Trường THCS&THPT Phạm Kiệt

Trang 1

MỤC LỤC
10.2. Nhóm Emphasis .................................................................................................31
Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:..........................................................................47
Tài liệu tham khảo:.......................................................................................................48

Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thế Khanh


Trường THCS&THPT Phạm Kiệt

Trang 2

TÊN ĐỀ TÀI
NÂNG CAO KĨ NĂNG SOẠN GIÁO ÁN ĐIỆN TỬ CHO GIÁO VIÊN
THÔNG QUA VIỆC SỬ DỤNG PHẦN MỀM TRÌNH CHIẾU
MICROSOFT POWERPOINT 2003

Tác giả: Nguyễn Thế Khanh
A. ĐẶT VẤN ĐỀ:
Trong những năm gần đây, máy vi tính dược sử dụng rộng rãi trong nhà
trường với tư cách là phương tiện dạy học với nhiều loại phần mềm được thiết
kế dưới các quan điểm khác nhau. Hình thức sử dụng máy vi tính vào dạy học
rất đa dạng và phong phú. Tuy nhiên, bài giảng điện tử là một hình thức sử
dụng phổ biến hiện nay. Bài giảng điện tử có thể được viết dưới bất kỳ ngôn
ngữ lập trình nào tuỳ theo trình độ công nghệ thông tin của người viết hoặc

Trong phạm vi nghiên cứu đề tài tại trường THCS & THPT Phạm Kiệt tôi xin
đưa ra một số giải pháp ứng dụng CNTT trong việc soạn giảng giáo án điện tử
của giáo viên trong năm học 2014 - 2015.
II. THỰC TRẠNG VỀ VIỆC ỨNG DỤNG CNTT TẠI TRƯỜNG
THCS&THPT PHẠM KIỆT NĂM HỌC 2014 – 2015:
1. Những thuận lợi:
Tiếp thu đầy đủ các chỉ thị, văn bản của các cấp, ngành về nhiệm vụ trọng
tâm của từng năm học. Từ đó, xây dựng kế hoạch và triển khai thực hiện kế
hoạch phù hợp với điều kiện thực tế của nhà trường, của địa phương.
Được sự quan tâm và chỉ đạo sát sao của lãnh đạo sở Giáo dục và đào tạo
Quảng Ngãi trong lĩnh vực CNTT. Đặc biệt, từ năm học 2014 - 2015, việc
ứng dụng CNTT trong xã hội không còn là vấn đề mới mẻ. Với sự chỉ đạo sát
sao, quyết liệt, sự quan tâm, tạo điều kiện đúng hướng đã làm thay đổi nhận
thức, tư duy và hành động của một bộ phận không nhỏ trong đội ngũ cán bộ
quản lý và đội ngũ giáo viên trong toàn ngành bằng các việc làm cụ thể như:
Ban hành các văn bản chỉ đạo sát với tình hình thực tế của địa phương; đầu tư
trang thiết bị cho các nhà trường; tăng cường bồi dưỡng kiến thức chuyên
môn, trình độ tin học cho đội ngũ; Nhân rộng các nhân tố điển hình trong toàn
ngành…
Đội ngũ CBGV trường THCS&THPS Phạm Kiệt có trình độ chuyên môn
vững vàng, tâm huyết với nghề, tuổi đời còn trẻ thích ứng với sự thay đổi về
nghiệp vụ, tiếp cận nhanh với khoa học, công nghệ.
Ban giám hiệu nhà trường, quan tâm, tạo điều kiện để đội ngũ giáo viên được
phát huy khả năng sáng tạo và năng lực của bản thân. Hơn nữa, tăng cường
Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thế Khanh


Trường THCS&THPT Phạm Kiệt

Việc kết nối và sử dụng Internet chưa được thực hiện triệt để và có
chiều sâu; sử dụng không thường xuyên, chưa có kỹ năng khai thác nguồn tư
Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thế Khanh


Trường THCS&THPT Phạm Kiệt

Trang 5

liệu theo địa chỉ. Công tác đào tạo, công tác bồi dưỡng, tự bồi dưỡng đội ngũ
giáo về CNTT chưa chuyên sâu.
B. NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI:
I. Khái niệm bài giảng điện tử:

