SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG THPT

-----------------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HIỂU HỌC SINH LỚP CHỦ NHIỆM

Bến Tre, ngày 28 tháng 4 năm 2014


CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
MÔ TẢ GIẢI PHÁP
- Tác giả:
- Ngày tháng năm sinh:
- Đơn vị: Tổ Ngữ văn
- Tên sáng kiến: Một số biện pháp giúp hiểu học sinh lớp chủ nhiệm
- Lĩnh vực áp dụng: công tác chủ nhiệm
- Mô tả giải pháp
1. Tình trạng giải pháp đã biết
Để đảm bảo được nhiệm vụ “trồng người” thì mỗi giáo viên phải có nhiệm vụ đào
tạo nên những con người có đức, có tài cho xã hội. Trong giáo dục, người giáo viên
không chỉ cung cấp cho học sinh những kiến thức về tự nhiên, xã hội mà còn phải xây
dựng và hình thành nhân cách cho học sinh. Đặc biệt, đối với người GVCN vai trò này
càng quan trọng hơn. GVCN vừa là thầy, vừa là người cha, người mẹ và cũng có lúc phải
là người bạn tốt nhất của các em. Từ đó mới có thể uốn nắn các em đi theo quỹ đạo của
mình. Khi mọi hoạt động của lớp đã đi vào nề nếp thì việc học tập của các em chắc chắn
sẽ tốt hơn.
Để hiểu học sinh lớp chủ nhiệm, các GVCN thường áp dụng một số biện pháp sau:

cách là nhà quản lí hiểu học sinh chủ yếu trên bình diện đánh giá kết quả giáo dục (xếp
loại học lực, hạnh kiểm từng tháng, từng học kì và cả năm học). Người giáo viên bộ môn
hiểu học sinh chủ yếu hướng vào năng lực học tập của học sinh. Còn đối với GVCN, theo
tôi, cần hiểu học sinh ở một số mặt sau đây:
- Hiểu đặc điểm cơ bản về sự phát triển thể chất và tâm lí lứa tuổi của học sinh THPT. Từ
sự hiểu biết này GVCN có thể tổ chức các hoạt động giáo dục và ứng xử phù hợp với lứa
tuổi này (khác với lứa tuổi học sinh THCS, khác với người lớn đã trưởng thành). Đặc
biệt, GVCN có thể dự đoán xu hướng phát triển hay những hành vi bất thường hay xảy ra
ở lứa tuổi này để điều chỉnh, hướng sự phát triển của học sinh theo mục đích giáo dục.

3


- Hiểu đặc điểm cá nhân của từng học sinh. Mỗi học sinh mang những đặc điểm chung
của lứa tuổi nhưng cũng mang những nét nhân cách riêng, không lặp lại.
- Hiểu đặc điểm, quy luật tâm lí học sinh trong các nhóm, đám đông. Từ đó, GVCN vận
dụng những quy luật của tâm lí xã hội vào xây dựng tập thể học sinh lành mạnh cũng như
biết phòng ngừa và hóa giảinhững hiện tượng tâm lí tiêu cực do tác động nhóm gây ra.
- Hiểu hoàn cảnh xã hội của học sinh có nguyên nhân từ gia đình, cộng đồng. Từ đố có
thể phân nhóm học sinh theo những hoàn cảnh gia đình, nguồn gốc, văn hóa để thông
cảm và có biện pháp giáo dục phù hợp; phối hợp với gia đình và địa phươngtrog công tác
giáo dục cá nhân, nhóm, tập thể học sinh...
2.3.2. Một số biện pháp giúp nâng cao năng lực hiểu học sinh
Như đã trình bày, năng lực hiểu học sinh gồm ba thành tố cơ bản: tri thức, kinh
nghiệm, kĩ năng. Ba thành tố này hình thành, phát triển, tổ hợp lại tạo nên nang lực hiểu
học sinh cho người GVCN. Vì vậy, muốn nâng cao năng cao năng lực hiểu học sinh cần
phải phát triển cả ba thành tố đó như một chỉnh thể hài hòa. Ở mỗi thành tố có những con
đường, phương cách hình thành phát triển đặc thù riêng. Bản thân tôi xin nêu ra một số
biện pháp sau:
2.3.2.1. Biện pháp nâng cao tri thức cho GVCN

cùng hoàn cảnh gia đình (giàu, nghèo, cha mẹ li hôn, truyền thống văn hóa, nghề
nghiệp...) đều có ghi dấu ấnvào tính cách, tâm trạng học sinh... GVCN cần được trang bị
những tri thức về xã hội học và xã hội học giáo dục để hiểu rõ hoàn cảnh xã hội của học
sinh...
2.3.2.2. Biện pháp nâng cao kinh nghiệm thực tiễn về tìm hiểu học sinh
Trong công tác giáo dục, kinh nghiệm là yếu tố đóng vai trò quan trọng. Người xưa
thường nói “Thầy đồ già, con hát trẻ” là muốn nhấn mạnh tầm quan trọng của kinh
nghiệm giáo dục đối với người GV. Kinh nghiệm giáo dục học sinh có thể được nâng
cao bằng nhiều cách:
* GVCN nên có sổ tay kinh nghiệm giáo dục
- Sổ tay này do GVCN tự ghi. Nội dung chủ yếu ghi lại những bài học (cả thành công lẫn
thất bại) trong các hoạt động, giao tiếp, ứng xử với HS qua các sự việc, tình huống thực
5


