SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ĐỀ TÀI:

" MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHO TRẺ 5 –
6 TUỔI “LÀM QUEN CHỮ CÁI”"

1


2


I.Đặt vấn đề :

Việc hướng dẫn cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi “làm quen chữ cái” là cơ hội tốt để sớm hình
thành ở trẻ những năng lực hoạt động ngôn ngữ thái độ, phát triển trí tuệ và kỹ năng làm
quen chữ cái. Qua đó giáo dục tình cảm và phát triển tư duy mở rộng vốn hiểu biết của
trẻ góp phần vào việc phát triển nhân cách toàn diện. Chuẩn bị cho trẻ một hành trang
“Tiếng Việt” vững chắc để trẻ bước vào lớp 1.

Như chúng ta đã biết trẻ mẫu giáo khi bước vào trường phổ thông là một bước
ngoặt lớn và việc quan trọng nhất là ở đây ai sẽ là người giúp trẻ vượt qua những cái khó
khăn đó? không ai khác chính là các cô giáo, phụ huynh và bản thân trẻ. Ở mẫu giáo trẻ
đang quen với vui chơi là hoạt động chủ đạo, nhưng khi trẻ vào tiểu học thì học tập lại là
vai trò chủ đạo nên việc cho trẻ làm quen với chữ cái ở trẻ mẫu giáo không phải là đưa

3


chương trình tiếng việt của lớp 1 vào dạy mà ở đây trẻ mẫu giáo 5 tuổi được sử dụng các

thêm sách báo tạp chí có nội dung liên quan đến việc cho trẻ làm quen chữ cái. Chị em

5


động viên lẫn nhau sáng tác thơ ca, hò vè, ca dao, đồng dao, câu đố về chuyên đề do
ngành học và nhà trường tổ chức. Dựa trên những kế hoạch, sự chỉ đạo của nhà trường là
người giáo viên mầm non trực tiếp giáo dục chăm sóc trẻ qua 2 năm thực hiện chuyên đề
mầm non mới người giáo viên phải làm gì để đạt được các yêu cầu cao hơn nữa, nắm
vững nội dung nâng cao kiến thức trong hoạt động trẻ làm quen chữ cái một cách nhẹ
nhàng thỏai mái và có hiệu quả chuẩn bị cho trẻ một tâm thế vững vàng để bước vào lớp
1 và tôi xin nêu một số giải pháp sau:

II. Giải quyết vấn đề: (nội dung sáng kiến kinh nghiệm)

2.1 Cơ sở lý luận vấn đề

Như chúng ta đã biết trẻ em là một thực thể nhiên giáo dục bắt đầu từ đứa trẻ, trẻ là
trung tâm của mọi hoạt động. Muốn đạt được mục tiêu đó trước tiên tôi phải chú ý đến
đặc điểm tâm sinh lý của trẻ. Trẻ ở đây sự tập trung chú ý chưa bền vững trẻ thích những

6


cái đẹp mới lạ có hấp dẫn cao, nên việc gây hứng thú cho trẻ ở bộ môn này lại càng quan
trọng hơn bởi tính chất cứng nhắc và khô khan có phần “kỷ luật”. Nếu như cô giáo cứ ép
buộc trẻ ngồi học một cách tuân thủ như một học sinh tiểu học hoặc một tiết dạy không
có sáng tạo, rập khuôn chưa có hình thức đổi mới còn theo phương pháp cũ dẫn đến trẻ
uể oải trong tiết học phân tán tư tưởng, nhàm chán, tiếp thu bài hạn chế. Và tôi đã tìm ra
một số giải pháp gây sự hứng thú cho trẻ đó là: Trước hết là chuẩn bị đầy đủ đồ dùng cho

Tiếp đến chữ Y cô hỏi trẻ ngoài tàu hỏa ra thì còn có những phương tiện giao thông gì
nữa? Trả lời (máy bay…) cô và trẻ cùng đàm thoại về máy bay dùng để làm gì? Bay ở
đâu? Cô đưa máy bay nhựa ra cho trẻ quan sát đàm thoại và ai có thể lên rút ra cho cô 2
chữ cái giống nhau trong từ “máy bay” và trẻ lên rút chữ “Y”.

Hoặc là để chuẩn bị cho trò chơi ở tiết 2 lúc ngoài trời tôi cùng trẻ trò chuyện về trò
chơi “các phương tiện giao thông vào bến” tôi huy động trẻ sưu tầm bìa cát tông tranh
ảnh, họa báo về các phương tiện như: máy bay, đoàn tàu, ô tô, thuyền buồm… hướng dẫn
trẻ cắt sát mép các hình ảnh đó. Khi vào trò chơi cô giới thiệu các bến và phương tiện
giao thông nào thì phải vào bến được làm quen tìm tòi cắt dán sẽ tạo cho sự khéo léo ở

9


đôi tay và thuận lợi trong khi viết chữ, dán các chữ cái lên các phương tiện giao thông, trẻ
hứng thú hơn với chính đồ dùng mình làm ra.

