HỒ SƠ DỰ THI DẠY HỌC THEO
CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP
1. Tên chủ đề dạy học:
Dạy học theo chủ đề tích hợp dành cho giáo viên THCS: môn Hình học 9,
tiết 58: Hình trụ - Diện tích xung quanh và thể tích của hình trụ.
2. Môn học chính của chủ đề:
Hình học 9.
3. Các môn được tích hợp:
Hình học 8, Mĩ thuật 6, Công nghệ 8, Vật lý 6, Tiếng anh 8, Lịch sử 6, Ngữ
văn 6.

PHIẾU THÔNG TIN VỀ GIÁO VIÊN DỰ THI
- Sở giáo dục và đào tạo tỉnh/thành phố: Hà Nội.
- Phòng giáo dục và đào tạo
: Thanh Oai.
- Trường
: THCS Cự Khê.
- Địa chỉ
: Cự Khê, Thanh Oai, Hà Nội.
1


Điện thoại
Email
- Thông tin về giáo viên dự thi:
Họ và tên/ Ngày sinh
Nguyễn Thị Thanh Thủy
06/04/1984

: 0433976074
:

- Vận dụng các kiến thức về tính chu vi. Diện tích các hình đã học để tìm ra công
thức tính diện tích xung quanh, diện tích toàn phần, thể tích hình trụ.
(Kiến thức các môn:
+ Hình học 9: tiết 53, § 10: Diện tích hình tròn, hình quạt tròn.
+ Hình học 8: Tiết 27, § 2: Diện tích hình chữ nhật).
- Tinh được thể tích của chi tiết máy hình trụ (đai ốc) (Kiến thức môn Công nghệ
8: Tiết 22, bài 24: Khái niệm chi tiết máy và lắp ghép).
- Vận dụng được kiến thức về khối lượng riêng để giải các bài toán liên quan đến
hình trụ (Kiến thức môn Vật lý 6: Tiết 12, bài 11: Khối lượng riêng – Trọng
lượng riêng).
- Các em tìm được những hình ảnh trong thực tế về hình trụ.
(Kiến thức các môn:
+ Công nghệ 8: Tiết 37, bài 39: Đèn ống huỳnh quang
+ Tiếng anh 8: Unit 14: Wonder of the world
+ Lịch sử 6: Tiết 6, bài 6: Văn hóa cổ đại
+ Ngữ văn 6: Tiết 103: Văn bản: Cây tre Việt Nam).
b. Kĩ năng:
- Kĩ năng thu thập thông tin SGK.
3


- Kĩ năng ra quyết định khi vận dụng kiến thức vào thực tế.
- Kĩ năng lắng nghe và hoạt động nhóm.
- Kĩ năng khai thác tranh và khai thác thông tin.
- Rèn kĩ năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề trong bài.
- Kĩ năng liên kết các kiến thức giữa các phân môn.
- Kĩ năng khái quát nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy.
c. Thái độ:
Qua tiết học:
- Giáo dục học sinh tình yêu thiên nhiên và có ý thức bảo vệ thiên nhiên, bảo vệ



- Sử dụng phần mềm soạn giảng để trình chiếu các slide minh họa nội dung các kiến
thức cần truyền đạt cho học sinh.
- Sử dụng máy chiếu vật thể để chiếu hình ảnh các mẫu vật (khi cần) và kiểm tra kết
quả bài làm của học sinh.
6. Hoạt động dạy học và tiến trình dạy học:
a) Ổn định tổ chức lớp:
b) Kiểm tra bài cũ: Lồng trong bài.
c) Bài mới:
- Giới thiệu bài: Giáo viên giới thiệu một số hình ảnh sinh động về hình trụ, hình
nón, hình cầu để tạo cho các em niềm hứng khởi khi bước vào bài mới.
Hoạt động 1: Tìm hiểu hình trụ:
- Mục tiêu: Giúp các em học sinh nhớ lại và khắc sâu các khái niệm về hình trụ
(đáy của hình trụ, trục, mặt xung quanh, đường sinh, độ dài đường cao)
- Giáo viên dùng mô hình một hình trụ bên trong có gắn một hình chữ nhật có thể
quay được nhờ tay quay để học sinh quan sát, đồng thời chiếu slide có hình ảnh trực
quan để các em quan sát và nhận biết các yếu tố của hình trụ:
(Hình trụ có :
+ 2 đáy là 2 hình tròn bằng nhau nằm trong 2 mặt phẳng song song.
+ các đường sinh vuông góc với 2 mặt phẳng đáy. Độ dài đường sinh là chiều cao
của hình trụ.
+ DC là trục của hình trụ)
- Giáo viên sử dụng mô hình hình trụ, các mẫu vật có dạng hình trụ (hộp sữa, lồng
chim, hộp bánh, phích nước...) để học sinh quan sát và nhận biết (các nan của lồng
chim chính là chiều cao hình trụ):

