Đại Học Quốc Gia Tp. Hồ Chí Minh
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
-------------------

HUỲNH MINH CHÂU

KHẢO SÁT CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN THÀNH
QUẢ HỌC TẬP VÀ CHUYỂN GIAO TRI THỨC QUA ELEARNING CỦA HỆ THỐNG E-LEARNING TRƯỜNG
ĐẠI HỌC BÁCH KHOA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh

LUẬN VĂN THẠC SĨ

TP.HỒ CHÍ MINH, tháng 5 năm 2014


CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP HỒ CHÍ MINH

Cán bộ hướng dẫn khoa học: TS. PHẠM QUỐC TRUNG
Cán bộ chấm nhận xét 1:
Cán bộ chấm nhận xét 2:

Luận văn thạc sĩ được bảo vệ tại Trường Đại học Bách Khoa, ĐHQG
Tp.HCM ngày…. tháng…. năm 2014
Thành phần Hội đồng đánh giá luận văn thạc sĩ gồm:
1.
2.
3.
4.


-

Xác định những yếu tố ảnh hưởng đến thành quả học tập và chuyển giao tri thức
qua e-learning của hệ thống e-learning ở trường Đại Học Bách Khoa Tp.HCM.
Đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố lên thành quả học tập và chuyển
giao tri thức qua e-learning của hệ thống e-learning ở trường Đại Học Bách
Khoa Tp.HCM.
Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao thành quả học tập và chuyển giao tri thức
qua e-learning của hệ thống e-learning ở trường Đại Học Bách Khoa Tp.HCM.

3 - NGÀY GIAO NHIỆM VỤ: 01/12/2011
4 - NGÀY HOÀN THÀNH NHIỆM VỤ: 05/05/2012
5 - HỌ VÀ TÊN CÁN BỘ HƯỚNG DẪN: TS. Phạm Quốc Trung
Nội dung và đề cương Luận văn thạc sĩ đã được Hội Đồng Chuyên Ngành thông qua.
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN
(Họ tên và chữ ký)

TS. PHẠM QUỐC TRUNG

CHỦ NGHIỆM BỘ MÔN
QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH
(Họ tên và chữ ký)


i

LỜI CẢM ƠN
Trong suốt thời gian thực hiện luận văn tốt nghiệp, tôi đã nhận được nhiều sự
giúp đỡ của các thầy cô giáo, bạn bè và gia đình. Xin được bày tỏ sự trân trọng và

Mục tiêu của nghiên cứu này đề xuất Thảnh quả học tập như là một biến phụ
thuộc bị ảnh hưởng từ các yếu tố Năng lực máy tính tự thân (Computer Self
Efficacy), Tính dễ sử dụng (Ease of Use), Nhận thức tính hữu ích (Perceived
Usefullnes), Tương tác mặt đối mặt (Face to Face Interaction), Tương tác qua
email (Email Interaction) và Sự hiện diện tính xã hội (Social Presence).
Bên cạnh đó, Chuyển giao tri thức (Learning Transfer) được xem là sự thay
đổi thói quen của người học lên công việc thông qua kinh nghiệm trong quá
trình đào tạo. Mục tiêu của nghiên cứu này đề xuất Chuyển giao tri thức như là
một biến phụ thuộc bị ảnh hưởng bởi Thành quả học tập.
Kết quả nghiên cứu thể hiện 3 yếu tố Nhận thức tính hữu ích, Tương tác mặt
đối mặt, và Sự hiện diện tính xã hội có mối quan hệ tuyến tính với Thành quả
học tập của sinh viên trong bối cảnh hệ thống e-learning của trường Đại học
Bách Khoa Tp.HCM đang trong tình trạng hoạt động kém hiệu quả.
Nhưng kết quả nghiên cứu còn thể hiện yếu tố Thành quả học tập tác động
mạnh đến Chuyển giao tri thức. Điều đó cho thấy nếu thành quả học tập càng
cao thì việc chuyển giao tri thức sẽ càng cao. Sự thay đổi thói quen của người
học lên công việc thông qua kinh nghiệm trong quá trình đào tạo có diễn ra và
được sinh viên đánh giá cao.


