Liên hệ: 0946,734.736 hoặc Email:

SKKN: Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4-5 tuổi. Lĩnh vực:
Giáo dục Mẫu giáo. Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Phương. Giáo viên: Lớp 4-5
tuổi (1). NH 2015-2016.
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I/LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Xã hội hiện đại ngày nay đã làm cho cuộc sống ngày càng thay đổi,
nhiều vấn đề phức tạp liên tiếp nảy sinh. Bên cạnh những tác động tích cực
nhiều vấn đề tiêu cực cũng xảy ra gây nguy hại đến con người, đặc biệt là trẻ
em. Nếu mổi người trong đó có trẻ em không có những kiến thức cần thiết
để lựa chọn những giá trị sống tích cực, không có năng lực, kinh nghiệm để
ứng phó mà vượt qua những thách thức mà hành động theo cảm tính thì rất
dễ gặp khó khăn rủi ro.
Giáo dục “kỹ năng sống” cho trẻ là giáo dục cách sống tích cực trong xã
hội hiện đại. Giáo dục cho trẻ những kỹ năng mang tính cá nhân và xã hội
nhằm giúp trẻ có thể chuyển kiến thức, thái độ, cảm nhận thành những khả
năng thực thụ, giúp trẻ biết xử lý hành vi của mình trong các tình huống
khác nhau trong cuộc sống. Muốn vậy, chúng ta phải tạo cho trẻ có môi
trường để trải nghiệm, thực hành. Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài:“Một số
biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4- 5 tuổi”.
II/ MỤC ĐÍCH VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
1. Mục đích:


Liên hệ: 0946,734.736 hoặc Email:
Giúp giáo viên định hướng và lựa chọn các kỷ năng, thái độ và kiến thức
cụ thể tương ứng với giá trị cần giáo dục, phù hợp với từng độ tuổi, với điều
kiện kinh tế văn hóa của mỗi địa phương.
2. Phương pháp:
a. Nghiên cứu những tài liệu có liên quan đến đề tài nhằm:

đó có thể đưa ra các quyết định hợp lý, giao tiếp có hiệu quả và có mối quan
hệ tốt với mọi người. Kỹ năng sống chính là năng lực tâm lý xã hội để đáp
ứng và đối phó với những yêu cầu và thách thức trong cuộc sống hàng ngày.
Một nghiên cứu gần đây về sự phát triển trí não của trẻ cho thấy khả
năng giao tiếp, khả năng biết tự kiểm soát, thể hiện các cảm giác của mình,
biết cách ứng xử phù hợp và biết cách tự giải quyết các vấn đề cơ bản một
cách tự lập rất quan trọng đối với trẻ. Chính vì vậy, việc đi sâu lồng ghép
dạy kỹ năng sống cho trẻ phù hợp với từng độ tuổi nhất là lứa tuổi mầm non
vô cùng cần thiết.


Liên hệ: 0946,734.736 hoặc Email:
2. cơ sở thực tiễn:
Trên thực tế, trong xã hội hiện nay nói chung và thực tế đa số các bậc phụ
huynh ở lớp tôi phụ trách cũng vậy thường chú trọng đến việc học kiến thức
của trẻ mà không chú ý đến phát triển các kỹ năng cho trẻ. Luôn bao bọc,
nuông chiều, làm giúp trẻ khiến trẻ ỷ lại, ích kỷ, không quan tâm chia sẻ đến
người khác và các kỹ năng trong cuộc sống rất hạn chế. Khó khăn cho trẻ
trong việc có tình huống bất ngờ xảy ra. Chính vì vậy, tôi đã chọn đề tài:
“Một số biện pháp giáo dục kỹ năng sống cho trẻ 4- 5 tuổi” nhằm trang bị
cho trẻ một số kỷ năng cơ bản cần thiết để trẻ có thể đáp ứng, đối phó với
những yêu cầu và thách thức trong cuộc sống hằng ngày.
Năm học: 2015 - 2016 tôi được Ban Giám Hiệu phân công chủ nhiệm lớp
4-5 tuổi, cùng một giáo viên trẻ khác với tổng số cháu là 39 trẻ. Khả năng
nhận thức của trẻ không đồng đều nhưng quan trọng là một số trẻ nhút nhát,
khả năng thích nghi với mội trường mới còn hạn chế, chưa tham gia tích cực
vào các hoạt động, chưa biết tự phục vụ trong ăn uống sinh hoạt, khả năng
giao tiếp với cô, với bạn, với mọi người xung quanh chưa mạnh dạn.
Là một giáo viên đứng lớp, để cùng với nhà trường xây dựng môi trường
thân thiện, hoàn thành được nhiệm vụ trọng tâm là giúp trẻ phát triển toàn

