SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC HUYỆN NGA SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO KHẢ NĂNG PHÁT TRIỂN
NGÔN NGỮ CHO TRẺ 25 – 36 THÁNG TUỔI Ở
TRƯỜNG MẦM NON NGA THIỆN

Người thực hiện: Mai Thị Thu
Chức vụ : Giáo Viên
Đơn vị công tác : Trường Mầm non Nga Thiện
SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

THANH HÓA, NĂM 2015

1


A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Ngôn ngữ đóng vai trò rất lớn trong cuộc sống của con người mà như lời
của Bác Hồ đã từng nói “Tiếng nói là thứ của cải vô cùng lâu đời và vô cùng
quý báu của dân tộc. Chúng ta phải biết giữ gìn nó, tôn trọng nó”. Đặc biệt
trong công tác giáo dục ở lứa tuổi mần non, chúng ta càng thấy rõ vai trò của
ngôn ngữ đối với việc giáo dục trẻ thơ. Ngôn ngữ đã góp phần đào tạo các cháu
trở thành những con người phát triển một cách toàn diện.
Trong sự phát triển của trẻ cùng với yếu tố hoạt động, ngôn ngữ là yếu tố
cơ bản ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển tâm lý, nhân cách trẻ.
Ngôn ngữ là những ký hiệu ngữ âm có ý nghĩa chung đối với một cộng
đồng người và có quy tắc về phát âm, ngữ nghĩa, ngữ pháp nhất định để thống
nhất sử dụng trong cộng đồng người ấy.

dụng hầu hết là những từ chỉ tên gọi, những gì gần gũi xung quanh mà hằng
ngày trẻ tiếp xúc. Ngoài ra, trẻ cũng nói được một số từ chỉ hành động, chỉ công
việc của bản thân và mọi người xung quanh, chỉ những hành động của những
con vật mà trẻ biết. Ví dụ: “Ôtô, con cua, con cá, ông bà, bố mẹ, anh, chị, mèo
kêu meo meo, ô tô chạy…” Tôi nhận thấy vốn từ của trẻ còn hạn chế, bộ máy
phát âm đang dần hoàn thiện nên khi trẻ nói còn chậm, nói ngọng, hay kéo dài
giọng, đôi khi còn ê, a ậm ừ không mạch lạc. Để giúp trẻ phát triển vốn từ, tôi
thấy người giáo viên cần phải nắm vững đặc điểm vốn từ của trẻ, mặt khác giáo
viên cần nói rõ ràng rành mạch, dễ nghe, dễ hiểu để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ
tốt hơn.
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:
1. Thuận lợi:
Được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Phòng giáo dục huyện Nga Sơn,
của ban lãnh đạo các cấp, ban nghành, đoàn thể địa phương, đặc biệt là Ban
giám hiệu nhà trường, luôn chăm lo và thường xuyên bồi dưỡng chuyên môn,
nghiệp vụ cho đội ngũ giáo viên, từ đó chất lượng trên cô và trẻ được nâng lên
góp phần phát triển sự nghiệp giáo dục mầm non xã nhà.
Có đội ngũ giáo viên trẻ yêu nghề với trình độ chuẩn và trên chuẩn đạt
100%, luôn năng động sáng tạo chịu khó học hỏi để nâng cao trình độ chuyên
môn.
Bản thân là một giáo viên trẻ năng nổ nhiệt tình trong công tác, tôi không
ngừng học hỏi, tham khảo tài liệu, dự giờ đồng nghiệp để rút ra kinh nghiệm cho
bản thân.
2. Khó khăn:
Trường mầm non Nga Thiện là một xã đồng chiêm , đời sống kinh tế còn
khó khăn, nhận thức của phụ huynh không đồng đều, đa số phụ huynh đi làm ăn
xa để con ở nhà cùng ông bà nên công tác phối hợp với các bậc phụ huynh trong
công tác chăm sóc giáo dục trẻ chưa thực sự cao.
Sự phát triển khả năng giao tiếp của mỗi trẻ tuy cùng một lứa tuổi nhưng
lại ở mức độ khác nhau. Một số trẻ đang sống trong môi trường gia đình được

