BÁO CÁO KẾT QUẢ
NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN
1. Lời giới thiệu.
Thực hiện Nghị quyết 40/2000/NQ-QH của Quốc hội và chỉ thị số
14/2001 CTTTg của Thủ tướng chính phủ về đổi mới chương trình giáo dục phổ
thông, đến nay việc đổi mới giáo dục phổ thông đã trở thành mục tiêu hàng đầu
của toàn ngành giáo dục đào tạo. Đổi mới từ nội dung chương trình sách giáo
khoa đến đổi mới cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học, phương pháp dạy học,
đặc biệt là chú trọng đến các đối tượng dạy học. Phần lớn giáo viên đứng lớp đã
thích nghi với chương trình, phương pháp mới nhất là sử dụng, khai thác triệt để
tác dụng thiết bị thực hành, của trang thiết bị, phương tiện dạy học như bảng
phụ, tranh ảnh, thiết bị thí nghiệm - thực hành, máy chiếu, đặc biệt là kỹ năng
thực hành trên máy vi tính.
Ngày nay, với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ nói chung
của ngành tin học nói riêng, với những tính năng ưu việt, sự tiện dụng và được
ứng dụng rộng rãi, tin học ngày nay là một phần không thể thiếu được của nhiều
ngành, trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Do vậy, Việt Nam nói
chung và ngành giáo dục đào tạo nói riêng phải đầu tư phát triển về mọi mặt.
Đặc biệt là nguồn nhân lực tức là phải đào tạo ra một thế hệ trẻ năng động, sáng
tạo, nắm vững tri thức khoa học công nghệ để làm chủ trong mọi hoàn cảnh xã
hội nhằm đáp ứng được nhu cầu của con người trong thời kì công nghiệp hoá,
hiện đại hoá đất nước.
Để đáp ứng được các yêu cầu trên, môn Tin học đã được đưa vào giảng
dạy ở các trường phổ thông với vai trò là môn học tự chọn. Môn Tin học ở
trường phổ thông có nhiệm vụ trang bị cho học sinh những hiểu biết cơ bản về
công nghệ thông tin và vai trò của nó trong xã hội hiện đại. Môn học này giúp
học sinh bước đầu làm quen với phương pháp giải quyết vấn đề theo quy trình
công nghệ và kĩ năng sử dụng máy tính phục vụ học tập và cuộc sống. Là môn
học mới đưa vào trường phổ thông và có những đặc thù riêng liên quan chặt chẽ
1



học tập còn hạn chế. Đây là bộ môn đặc trưng muốn đạt chất lượng cao đòi hỏi
các em phải tiếp xúc với máy tính nhiều nhưng thời lượng mỗi tuần chỉ có 2 tiết
trên lớp thì các em chưa thể thực hành hết các kiến thức đã học mà nếu có thực
hành hết thì sẽ chóng quên. Bên cạnh đó do hoàn cảnh kinh tế còn khó khăn gia
đình không có điều kiện để mua máy tính cho con em học, theo thống kê của
giáo viên dạy thì mỗi lớp chỉ được 3 đến 4 em là gia đình có máy vi tính.
Thực tế qua những năm trực tiếp giảng dạy bộ môn tôi nhận thấy hầu như
học sinh đều rất yêu thích và hứng thú với môn Tin học, tuy nhiên chất lượng bộ
môn qua các năm học chưa cao, đặc biệt là kĩ năng thực hành trên máy của học
sinh còn yếu, thậm chí một số học sinh còn rất ngại khi sử dụng máy tính để rèn
luyện kĩ năng.
Một thực tế khác là ý thức học tập của một số học sinh không cao, không
hứng thú trong học tập, lười hoạt động, không tích cực tự giác, ý thức tự học, tự
rèn luyện yếu.
Qua việc điều tra trên thực tế của giáo viên thì đa phần các em nắm kiến
thức lí thuyết còn yếu, các em hay quên và chưa vận dụng vào thực hành được
nếu không có sự hướng dẫn của giáo viên. Từ thực tế trên và bản thân tôi là một
giáo viên dạy bộ môn Tin học luôn suy nghĩa phải đưa ra những giải pháp như
thế nào để các em nắm lí thuyết chắc hơn nhớ lâu hơn và vận dụng vào thực
hành tốt hơn. Sau một thời gian suy nghĩ tiến hành thực nghiệm tôi đã thu được
những kết quả rất tốt từ việc áp dụng một số biện pháp vào giảng dạy môn Tin
học nói chung và các giờ thực hành nói riêng để nâng cao chất lượng giờ thực
hành môn Tin học.
5. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử.
Bắt đầu từ ngày 10 tháng 1 năm 2016.
6. Mô tả bản chất của sáng kiến.
a. Về nội dung của sáng kiến.

3

4


dung đưa lên máy chiếu phải rõ ràng chính xác và phải có máy vi tính. Chẳng
hạn: khi giới thiệu cho học sinh màn hình làm việc của chương trình bảng tính
giáo viên có thể mở chương trình bảng tính Excel trên màn chiếu như hình dưới
đây để thao tác và giới thiệu.

1.2. Tạo những tác nhân kích thích trực quan thông qua biểu trưng ngôn
ngữ, biểu trưng đồ hoạ, biểu trưng tranh ảnh và thao tác mẫu trực tiếp trên
màn chiếu.
Muốn sử dụng phương pháp dạy học này thành công thì việc đầu tiên
người thầy phải làm là thiết kế các thông điệp trực quan đòi hỏi nhiều sức lực và
trí lực nhưng lại là công việc đem lại nhiều lợi ích. Việc thiết kế các tài liệu dạy
học trực quan mới có thể tạo nên sự thay đổi, và khi người học chú ý sẽ cho
nhiều điều bổ ích. Người thiết kế phải quan tâm tới khía cạnh giảng dạy, tính
trực giác và đặc biệt quan tâm tới những kĩ năng học tập của học sinh trong
nghiên cứu và thực hành. Người giáo viên phải biết phân tích chọn lựa các loại
hình trực quan sao cho phù hợp với nội dung bài học.
1.2.1. Dạy học trực quan bằng biểu trưng ngôn ngữ.