tế sau những trải nghiệm, suy ngẫm để thình thoảng xem lại, suy ngẫm, vận dụng và bổ
sung thêm.
- Đây không phải là quyển nhật kí ghi lại cảm xúc hằng ngày có tính riêng tư mà chủ yếu
là phân tích một cách khoa học những sự kiện, rút ra những bài học kinh nghiệm cho
công việc giáo dục HS của người GVCN.
* Trao đổi kinh nghiệm qua sinh hoạt tổ chủ nhiệm
Đây là biện pháp tưởng chừng đơn giản nhưng vô cùng quan trọng. Những người
cùng công việc, cùng hoàn cảnh khi thảo luận, chia ẻ kinh nghiệm lẫn nhau sẽ thiết thực.
Mỗi GVCN sẽ có những bí quyết riêng, không phải người khác cũng áp dụng máy móc
theo được nhưng đem chia sẻ sẽ giúp kích thích suy nghĩ, tìm tòi các sáng kiến khác
nhau, làm phong phú kinh nghiệm lẫn nhau.
* Tham dự, dự giờ sinh hoạt lớp, tham dự hoạt động tập thể của các lớp có GVCN
giỏi, tham dự các lớp tập huấn về công tác chủ nhiệm để học hỏi
Việc tham dự các tiết sinh hoạt lớp của GVCN giỏi, các lớp tập huấn sẽ giúp GV
học hỏi được nhiều vấn đề, đặc biệt là đối với GVCN mới vào nghề.

+ Chỗ ở hiện tại
+ Sức khỏe
+ Học lực
+ Đạo đức
+ Năng lực học nổi trội
+ Sở trường
+ Nhóm bạn
+ Số điện thoại (bản thân)
+ Họ tên cha, mẹ, nghề nghiệp, trình độ văn hóa
+ Số lượng anh chi em ruột
+ Thành phần gia đình
+ Địa chỉ gia đình, số điện thoại (của cha hoặc mẹ)
* Thư gửi thầy (cô)

7


Sau khi nhận lớp khoảng 1, 2 tuần, GV sẽ cho mỗi HS viết một lá thư với nhan đề
“Thư gửi thầy (cô)” với 2 phần: Điều em muốn nói & Điều em mong muốn. Có gợi ý cụ
thể:
Phần 1: Điều em muốn nói
- Em muốn nói về em: Hoàn cảnh gia đình? Điều thuận lợi? Khó khăn? Khả năng học tập
của em? Môn có thế mạnh? Môn yếu hơn? Sở thích? Năng lực cá nhân?
- Em muốn nói về bạn em: Em nói về các bạn trong lớp: Điểm mạnh của các bạn? Điểm
yếu? Nhà bạn nào hoàn cảnh? Tính cách đặc biệt của mỗi bạn?
- Em muốn nói vầ đội ngũ cán bộ lớp: Đội ngũ cán bộ lớp theo em có năng lực không?
Điểm mạnh và điểm yếu của mỗi bạn cán bộ lớp? Theo em bạn nào có khả năng lãnh đạo
tốt nhất? Bạn nào có trách nhiệm với lớp nhất? Bạn nào có uy tín với tập thể nhất?
Phần 2: Điều em mong muốn
- Mong muốn về bản thân: Ước mơ nghề nghiệp? Về mối quan hệ bạn bè?

Mẹ
Anh, chị, em
người em tin tưởng
Câu 3: kết quả học tập của em mấy năm trước so với bây giờ, em có nhận xét như thế
nào?
Đỡ hơn
Như hồi trước
Ngày càng tiến bộ
Ý kiến khác:
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 4: trong khi làm bài tập, nếu gặp khó khăn thì em:
Nhờ người giúp đỡ
Tự suy nghĩ
Để đấy sẽ tính sau
Ý kiến khác:
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 5: Nếu bạn em học yếu, em học giỏi hơn bạn thì em sẽ làm gì để giúp bạn tiến bộ
hơn ?
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 6: Nếu cho em một điều ước, em sẽ ước gì ? Tại sao?
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 7: Trong các môn học, em thích nhất là môn nào? Tại sao ?