Liên hệ: 0946,734.736 hoặc Email:
2.Khó khăn:
Một số phụ huynh chưa thật sự quan tâm đến trẻ và một số phụ huynh do
hoàn cảnh khó khăn không có thời gian quan tâm đến trẻ nên việc phối hợp
với giáo viên chủ nhiệm trong việc đề ra biện pháp chăm sóc giáo dục trẻ
còn hạn chế.
Một số phụ huynh lại quá cưng chiều bảo bọc trẻ, chưa tập cho trẻ có thói
quen đến lớp đều và chưa biết tự phục vụ phần nào cũng ảnh hưởng đến nếp
lớp.
Sự phát triển về nhận thức và giao tiếp của trẻ không đồng đều, đa số trẻ rụt
rè chưa nhanh nhẹn, chưa mạnh dạn tham gia vào các hoạt động cũng như
chưa mạnh dạn trò chuyện chào hỏi cô và người khác.
II/CÁC BIỆN PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1. Khảo sát mức độ kỷ năng sống mà trẻ thực hiện được:
Đối với trẻ mầm non khi tổ chức bất cứ hoạt động giáo dục nào chúng ta
cũng cần quan tâm đến khả năng tiếp thu, vốn sống của trẻ để có kế hoạch
tác động phù hợp như nhà giáo dục K.Đ.USINXKI đã nói: “Muốn giáo dục
con người thì phải hiểu con người về mọi mặt”. Do đó để nắm được tình
hình, khả năng của trẻ, hiểu trẻ là điều kiện đầu tiên để lên kế hoạch giáo
dục kỷ năng sống cho trẻ phù hợp. Tôi đã tiến hành khảo sát như sau các tiêu
chí sau:

Kỷ năng

Nội dung
- Trẻ biết trẻ là ai trong các mối quan hệ.


Liên hệ: 0946,734.736 hoặc Email:


biết đề nghị sự giúp đỡ của người khác.

- Kỷ năng tự phục- Biết và thực hiện được một số kỷ năng tự phục vụ bản
vụ, giữ vệ sinhthân trong sinh hoạt hàng ngày, thực hiện được các thao
phòng bệnh.

tác vệ sinh, biết giữ vệ sinh thân thể để phòng bệnh.

- Kỷ năng tạo- Biết hòa đồng, chia sẻ với mọi người, tạo được niềm vui


Liên hệ: 0946,734.736 hoặc Email:

niềm vui

cho người thân, bạn bè.

Tiến hành khảo sát và kết quả như sau:

STT

1
2
3

4

5

6

39

17

39

TS trẻ

Số trẻ

Tỉ lệ

chưa đạt

%

20

51.2

43.5

22

56.4

15

38,4


19

48

39

18

46.1

21

53.8

2. Lên kế hoạch lồng ghép các nội dung giáo dục vào từng chủ đề:
Khi đã đưa ra được những nội dung phù hợp với trẻ thì việc lựa chọn
phương pháp, biện pháp và thời gian để chuyển tải đến trẻ đạt hiệu quả tối


Liên hệ: 0946,734.736 hoặc Email:
ưu nhất cũng rất quan trọng. Vì thế tôi đã lựa chọn và lồng ghép các nội
dung giáo dục phù hợp vào các chủ đề. Ví dụ: chủ đề “trường mầm non”
lồng ghép nội dung chính là giáo dục trẻ kỷ năng sớm thích nghi với môi
trường lớp học mới, kỷ năng giao tiếp phù hợp với từng đối tượng, từng
hoàn cảnh. Bên cạnh đó cũng rèn thêm các kỷ năng khác như tự phục vụ: lấy
cất đồ dùng đúng nơi qui định, có nề nếp trong các hoạt động, giúp đỡ bạn
mới, phụ cô trực nhật giờ học, giờ ăn, ngủ…Chủ đề bản thân lồng ghép nội
dung chính là giáo dục kỷ năng tự phục vụ, giữ vệ sinh phòng bệnh, đồng
thời rèn thêm kỷ năng giữ an toàn cá nhân, kỷ năng hợp tác…
3. Tạo cơ hội cho trẻ trãi nghiệm:

Hoặc với những nội dung dạy trẻ nhận biết một số nguy cơ không an toàn
và cách phòng tránh thì ngoài việc giáo dục trẻ với những lời dặn dò nhắc
nhở đơn giản thông qua nội dung các bài thơ, câu chuyện, bài hát có nội
dung giáo dục trẻ tôi nghiên cứu lựa chọn thêm những tình huống bất trắc
thường xảy ra đưa ra những tình huống cụ thể để dạy trẻ có kỹ năng ứng
phó khi gặp tình huống khó khăn, biết cách suy nghĩ và giải quyết.Ví dụ:
Với chủ điểm “Gia đình”, ngoài việc giáo dục trẻ nhận biết và phòng tránh
những đồ dùng có thể gây nguy hiểm như bàn ủi nóng, phích điện, bếp đang
đun…tôi đưa ra tình huống “Nếu c/c ở nhà thấy có khói, hoặc mùi cháy khét
do chập điện ở đâu đó c/c sẽ phải làm thế nào?” Trẻ thảo luận đưa ra ý kiến
sau đó cô tổng hợp và dạy trẻ “Khi thấy có khói hoặc cháy ở đâu, không
được hoảng sợ, trước hết c/c phải chạy xa chỗ cháy, hãy hô to để báo với


Liên hệ: 0946,734.736 hoặc Email:
người nhà và những người xung quanh có thể nghe thấy. Nếu không có
người ở nhà thì chạy báo cho hàng xóm biết để giúp đở…
* Thông qua hoạt động vui chơi:
Đối với trẻ mầm non, hoạt động vui chơi chiếm vai trò chủ đạo trong hoạt
động của trẻ ở trường. Thông qua giờ chơi, trẻ được đóng các vai khác nhau
trong xã hội, trẻ đóng vai và tái hiện lại những gì trẻ nhìn thấy trong cuộc
sống. và qua đó trẻ học được nhiều kỷ năng như: kỷ năng giao tiếp, ví dụ:
(mẹ dặn dò, nói chuyện âu yếm với con); kỷ năng chăm sóc, ví dụ: (quấy
bột cho con, cho con ăn, ru con ngủ…); kỷ năng xử lý tình huống, ví dụ:
ngồi đu quay chẳn may bị rơi dép phải ngồi im chờ đu quay dừng rồi mới
bước xuống lượm nếu không sẽ bị kẹt chân, kỷ năng ra quyết định: phải chơi
như thế nào không trượt ngã: không chạy nhanh quá, không xô đẩy bạn trên
cầu tuột, vịn tay chắc khi trèo thang… Tất cả những kiến thức và kinh
nghiệm cuộc sống mà trẻ có sẽ được trẻ thể hiện qua họat động vui chơi.
Chính vì vậy, tôi rất chú trọng đến việc tạo các tình huống khi trẻ đóng vai

Nghiêm túc thực hiện các hoạt động theo thời gian biểu, căn cứ vào nội
dung cụ thể của từng hoạt động và tận dụng các cơ hội để lồng giáo dục kỷ
năng sống cho trẻ.
Tùy theo từng chủ đề, ví dụ giờ đón trẻ tôi lổng ghép giáo dục kỷ năng
giao tiếp như: lễ phép chào cô, chào ba mẹ, người thân, hỏi chuyện bạn
bè….hoặc dạy trẻ có ý thức sắp xếp đồ dùng cá nhân ngay ngắn, đúng chổ,
rửa tay bằng xà phòng, đi tiêu, tiểu đúng nơi qui định.


Liên hệ: 0946,734.736 hoặc Email:
Đến giờ tổ chức cho trẻ ăn, tôi luôn tập cho trẻ một số công việc tự phục
vụ như: phụ cô trực nhật giờ ăn: xếp muỗng, xếp khăn, cách cầm muỗng tự
xúc cơm ăn, khi ăn biết mời, không nói chuyện, không đùa giởn, khi ho,
ngáp lấy tay che, biết và thực hiện được một số kỷ năng vệ sinh cá nhân
trước và sau khi ăn.
Chuẩn bị cho trẻ ngủ, dạy trẻ biết phụ cô trãi giường, lấy cất gối, đi nhẹ, nói
khẻ, không làm ồn ào khi bạn đang ngủ.
Sau khi ngủ dậy tôi dạy trẻ cất giường, cất gối, tự thay và gấp cất quần
áo gọn gàng.
Giờ trả trẻ: tranh thủ lúc phụ huynh chưa đón trẻ, cô hỏi han trò chuyện
cũng tăng thêm khả năng giao tiếp cho trẻ.
*Phối hợp với phụ huynh:
Muốn việc giáo dục kỷ năng sống cho trẻ có hiệu quả, ngoài việc giáo
dục trẻ ở trường, tôi cũng chú trọng đến việc trao đổi với phụ huynh để cùng
phối hợp dạy kỹ năng sống cho trẻ. Tuyên truyền để các bậc phụ huynh hiểu
rằng: Giáo dục kỹ năng sống là giúp trẻ nâng cao năng lực để tự lựa chọn
giữa những giải pháp khác nhau. Quyết định phải xuất phát từ trẻ . Nội dung
giáo dục phải xuất phát từ chính nhu cầu và kinh nghiệm của trẻ. Trẻ cần có
điều kiện để cọ sát các ý kiến khác nhau, trao đổi kinh nghiệm, tập tành,
thực hành và áp dụng.



