SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:
"MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢNG DẠY KỸ
NĂNG NGHE MÔN TIẾNG ANH CHO HỌC SINH KHỐI 10"

1


A. PHẦN MỞ ĐẦU
I- LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Như chúng ta đã biết, mục tiêu của môn Tiếng Anh là nhằm hình thành và phát triển ở
học sinh những kiến thức kỹ năng cơ bản về tiếng anh và những phẩm chất trí tuệ cần
thiết để tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động. Vì vậy SGK Tiếng Anh THPT
mới từ lớp 10 đến lớp 12 đều được biên soạn theo cùng một quan điểm xây dựng chương
trình, đó là quan điểm chủ điểm (thematic approach) và đề cao các phương pháp học tập
chủ động của học sinh.
Cả bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết đều được quan tâm và được phối hợp trong các
nhiệm vụ của các hoạt động trên lớp.
Một trong bốn kỹ năng mà người học tiếng Anh nói chung cũng như học sinh THPT nói
riêng thường gặp những khó khăn nhất định trong quá trình học đó là kỹ năng nghe.
Trên thực tế để có được kỹ năng nghe tiếng Anh thì người học ngoại ngữ phải có quá
trình luyện tập nghe thường xuyên, lâu dài với những hình thức và nội dung nghe khác
nhau. Việc dạy và học nghe môn tiếng Anh tuy không còn mới mẻ nhưng khó đối với tất
cả giáo viên và học sinh bậc THPT. Theo chương trình SGK cũ thì không có tiết dạy

2


nghe. Việc dạy nghe môn tiếng Anh bậc THPT mới được đưa vào chương trình kể từ khi
học sinh học theo chương trình SGK mới.

IV. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Với việc nghiên cứu thành công đề tài, sáng kiến kinh nghiệm này sẽ giúp giáo viên có
được những kinh nghiệm sau:
1. Cách thức tổ chức một tiết dạy nghe có hiệu quả.
2. Các bước tiến hành một tiết dạy nghe có hiệu quả.
3. Hướng dẫn học sinh tự luyện tập, rèn luyện để có kỹ năng, kỹ xảo nghe
tiếng Anh
V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
1. Phương pháp quan sát: Tôi tự tìm tòi nghiên cứu, tiến hành dự giờ thăm lớp của
đồng nghiệp.
2. Phương pháp trao đổi, thảo luận: Sau khi dự giờ của đồng nghiệp ,đồng nghiệp
dự giờ của tôi, đồng nghiệp và tôi tiến hành trao đổi, thảo luận để từ đó rút ra được những
kinh nghiệm cho tiết dạy.

4


3. Phương pháp thực nghiệm: Giáo viên tiến hành dạy thể nghiệm theo từng mục
đích yêu cầu cụ thể một số tiết dạy nghe.
4. Phương pháp điều tra: Giáo viên đặt câu hỏi để kiểm tra, đánh giá việc nắm nội
dung bài của học sinh.

5


B- PHẦN NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
1. Mục đích dạy học
Mục đích của việc dạy ngoại ngữ không phải là cung cấp cho học sinh kiến thức của
ngôn ngữ đó , mà mục đích cuối cùng của việc dạy ngoại ngữ là dạy cho học sinh khả

SGK. Trong tất cả các đơn vị bài học chương trình SGK mới phần nội dung của bài nghe
được ghi trong băng cát sét, còn SGK chỉ ghi các bài tập luyện nghe. Muốn thực hiện tốt

