Đề tài: Một số kinh nghiệm dạy thực hành sinh 8

Đề tài:
MỘT SỐ KINH NGHIỆM DẠY BÀI THỰC HÀNH

SINH 8

I/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
Ngành giáo dục đã và đang thực hiện đổi mới phương pháp dạy học theo hướng
phát huy tính tích cực tự giác của học sinh. Trong phương pháp dạy học mới này, học
sinh là người chủ động tim ra kiến thức dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Đặc biệt trong
những năm học qua, toàn ngành đang tích cực hưởng ứng cuộc vận động hai không “ Nói
không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục”. Vì vậy việc trang
bị hệ thống kiến thức cho học sinh là vấn đề đang được toàn xã hội quan tâm. Với mục
tiêu phát triển toàn diện, mỗi bộ môn có một vị trí và vai trò nhất định, môn Sinh học 8
cũng nằm trong hệ thống đó và nó góp phần thực hiện tốt mục tiêu và nhiệm vụ của bộ

THCS Bình Thạnh Đông

1

GV: Nguyễn Phú Tân


Đề tài: Một số kinh nghiệm dạy thực hành sinh 8
môn Sinh học. Để thực hiện được mục tiêu đó phải kể đến vai trò quan trọng của các tiết
thực hành. Trong khi đó các tiết thực hành thường bị xem nhẹ, ít được coi trọng chưa phát
huy được vai trò của nó.

II/ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG:
Bộ môn Sinh học nói chung và Sinh học lóp 8 nói riêng là bộ môn khoa học thực

được trong các môn khoa học tự nhiên nói chung và Sinh học 8 nói riêng.

III/ KẾ HOẠCH XÂY DỰNG:

THCS Bình Thạnh Đông

3

GV: Nguyễn Phú Tân


Đề tài: Một số kinh nghiệm dạy thực hành sinh 8
Trên thực tế khi dạy các bài: về cấu tạo mô, tế bào, hoạt động của enzim trong
nước bọt, chức năng của tuỷ sống.. sẽ không sâu sắc, học sinh không được củng cố và
kiểm nghiệm kiến thức nếu như không có các tiết thực hành hỗ trợ và các tiết thực hành
cũng không được thực hiện thành công nếu không có lý thuyết “ lý thuyết không có thực
hành là lý thuyết suông, thực hành không có lý thuyết là thực hành mù quáng”. Các kiến
thức sẽ đầy đủ hơn, sâu sắc hơn khi học sinh được tự tìm tòi, kiểm nghiệm qua thực hành
"trăm nghe không bằng một thấy” các thí nghiệm, các buổi quan sát thiên nhiên sẽ gây
hứng thú học tập Sinh học cho học sinh, phát huy tính tích cực tư duy, chủ động giúp học
sinh tìm ra kiến thức.
Để nâng cao chất lượng giảng dạy các bài thực hành trong chương trình Sinh học
8 không phải bài nào cũng đơn giản, dễ làm, dễ hiểu. Bởi vì có những bài thực hành sát
với thực tế như các bài về Sơ cứu người, nhưng có những bài rất khó và vượt xa khả năng
của học sinh như bài: phân tích một khẩu phần ăn và lập khẩu phần ăn cân đối, tìm hiểu
en-zim trong tuyến nước bọt ...
Qua khảo sát kỹ năng thực hành bài đầu năm kết quả kỹ năng thực hành đạt tỉ lệ
thấp cụ thể:

THCS Bình Thạnh Đông

%

6

14.3

13

33.88

20

51.82

Qua nghiên cứu SGK Sinh học, các tài liệu có liên quan và kết quả thực trạng
giảng dạy các bài thực hành Sinh học 8, kết hợp với vốn hiểu biết kiến thức và kinh
nghiệm tích luỹ bản thân. Tôi mạnh dạn đưa ra một số kinh nghiêm giảng dạy bài thực
hành trong bộ môn sinh học lớp 8.