Ví dụ khác: Với chủ điểm mà mùa xuân với tiết học làm quen chữ cái L, M, N? tôi cho
trẻ sưu tầm hoa khô, lá khô, các loại hột, hạt những vật liệu đó đều phải chứa các chữ cái
L, M, N như lá na, hạt mơ… cô và trẻ cùng phết màu sao cho tương ứng với màu lá, màu
hạt… Với cách làm đồ dùng đồ chơi như vậy tôi thấy có những hiệu quả đáng kể. Trước
hết là giảm sự đầu tư của nhà trường cũng như giáo viên trong điều kiện kinh tế eo hẹp và
cái được lớn nhất ở đây là trẻ có hứng thú khi tham gia làm đồ dùng cho tiết học, trẻ sôi
nổi hơn vì mình có phần trong đó. Một số sáng kiến của tôi trong việc làm đồ dùng cho
trẻ là không bao giờ theo khuôn mẫu mà tôi thường thay đổi sáng tạo về cả hình dạng
màu sắc kích thước thực tế của nó.

10



dán chữ cái dưới các loại hột hạt hay tranh ảnh theo sự hướng dẫn của cô giáo như lá thì
trẻ dán chữ L, mận thì dán chữ M, hạt na thì dán chữ N…

12


Hoặc cô giáo vẽ các hình ảnh về vườn hoa cúc mùa thu trong bài thơ “Hoa cúc vàng”
cô giáo viết chữ in thường hết cả bài thơ như những chữ cái cô định cho trẻ làm quen L,
M, N thì cô tô với màu sắc khác nổi bật để trẻ dễ nhận thấy.

Và những hình ảnh đó tôi thường thay đổi để phù hợp với chủ điểm. Không những ở
góc “Bé cùng làm quen chữ cái” mà xung quanh lớp tôi đều viết tiếng và từ tương ứng,
như hộp đựng hoa lá, rổ đựng hình, viết tên các đồ dùng vào nhãn và dán vào. Treo xung
quanh lớp một cụm từ bảng thời tiết, bé lên lớp, tên của trẻ, tất cả những cái đó đều phải
vừa tầm nhìn với trẻ. Hoặc có những bức vẽ của trẻ được viết tên trẻ vào phía trái, làm
như thế trẻ được sử dụng ngay trên hoạt động làm quen trẻ học đến nhóm chữ cái gì tôi
cho trẻ tìm xung quanh lớp nhóm chữ cái đó, phía dưới tôi đặt giá để đựng đồ dùng phục
vụ môn chữ cái đồ dùng của cô và trẻ như bút chì màu, vở tập tô… ngoài ra còn có đồ
dùng phục vụ cho buổi chơi như mũ đội có gắn chữ hoa lá, hột hạt, chữ cái rời, các chấm
tròn để trẻ ghép chữ, lô tô… các biện pháp này theo đánh giá đạt kết quả.
13


* Cách lên lớp của một giáo viên trong giờ làm quen chữ cái: Một yêu cầu đặt ra đối
với giáo viên khi cho trẻ làm quen chữ cái là các kiến thức khi truyền thụ đến trẻ phải hết
sức ngắn gọn tuyệt đối hình thức tránh sự rập khuôn, luôn sáng tạo đổi mới vì thế trước
khi lên lớp một tiết dạy làm quen với chữ cái tôi phải chuẩn bị đồ dùng soạn bài nghiên
cứu kĩ bài soạn. Nắm rõ yêu cầu của bài dạy chọn trò chơi phù hợp với nguyên tắc động
tĩnh phù hợp với chủ điểm. Ngoài ra để tạo hứng thú thì cô phải có nghệ thuật lên lớp
ngôn ngữ diễn đạt ngắn gọn để hấp dẫn trẻ vào tiết học. Trước khi vào bài tôi thường kể