CĐ

%

1

Về phát triển vốn từ

31

6

19,4

9

29

12

38,7

4

12,9

2

Về Ngôn ngữ
mạch lạc


22,6

17

54,8

3

9,6

4

Ngôn ngữ biểu cảm

31

4

12,9

7

22,6

17

54,8

3

lượng từ tăng nhanh, xét về số lượng các âm vị dần dần xuất hiện, hầu hết các
phụ âm đầu lưỡi chưa được trẻ phát âm đúng hoàn toàn.
Ví dụ: Âm th thành âm ch: thật – chật
Âm ch thành âm t : cháu - táu
Âm ng thành âm nh : ngủ - nhủ
Âm đ thành âm t :đóng- tóng.
Âm l thành âm n: làm - nàm
Âm kh thành âm h: không - hông
Trong số các phụ âm đầu thì phụ âm b, m được trẻ nói đúng nhất.
Âm đệm: Các từ có âm đệm khi phát âm thường bị lược bỏ:
Ví dụ: Hoa – ha
Xoăn – xăn
Quả- cả
Hòe – hè
Phụ âm xuất hiện trong vốn từ của trẻ, trong đó có một số âm cuối bị trẻ
phát âm sai.
Ví dụ: Âm ng thành n :uống – uốn
Âm thành n : phim- phin
Âm chính: Các nguyên âm dài bốn nguyên âm ngắn và ba âm đôi đã xuất
hiện trong các từ của trẻ, nhưng có một số âm trẻ nói chưa đúng như:
Ví dụ: ê – â: ếch- ấc
i –ia: bút chì – bút chìa
Thanh điệu: Trong sáu thanh tiếng việt thì thanh ngã và thanh hỏi chưa ổn
định, chúng thường bị trẻ chuyển đổi thanh dấu nặng hoặc thành dấu sắc.
Ví dụ: Võng – vóng
Ngủ - ngụ
Ngủ - nhủ

6


Xây dựng môi trường phù hợp với chủ đề
Chuẩn bị các phương tiện học liệu theo chủ đề
Lựa chọn các trang trí nhóm lớp phù hợp với chủ đề

7


Phân phối các hoạt động theo tuần, ngày và tích hợp nội dung PTNN với
các hoạt động của các lĩnh vực khác.
Ví dụ:
Ở chủ đề “ những con vật đáng yêu’’ ở nhánh “những con vật nuôi trong
gia đình’’ tôi lựa chọn nội dung cho các hoạt động ngôn ngữ sau:
+ Trò chuyện : Tôi và trẻ cùng trò chuyện về các con vật nuôi gần gũi trong
gia đình như: Chó mèo gà vịt, ngan …(nhà con nuôi những con vật gì? Tiếng
kêu của chúng như thế nào? Chúng ăn gì? Chúng được nuôi để làm gì? Chúng
có mấy chân, lông của chúng như thế nào?...)
+ Đọc thơ, ca dao,đòng giao tục ngữ.
Các bài đồng giao:
Con gà cục tác lá chanh
Con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi
Con chó khóc đứng khóc ngồi
Bà ơi đi chợ mua tôi đồng riềng.
Đọc bài thơ :
“ Con trâu’’
Con trâu
No bụng ngủ ngon
Nghe gà gáy dồn
Dạy đi cày ruộng
‘’Cún khoang” :
Cún khoang chăm giữ nhà

* Để tổ chức tôi hoạt động phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24-36 tháng tuổi, để đạt
kết quả cao cô cần phải xác định rõ mục đích yêu cầu đề tài các hoạt động để áp
dụng hình thức nào cho phù hợp với trẻ, chuẩn bị đồ dùng đồ chơi cho tốt đảm
bảo an toàn vệ sinh, chính xác linh hoạt. Ở lứa tuổi này trẻ hay trả lời trống
không hoặc nói những câu không có nghĩa. Vì vậy tôi luôn thường xuyên nhắc
nhở trẻ và nói mẫu cho trẻ nghe, động viên khuyến khích trẻ nhắc lại theo cô.
Tôi tạo điều kiện đáp ứng nhu cầu của trẻ một cách tỉ mỉ, chu đáo ngắn gọn dễ
hiểu chính xác để mọi hoạt động của trẻ trong giờ hoạt động chung đạt hiệu quả
nhất.
Hoạt động có chủ định là hoạt động cơ bản, thông qua đó giúp trẻ phát
triển ngôn ngữ một cách chính xác nhất.