IV/ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
1. Định hướng phương pháp chung về dạy các bài thực hành SH 8:

THCS Bình Thạnh Đông

5

GV: Nguyễn Phú Tân


Đề tài: Một số kinh nghiệm dạy thực hành sinh 8

là am hiểu thực tiển và liên hệ với thực tế trong cuộc sống hàng ngày, tạo cho các em sự
hào hứng tìm hiểu củng cố kiến thức qua kết quả của các bài thực hành.
- Sau các tiết thực hành giáo viên phải tổ chức công tác đánh giá kết quả thực
hành. Giáo viên có thể đánh giá dưới nhiều hình thức khác nhau: mức độ hoàn thành bài
thực hành, ý thức thực hành của học sinh và kết quả bài thu hoạch. Phần đánh giá cần tỉ
mỉ cụ thể cho từng học sinh để từ đó các em tìm ra ưu điểm và nhược điểm, có biện pháp
khắc phục các nhược điểm nhằm nâng cao chất lượng các bài thực hành trong chương
trình Sinh học 8
* Đối với học sinh:
- Phải có ý thức tích cực tự giác hợp tác cùng nhau hoàn thành các công việc
được giao cho tập thể, nhóm tổ.

THCS Bình Thạnh Đông

7

GV: Nguyễn Phú Tân


Đề tài: Một số kinh nghiệm dạy thực hành sinh 8
- Trong giờ thực hành học sinh phải chủ động thực hiện những công việc cơ bản,
(giáo viên chỉ hướng dẫn và làm mẫu) có như vậy, học sinh mới phát hiện được kiến thức
trên sản phẩm thực hành, trên cơ sở mà phát triển tư duy, hình thành các kỹ năng kỹ
xảo, tạo hứng thú học tập và yêu thích bộ môn.
- Cùng với giáo viên học sinh phải có sự tự đánh giá kết quả thực hành của nhóm
mình và đánh giá kết quả thực hành của các nhóm trên cơ sở đó mà rút ra bài học kinh
nghiệm và có ý thức phấn đấu cho các tiết thực hành sau. Học sinh tự đánh giá sẽ tạo ra
động lực lớn và ý thức phấn đấu vươn lên trong học tập.

V/ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:

THCS Bình Thạnh Đông

9

GV: Nguyễn Phú Tân


Đề tài: Một số kinh nghiệm dạy thực hành sinh 8
- Nước bọt hoà loãng( 25%) lọc qua bông lọc.
- Hồ tinh bột 1%
- Hoá chất : dd HCl 2%, dd Iốt 1%, thuốc thử Strôme

3. Nội dung và cách tiến hành:
Bước 1: Chuẩn bị vật liệu cho các ống nghiêm (có thể tiến hành trước giờ lên lớp)
* GV phân chia nhóm, hướng dẫn các nhóm cách làm thí nghiệm:
- Lấy 4 ống nghiệm đặt tên là A, B, C, D với dd trong các ống như sau:
+ ống A: 2 ml hồ tinh bột + 2ml nước lã.
+ ống B: 2 ml hồ tinh bột + 2ml nước bọt.
+ ống C: 2 ml hồ tinh bột + 2 ml nước bọt đã đun sôi.
+ ống D: 2 ml hồ tinh bột + 2 ml nước bọt + vài giọt dd HCl 2%.
- Đặt 4 ống nghiệm trong chậu nước nóng 370C trong thời gian 15 phút (hình 26.1

SGK).
* Hướng dẫn học sinh quan sát:
- GV yêu cầu HS quan sát hiện tượng xảy ra và ghi lại kết quả.

THCS Bình Thạnh Đông

10



C

Không đổi
biến đổi tinh bột.
Do dd HCl đã hạ thấp pH nên enzim trong

D

Không đổi

nước bọt không hoạt động, không làm biến đổi
tinh bột.

Bước 2: Kiểm tra kết quả thí nghiệm và giải thích kết quả:

THCS Bình Thạnh Đông

11

GV: Nguyễn Phú Tân


Đề tài: Một số kinh nghiệm dạy thực hành sinh 8
- GV hướng dẫn HS chia dung dịch trong mỗi ống nghiệm ra làm 2 phần đựng trong 2
ống nghiệm mới:
+ ống A thành: A1 và A2
+ ống B thành: B1 và B2
+ ống C thành: C1 và C2
+ ống D thành: D1 và D2


màu xanh

Đường + thuốc thử Strôme

màu đỏ nâu

- Các nhóm HS thảo luận để giải thích các hiện tượng và ghi vào bảng 26.2SGK (cột 3)
- GV nhận xét kết quả các nhóm, chỉ ra chỗ sai sót và nguyên nhân, GV bổ sung và đưa
kết quả chuẩn bảng 26.2