Bài giảng điện tử là một hình thức tổ chức bài lên lớp mà ở đó toàn bộ kế
hoạch hoạt động dạy học đều được chương trình hóa do giáo viên điều khiển
thông qua môi trường multimedia do máy vi tính tạo ra.
Cần lưu ý bài giảng điện tử không phải đơn thuần là các kiến thức mà
học sinh ghi vào tập mà đó là toàn bộ hoạt động dạy và học - tất cả các tình
huống sẽ xảy ra trong quá trình truyền đạt và tiếp thu kiến thức của học sinh.
Bài giàng điện tử càng không phải là một công cụ để thay thế “bảng đen phấn
trắng” mà nó phải đóng vai trò định hướng trong tất cả các hoạt động trên lớp.
Các đơn vị của bài học đều phải được Multimedia hóa. Multimedia được
hiểu là đa phương tiện, đa môi trường, đa truyền thông. Trong môi trường
multimedia, thông tin được truyền dưới các dạng: văn bản (text), đồ hoạ
(graphics), hoạt ảnh (animation), ảnh chụp (image), âm thanh (audio) và phim
video (video clip).
Giáo án điện tử là bản thiết kế cụ thể toàn bộ kế hoạch hoạt động dạy


chương

trình,

sửa

chữa

và

hoàn

thiện.

Dưới đây là nội dung cụ thể của từng bước.
1. Xác định mục tiêu bài học:
Trong dạy học hướng tập trung vào học sinh, mục tiêu phải chỉ rõ học
xong bài, học sinh đạt được cái gì, làm được cái gì. Mục tiêu ở đây là mục
tiêu học tập, chứ không phải là mục tiêu giảng dạy, tức là chỉ ra sản phẩm
mà học sinh có được sau bài học. Đọc kĩ sách giáo khoa, kết hợp với các tài
liệu tham khảo để tìm hiểu nội dung của mỗi mục trong bài và cái đích cần
đạt tới của mỗi mục. Trên cơ sở đó xác định đích cần đạt tới của cả bài về
kiến thức, kĩ năng, thái độ. Đó chính là mục tiêu của bài.
2. Lựa chọn kiến thức cơ bản, xác định đúng những nội dung trọng
tâm:

Những nội dung đưa vào chương trình và sách giáo khoa phổ thông
được chọn lọc từ khối lượng tri thức đồ sộ của khoa học bộ môn, được sắp
xếp một cách lôgíc, khoa học, đảm bảo tính sư phạm và thực tiễn cao. Bởi vậy

multimedia hoá kiến thức được thực hiện qua các bước:
♦ Dữ liệu hoá thông tin kiến thức
♦ Phân loại kiến thức được khai thác dưới dạng văn bản, bản đồ, đồ hoạ,
ảnh tĩnh, phim, âm thanh...
♦ Tiến hành sưu tập hoặc xây dựng mới nguồn tư liệu sẽ sử dụng trong
bài học. Nguồn tư liệu này thường được lấy từ một phần mềm dạy học
nào đó hoặc từ internet, ... hoặc được xây dựng mới bằng đồ hoạ, bằng
ảnh quét, ảnh chụp, quay video, bằng các phần mềm đồ hoạ chuyên
dụng như Macromedia Flash...
♦ Chọn lựa các phần mềm dạy học có sẵn cần dùng đến trong bài học để
đặt liên kết.
♦ Xử lý các tư liệu thu được để nâng cao chất lượng về hình ảnh, âm
thanh. Khi sử dụng các đoạn phim, hình ảnh, âm thanh cần phải đảm
bảo các yêu cầu về mặt nội dung, phương pháp, thẩm mỹ và ý đồ sư
phạm.
Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thế Khanh


