Khóa luận tốt nghiệp
A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Phật giáo là một trào lưu triết học tôn giáo xuất hiện vào khoảng cuối thế kỷ VI
trước Công nguyên ở miền Bắc Ấn Độ. Đạo Phật là một tôn giáo lớn của thế giới được
xây dựng trên cơ sở cuộc đời và tư tưởng triết lý của Thích Ca Mâu Ni. Nội dung cơ

NGUYỄN THỊ TÌNH - Lớp Triết K27

Trang 1


Khóa luận tốt nghiệp
bản của Phật giáo là triết lý nhân sinh về nỗi khổ của con người và cách tu luyện để
diệt khổ, giải thoát khỏi vòng luân hồi. Cốt lõi của triết lý đó là Tứ diệu đế bao gồm
khổ đế, tập đế, diệt đế, đạo đế.
Cứu vớt và giải thoát con người luôn là mục đích và nội dung của nhân sinh quan
triết học đạo Phật. Đây cũng là lý do để đạo Phật trở thành một tôn giáo lớn và tồn tại
cho đến ngày nay.

NGUYỄN THỊ TÌNH - Lớp Triết K27

Trang 2


Khóa luận tốt nghiệp
Phật giáo được truyền vào Việt Nam cách đây hơn 2000 năm và đã để lại nhiều
dấu ấn văn hóa sâu sắc. Nội dung và mục đích của nhân sinh quan Phật giáo luôn được
nhiều người quan tâm và nó cũng có tác động không nhỏ đến bản sắc văn hóa tinh thần
người Việt Nam. Phật giáo hội nhập lâu đời vào nền văn hóa Việt Nam, gắn bó với xã
hội Việt Nam và dân tộc Việt Nam trong mọi bước đi thăng trầm của lịch sử nhưng


Khóa luận tốt nghiệp
nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa có sự đóng góp của Phật giáo là một vấn đề có
ý nghĩa thực tiễn sâu sắc.
Đó là động lực thúc đẩy tôi tìm hiểu về một số lĩnh vực văn hóa tinh thần của
người Việt Nam có sự góp mặt của Phật giáo. Đây cũng là lý do tôi chọn đề tài “Nhân
sinh quan Phật giáo với một số lĩnh vực văn hóa tinh thần của người Việt Nam”.
2. Tổng quan đề tài nghiên cứu

NGUYỄN THỊ TÌNH - Lớp Triết K27

Trang 6


Khóa luận tốt nghiệp
Phật giáo là một đề tài khá hấp dẫn thu hút rất nhiều người nghiên cứu. Ở Việt
Nam đã có nhiều công trình tìm hiểu, nghiên cứu về Phật giáo ở nhiều góc độ khác
nhau. Chẳng hạn như “Phật giáo với văn hóa Việt Nam” của Nguyễn Đăng Duy, “Lịch
sử Phật giáo Việt Nam” của Nguyễn Tài Thư, “Việt Nam Phật giáo sử luận” của
Nguyễn Lang, “Lịch sử nhà Phật”, “Giáo pháp nhà Phật” của Đoàn Trung Còn, “Phật
giáo Việt Nam và thế giới” của Thiền sư Đinh Lực, Cư sĩ Nhất Tâm…

NGUYỄN THỊ TÌNH - Lớp Triết K27

Trang 7


Khóa luận tốt nghiệp
Ở Đại học Huế cũng đã có nhiều tác giả nghiên cứu về Phật giáo như: Lê Cung
với “Phong Trào Phật giáo miền Nam thời kỳ 1963–1964”; Trần Cao Phong với “Phật


Trang 10


Khóa luận tốt nghiệp
có một số tác giả nghiên cứu nhưng ít người đề cập đến khía cạnh nhân sinh quan Phật
giáo đối với các lĩnh vực cụ thể trong đời sống văn hóa tinh thần người Việt Nam.
Đề tài “Nhân sinh quan Phật giáo với một số lĩnh vực đời sống văn hóa tinh
thần người Việt Nam” là sự kế thừa một số thành tựu nghiên cứu của những người đi
trước đồng thời với thời gian và khả năng hiện có khóa luận chỉ bước đầu tìm hiểu một

NGUYỄN THỊ TÌNH - Lớp Triết K27

Trang 11


Khóa luận tốt nghiệp
số lĩnh vực văn hóa tinh thần của người Việt Nam dưới ảnh hưởng của nhân sinh quan
Phật giáo chứ chưa thể nào đi tìm hiểu sâu hơn, cụ thể hơn được.
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu.
Mục tiêu của khóa luận nhằm khái quát và rút ra những kết luận khoa học bước
đầu về ảnh hưởng của Phật giáo trong một số lĩnh vực thuộc đời sống văn hóa tinh
thần người Việt Nam

NGUYỄN THỊ TÌNH - Lớp Triết K27

Trang 12


Khóa luận tốt nghiệp

cán bộ giảng dạy trong việc học tập và giảng dạy môn Triết học, Lý luận tôn giáo ở

NGUYỄN THỊ TÌNH - Lớp Triết K27

Trang 15


Khóa luận tốt nghiệp
các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp ở Việt Nam; những người quan
tâm đến Phật giáo và các lĩnh vực đời sống văn hóa tinh thần ở Việt Nam.
6. Kết cấu của đề tài
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, khóa luận
được trình bày trong hai chương, bốn tiết:
Chương 1: Phật giáo và nhân sinh quan Phật giáo

NGUYỄN THỊ TÌNH - Lớp Triết K27

Trang 16


Khóa luận tốt nghiệp
1.1. Sự hình thành, phát triển của Phật giáo và quá trình du nhập, phát triển của
Phật giáo ở Việt Nam.
1.2. Nội dung cơ bản của nhân sinh quan Phật giáo.
Chương 2: Nhân sinh quan Phật giáo đối với một số lĩnh vực đời sống văn hóa
tinh thần người Việt Nam.
2.1. Khái quát vài nét về đời sống văn hóa tinh thần người Việt Nam.

NGUYỄN THỊ TÌNH - Lớp Triết K27


Trang 21


Khóa luận tốt nghiệp

B. PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG 1

NGUYỄN THỊ TÌNH - Lớp Triết K27

Trang 22


Khóa luận tốt nghiệp
PHẬT GIÁO VÀ NHÂN SINH QUAN PHẬT GIÁO
1.1 Sự hình thành, phát triển của Phật giáo và quá trình du nhập, phát triển
của Phật giáo ở Việt Nam.
1.1.1. Sự hình thành và phát triển của Phật giáo.
Phật giáo là một trào lưu triết học tôn giáo xuất hiện vào khoảng cuối thế kỷ VI
trước Công nguyên, ở miền Bắc Ấn Độ, phía Nam dãy Himalaya, vùng biên giới giữa

NGUYỄN THỊ TÌNH - Lớp Triết K27

Trang 23


Khóa luận tốt nghiệp
Ấn Độ và Nepan bây giờ. Đạo Phật ra đời trong làn sóng phản đối sự ngự trị của đạo
Bàlamôn và chế độ phân biệt đẳng cấp khắc nghiệt. Với triết lý nhân sinh sâu sắc nó
đã trở thành một trong những ngọn cờ trong phong trào đòi tự do tư tưởng và bình