9


Khi dạy trẻ tôi thường sử dụng các thủ thuật như: Câu đố, bài hát, bài thơ,
câu chuyện ngắn hay trò chơi gây hứng thú để lôi cuốn trẻ vào giờ học. Như vậy
trẻ tiếp thu bài thoải mái, nhẹ nhàng hơn.
* Chủ đề “Rau, củ, quả và những bông hoa đẹp”.
- Phát triển ngôn ngữ qua hoạt động nhận biết tập nói.
Ví dụ 1: Dạy trẻ nhận biết quả cam là giúp trẻ gọi tên được quả cam cũng như
gọi tên các đặc điểm, công dụng của quả cam.
Mỗi sự vật được trẻ vừa lĩnh hội đều được củng cố ngay bằng ngôn ngữ.
Loại giờ học này tạo điều kiện rèn luyện kỹ năng phát âm, rèn luyện câu theo
cấu trúc ngữ pháp và đặc biệt làm tăng nhanh vốn từ của trẻ.
Ví dụ 2: Đề tài: Chúng mình cùng khám phá
Hoạt động 1: Bé đi chợ quả
Cô làm mô hình chợ quả
Cho trẻ đến quan sát trò chuyện về các loại quả
Sau đó cô mua các loại quả về

Ví dụ: Giờ kể chuyện theo tranh: "Thỏ ngoan".
Để cho trẻ làm quen với câu chuyện “Thỏ ngoan” Tôi đã xây dựng mô hình
có khu rừng với những cây xanh, thảm cỏ, hoa, ngôi nhà của cáo và thỏ, có bầu
trời âm u với những hạt mưa rơi và với các con vật như cáo, thỏ, bác gấu được

11


làm bằng giấy xốp gây hấp dẫn cho trẻ, giúp trẻ nhớ đến nội dung và các nhân
vật trong chuyện.

Hình ảnh câu chuyện Thỏ ngoan
Ví dụ: Trong nội dung câu chuyện “ Đôi bạn nhỏ”Tôi đã chọn băng đĩa có
các con vật như Gà con, Vịt con, Con cáo. Hay trong câu chuyện “Gấu con
ngoan” tôi đã dùng đầu đĩa, ti vi ghi âm tiếng gõ cửa, tiếng cô giả giọng nói của
bác gấu, tiếng mưa rơi, tiếng gió thổi ào ào và bật mở cho trẻ nghe. Tôi thấy trẻ
rất thích xem những hình ảnh đó và trẻ đã học hởi nhiều điều, giúp trẻ phần nào
hiểu được nội dung câu chuyện.
Qua các giờ hoạt động có chủ định, trẻ được rèn luyện và mặt phát âm, có
thêm nhiều từ mới và hiểu được ý nghĩa của từ. Trẻ được rèn luyện thêm về mặt
ngữ pháp. Tôi còn sử dụng các giờ hoạt động có chủ định này như là một
phương pháp để củng cố những ngôn ngữ mà trẻ đã thu nhận được.
5. Phát triển ngôn ngữ trong hoạt động mọi lúc mọi nơi.
Để phát triển ngôn ngữ cho trẻ một cách có hiệu quả, tôi đã lồng ghép nội
dung phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong các hoạt động: Âm nhạc, kể chuyện, đọc
thơ và dạy trẻ ở mội lúc mọi nơi.
a. Thông qua giờ đón trẻ. Tôi đón trẻ với cử chỉ yêu thương và gần gũi.
- Con đã chào cô và các bạn chưa?