Trường THCS&THPT Phạm Kiệt

Trang 8

4. Xây dựng các thư viện tư liệu:
Sau khi có được đầy đủ tư liệu cần dùng cho bài giảng điện tử, phải tiến
hành sắp xếp tổ chức lại thành thư viện tư liệu, tức là tạo được cây thư mục
hợp lý. Cây thư mục hợp lý sẽ tạo điều kiện tìm kiếm thông tin nhanh chóng
và giữ được các liên kết trong bài giảng đến các tập tin âm thanh, video clip
khi sao chép bài giảng từ ổ đĩa nay sang ổ đĩa khác, từ máy này sang máy

Trang 9

tiềm ẩn bên trong các đối tượng trình diễn thông qua việc nêu vấn đề, hướng
dẫn, tổ chức hoạt động nhận thức nhằm phát triển tư duy của học sinh. Cái
quan trọng là đối tượng trình diễn không chỉ để thầy tương tác với máy tính
mà chính là hỗ trợ một cách hiệu quả sự tương tác thầy-trò, trò-trò.
Cuối cùng là thực hiện các liên kết (hyperlink) hợp lý, logic lên các đối
tượng trong bài giảng. Đây chính là ưu điểm nổi bật có được trong bài giảng
điện tử nên cần khai thác tối đa khả năng liên kết. Nhờ sự liên kết này mà
bài giảng được tổ chức một cách linh hoạt, thông tin được truy xuất kịp thời,
học sinh dễ tiếp thu.
6. Chạy thử chương trình, sửa chữa và hoàn thiện:
Sau khi thiết kế xong, phải tiến hành chạy thử chương trình, kiểm tra các sai
sót, đặc biệt là các liên kết để tiến hành sửa chữa và hoàn thiện. Kinh nghiệm
cho thấy không nên chạy thử từng phần trong quá trình thiết kế.
III. Các bước thiết kế bài giảng điện tử trên PowerPoint:
Để thiết kế một bài giáo án điện tử trên Microsoft PowerPoint, cần tiến hành
theo các bước:
Tạo mới một giáo án bằng Powerpoint 2003
1. Khởi động Powerpoint 2003:
Thực hiện lệnh:
Start \ All programs \ Microsoft office \ Microsoft office powerpoint 2003
Một giáo án mới được mở với tên mặc định là Presentation1.ppt xuất hiện
trên thanh tiêu đề.
2. Ghi tệp giáo án vào ổ đĩa:
Thực hiện lệnh:
- File\ Save, hộp thoại Save As xuất hiện
- Trong mục File name, nhập tên tệp là "Giao an 1"
- Nhấn nút Save
Trên thanh tiêu đề, tên Presentation1.ppt được thay bằng Giao an 1.ppt,

Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thế Khanh


Trường THCS&THPT Phạm Kiệt

Trang 11

- Muốn kiểu khác thì nháy mục Fill Effects..., sau đó chọn tab Gradient
để có màu kiểu gradient, chọn tab Texture để có màu kiểu hoa văn, chọn tab
Picture rồi nháy nút Select Picture để chọn một bức tranh nền, .... , cuối cùng
nháy nút OK.
- Sau khi chọn được màu vừa ý, nháy nút Apply nếu muốn áp dụng màu
cho một trang hiện thời, nháy nút Apply to All nếu muốn tất cả các trang
trong giáo án đều có nàu đã chọn.
- Muốn áp dụng một màu thiết kế sẵn làm như sau: nháy nút Design trên
thanh Format để hiện khung tác vụ Slide Design ở bên phải màn hình dưới
đây:

- Kéo thanh trượt để chọn một mẫu thiết kế vừa ý.
- Chỉ chuột vào mũi tên bên phải mẫu định áp dụng, các tùy chọn
xuất hiện.
- Chọn Apply to All Slide để áp dụng cho tất cả các trang, chọn
Apply to Selected Slide để áp dụng cho một trang hiện thời.
Chú ý: Cần chọn màu nền sao cho phù hợp màu các đối tượng khác trên
trang để có độ tương phản tốt, dễ nhìn, dễ đọc, gây ấn tượng mạnh làm tăng
hiệu quả giáo dục.
5. Thêm trang mới vào giáo án:


Trong quá trình thiết kế và trình bày các trang ta thường phải chiếu thử
rất nhiều lần để kiểm tra, chỉnh sửa.
- Để chiếu thử trang hiện thời, nháy nút Slide Show (có hình cốc kem) ở
đáy khung nhìn đại cương. Muốn ngưng chiếu hãy ấn phím ESC.
- Để chiếu thử toàn bộ giáo án, hãy ấn phím F5 hoặc dùng lệnh Slide
Show\ View Show. Nháy chuột để xem các trang tiếp nếu không để chế độ tự
động. Ấn phím ESC để ngừng chiếu. Khi phát hiện sai sót ở bất kỳ trang nào,

Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thế Khanh


Trường THCS&THPT Phạm Kiệt

Trang 13

hãy ấn phím ESC để dừng lại ở trang đó và tiến hành sửa chữa, sửa xong nháy
nút Slide Show ở đáy khung nhìn đại cương để chiếu tiếp từ đó.
Công việc này lặp đi lặp lại rất nhiều lần trong quá trình làm giáo án. Mỗi
lần sửa cần nhấn nút Save để ghi lại.
Đến đây chúng ta đã có một khung giáo án tương đối hoàn chỉnh. Bây giờ
là lúc chúng ta cần đưa các nội dung giảng dạy vào từng trang để hoàn thiện.
Trong phần tiếp theo chúng ta sẽ học cách sử dụng công cụ Drawing và một
số phương tiện khác giúp ta đưa nội dung vào các trang giáo án.
9. Chèn dòng chữ nghệ thuật Word Art:
- Nháy nút chữ A trên thanh drawing hoặc vào menu Insert\ Picture\
WordArt, hộp thoại Word Art xuất hiện;
- Chọn một kiểu nghệ thuật, nháy OK.
- Hộp thoại Edit WordArt Text xuất hiện:

- Nháy đúp vào tên file (hoặc chọn file rồi OK).

Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thế Khanh


Trường THCS&THPT Phạm Kiệt

Trang 15

Để có thể vận dụng tốt trong quá trình soạn giáo án chúng ta cần luyện
tập thành thạo các thao tác cơ bản về sử dụng thanh công cụ Drawing.
III. Làm việc với các đối tượng trên trang:
1. Các đối tượng có thể chèn vào trang:
Với mỗi trang ta có thể chén các đối tượng sau:
1. Văn bản
2. Đồ họa
3. Biểu đồ
4. Biểu bảng
5. Hình ảnh
6. Âm thanh
7. Video (*.mpg, *.avi, ...)
8. Các hiệu ứng hoạt hình ....
9. Siêu liên kết
Dưới đây ta xét lần lượt cách chèn từng đối tượng cụ thể.
2. Chèn văn bản vào trang:
Chúng ta không thể viết văn bản trực tiếp vào trang powerpoint được mà
phải sử dụng hộp văn bản (Textbox) để chứa nó.
- Nháy vào nút TextBox trên thanh drawing rồi đưa con trỏ chuột vào

thọai Line Spacing xuất hiện, điền các thông số vào các mục rồi OK.

Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thế Khanh


Trường THCS&THPT Phạm Kiệt

Trang 17

Ý nghĩa các mục:
- Line spacing: khoảng cách các dòng
- Before paragraph: khoảng cách đến các đoạn trước;
- After paragraph: khoảng cách đến các đoạn sau
- Các thao tác copy, cắt, dán và chèn ký tự đặc biệt làm như trong Word.
3. Vẽ các hình:
3.1. Vẽ đoạn thẳng và mũi tên:
- Nháy nút

hoặc

trên thanh Drawing, đưa chuột vào trang, nó

có dạng hình dấu cộng (+), rê chuột để vẽ đoạn thẳng hoặc mũi tên. Các hình
lập tức được chọn.

- Chọn màu đường kẻ ở mục color.
- Chọn kiểu đường kẻ và kiểu mũi tên ở mục Style và End style.
- Muốn kẻ đường thẳng đứng hoặc nằm ngang hoặc xiên 15 0, 300, 450,

thì có lệnh Edit Point để ta có thể lấy điểm thuộc đường đó v.v.

Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thế Khanh


Trường THCS&THPT Phạm Kiệt

Trang 19

- Biến đổi hình: đối với một số hình, mỗi khi hình được chọn, ngoài 8
nút handle xung quanh, còn có một hoặc nhiều nút vuông nhỏ màu vàng mà
khi chỉ chuột vào đó thì con trỏ chuột biến thành hình tam giác nhỏ cho phép
ta rê chuột để biến đổi hình dạng ban đầu của hình. Nhờ đó ta có thể tạo ra
các hình khác rất phong phú, đa dạng.
- Các định dạng khác cho hình áp dụng tượng tự như đối với hình chữ
nhật.
3.4. Vẽ hình tròn đồng tâm:
- Vẽ đường tròn C1 có bán kính tùy ý
- Vẽ một đường tròn C2 có bán kính rất nhỏ, coi như một điểm.
- Vẽ đường tròn C3 có bán kính khác C1
- Thực hiện căn lề "trung tâm" dọc và ngang cho 3 ba đối tượng trên, ta
được hai đường tròn có tâm trùng nhau.
4. Chèn biểu bảng:
- Nháy nút Insert Table trên thanh cộng cụ chuẩn, kéo chuột để xác định
số dòng, số cột cần chèn, rồi nhả chuột. Một bảng được chèn vào trang được
bao bởi một khung giống như đường bao hộp văn bản, đồng thời thanh công
cụ Tables and Borders xuất hiện để giúp ta định dạng bảng.
- Việc định dạng bảng và nhập văn bản vào từng ô làm tương tự như

khiển bằng cách nháy chuột vào khung hình. Muốn dừng hình chỉ việc nháy
chuột vào khung hình, muốn chạy lại nháy tiếp. Vì thế ta có thể xem chi tiết
từng chuyển động, từng thao tác, rất phù hợp cho dạy múa, trình diễn các
động tác thể thao, thực hành thí nghiệm,...
Nhưng có hạn chế là:
Âm thanh trong video phát ra đồng thời với hình, không thể điều khiển
trực tiếp to, nhỏ hoặc tắt hẳn mà buộc phải nghe, nếu không tắt loa ngoài.
Không có nút điều khiển hình và âm thanh riêng nên khó hơn. Không chèn
được các tệp fiml dạng *.DAT. Không định được thời gian khi phát hình.
Để giải quyết điều này, chúng ta dùng cách thứ hai sau đây.
Cách 2: Dùng Video Clip in Powerpoint 2003:
Trong Powerpoint 2003 chúng ta dễ dàng chèn các tập tin Multimedia
điều khiển bằng Windows Media Player. Hãy theo các bước sau:
- Nháy View \ Tool Bars \ Control ToolBox
- Nháy nút More Control
- Chọn mục Windows Media Player

Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thế Khanh


Trường THCS&THPT Phạm Kiệt

Trang 21

- Đưacon trỏ chuột vào slide, nó có dạng hình dấu cộng (+), vẽ một hình
chữ nhật trên slide, nó sẽ có màu đen.
- Nháy phải chuột vào hình chữ nhật đen, menu ngữ cảnh xuất hiện, nháy
vào mục Properties, hộp thoại Properties xuất hiện.