5



diện tích xung quanh, diện tích toàn phần của hình trụ
- Giáo viên giới thiệu : Từ 1 hình trụ, cắt rời hai đáy và cắt dọc theo đường sinh AB
của mặt xung quanh rồi trải phẳng ra, ta được hình khai triển mặt xung quanh của
hình trụ.
- Giáo viên sử dụng mô hình một hình trụ đã được dán toàn bộ mặt đáy và mặt xung
quanh bởi các tấm bìa, lần lượt cắt rời các tấm bìa ở 2 đáy, cắt dọc theo 1 đường
sinh của hình trụ rồi trải phẳng ra để học sinh quan sát và trả lời các câu hỏi.
- Học sinh làm ?3 theo nhóm trong 3 phút để tìm diện tích xung quanh, diện tích
toàn phần của hình trụ trong trường hợp cụ thể.

- Giáo viên thu kết quả của các nhóm, nhận xét và gọi đại diện một nhóm trình bày
cách làm :

7


- Giáo viên: Trong trường hợp tổng quát, ta sẽ thay bán kính hình trụ là r, thay chiều
cao hình trụ là h. Em hãy tính các đại lượng ở ?3 trong trường hợp này?
- Học sinh trả lời các câu hỏi của giáo viên, lần lượt tìm: chiều dài của hình chữ
nhật, diện tích hình chữ nhật, từ đó xây dựng lên công thức tính: diện tích xung
quanh, diện tích toàn phần của hình trụ trong trường hợp tổng quát.
- Tích hợp kiến thức các môn :
+ Hình học 9: tiết 53, § 10: Diện tích hình tròn, hình quạt tròn.
+ Hình học 8: Tiết 27, § 2: Diện tích hình chữ nhật).
Hoạt động 4: Thể tích của hình trụ:
- Nội dung: Nhắc lại và khắc sâu công thức tính thể tích hình trụ.
- Giáo viên cho học sinh nhắc lại công thức tính thể tích hình trụ (đã học ở lớp 8).
- Hướng dẫn học sinh làm bài tập ví dụ: Tính « thể tích » vòng bi để khắc sâu công
thức trên.
- Giáo viên giới thiệu một bài thơ nói về cách tính diện tích xung quanh và thể tích

thức giữ gìn những vật dụng sinh hoạt trong gia đình, có ý thức bảo tồn các công
trình kiến trúc…
- Giáo viên chiếu slide hình ảnh trường THCS Cự Khê, cho các em nhận diện hình
ảnh và giới thiệu: Chúng ta dễ dàng nhận thấy ngay ở vị trí trung tâm mái trường
thân yêu của chúng ta có những cột hình trụ. Những cây cột trụ này được xây dựng
dựa trên tác dụng lớn của các vật kiến trúc hình trụ mà cô đã giải thích ở trên,
đồng thời nó cũng góp phần làm cho trường ta trở lên đẹp hơn rất nhiều.
9


- Qua đó giáo dục các em ý thức học tập và rèn luyện khi học dưới mái trường
- Giáo viên nêu câu hỏi thảo luận nhóm: Qua bài học, em nắm được những nội
dung gì? Em hãy khái quát nội dung bài học bằng một sơ đồ tư duy.
- Tích hợp kiến thức các môn:
+ Công nghệ 8: Tiết 37, bài 39: Đèn ống huỳnh quang
+ Tiếng anh 8: Unit 14: Wonder of the world
+ Lịch sử 6: Tiết 6, bài 6: Văn hóa cổ đại
+ Ngữ văn 6: Tiết 103: Văn bản: Cây tre Việt Nam).
e) Hướng dẫn về nhà:
- Giáo viên chiếu slide hướng dẫn về nhà, dặn dò các em các công việc cần chuẩn bị
cho tiết sau.
7. Kiểm tra đánh giá kết quả học tập:
Giáo viên kiểm tra đánh giá kết quả học tập của các em học sinh thông qua phiếu
học tập, bảng nhóm, sơ đồ tư duy (giáo viên đã thu lại kết quả).
8. Các sản phẩm của học sinh:

10


11

+ Hình học 8: Tiết 61, § 6: Thể tích hình lăng trụ đứng).
- Tính được thể tích của chi tiết máy hình trụ (đai ốc) (Kiến thức môn Công nghệ
8: Tiết 22, bài 24: Khái niệm chi tiết máy và lắp ghép).
12