Liên hệ: 0946,734.736 hoặc Email:
phê phán mà cần có sự kiên trì giúp trẻ biết tranh luận và có thể đưa ra kết
luận của mình.
Chính từ những suy nghĩ tìm cách xử lý ở các tình huống cụ thể đó giúp trẻ
dần có kỹ năng suy đoán, biết áp dụng những kiến thức kinh nghiệm mình
đã có để tìm cách giải quyết. Từ đó trẻ có thể vận dụng với những tình
huống khác trong thực tế hàng ngày mà trẻ gặp. Dần hình thành cho trẻ
những kinh nghiệm, những kỹ năng biết bảo vệ mình trong cuộc sống sau
này.

III/ HIỆU QUẢ ÁP DỤNG:
Sau khi áp dụng một số biện pháp trên tôi đã gặt hái được một số kết quả:
* Về phía cô:
Phấn khởi hơn với kết quả đạt được và càng ngày càng cố gắng học hỏi trao
dồi chuyên môn từ các chuyên đề do sở, phòng tổ chức, từ sách báo, từ bạn
đồng nghiệp để tự đúc kết kinh nghiệm và hoàn thiện mình.
Được sự tin yêu của và sự phối hợp rất nhiệt tình của phụ huynh.
Được sự tin tưởng của Ban Giám Hiệu và đồng nghiệp.
* Về phía trẻ:
Trẻ vui vẻ, mạnh dạn, tự tin hơn trước mọi người, thích tìm tòi, khám phá,
yêu thích đến lớp.


Liên hệ: 0946,734.736 hoặc Email:
Tích cực tham gia vào các hoạt động và có một số kỷ năng cần thiết đáp ứng
được yêu cầu cần đạt của độ tuổi.
Trẻ quí mến cô gần gũi trò chuyện như người bạn thân của trẻ.
C- KẾT LUẬN


36

92.3 %

3

2 - Kỷ năng hợp tác

39

39

100%

0

3 - Kỷ năng xử lý tình huống

39

28

72%

11

28%

4 - Khả năng sáng tạo, thích

39

34

87%

5

39

39

100%

0

39

38

97%

11

28%

Qua trao đổi với phụ huynh, nhiều phụ huynh cũng nhận thấy rằng có rất
nhiều điều con mình có thể làm được nhưng trước đó phụ huynh nghĩ con
mình còn bé và luôn làm hộ trẻ cũng như nghĩ có những điều trẻ chưa thể
làm được.

Bản thân không ngừng học tập và rèn luyện về đạo đức cũng như nghiệp vụ
sư phạm.
Dự giờ tham quan các lớp, trường bạn để tích lũy kinh nghiệm.
Tổ chức tốt các hoạt động trong ngày, có lồng ghép các nội dung giáo dục
kỷ năng sống phù hợp cho trẻ.


Liên hệ: 0946,734.736 hoặc Email:
Cố gắng khắc phục những mặt còn hạn chế.
III/ĐỀ XUẤT, KIẾN NGHỊ:
Ban Giám Hiệu có thể tao điều kiện mời chuyên gia tâm lý về tư vấn một
số vấn đề cần quan tâm về giáo dục kỷ năng sống, và nghệ thuật giáo dục
như thế nào để đạt hiệu quả tối ưu cho các bậc phụ huynh và giáo viên cùng
nghe và thảo luận.
Để hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm này, mặc dù được sự quan tâm giúp
đỡ của các chị em đồng nghiệp và Ban Giám Hiệu nhưng tôi rất mong được
sự đóng góp ý kiến của ban lãnh đạo cấp trên để sáng kiến được hoàn chỉnh
hơn.