iii

Nghiên cứu góp phần đóng góp thêm tài liệu về việc nghiên cứu các khái
niệm Thành quả học tập qua e-learning và Chuyển giao tri thức qua e-learning
khi mà các khái niệm này còn ít được quan tâm nghiên cứu. Góp phần đóng góp
cho nhà trường có thể tham khảo để sử dụng những cách khác nhau thông qua
việc chứng minh cho doanh nghiệp thấy chất lượng đào tạo của chương trình
cũng như nâng cao chất lượng đào tạo qua e-learning cho các chiến lược
marketing của nhà trường.


through experience in the training process has taken place and the students
appreciated.
Study contributes the documentation on the study of the concept of Learning
Achievement through e-learning and Learning Transfer through e-learning when
the concept has less interested. Contributing to the school can refer to different


v

ways used by businesses that demonstrating to the quality of the training
programs as well as improving the quality of e-learning through strategies
marketing of the school.


vi

MỤC LỤC
LỜI CẢM ƠN

................................................................................................................. i

TÓM TẮT

................................................................................................................ ii

ABSTRACT

............................................................................................................... iv

DANH SÁCH HÌNH VẼ ..................................................................................................... ix

2.1.

GIỚI THIỆU CHƯƠNG ......................................................................................... 5

2.2.

NGHIÊN CỨU NGOÀI NƯỚC .............................................................................. 5

2.3.

NGHIÊN CỨU TRONG NƯỚC ............................................................................. 6

2.4.

TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI E-LEARNING Ở ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH ........................................................................................... 8
2.5.

NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN TỒN TẠI ...................................................................... 10

2.6.

KẾT LUẬN CHƯƠNG......................................................................................... 10

CHƯƠNG 3:

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT ..... 12

3.1.


3.2.7.

Sự hiện diện tính xã hội (Social Presence) ..................................................... 17

3.2.8.

Sự tương tác (Interaction) .............................................................................. 19


vii

3.3.

MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ XUẤT .................................................................. 19

3.3.1.

Năng lực máy tính tự thân (Computer Self Efficacy) ..................................... 20

3.3.2.

Tính dễ sử dụng (Ease Of Use) ...................................................................... 21

3.3.3.

Nhận thức tính hữu ích (Perceived Usefulness).............................................. 21

3.3.4.



4.3.

CÁC BIẾN NGHIÊN CỨU VÀ THANG ĐO ....................................................... 26

4.3.1.

Năng lực máy tính tự thân ............................................................................. 27

4.3.2.

Tính dễ sử dụng............................................................................................. 28

4.3.3.

Nhận thức tính hữu ích .................................................................................. 28

4.3.4.

Tương tác mặt đối mặt................................................................................... 28

4.3.5.

Tương tác qua email ...................................................................................... 29

4.3.6.

Sự hiện diện tính xã hội ................................................................................. 29

4.3.7.


5.2.2.

Phân tích mô tả các biến nghiên cứu .............................................................. 34

5.3.

ĐÁNH GIÁ THANG ĐO ..................................................................................... 34

5.3.1.

Đánh giá bằng kiểm định hệ số Cronbach Alpha ........................................... 34

5.3.2.

Phân tích nhân tố khám phá EFA................................................................... 36


viii

5.3.3.
5.4.

Hiệu chỉnh mô hình nghiên cứu và các giả thuyết .......................................... 40

PHÂN TÍCH TƯƠNG QUAN & PHÂN TÍCH HỒI QUY .................................... 42

5.4.1.

Phân tích tương quan ..................................................................................... 42

6.1.

GIỚI THIỆU ......................................................................................................... 58

6.2.

HÀM Ý QUẢN TRỊ CHO HỆ THỐNG E-LEARNING Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC

BÁCH KHOA TP.HCM ................................................................................................... 59
6.3.

CÁC ĐÓNG GÓP CỦA NGHIÊN CỨU............................................................... 62

6.3.1.

Đóng góp về mặt lý thuyết ............................................................................ 62

6.3.2.

Đóng góp về mặt thực tiễn............................................................................. 63

6.4.