- Vận dụng được kiến thức về khối lượng riêng để giải các bài toán liên quan đến
hình trụ (Kiến thức môn Vật lý 6: Tiết 12, bài 11: Khối lượng riêng – Trọng
lượng riêng).
- Các em tìm được những hình ảnh trong thực tế về hình trụ.
(Kiến thức các môn:
+ Công nghệ 8: Tiết 37, bài 39: Đèn ống huỳnh quang.
+ Tiếng anh 8: Unit 14: Wonder of the world.
+ Lịch sử 6: Tiết 6, bài 6: Văn hóa cổ đại.
+ Ngữ văn 6: Tiết 103: Văn bản: Cây tre Việt Nam).
2. Kĩ năng:
- Kĩ năng thu thập thông tin SGK.
- Kĩ năng quan sát, nhận dạng hình ảnh.
- Kĩ năng ra quyết định khi vận dụng kiến thức vào thực tế.
- Kĩ năng lắng nghe và hoạt động nhóm.
- Kĩ năng khai thác tranh và khai thác thông tin.
- Rèn kĩ năng vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề trong bài.
- Kĩ năng liên kết các kiến thức giữa các phân môn.
- Kĩ năng khái quát nội dung bài học bằng sơ đồ tư duy.
3. Thái độ:
Qua tiết học:
- Giáo dục học sinh ý thức bảo vệ và giữ gìn tài sản của gia đình và nhà trường, bảo
vệ những di sản văn hóa của dân tộc và trên thế giới.
- Rèn ý thức, tinh thần tham gia môn học.
- Yêu thích môn Toán cũng như các môn khoa học khác như: Mĩ thuật, Vật lý,

mô hình kết hợp với chiếu slide để các em học sinh quan
sát.(slide 3)

? Khi quay hình chữ nhật ABCD một vòng quanh cạnh CD
cố định ta được hình gì?
(ta được hình trụ)
- GV giới thiệu: Cạnh DA và cạnh CB quét nên hai đáy
- Hình trụ có :
của hình trụ.
+ 2 đáy là 2 hình tròn
? Như vậy hình trụ có mấy đáy?
bằng nhau nằm trong 2
(hình trụ có 2 đáy)
mặt phẳng song song.
? Đó là những hình gì và chúng có vị trí với nhau như thế
nào?
(Đó là 2 hình tròn bằng nhau nằm trong 2 mặt phẳng song
14


song, có tâm là D và C)
- Cạnh AB quét nên mặt xung quanh của hình trụ, mỗi vị
trí của AB được gọi là một đường sinh. Chẳng hạn EF là + Các đường sinh vuông
một đường sinh.
góc với 2 mặt phẳng
? Vậy hình trụ có bao nhiêu đường sinh?(có vô số đường đáy. Độ dài đường sinh
sinh)
là chiều cao của hình trụ
? Các đường sinh của hình trụ có vị trí như thế nào so với (h).
mặt phẳng đáy? (vuông góc với mặt phẳng đáy)

?1

(slide 5)

? Lọ gốm ở hình 74 có dạng một hình trụ. Quan sát hình và
cho biết đâu là đáy, đâu là mặt xung quanh, đâu là đường
sinh của hình trụ đó?
- Giáo viên gọi một vài học sinh sử dụng mẫu vật đã chuẩn
bị để xác định mặt đáy, mặt xung quanh, đường sinh của
hình trụ. Các học sinh khác quan sát và nhận xét.
- Giáo viên lấy thêm ví dụ về cái lồng nuôi chim hình trụ,
chỉ rõ các nan lồng là các đường sinh để các em quan sát.
- Giáo viên chiêu tiếp slide 6, yêu cầu học sinh làm bài tập
này theo nhóm trong 3 phút:
Bài tập 1:
1. Đường sinh, chiều
cao hình trụ(h)
2. Bán kính đáy hình
trụ (r)
3. Đáy của hình trụ
4. Mặt xung quanh hình
trụ
5. Đường kính đáy hình
trụ.
- Giáo viên thu lại kết quả của các nhóm và nhận xét, sau
đó gọi một vài học sinh nêu phương án trả lời.
16


- Giáo viên chiếu slide đáp án bài 1.

17


?2
- Giáo viên chiếu slide 9 nội dung của
?2

- Mặt nước trong cốc là 1 hình
tròn.
- Mặt nước trong ống nghiệm là 1
hì
nh elip.