những chữ cái cô vừa nêu, thời gian quy định là bài hát mùa xuân lúc nào hát xong là kết
thúc trò chơi. Sau đó cô cho nhiều chữ cái và đúng với yêu cầu. Khi chuyển tiếp sang trò
chơi thứ hai đó là trò chơi “Đi chợ tết” (Tất cả các trẻ đều được chơi). Trước ngày tết bố
mẹ các con thường làm gì? (Trẻ nghĩ ngay đến trang hoàng nhà cửa và đi sắm tết) cô
chuẩn bị ở các gói có các loại hoa quả bánh kẹo ở trên mỗi thứ đều gắn các chữ cái B, D,
Đ, cô phát cho trẻ mỗi cái giỏ cô nói nào chúng mình cùng đi chợ tết. Tổ 1 hãy mua
những món hàng có chứa chữ cái B, đó là những thứ gì? Trẻ nói bánh quy, bánh chưng,
bánh bèo… Tổ thứ 2 mua các món hàng chứa chữ cái D đó là những thứ gì? Quả dừa,
quả dứa… tổ thứ 3 mua hàng có chứa chữ Đ … khi mua hàng xong trẻ phải nói được đó
là loại gì? Và có chữ cái gì? Các tổ kiếm trả lẫn nhau và đọc to chữ cái.

* Đến trò chơi đi tìm tên các loại hoa có chứa chữ cái B, D, Đ “Mùa xuân đến chúng
mình được đi chơi ở những đâu?” (Được đi xem pháo hoa, đi công viên) trong công viên

16


có rất nhiều loại hoa bây giờ cô cho các con đọc bài “rềnh rềnh ràng ràng” đến loại hoa
nào các con đón loại hoa đó và giơ tranh lô tô đọc to chữ cái chúng mình vừa học.

Ví dụ:

Rềnh rềnh ràng ràng

Tìm các loại hoa

Hoa gì ngoài bắc

Cánh nhỏ màu hồng



R.

Và các chữ cái khác cũng vậy tôi thường sử dụng thơ ca hò vè câu đố để gây hứng thú.

Ví dụ: Câu đố chữ Â

Chữ gì một nét còng tròn

Bên phải nét thẳng trên đầu có ô

Hoặc chữ V

Quả gì tên gọi dịu êm

Như dòng sữa mẹ nuôi em thuở nào (Quả vú sữa)

19


Thơ ca hò vè dễ nhớ, dễ đọc rất gây sự hứng thú cho trẻ như bài “Rềnh rềnh ràng
ràng” “vè con cua” hay một số bài thơ cô tự sáng tác.

 Tích hợp môn âm nhạc:

Và cũng như trên một tiết học giáo viên đưa bộ môn âm nhạc vào cũng không thể
thiếu bởi nó có tính chất vui nhộn với bộ môn làm quen với chữ cái tôi thường chọn
những bài hát phù hợp với loại tiết và phù hợp với từng chủ điểm. Ví dụ: Nhóm chữ O,
Ô, Ơ tôi cho trẻ hát và vận động bài “Chữ O tròn”.


hơn.

2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

- 100% trẻ được học đầy đủ 29 chữ cái trong chương tình đổi mới của Bộ giáo dục
mầm non.

- Qua việc thực hiện các biện pháp mới sáng tạo trong việc dạy môn “Làm quen chữ
cái” tôi thu được kết quả sau:

 Kết quả của trẻ: Theo đánh giá của lớp

22


Nội dung

Khi chưa áp dụng biện Sau khi áp dụng biện

pháp

pháp

60%

90%

76%

100%

hoạt sáng tạo nên kết quả của tiết học chưa cao. Từ khi sử dụng các biện pháp trên nghệ
thuật lên lớp của tôi đã có một cách sáng tạo linh hoạt bản thân không ngừng phấn đấu
học hỏi ở bạn bè đồng nghiệp, qua các phương tiện thông tin đại chúng… Trong năm vừa
qua tôi được nhà trường công nhận là lớp đạt chất lượng cao bộ môn làm quen với chữ

24


cái. Bên cạnh những thành tích trên tôi còn phải cố gắng nhiều hơn nữa, trau dồi kinh
nghiệm chuyên môn để phát huy và đạt được kết quả cao hơn nữa trong công tác và chăm
sóc giáo dục trẻ.

III. Kết luận.

Từ những thực tế trên cũng như các kết quả cao trước hết tôi phải chuẩn bị đầy đủ đồ
dùng cần thiết cho một tiết học cho cô và trẻ, các đồ dùng đó có màu sắc hình dáng đẹp,
an toàn để kích thích tính tò mò của trẻ, những đồ dùng đó phải có sức hấp dẫn, biết lựa
chọn trò chơi câu đố bài hát phù hợp với nội dung bài dạy và chủ điểm luôn tạo tình
huống bất ngờ và thú vị.

- Bám vào nội dung yêu cầu dạy đúng trọng tâm của bài dạy tích hợp các môn học
khác vào tiết dạy một cách hợp lý nhằm đem lại kết quả cao ngôn ngữ diễn đạt của cô
ngắn gọn cụ thể, cô phát âm mẫu chính xác, rõ ràng lời giới thiệu bài, bước chuyển tiếp

25