HẠN CHẾ CỦA ĐỀ TÀI VÀ HƯỚNG NGHIÊN CỨU TIẾP THEO ................... 63

TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................................................. 65
PHỤ LỤC

.............................................................................................................. 67


Bảng 5-6 Kết quả phân tích EFA cho biến phụ thuộc ................................................. 39
Bảng 5-7 Kết quả phân tích EFA cho biến phụ thuộc sau khi xử lý ............................ 40
Bảng 5-8 Kết quả phân tích tương quan ...................................................................... 42
Bảng 5-9 Chỉ tiêu đánh giá độ phù hợp – mô hình 1 ................................................... 43
Bảng 5-10 Kiểm định độ phù hợp – mô hình 1 ........................................................... 43
Bảng 5-11 Chỉ tiêu đánh giá độ phù hợp – mô hình 2 ................................................. 43
Bảng 5-12 Kiểm định độ phù hợp – mô hình 2 ........................................................... 43
Bảng 5-13 Các thông số thống kê của từng biến độc lập – mô hình 1 ......................... 45
Bảng 5-14 Các thông số thống kê của từng biến độc lập – mô hình 2 ......................... 46
Bảng 5-15 Tóm tắt kết quả kiểm định các giả thuyết .................................................. 50
Bảng 5-16 Tóm tắt kết quả kiểm định các giả thuyết của các nhóm mẫu nghiên cứu .. 51

DANH SÁCH KÝ TỰ VIẾT TẮT
CBT

Computer Based Training

Đào tạo dựa trên máy tính


xi

CSE
EFA
tố
PU
IT
SP
TAM
nghệ

Công nghệ thông tin đã phát triển đáng kể trong những năm qua và đã tạo ra một
phương tiện truyền tải những hướng dẫn để học tập hay một phương thức giáo dục
mới. Thuật ngữ “e-learning” được hiểu với nhiều tên gọi như học tập trực tuyến,
học qua mạng, hay đào tạo từ xa. Ưu điểm của e-learning là tiết kiệm chi phí, tiết
kiệm thời gian, học mọi lúc mọi nơi, uyển chuyển – linh động, tối ưu, và hệ thống
hoá.
Ở Việt Nam, theo số liệu từ báo Người Lao Động Online, đào tạo từ xa được
triển khai từ năm 1993 và đã được áp dụng tại 20 trường Đại học trên cả nước như
Viện Đại học Mở Hà Nội, Đại học Mở TPHCM, Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học
Huế, Đại học Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Học viện Công nghệ Bưu chính
Viễn thông... với chỉ tiêu tuyển sinh khoảng 300.000 sinh viên/năm.
Theo quyết định ngày 04/07/2005 của Chính phủ về phê duyệt đề án phát triển
giáo dục từ xa đề ra chỉ tiêu đến năm 2010 có ít nhất 20% sinh viên tham gia học
tập theo phương thức đào tạo từ xa, cụ thể tương ứng với 300.000 sinh viên. Nhưng
đến tháng 10/2010, chỉ có khoảng 200.000 sinh viên theo học. Tại Hội nghị Hiệp
hội các trường Đại học mở châu Á vừa được tổ chức tại Hà Nội cuối tháng 10/2010,
Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân nhấn mạnh: “Với 86 triệu dân, trong đó có 45
triệu lao động nhưng chỉ có 10 triệu lao động qua đào tạo thì con số 200.000 sinh
viên theo học đào tạo từ xa là chưa thể hài lòng”. Một vấn đề được đặt ra ở đây là
tại sao đào tạo từ xa lại không thu hút?
Theo ông Lê Văn Thanh, Viện trưởng Viện Đại Học Mở Hà Nội, Viện Đại Học
Mở Hà Nội có chỉ tiêu tuyển sinh hằng năm là 12.000 sinh viên cho chương trình
đào tạo từ xa, nhưng chỉ có khoảng 9.000 tham gia ghi danh. Trong quá trình học,
sinh viên bỏ học khoảng 50% tương đương 4.500 sinh viên. Số lượng sinh viên tốt
nghiệp là ít, thấp nhất là 16% tương đương 1.440 sinh viên được nhận bằng tốt
nghiệp. Điều này cho thấy là e-learning kém hiệu quả hơn so với phương pháp học


2


sử dụng, nhận thức tính hữu ích, sự tương tác, và sự hiện diện tính xã hội lên thành
quả học tập và chuyển giao tri thức qua e-learning.
1.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Đề tài nghiên cứu được thực hiện nhằm mục đích:
-

Xác định những yếu tố ảnh hưởng đến thành quả học tập và chuyển giao tri
thức qua e-learning của hệ thống e-learning ở trường Đại Học Bách Khoa
Tp.HCM.

-

Đo lường mức độ ảnh hưởng của các yếu tố lên thành quả học tập và chuyển
giao tri thức qua e-learning của hệ thống e-learning ở trường Đại Học Bách
Khoa Tp.HCM.