7


các bài luyện nghe này thì người học phải được nghe các nội dung bài học trong băng.
Hơn thế nữa, thiết bị dạy học còn là phương tiện tích cực trong việc đổi mới phương pháp
dạy học, thúc đẩy động cơ và gây hứng thú học tập.
- Các thiết bị cần cho môn học:
+ Máy thu phát băng cát sét.
+ Máy ghi âm các bài đọc và nghe theo SGK.
+ Tranh ảnh minh hoạ nội dung bài học trong SGK.
+ Các tranh ảnh, đồ dùng giáo viên tự tạo…
d. Học sinh
Trong mối tương quan giữa cách dạy và cách học, giáo viên là người tổ
chức, điều khiển , học sinh tự chiếm lĩnh tri thức bằng chính những thao tác,

những

hành động trí tuệ của riêng mình dưới vai trò điều khiển của giáo viên.
Để tiết dạy nghe được tốt thì học sinh cần có những kỹ năng cần thiết trong việc nghe
hiểu bằng tiếng Anh.
II- THỰC TRẠNG DẠY NGHE MÔN TIẾNG ANH TRƯỜNG THPT HÀM
RỒNG
1. Ưu điểm
8


Mặc dù có những điều kiện khách quan và chủ quan ảnh hưởng trực tiếp trong quá trình

- Phần lớn học sinh đã nghe được những bài nghe có nội dung đơn giản.

9


- Một số học sinh đã hình thành kỹ năng, kỹ xảo trong học tập.
2. Tồn tại
a. Giáo viên
- Vẫn còn một số giáo viên gặp một số khó khăn nhất định trong việc thực hiện các thao
tác, kỹ thuật dạy nghe, trong việc lựa chọn các kỹ thuật cho phù hợp với từng tiết dạy,
từng giai đoạn của tiết dạy, còn ngại sử dụng hoặc sử dụng chưa thành thạo đồ dùng dạy
học phục vụ cho tiết dạy nghe (máy cát sét, đèn chiếu…)
b. Học sinh
- Động cơ để nghe hiểu bằng tiếng Anh còn hạn chế.
- Nhiều em ít có cơ hội để nghe, ít tiếp cận với các phương tiện thông tin đại chúng mà
có thể qua đó nghe tiếng Anh.
- Một số em còn ngại nghe và nói bằng tiếng Anh, cò sợ bị mắc lỗi.
- Học sinh chưa quen với tốc độ đọc, nói trong băng của người Anh.
c. Phương tiện đồ dùng dạy học
- Đồ dùng dạy học phục vụ cho việc giảng dạy còn quá ít: tranh ảnh, đài …
- Chất lượng băng thâu chưa tốt.
d. Điều tra cụ thể
10


- Trong quá trình giảng dạy, bản thân tôi đảm nhận lớp 10. Với ý thức vừa nghiên cứu
đặc điểm tình hình học tập bộ môn của học sinh vừa tiến hành rút kinh nghiệm. Ngay từ
đầu năm học tôi đã định hướng cho mình một kế hoạch và phương pháp cụ thể để chủ
động điều tra tình hình học tập của học sinh mình trực tiếp giảng dạy. Qua điều tra tôi đã
nhận thấy rằng hầu hết các em nắm từ vựng không chắc, kỹ năng nghe và giao tiếp bằng


13% 20

43,4% 14

30,7% 5

10,8%

10A2 43

0

0%

2

4,6% 11

25,6% 20

46,5% 10

23,3%

10A4 44

0

0%


43,4% 10

TL

21,7%

III. MỘT SỐ GIẢI PHÁP THỰC TẾ ĐỂ TIẾN HÀNH MỘT TIẾT DẠY NGHE
ĐẠT HIỆU QUẢ
1. Lập kế hoạch cho một tiết dạy nghe:
a.

Đối với giáo viên:

11


Để một tiết dạy nghe được tốt thì người giáo viên cần thực hiện các bước sau:
- Nghiên cứu kỹ các nội dung tiết dạy từ sách giáo khoa, sách giáo viên vì SGK, SGV là
cơ sở quan trọng để giáo viên hoạch định giảng dạy cho tiết học. Việc nghiên cứu kỹ
SGK,SGV sẽ giúp cho việc giáo viên tổ chức , điều khiển tiết dạy nghe đi đúng trọng
tâm, trọng điểm, phân bố thời gian cho các bước, các hoạt động một cách khoa học.
- Nghiên cứu mục đích yêu cầu của tiết dạy: Mục đích , yêu cầu của tiết dạy là đích mà cả
giáo viên và học sinh cần phải đạt được sau mỗi tiết học. Đối với tiết dạy nghe, thông
thường mục đích yêu cầu của tiết dạy là giúp học sinh luyện tập và phát triển các kỹ
năng: Listening (nghe), Speaking (nói)Reading (đọc) Writing (viết) (trong đó kỹ năng
nghe là chủ yếu). Sau khi kêt thúc phần nghe học sinh hiểu được nội dung chính của bài
nghe và thực hiện một số yêu cầu hay bài tập ngôn ngữ nào đó.
- Lựa chọn và phối hợp các kỹ thuật dạy nghe (Listening Techniques) một cách linh hoạt
và phù hợp (dựa vào nội dung tiết dạy, đạc điểm, năng lực của lớp học và các giai đoạn

2. Thực hiện tốt tiến trình dạy nghe
Tiến trình của một tiết dạy nghe bao gồm ba giai đoạn: Pre-Listening, While-Listening,
và Post-Listening. Tiến trình này không những giúp học sinh nắm hiểu bài mà còn giúp
các em sử dụng kỹ năng nghe trong giao tiếp thực tế. Song vấn đề đầu tiên quyết định là
giáo viên cần phải xác định rõ ràng mục đích yêu cầu của từng bài nghe cụ thể để từ đó
định hướng cho học sinh thực hiện tốt nhiệm vụ trong những giai đoạn tiếp theo.
a. Pre-Listening: (7 phút)
(True/ False Prediction, Open Prediction, Ordering, Pre-Questions)
Đây là giai đoạn giúp học sinh định hướng, suy nghĩ về đề tài hay tình huống trước khi
học sinh nghe. Giai đoạn này:
- Giáo viên nên tạo tâm thế chuẩn bị nghe cho học sinh bằng cách dẫn dắt gợi hỏi về chủ
đề bài nghe, yêu cầu học sinh quan sát tranh, đọc từ và đoán xem các em sẽ nghe chủ đề
gì, ai sắp nói với ai …
- Giáo viên có thể yêu cầu học sinh làm việc theo nhóm đoán sơ bộ về nội dung sắp nghe
thông qua tranh hay tình huống bài nghe. Có thể các em nói không chính xác với những
gì các em sắp nghe nhưng vấn đề đặt ra là các em có hứng thú trước khi nghe.
14


- Giáo viên giúp các em lường trước những khó khăn có thể gặp phải về phát âm hay cấu
trúc mới, các kiến thức nền.
- Cuối cùng là giáo viên nói rõ cho học sinh biết các em sẽ được nghe bao nhiêu lần và
hướng dẫn yêu cầu nhiệm vụ khi nghe (chọn đúng, sai, trả lời câu hỏi …)
b. While-Listening: (20 phút)
(Selecting, Delibrate Mistakes, Grids, Listen and Draw, Comprehension Questions)
Đây là giai đoạn học sinh có cơ hội luyện tập. Ở giai đoạn này , giáo viên đưa ra các dạng
bài tập, yêu cầu học sinh thực hiện. Học sinh có thể mắc lỗi ở giai đoạn này vì vậy giáo
viên chú ý cần sữa lỗi cho học sinh và đưa ra các phương án đúng.
Giáo viên bật băng hay đọc 2 đến 3 lần (nếu nội dung khó có thể nhiều lần hơn. Lần đầu
giúp học sinh với bài nghe hiểu và bao quát nội dung bài nghe (pendown). Lần thứ hai

+ Picture in the text book enlarged.
16


+ An extra board with a table.
C- Teaching procedures:

Teacher’s activities

Pupils’ activities

Supplements

1. WARM-UP :
Before you listen (7’).
- Ask pupils some questions to - Answer teacher’s questions
warm up.
+ Have you ever held a birthday
party?
+ Did you enjoy the party?

P1: + Yes, I have
+ Yes, I did
P2: I like English because it is
an international language.

+ Which subject do you like best - Work in pairs to do the task.
at school? Why?