Các ống

Hiện tượng
Giải thích

nghiệm

( màu sắc)

A1

Có màu xanh

Nước lã không có enzim biến đổi tinh

A2

Không có màu đỏ nâu


GV: Nguyễn Phú Tân


Đề tài: Một số kinh nghiệm dạy thực hành sinh 8
đường

D1

Có màu xanh

Enzim trong nước không hoạt động ở

D2

Không có màu đỏ nâu

pH axit nên tinh bột không bị biến
đổi thành đường

Bước 3: Học sinh viết thu hoạch
- Kiến thức: Học sinh trả lời được
+ Enzim trong nước bọt có tên là gì ?
+ Enzim trong nước bọt có tác dụng gì với tinh bột ?
+ En zim trong nước bọt hoạt động tốt nhất trong điều kiên pH và nhiệt độ bao nhiêu?
- Kỹ năng:
+ Trình bày lại các bước trong thí nghiệm xác định vai trò và điều kiện hoạt động của
enzim trong nước bọt.
+ So sánh kết quả giữa những óng nghiệm nào cho phép ta khẳng định enzim trong nước
bọt có tác dụng biến đổi tinh bột thành đường?




Đề tài: Một số kinh nghiệm dạy thực hành sinh 8
Kết quả kiểm tra kỹ năng thực hành đã có sự chuyển biến mạnh mẻ so với ban
đầu. Cụ thể:

Kết quả
Số HS tham
Làm tốt

Đạt yêu cầu

Chưa đạt

gia thực hành

39

SL

%

SL

%

SL

%


- Giáo viên sẽ hướng dẫn thật chi tiết và kỹ càng tất cả các kiến thức, thao tác khi
thực hành và cố tạo điều kiện tốt cho học được tự làm thực hành để các em có thái độ ham
thích thực hành.
- Đề nghị nhà trường bổ sung đầy đủ các dụng cụ, thiết bị, hóa chất,…để có thể
làm nhiều bài thuwch hành hơn nữa.

3. Nguyên nhân thành công:
- Kết quả học tập và thao tác thực hành của học sinh tiến bộ rõ nét, nguyên nhân thành
công trước tiên là sự tận tình giảng dạy của giáo viên bên cạnh sự cố gắng học tập của bản
thân học sinh dẫn đến sự ham thích thực hành.
- Ngoài ra, còn có một nguyên nhân nữa đó là sự đồng tình và giúp đỡ của đồng nghiệp,
ban giám hiệu nhà trường và toàn thể hội đồng sư phạm.
4. Hạn chế:

THCS Bình Thạnh Đông

17

GV: Nguyễn Phú Tân


Đề tài: Một số kinh nghiệm dạy thực hành sinh 8
Bên cạnh những thành công trên vẫn còn một số tồn tại. Chẳng hạn, vẫn còn một
bộ phận nhỏ học sinh chưa thật sự ham thích thực hành vì những em này chưa được tận
tay thao tác nên chưa có ý thức và ham thích.

VII/ BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
1. Đối với giáo viên.
- Cần có kế hoạch sử dụng đồ dùng dạy các bài thực hành theo PPCT và căn cứ tình
hình thực tế của nhà trường và địa phương.

cuộc sống từ đó giúp học sinh nắm kiến thức càng sâu sắc.Tuy rằng trong chương trình

THCS Bình Thạnh Đông

19

GV: Nguyễn Phú Tân


Đề tài: Một số kinh nghiệm dạy thực hành sinh 8
sinh học 8 số tiết thực hành chiếm thời lượng ít ( 7/70 tiết) nhưng rõ ràng để giảng dạy có
hiệu quả và nâng cao chất lượng các tiết thực hành ở chương trình Sinh học 8 giáo viên
cần phải chuẩn bị chu đáo cho các tiết thực hành, kết hợp linh hoạt các phương pháp và
yêu cầu HS có thái độ nghiêm túc trong quá trình thực hành cũng như trong quá trình
chuẩn bị đồ dùng thì các tiết thực hành mới đạt hiệu quả cao.

MỤC LỤC

THCS Bình Thạnh Đông

20

GV: Nguyễn Phú Tân


Đề tài: Một số kinh nghiệm dạy thực hành sinh 8

I. ĐẶT VẤN ĐỀ…………………………………………………….. Trang 1

II. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG…………………………………….. Trang 1


GV: Nguyễn Phú Tân