-

Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao thành quả học tập và chuyển giao tri
thức qua e-learning của hệ thống e-learning ở trường Đại Học Bách Khoa
Tp.HCM.

1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Đối tượng nghiên cứu là:
-

Sinh viên hệ Đào tạo từ xa qua mạng, ngành Công Nghệ Thông Tin, khoa
Khoa Học Kỹ Thuật và Máy Tính;

-

phương pháp nghiên cứu để kiểm định thang đo và mô hình lý thuyết đã đưa ra.
Chương 5 trình bày kết quả của việc thực hiện các kiểm định và phân tích thông tin
dữ liệu, từ đó rút ra kết luận cho những giả thuyết nghiên cứu đã đề nghị trong
chương 3. Chương 6 sẽ tóm tắt những kết quả chính của nghiên cứu, những đóng
góp về mặt lý thuyết và thực tiễn quản lý đồng thời cũng nêu những hạn chế của
nghiên cứu để định hướng cho những nghiên cứu tiếp theo.


5

CHƯƠNG 2:

TỔNG QUAN VỀ E-LEARNING

2.1. GIỚI THIỆU CHƯƠNG
Chương 1 giới thiệu tổng quan về luận văn. Chương 2 sẽ giới thiệu về các
nghiên cứu liên quan đến đề tài được thực hiện trong và ngoài nước. Các nghiên
cứu này sẽ được phân tích và đánh giá để tìm những vấn đề liên quan đến luận văn.
Bên cạnh đó, chương Tổng Quan cũng giới thiệu về hệ thống e-learning của
trường Đại học Bách Khoa Tp.HCM. Từ những thông tin thu thập từ hiện trạng, hệ
thống e-learning sẽ được phân tích và đánh giá để tìm những vấn đề mà hệ thống elearning của trường Đại học Bách Khoa đang đối mặt.
Kết hợp những thông tin phân tích và đánh giá ở trên, chương này sẽ tổng kết
những vấn đề tồn tại cho hệ thống e-learning của trường Đại học Bách Khoa
Tp.HCM.
2.2. NGHIÊN CỨU NGOÀI NƯỚC
Bài báo khoa học với chủ đề: “KHẢO SÁT NHỮNG YẾU TỐ TÁC ĐỘNG
ĐẾN HIỆU QUẢ CỦA E-LEARNING” được thực hiện bởi Rabeb Mbarek, khoa
Tổ chức Quản trị, Đại học Sousse, Tusinia và Tiến sĩ Ferid Zaddem, khoa Tổ chức
và Quản trị, Đại học Manouba, Tusinia. Bài báo được phát hành vào năm 2013.
Nghiên cứu này phát triển trước khi điều tra bằng cách mở rộng một mô hình

VIỆT NAM: THỰC TRANG VÀ GIẢI PHÁP”. Hội thảo bao gồm các nội dung
chính như:


7

-

Trao đổi kinh nghiệm về mô hình đào tạo trực tuyến của các trường (những
thuận lợi và khó khăn trong việc tổ chức, đào tạo...)

-

Kinh nghiệm của những nhà quản lý giáo dục về việc tổ chức quản lý, đầu tư
sử dụng thiết bị và phần mềm trong đào tạo trực tuyến.

-

Giới thiệu, trao đổi ý kiến của các chuyên gia, kỹ thuật viên trong việc quản
lý bài giảng, điều hành diễn đàn...

-

Những giải pháp thực hiện đào tạo trực tuyến trong thời kỳ phát triển, đổi
mới giáo dục.

Trong hội thảo, có một chủ đề đặc biệt quan trọng được đặt ra là kiểm tra và
đánh giá. Hội thảo giới thiệu một hệ thống hỗ trợ thi trắc nghiệm trực tuyến có quan
tâm đến phản hồi của người thi.
Vấn đề được đặt ra liên quan đến đề thi là làm thế nào để soạn thảo đề thi phù