12

hội, ngưng chúng ta phải giáo dục trẻ ý thức lao động, cho trẻ tham gia các công
việc lao động nhẹ nhàng., lao động tự phục vụ mình. Khi trẻ được tham gia các
hoạt động lao động, trẻ được tiếp xúc với thiên nhiên, với đồ dùng lao động, đồ
dùng sinh hoạt…Như vậy trẻ có điều kiện hình thành các biểu tượng chưa có và
khắc sâu các biểu tượng đã có, từ đó trẻ sẽ biết sử dụng ngôn ngữ trong các hoạt
động lao động. Vốn ngôn ngữ của trẻ sẽ tăng lên.
Ví dụ: Trẻ biết nói cái ca, cái Chậu, cái Khăn., cái Chổi, cái Xúc rác…
d. Phát triển ngôn ngữ thông qua dạo chơi thăm quan.
Dạo chơi thăm quan có tác dụng rất lớn đối với các việc mở rộng tầm hiểu
biết cho trẻ. Vì vậy dạo chơi thăm quan có tác dụng to lớn trong việc phát triển
ngôn ngữ cho trẻ.
Khi cho trẻ dạo chơi, tham quan ở trường: Tại vườn rau có gắn chữ chỉ vào
loại rau, cô cung cấp hướng dẫn trẻ phát âm các từ đó, chỉ vào từng từ, rồi cô
cho trẻ gọi tên thân cây, lá cây, cành cây, bông hoa, quả… Như vậy trẻ sẽ hiểu
thêm và phát triển ngôn ngữ và mở rộng thêm được vốn từ của mình.

Hình trẻ thăm quan vườn rau
Như vậy: Thông qua cho trẻ dạo chơi tham quan,Tôi đã không những
cung cấp cho trẻ những từ ngữ được quan sát. Đồng thời còn lồng ghép giáo dục
bảo vệ môi trường thông qua dạo chơi thăm quan.

14


Ví dụ: Khi cho trẻ quan sát các hiện tượng tự nhiên. Trẻ biết thế nào là
mưa, nắng, gió
Khi cho trẻ đi thăm quan trẻ biết thêm một số khái niệm về các địa danh.
e. Phát triển ngôn ngữ trong giờ hoạt động hàng ngày
Ngoài các giờ học, giờ chơi, giơ lao động…Trẻ còn có giờ ăn, giờ ngủ. ở
những giờ này tôi đã dạy nói thêm cho trẻ. Trong khi giúp trẻ tiến hành các công

hoạt động, thuận tiện cho trẻ dễ lấy và sử dụng dễ dàng cho việc giám sát của
giáo viên.
- Môi trường vật chất:
+ Đồ chơi bằng nhựa hoặc cao su mềm phát ra âm thanh về các con vật,
phương tiện giao thông, bóng các loại quả
+ Tranh ảnh, sách về các con người, con vật, hoa quả, phương tiện giao
thông, đồ chơi gần với trẻ.
+ Các bộ tranh kể truyện (kể truyện theo tranh, kể truyện theo tác phẩm văn
học, tranh chủ đề)
Ví dụ: ở lớp tôi được nhà trường cung cấp 1 quyển truyện tranh, một quyển
theo chủ đề và tôi cũng sưu tầm được rất nhiều tranh để ứng dụng vào tiết học
kể truyện theo tranh (sự phát triển của cây, gà con sinh ra như thế nào..)
+ Tôi làm một số sách tranh cho trẻ xem bằng bìa cứng và vải ni lông mà
phụ huynh đã ủng hộ.
+ Tôi phối hợp cùng phụ huynh sưu tầm các bài hát ru, các bài hát của trẻ
em, các nhạc cụ các đồ chơi âm nhạc. tạo điều kiện cho công tác giáo dục trẻ
phát triển ngôn ngữ
+ Tôi đã sử dụng các nguyên vật liệu, các hiện tượng tự nhiên.
+ Các vật liệu đã qua sử dụng; Tạp chí, tranh ảnh, sách, báo cũ…
- Khai thác, sử dụng đồ dùng, đồ chơi:

16


+ Các nguyên vật liệu tự nhiên: Lá cây, sỏi, hạt, quả khô, cát nước..
+ Các phế thải, phế liệu: Vỏ chai, cúc áo, Tạp chí, tranh ảnh, sách, báo cũ..
+ Các đồ dùng đồ chơi được sản xuất theo danh mục: các bán thành phẩm,
các lô tô, đô mi nô, thẻ số, sử dụng các bài tập trên giấy…
+ Các hiện tượng tự nhiên được coi là phương tiện hữu hiệu cho trẻ quan
sát, phát hiện và trao đổi về những biến đổi

- Trao đổi thêm với phụ huynh có cháu cá biệt: nói ngọng, ít nói,để phụ
huynh phối hợp cùng tôi trong công tác giáo dục trẻ phát triển ngôn ngữ được
tốt hơn.
- Tôi phô tô thêm các tài liệu: Thơ truyện bài hát để phụ huynh nắm bắt
được chương trình, kết hợp dạy trẻ ở gia đình như vậy sẽ tận dụng được thời

18


gian dạy trẻ, phát triển tư duy đối với môi trường xung quanh, ngôn ngữ trẻ
được phát triển tốt.
Sau khi phối hợp với phụ huynh một thời gian tôi thấy vốn từ của trẻ được
phát triển khá rõ, đặc biệt nói ngọng cũng giảm đi đáng kể, trẻ phát âm chuẩn, rõ
ràng và hoạt động một cách sôi nổi, tự tin giao tiếp trước mọi người không còn
rụt rè e sợ. Tôi thấy thực hiện được biệt pháp này là khoa học và hợp lý mang lại
hiệu quả rất cao.
IV. KIỂM NGHIỆM:
Qua một một năm nghiên cứu thực hiện đề tài trẻ ở lớp tôi có những
chuyển biến rõ rệt:
- Phần lớn trẻ trong lớp đã có một vốn từ rất khá. Các cháu nói mạch lạc, rõ
ràng, biết cách diễn đạt ý muốn của mình, mạnh dạn tự tin trong giao tiếp.
- Trẻ hoàn toàn chủ động trong các giờ học, giờ chơi, giờ tham quan, giờ
ăn, giờ ngủ. Điều đó càng làm tăng thêm vốn từ cho trẻ.
- Trẻ đã biết các từ để chỉ đồ vật, con vật, đặc điểm hành động trong giao
tiếp hàng ngày. Sử dụng các từ thể hiện sự lễ phép trong khi giao tiếp với mọi
người xung quanh.
Sau khi áp dụng các biện pháp vào tổ chức thực hiên ở nhóm lớp 25-36
tháng tuổi tôi đã thu được những kết quả trên trẻ là:
T
T

Chưa
đạt
%
CĐ

31

10

32,3

13

41,9

8

25,8

0

0

31

9

29

13


9

29

13

41,9

9

29

0

0

C. KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT
I. KẾT LUẬN:

19


Từ những biện pháp nghiên cứu tôi đã rút ra những kinh nghiệm và kết
luận sau:
Giáo viên phải có trình độ chuyên môn, nắm vững kiến thức, kỹ năng cơ sở
cần thiết để kích thích sự phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Khi trẻ nói cô chú ý sửa
sai cho trẻ , tuyệt đối không nhắc lại cái sai của trẻ, luôn thể hiện sự thân thiện,
gần gũi với trẻ , như nhìn vào mắt trẻ cười vui, hưởng ứng âu yếm khi trẻ nói.
- Về cách đưa ra câu hỏi:

sung thêm, góp ý kiến để giúp tôi có bài học kinh nghiệm tốt để áp dụng trong
quá trình công tác có nhiều kinh nghiệm hơn.
Xin chân thành cảm ơn!
Nga Thiện, ngày 10 tháng 04 năm 2015

XÁC NHẬN CỦA
THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Trần Thị Hà

Tôi xin cam đoan trên đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người khác.
Người viết SKKN

Mai Thị Thu

21