có chỉ thị xây dựng Thái Nguyên thành căn cứ địa, Trước Cách mạng
tháng Tám năm 1945, khi mới về nước, hoạt động ở Cao Bằng, trong một cuộc họp,
Bác nói: “Hiện nay, ta có hai chỗ dừng chân là căn cứ Cao Bằng và căn cứ Bắc Sơn
(Lạng Sơn), ta phải củng cố cả hai căn cứ đó, mở rộng thành căn cứ Cao - Bắc Lạng. Cao Bằng có truyền thống cách mạng, lại thuận tiện cho việc liên lạc với quốc
tế, nhưng vì vị trí ở xa Trung ương quá, vì vậy cần thiết phải chọn một nơi để xây
dựng thành Trung tâm của căn cứ địa Việt Bắc. Nơi ấy phải có nhân dân tốt, có cơ sở
chính trị tốt, và ở nơi đó “tiến khả dĩ công, thoái khả di thủ” (tiến có thể đánh, lui có
thể giữ). Cuối cùng thì Bác đã quyết định lấy Thái Nguyên làm địa bàn trung tâm của
toàn khu căn cứ Việt Bắc, và đã đề ra chủ trương mở đường”Nam tiến” từ Cao Bằng
qua Phía Bắc xuống Nghĩa Tá (Chợ Đồn, Bắc Kạn), mặt khác đi qua Thất Khê - Bắc
Sơn về đến Võ Nhai (Thái Nguyên)… cho nên từ trước Cách mạng tháng Tám, Bác
và Trung ương đã tập trung chỉ đạo các an toàn khu và xây dựng lực lượng Cứu quốc
quân. Sau ngày Nhật đảo chính ( 9/3/1945 ), tại Định Hoá (Thái Nguyên) ngày
15/5/1945 đã diễn ra lễ hợp nhất Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân với Cứu
quốc quân thành Việt Nam Giải phóng quân”.
Cách mạng tháng Tám thành công, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà ra đời,
cả dân tộc chưa kịp hưởng niềm vui động lập thì đã phải bước vào một cuộc chiến
đấu mới chống sự tái chiếm của thực dân Pháp, bảo vệ nền độc lập dân tộc, bảo vệ
thành quả cách mạng, bảo vệ Nhà nước non trẻ, v.v… Tiên đoán trước được âm
mưu, hành động của thực dân Pháp, nên ngay từ năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã
trao nhiệm vụ cho đồng chí Trần Đăng Ninh, Nguyễn Lương Bằng trở lại Việt Bắc,
vạch tuyến, lựa chọn địa điểm xây dựng ATK (An toàn khu) cho Trung ương. Người


6

nói: “Cách mạng tháng Tám đã do Việt Bắc mà thành công thì kháng chiến nhất định
do Việt Bắc mà thắng lợi”. Thái Nguyên - Tuyên Quang trở thành thủ đô của cuộc
kháng chiến thần thánh 09 năm chống thực dân Pháp. Đến giữa năm 1947, ATK

152/2007/NĐ-CP của Chính phủ, lực lượng vũ trang (LLVT) nhân dân, QĐND đã
phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương đẩy mạnh xây dựng KVPT tỉnh,
thành phố ngày càng vững chắc, đạt được nhiều kết quả quan trọng. Nổi bật là, Bộ
Quốc phòng (BQP), Bộ Tổng Tham mưu (BTTM) đã ban hành nhiều văn bản chỉ
đạo, hướng dẫn các đơn vị trong toàn quân quán triệt, tổ chức triển khai thực hiện
nhiệm vụ; đồng thời, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương đề xuất nhiều chủ
trương, biện pháp cụ thể, thiết thực để nâng cao hiệu quả xây dựng và tổ chức các
hoạt động của KVPT, nhất là trong xử lý các tình huống liên quan tới quốc phòng-an
ninh (QP-AN), đối ngoại tại các địa phương trên các hướng, địa bàn trọng điểm
chiến lược, không để bị động, bất ngờ. Trên cơ sở đó, các quân khu, cơ quan quân sự
(CQQS) các tỉnh, thành phố đã phát huy tốt vai trò tham mưu giúp cấp ủy, chính
quyền địa phương lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức xây dựng các tiềm lực KVPT theo
hướng toàn diện, nhưng tập trung có trọng tâm, trọng điểm sát với điều kiện cụ thể
của địa phương, đảm bảo ngày càng vững chắc, đi vào chiều sâu. LLVT địa phương
các tỉnh, thành phố đã chú trọng xây dựng vững mạnh toàn diện, có chất lượng tổng
hợp, trình độ và khả năng sẵn sàng chiến đấu (SSCĐ) ngày càng cao, xứng đáng là
lực lượng nòng cốt trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an
ninh nhân dân trên địa bàn... Qua đó, đã thiết thực góp phần vào cuộc đấu tranh ngăn
chặn, làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn "diễn biến hòa bình" và các hoạt động bạo
loạn, lật đổ của các thế lực thù địch, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội;
giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để phát triển kinh tế-xã hội (KT-XH), góp phần
thúc đẩy công cuộc đổi mới, CNH,HĐH, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc.