- Học sinh quan sát cốc nước và ống nghiệm
giáo viên đã chuẩn bị rồi trả lời câu hỏi.
(- Mặt nước trong cốc là 1 hình tròn.
- Mặt nước trong ống nghiệm là 1 hình elip)
- Giáo viên giới thiệu : Ta đã biết công thức tính
diện tích xung quanh của hình hộp chữ nhật,
hình lập phương. Còn với hình trụ thì diện tích
xung quanh tính thế nào ? Đó chính là nội dung
phần 3.
Hoạt động 3: Diện tích xung quanh của hình trụ:
18


3. Diện tích xung quanh của
hình trụ:

- Tích hợp kiến thức các môn:

rồi thu lại kết quả cho giáo viên.
- Chiều dài của hình chữ nhật
- Giáo viên thu kết quả của các nhóm, nhận xét bằng chu vi của đáy hình trụ và
bằng:
và gọi đại diện một nhóm trình bày cách làm.
2 . 5 π = 10π(cm)
- Giáo viên giới thiệu: Trong trường hợp tổng
quát, ta sẽ thay bán kính hình trụ là r, thay chiều - Diện tích hình chữ nhật :
cao hình trụ là h.
10.10π=100π(cm2
? Em hãy tính các đại lượng ở

?3

trong
19


trường hợp này (slide 11)

- Diện tích một đáy của hình trụ:

?Em hãy tính chiều dài của hình chữ nhật?

π.5.5 = 25π (cm2)

(2πr (cm))

- Tổng diện tích hình chữ nhật và
diện tích hai hình tròn đáy (diện


4. Thể tích hình trụ:

+ Hình học 8: Tiết 27, § 2: Thể tích hình lăng
trụ đứng.
+ Công nghệ 8: Tiết 22, bài 24: Khái niệm chi
tiết máy và lắp ghép.
- Giáo viên giới thiệu : Ở lớp 8, ta đã biết công
thức tính thể tích hình trụ.
? Em hãy nhắc lại công thức này ?

* Thể tích hình trụ :
V = S. h = π r2 h

- Gọi 1 học sinh đọc đề bài của ví dụ.
? Muốn tính « thể tích » vòng bi (phần giữa hai
hình trụ) ta làm như thế nào ?

* Ví dụ (SGK)

(Thể tính cần phải tính bằng hiệu các thể tích V2,
20


V1 của hai hình trụ có cùng chiều cao h và bán
kính các đường tròn đáy tương ứng là a, b.)
- Giáo viên chiếu slide ví dụ, yêu cầu học sinh tự
xem lời giải trong SGK.(slide 12)
- Giáo viên giới thiệu một bài thơ về cách tính
diện tích xung quanh, thể tích hình trụ (slide 13):

mát hình trụ là:
π . 102 . 8 = 800. π (cm3)

Thể tích của khối pho
mát bằng:

150
1
=
0
360
24

thể tích khối pho mát.
Khối lượng mẩu pho
mát là

1
. 800 π . 3 =
24

100. π (g).
- Giáo viên thu kết quả của các nhóm, nhận xét và gọi đại
diện một nhóm trình bày cách làm.
 Chọn phương án B
- Học sinh làm tiếp bài tập 5 (slide 16):

- Tích hợp kiến thức các môn:
+ Công nghệ 8: Tiết 37, bài 39: Đèn ống huỳnh quang
+ Tiếng anh 8: Unit 14: Wonder of the world

- Giáo viên chiếu slide hình ảnh nhà trường (slide 18):
? Em có nhận ra đây là nơi nào không?
23


(Trường THCS Cự Khê)
? Em có thấy điều gì đặc biệt trong hình ảnh này?
(4 cây cột hình trụ)
-Giáo viên giới thiệu: Chúng ta dễ dàng nhận thấy ngay ở
vị trí trung tâm mái trường thân yêu của chúng ta có những
cột hình trụ. Những cây cột trụ này được xây dựng dựa
trên tác dụng lớn của các vật kiến trúc hình trụ mà cô đã
giải thích ở trên, đồng thời nó cũng góp phần làm cho
trường ta trở lên đẹp hơn rất nhiều.
? Các em cần làm gì khi được học tập trong một ngôi
trường đẹp như vậy?
(chăm ngoan học giỏi, giữ gìn cơ sở vật chất của nhà
trường)
- Giáo viên nêu câu hỏi thảo luận nhóm: Qua bài học, em
nắm được những nội dung gì? Em hãy khái quát nội dung
bài học bằng một sơ đồ tư duy.
- Giáo viên thu lại kết quả của các nhóm, sử dụng máy
chiếu vật thể để chiếu các hình ảnh này và nhận xét.
5) Hướng dẫn về nhà:
Giáo viên chiếu slide hướng dẫn về nhà, dặn dò các em các công việc cần chuẩn bị
cho tiết sau (slide 19):
-

Học thuộc các công thức trong bài vừa học.