Trường THCS&THPT Phạm Kiệt

Trang 22

- Ta cũng có thể dùng máy ghi âm Recorder của Windows để ghi âm
thành tệp dạng *.WAV và sau đó chèn vào trang theo cách thứ nhất. Việc ghi
tiến hành như sau:
Nháy Start\All programs\Accessories\Entertaiment\Sound Recorder,
hiện cửa sổ sau:
Nhấn nút đỏ để bắt đầu ghi, nhấn nút vuông để dừng ghi, nháy nút Play
để phát lại thử. Khi thấy được rồi thì nháy File\save để ghi thành tệp âm thanh
dạng *.Wav. Ta có thể chèn tệp âm thanh này vào bất kỳ đâu mà ta thích.
Ghi âm kiểu này thì có thể dùng nhiều lần cho các trang khác nhau nên ta
có thể chuẩn bị trước hẳn một thư viện âm thanh để dùng dần tiện hơn.
7. Chèn các siêu liên kết (HyperLink):
Nhờ có các siêu liên kết mà sức mạnh của Powerpoint tăng lên rất nhiều.
Kết hợp với các đối tượng Multimedia (đồ họa, âm thanh, phim, ...) giáo viên
có thể tự do sáng tạo trong khi thiết kế bài giảng trên máy tính. Tùy theo khả
năng, khối lượng các tư liệu đã tích lũy được, các siêu liên kết cho phép bạn
gọi đến bất kỳ ứng dụng nào có thể phục vụ cho bài giảng của mình dù nó ở
bất kỳ đâu trên thế giới (nếu có mạng).
Có hai hình thức chèn siêu liên kết là: dùng các nút hành động riêng
biệt Action Button hoặc các đối tượng sẵn có trên trang. Ta lần lượt xét từng
trường hợp.
7.1. Dùng các nút lệnh (Action Button):
Các nút lệnh thường được dùng để điều khiển quá trình giảng bài. Nhờ
nó mà từng trang hoặc từng nội dung trên trang xuất hiện theo đúng ý đồ sư
phạm của việc dạy học. Trong khi giảng, chỉ cần kích chuột vào mỗi nút sẽ
tạo ra một lệnh điều khiển tương ứng. Các nút lệnh là công cụ chuyên dụng,
dễ sử dụng và được thiết kế đẹp trên màn hình, do vậy chúng ta nên tận dụng

Play sound: phát âm thanh
- Muốn liên kết tới đâu, nháy vào nút tam giác đen bên phải hộp liệt kê ở
dưới mục Hyperlink to, nó sẽ hiện ra một danh sách các đối tượng có thể liên
kết là:
Next Slide
Previuos Slide
First Slide
Last Slide
Last Slide Viewed
End Show
Custom Show
Slide...
Sáng kiến kinh nghiệm

Trang liền sau
Trang liền trước
Trang đầu tiên
Trang cuối cùng
Trang cuối cùng đã xem
Kết thúc trình chiếu
Tới một trình chiếu tùy chọn
Tới tra số ....
Giáo viên: Nguyễn Thế Khanh


Trường THCS&THPT Phạm Kiệt

Trang 24

URL ...

Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Nguyễn Thế Khanh


Trường THCS&THPT Phạm Kiệt

Trang 25

Nháy chuột vào nút Screen Tips, xuất hiện hộp thoại Set Hyperlink
ScreenTip cho ta nhập dòng chú thích vào hộp văn bản ScreenTip Text,
nhập xong nháy nút OK để kết thúc.
- Mục BookMark... (dấu sách): cho phép ta link kết tới những điểm đã
đánh dấu (dấu sách) trong tài liệu hiện tại. Khi nháy vào đây xuất hiện hộp
thoại Select Place in Document:
Trong hộp thoại liệt kê một danh sách các điểm đánh dấu hiện có trong tài
liệu này. Nháy chọn một dấu sách, sau đó nháy OK. Nháy OK lần nữa để
hoàn thành việc tạo liên kết.
Chú ý: mỗi "phương tiện" chỉ được liên kết tới một "đích".
- Trong mục Link to (liên kết tới) có 4 nơi (đối tượng đích) có thể liên kết
tới. Ta có thể tìm đích liên kết bằng cách nháy vào một trong các mục đó. Nội
dung từng mục như sau:
Existing File or Web Page: một tệp hoặc trang web đang tồn tại. Hiện
tại mục này đang được chọn. Trong mục Look in máy tự phân loại các đối
tượng tìm kiếm theo 3 loại là:
Curent Folder: thư mục hiện thời, ngay bên cạnh hiện lên danh sách
các tệp có trong thư mục hiện thời giúp ta tìm kiếm nhanh.
Browsed Pages: các trang đã duyệt, nếu nháy vào đây, máy sẽ cho hiện
một danh sách các trang mà đã xem trước đó, như hình sau:
Recent Files: các tệp đã mở gần đây: khi nháy chuột vào đây, xuất hiện