………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 11: Điều gì khiến em khó chịu về một người bạn cùng lớp:
Lười học
Không dịu dàng
Không ga lăng
Ý kiến khác:
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 12: Khi em lớn lên, em mơ ước gì để đóng góp cho xã hội ?
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 13: Bị một bạn chọc ghẹo, em sẽ làm gì ?
Chọc bạn lại
Mặc kệ
Ý kiến khác:
10

Tha thứ
Đánh bạn


………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 14: Em muốn có 1 người bạn thân như thế nào?
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………

11


………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 22: Khi bị ai đó trách nhầm ( em bị hiểu lầm ) thì em sẽ ?
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 23: Em nghĩ gì về gia đình em ?
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 24: Có bao giờ em đi xa nhà chưa ? Khi đi chơi xa em nhớ về điều gì ?
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 25: Khi em và em của em nô đùa: Em có nhường đồ chơi hay cái gì mà em của em
thích không ? (nếu em có em thì trả lời )
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
B – VỀ GIA ĐÌNH
Câu 26: Gia đình em thuộc diện:
Trung bình
Khá
Giàu
Ý kiến khác:
………………………………………………………………………………………………

Có thể có bạn cùng chơi cho đỡ buồn
Ý kiến khác:
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 33: Hiện nay em đang ở với:
Gia đình ( bố, mẹ )
Anh, chị
Ông, bà
Ý kiến khác:
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 34: Có bao giờ em thấy mình cô đơn chưa? Nếu có, em làm gì để vượt qua ?
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 35: Ngoài việc học, em có làm gì phụ giúp gia đình không ?
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
13


Câu 36: Em mong muốn điều gì về gia đình ?
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………
Câu 37: Em nhận xét gì về nơi em sống ?
………………………………………………………………………………………………


- GVCN cần phát hiện ra những em có bản lĩnh, xu hướng và năng lực làm thủ lĩnh để
xây dựng tổ chức lớp. Lớp có một thủ lĩnh có uy tín và một đội ngũ cán bộ lớp người nào
phù hợp với việc ấy sẽ là tập thể mạnh.
- GVCN cần biết được hứng thú và sở trường của mỗi học sinh (học sinh THPT đã bộc lộ
khá rõ) để phân công học sinh phụ trách các hoạt động phù hợp với “năng khiếu” từng
em về một lĩnh vực. Từ đó sẽ phát huy được tiềm năng cá nhân và phong trào của lớp.
- Lớp nên có nhật kí chung hoặc một blog (facebook) chung của lớp để GVCN cùng học
sinhcó thể trao đổi những vấn đề của lớp. Tất nhiên, “địa chỉ chung” này phải được xác
định tôn chỉ, mục đích rõ ràng và do những học sinh có trách nhiệm phụ trách.
* Biết vận dụng đặc điểm học sinh vào giao tiếp, ứng xử sư phạm
- GVCN cần nghiên cứu tài liệu về giao tiếp, nghệ thuật cảm hóa học sinh, khéo léo ứng
xử sư phạm. Quan trọng hơn, GVCN cần biết vận dụngnhững tri thức đó vào thực tế phù
hợp đặc điểm cá nhân học sinh, nhóm học sinh, tập thể học sinh trong những tình huống
khác nhau.
- Chỉ có qua vận dụng thực tế nhiều lần với nhiều học sinh có đặc điểm khác nhau, trong
những tình huống khác nhau, người GVCN mới có những trải nghiệm sâu sắc, rút ra
những kinh nghiệm sống cho nghề nghiệp của mình. Kĩ năng giao tiếp ứng xử dần trở
thành thói quen, thành nghệ thuật sư phạm của người GVCN. Hãy bắt đầu bằng những kĩ
năng đơn giản, thiết thực như giao nhiệm vụ, khen, chê học sinh…
3. Khả năng áp dụng của giải pháp
Giải pháp có khả năng áp dụng được cho tất cả các học sinh ở các đơn vị trường
trung học phổ thông.
4. Hiệu quả, lợi ích thu được hoặc có thể thu được qua áp dụng
Qua việc áp dụng một số biện pháp nâng cao năng lực hiểu học sinh, qua các năm làm
công tác chủ nhiệm, tôi nhận thấy mình có thể hiểu được học sinh lớp chủ nhiệm nhiều hơn, nắm
bắt được tâm tư tình cảm, nguyện vọng của các em, những khó khăn, điểm mạnh, điểm yếu của
các em. Từ đó, tôi tác động vào việc học. Kết quả là học sinh đã có nhiều cố gắng, đạt nhiều khả
quan trong kì thi tốt nghiệp THPT hàng năm.
15


2012 - 2013

12B5

40

37

92,5

3

7,5

SL

5. Điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến
Từ thực tế giáo dục, để áp dụng có hiệu quả cao đối với đề tài này, theo tôi giáo
viên cần lưu ý một số vấn đề sau:
- GVcần phải thực sự yêu nghề, gắn bó với học sinh.
- GV cần đầu tư về thời gian, công sức để tìm hiểu học sinh.
- GV cần phối hợp chặt chẽ với gia đình để hiểu học sinh nhiều hơn.

Tôi xin cam đoan những thông tin nêu trong đơn là trung thực, đúng sự thật và hoàn
toàn chịu trách nhiệm trước pháp luật.
xxx, ngày 28 tháng 2 năm 2014
Người nộp đơn

16