- Read up.

Picture c:

- Encourage pupils

+ Are they at a birthday to
party?

make

conversations about

18


What are they doing now?

their daily life.

Picture d:

-

+ Where are they now?

write

- Ask pupils to listen to the tape + What are they doing?
twice to match the conversations - Listen to the conversations
with the pictures.


- Listen to the conversations,
answer the questions:

answer.

19


- Ask & answer in pairs
1. She is taking English
2.She’s

in

Miss

Lan

Phuong’s class
3. He is at the party
4. He plan to stay there for a
- Ask some pupils to remark.

week,
5. No, she doesn’t, she
travels alone.

Task 3:
- Correct and remark.
- Ask pupils to listen to the tape to

talk about the problems they have - Talk to the class
experienced at school.
- Call 2 pupils to go to the board
to speak to the class.
- Control the activities.

4. HOMEWORK: (3’)
- Do the exercises at home.
- Guide pupils to do the exercises
1, 2, 3. of (B- LANGUAGE
FOCUS) in the workbook.

21


V. NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC SAU KHI ÁP DỤNG ĐỀ TÀI
Việc vận dụng sáng kiến kinh nghiệm này bản thân tôi đã đạt được một số kết quả khả
quan. Trước hết những kinh nghiệm này rất phù hợp với chương trình SGK mới ,học sinh
có hứng thú học tập hơn, tích cực chủ động, sang tạo để mở rộng vốn hiểu biết, đồng thời
cũng rất linh hoạt trong việc lĩnh hội kiến thức và phát triển kỹ năng. Không khí học tập
sôi nổi nhẹ nhàng. học sinh có cơ hội để khẳng định mình, không còn lúng túng lo ngại
khi bước vào giờ học. Đây cũng chính là những nguyên nhân đi đến kết quả tương đối
khả quan của kì I vừa qua:

Lớp

10A

TSH


%

%

2,3% 10

23,3
%

44

0

0%

16

36%

4
10A

Yếu

SL

0

0%



%
8

%
46

Kém

B

2
10A

T

SL

1
10A

Khá

18,6

%
6

%
14

- Giáo viên phải luôn biết khích lệ học sinh sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp bằng kiến
thức đã học .
- Giáo viên không nên quá chú ý đến lỗi của học sinh trong khi nói. Hãy để các em nghe
và nói tự nhiên. Đừng bao giờ buộc học sinh phải dừng nói trong khi học sinh đó đang cố

23


gắng diễn tả ý nghĩ của mình bằng tiếng Anh; làm như vậy sẽ khiến các em cảm thấy sợ
khi nghe và nói.
- Giáo viên nên lồng ghép các hoạt động nghe và nói tiếng Anh với hình thức “vừa chơi
vừa học.”
- Hướng dẫn các em tập nghe tiếng Anh qua đài, Tivi …
2. Giáo viên cần lôi cuốn, thu hút học sinh bằng các hình thức hoạt động, các kỹ thuật
dạy nghe phù hợp cho từng giai đoạn của một tiết nghe.
3. Sử dụng những đồ dùng dạy nghe phù hợp với nội dung của bài nghe như tranh ảnh,
mô hình. Sử dụng băng, đĩa sáng tạo ( thu một bài nghe tiếng Anh vào băng hoặc đĩa 3
đến 4 lần. Điều này rất thuận tiện trong thao tác và tiết kiệm thời gian trên lớp.) .
4. Ở giai đoạn luyện tập sau khi nghe , giáo viên cần đưa ra các bài tập phù hợp , có tính
năng giao tiếp thực tế cao.

VII. NHŨNG KIẾN NGHỊ
Xuất phát từ cơ sở lý luận, thực tiễn , mục đích dạy học cũng như những thành công và
hạn chế khi thực hiện đề tài, để góp phần cho việc dạy tiếng Anh nói chung , dạy nghe
nói riêng đạt chất lượng ngày càng tốt hơn bản thân tôi có những kiến nghị thiết thực sau:

24


*Về phía cơ sở