Ngoại trừ những điều đã được đề cập ở trên, quan điểm của em cho rằng việc
kiểm tra và đánh giá là phải đo lường được 2 khía cạnh là phần trăm kiến thức học
viên tiếp thu được từ chương trình học và phần trăm khả năng ứng dụng vào thực tế
theo sự mong đợi của chương trình học của học viên.
Để kiểm tra và đánh giá được những điểm trên là vấn đề rất khó khăn. Trong
luận văn này không trực tiếp giải quyết vấn đề kiểm tra và đánh giá, nhưng bằng
việc đo lường các yếu tố ảnh hưởng đến thành quả học tập và chuyển giao tri thức
qua e-learning, điều này sẽ hỗ trợ cho việc kiểm tra và đánh giá được dễ dàng hơn.
2.4. TÌNH HÌNH TRIỂN KHAI E-LEARNING Ở ĐẠI HỌC BÁCH KHOA
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
Như đã trình bày ở phần Lý do hình thành đề tài, trường Đại Học Bách Khoa
Tp.HCM đã xây dựng một hệ thống e-learning hỗ trợ học tập cho tất cả sinh viên
bao gồm hệ chính quy, hệ tại chức – địa phương, cao học, hệ chương trình tiên tiến
– quốc tế, dự thính, văn bằng II, không chính quy…
Hệ thống được xây dựng dựa trên nền tảng mở Moodle. Moodle (viết tắt của
Modular Object-Oriented Dynamic Learning Environment) được sáng lập năm
1999 bởi Martin Dougiamas, người tiếp tục điều hành và phát triển chính của dự án.
Moodle phát triển dựa trên PHP và nổi bật là thiết kế hướng tới giáo dục, dành cho
những người làm trong lĩnh vực giáo dục.


9

Mỗi sinh viên của trường đều có một tài khoản e-learning gồm tên tài khoản là
mã số sinh viên và mật khẩu là mặc định do nhà trường cung cấp (sinh viên có thể
sửa đổi mật khẩu trong hệ thống e-learning).
Chức năng của hệ thống e-learning bao gồm hỏi và đáp, chia sẻ tài liệu học tập,
nộp bài tập, thông báo, nhắc nhở, quản lý khóa học…
Bên cạnh đó, trường Đại Học Bách Khoa TP.HCM sử dụng hệ thống hỗ trợ học
tập trực tuyến Sakai nhằm phục vụ cho việc học tập của các học viên. Theo hướng

được phép truy cập vào site này mới có quyền download tài liệu.
Scorm Player: Phần mềm để chuyển gói bài giảng ra chuẩn Scorm sẽ được
hướng dẫn chi tiết và tải lên SAKAI trong quá trình học.
2.5. NHỮNG VẤN ĐỀ CÒN TỒN TẠI
Theo số liệu từ phòng quản trị mạng, mặc dù hệ thống e-learning của trường đã
hoạt động trong một thời gian dài nhưng vẫn còn khoảng 50-60% giảng viên không
sử dụng hệ thống e-learning. Điều này có thể dẫn đến việc sử dụng hệ thống elearning của sinh viên cũng rơi vào tình trạng kém.
Theo số liệu từ quản trị mạng Sakai, số lượng sinh viên có tên trong danh sách
khóa học và số lượng sinh viên tham gia thi cuối kỳ chênh lệch lớn. Đa số các lớp
có khoảng 60-70% sinh viên không tham gia kỳ thi cuối kỳ và có lớp khoảng 90%
sinh viên không tham gia kỳ thi cuối kỳ.
Những vấn đề trên cho thấy rằng cả 2 hệ thống e-learning của trường đang có
những vấn đề cấp thiết cần phải tập trung nghiên cứu. Những vấn đề trên làm ảnh
hưởng đến thành quả học tập qua e-learning của sinh viên, từ đó ảnh hưởng đến
việc chuyển giao tri thức qua e-learning.
Vì vậy luận văn này tập trung nghiên cứu để tìm ra những yếu tố ảnh hưởng đến
thành quả học tập và chuyển giao tri thức qua e-learning.
2.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG
Qua đề tài “Khảo sát những yếu tố tác động đến tính hiệu quả của e-learning”
được thực hiện bởi Rabeb Mbarekvà Ferid Zaddem, mô hình đo lường sự ảnh
hưởng của các yếu tố năng lực máy tính tự thân, tính dễ sử dụng, nhận thức sự hữu
ích, sự tương tác, và sự hiện diện tính xã hội lên thành quả học tập và chuyển giao
tri thức qua e-learning được áp dụng trong luận văn này.


11

Qua đề tài “Đào tạo trực tuyến trong nhà trường Việt Nam: Thực trạng và giải
pháp”, việc kiểm tra và đánh giá là phải đo lường được 2 khía cạnh là phần trăm
kiến thức học viên tiếp thu được từ chương trình học và phần trăm khả năng ứng