8

Bên cạnh những kết quả đã đạt được, trong xây dựng KVPT cũng còn tồn tại
những nhược điểm cần sớm khắc phục. Đó là, nhận thức về nhiệm vụ xây dựng
KVPT của một số cán bộ, nhất là cán bộ chủ trì ban, ngành, địa phương chưa đầy đủ,
còn có tư tưởng, quan điểm coi trọng kinh tế, xem nhẹ quốc phòng, dẫn đến việc kết

biến khó lường. Tình hình đó đặt ra cho nhiệm vụ QP-AN nói chung, nhiệm vụ xây dựng
KVPT nói riêng, những yêu cầu mới nặng nề hơn. Để tiếp tục thực hiện tốt trong thời gian tới,
quân đội cần tập trung thực hiện tốt một số nội dung chính sau:
Một là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho bộ
đội về nhiệm vụ, tạo cơ sở để xây dựng và tăng cường tiềm lực chính trị-tinh thần
của KVPT địa phương. Theo đó, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần quán triệt sâu sắc quan
điểm, đường lối, chính sách của Đảng, Nhà nước, chỉ thị, hướng dẫn của BQP,
BTTM về công tác quân sự, quốc phòng (QS,QP), nhất là Nghị quyết Đại hội XI của
Đảng, Nghị quyết Trung ương 8 (khóa IX) về Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình
hình mới, Nghị quyết 28-NQ/TW của Bộ Chính trị, Nghị định số 152/2007/NĐ-CP
của Chính phủ về KVPT... Qua đó, để bộ đội nhận thức rõ: xây dựng KVPT tỉnh,
thành phố vững chắc trong thế trận phòng thủ chung của cả nước là chủ trương chiến
lược của Đảng; là nghĩa vụ, trách nhiệm của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, trực
tiếp là của cấp ủy, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể, nhân dân địa phương,
trong đó, LLVT đóng vai trò nòng cốt. Trước yêu cầu mới, nhiệm vụ xây dựng
KVPT phải toàn diện, bám chắc phương châm "xã giữ xã, huyện giữ huyện, tỉnh giữ
tỉnh", phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, của toàn dân, toàn quân;
nâng cao chất lượng tham mưu của các cơ quan, ban ngành, đoàn thể địa phương;
trong đó: CQQS và cơ quan công an giữ vai trò nòng cốt và là trung tâm phối hợp
hiệp đồng. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, phải gắn chặt giữa xây dựng với hoạt
động của KVPT, chủ động đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn "diễn biến
hòa bình", bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, giữ vững an ninh chính trị, trật tự,


10

an toàn xã hội; đồng thời, sẵn sàng các biện pháp chuyển địa phương vào các trạng
thái quốc phòng khi tình huống xảy ra, đánh bại các hành động xâm lược của địch.
Hai là, xây dựng LLVT địa phương vững mạnh toàn diện, thực sự là nòng cốt
để tăng cường tiềm lực quân sự, an ninh cho KVPT. Trước hết, cấp ủy, chỉ huy các

huy tác chiến của CQQS địa phương trong xây dựng và hoạt động của KVPT. Đây là
vấn đề nguyên tắc và là nhân tố quan trọng quyết định đến kết quả xây dựng và hoạt
động của KVPT. Việc xây dựng và hoạt động của KVPT tỉnh, thành phố phải đặt
dưới sự lãnh đạo tập trung, thống nhất của Tỉnh ủy, Thành ủy, sự quản lý, điều hành
của chính quyền địa phương; CQQS phối hợp với cơ quan công an, các ban, ngành,
đoàn thể làm tham mưu, tổ chức thực hiện. Trong các tình huống khẩn cấp về quốc
phòng và chiến tranh, dưới sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp của cấp ủy Đảng, sự chỉ
đạo thống nhất của Ủy ban nhân dân, chỉ huy trưởng CQQS địa phương chỉ huy
thống nhất LLVT thuộc quyền trong KVPT, phối hợp với các lực lượng trên địa bàn
thực hiện nhiệm vụ SSCĐ và chiến đấu. Chỉ huy trưởng CQQS tỉnh, thành phố chỉ
huy LLVT thuộc quyền tác chiến bảo vệ KVPT phải căn cứ vào kế hoạch, phương án
tác chiến, mệnh lệnh chiến đấu của Tư lệnh Quân khu. Trong các tình huống liên
quan đến đấu tranh phòng, chống tội phạm, biểu tình, khủng bố, gây bạo loạn chính
trị và mất trật tự, an toàn xã hội, dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, điều hành của chính
quyền địa phương, chỉ huy trưởng cơ quan công an chủ trì tham mưu và chỉ huy lực
lượng công an phối hợp với lực lượng quân sự và các lực lượng khác xử lý theo chức
năng, nhiệm vụ do luật pháp quy định. Quan hệ chỉ huy, hiệp đồng giữa các LLVT
trong KVPT khi thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự, an toàn
xã hội và nhiệm vụ quốc phòng đặt dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, điều hành của chính
quyền và sự chỉ huy thống nhất của chỉ huy CQQS, công an theo quy định của pháp
luật về mối quan hệ phối hợp giữa QĐND và Công an nhân dân. Để nâng cao hiệu
quả lãnh đạo, điều hành của cấp ủy, chính quyền địa phương, cần chú trọng kiện toàn


12

Ban Chỉ đạo quân khu về KVPT, Ban chỉ huy quân sự của các bộ, ban, ngành địa
phương cả về tổ chức biên chế, quy chế, hoạt động hiệu quả theo chức trách, nhiệm
vụ được giao. CQQS các cấp thường xuyên phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể
tiến hành rà soát, hoàn chỉnh các kế hoạch, phương án tác chiến, đảm bảo sát hợp với

14

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 - ĐCSVN - Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG, H. 2011.
2- Hồ Chí Minh toàn tập, tập 3, Nxb CTQG, H. 2002.
3- Võ Nguyên Giáp – Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách mạng Việt Nam,
Nxb CTQG, H. 1997.