Bảng chọn Data
công
bảngdạng một từ đơn lẻ hoặc
Biểu trưng ngôn Thanh
ngữ được
tạothức
ra từ chữThanh
viết dưới
Thanh tiêu đề

1.2.2. Dạy học trực quan bằng biểu trưng đồ hoạ.
Biểu trưng đồ hoạ được tạo ra bằng nhiều cách đồ họa liên quan với hình
ảnh, đồ hoạ liên quan với khái niệm, đồ hoạ tuỳ ý... Việc dạy học trực quan bằng
biểu trưng đồ hoạ trong Tin học giúp người học có thể thao tác nhanh các bước
thực hành - đây là yêu cầu cần đạt của người học Tin học, dựa vào các biểu
trưng đồ hoạ này học sinh có thể phát hiện ra khái niệm, ý nghĩa của nó. ..
Chẳng hạn khi dạy bài “Thao tác với bảng tính” giáo viên cần cho học sinh
làm quen với việc sao chép, di chuyển, cắt (xoá)... nhanh qua các biểu tượng.
Giáo viên đưa các biểu tượng
Tương tự bài “bài thực hành 2” giáo viên đưa các biểu tượng

? Hãy nêu tên các biểu tượng trên và tính năng của các biểu tượng
* Dạy bài “Định dạng trang tính” giáo viên cần cho học sinh nhớ lại các
nút công cụ định dạng văn bản thông qua các biểu tượng sau.
6


Hs nhỡn vo biu tng v nờu chc nng ca cỏc biu trng t ú cỏc
em nm chc hn kin thc ó hc v hc bi mi tt hn.
* Dy bi Trỡnh by v in trang tớnh ngoi vic dựng lnh thỡ cú th in,
xem trc khi in thụng qua cỏc biu tng sau:
1.2.3. Dy hc trc quan bng biu trng hỡnh nh
Biu trng hỡnh nh c to ra nh nh chp, tranh minh ho, tranh v.
Tt c u phn ỏnh s vt v ý ngha di dng cỏc biu trng c th v mang
tớnh hin thc cao, ngi hc cú kh nng phiờn dch cỏc biu trng hỡnh nh
thnh cỏc vt tng t trong hin thc.
Vớ d: Khi hng dn hc sinh nhp cụng thc giỏo viờn cú th s dng
hỡnh nh:
Chọn ô cần
nhập công thức

- Nắm được ý đồ của sách giáo khoa để xây dựng và thiết kế các hoạt động
học tập phù hợp với tình hình thực tế của đối tượng và trình độ học sinh, điều
kiện dạy học.
- Chuẩn bị tốt phòng thực hành, các thiết bị dạy học.
- Hoàn chỉnh tiến trình của một giờ dạy học với đầy đủ các hoạt động cụ thể.
- Nếu thực hiện tốt những việc này xem như giáo viên đã chuẩn bị tốt tâm
thế để bước vào giờ dạy và đã thành công bước đầu.
3. Điều hành tổ chức hoạt động của học sinh trên lớp:
Việc thiết kế tốt một bài dạy và phù hợp với từng đối tượng học sinh xem
như đã thành công một nửa nhưng đó chỉ là bước khởi đầu cho một tiết dạy còn
khâu quyết định thành công chính là ở khâu tổ chức điều khiển các đối tượng
học sinh trên lớp.
8


Trong điều kiện cơ sở vật chất của trường, với một giờ thực hành, việc
quan trọng đầu tiên là chia nhóm thực hành. Với việc cho học sinh thực hành
theo nhóm, học sinh có thể trao đổi hỗ trợ lẫn nhau - bài học trở thành quá trình
học hỏi lẫn nhau chứ không chỉ là sự tiếp nhận thụ động từ giáo viên. Với số
lượng học sinh của lớp, số lượng máy hiện có, giáo viên phải có phương án chia
nhóm một cách phù hợp.
Ví dụ: - Chia nhóm theo đôi bạn cùng tiến.
- Chia nhóm theo địa hình khu dân cư.
- Chia nhóm đa dạng nhiều đối tượng.
- Chia nhóm theo đối tượng học sinh.
Tuy nhiên để việc thực hành theo nhóm có hiệu quả đòi hỏi giáo viên
phải lựa chọn nội dung đưa vào thực hành phù hợp với nhiều đối tượng học sinh.
Cách chia nhóm: Chia nhóm 2 học sinh/máy. Các nhóm có thể tự cử nhóm
trưởng của nhóm mình.
Các bước tiến hành:

+ Giáo viên tổng kết, nhận xét, bổ sung kiến thức.
- Giáo viên cũng nên có nhận xét ngắn gọn về tình hình làm việc của các
nhóm để kịp thời động viên, khuyến khích các nhóm thực hành tốt và rút kinh
nghiệm đối với các nhóm chưa thực hành tốt.
4. Một vài tiết dạy minh hoạ
Trước khi vào tiết thực hành giáo viên làm tốt công tác chuẩn bị: chuẩn bị
phòng thực hành, các thiết bị dạy học. Hoàn chỉnh tiến trình của một giờ dạy học
với đầy đủ các hoạt động cụ thể. Có thể theo các ví dụ sau:
Tiết 15, 16: “Bài thực hành 3: Bảng điểm của em”
(Chương trình tin học lớp 7)

1) Thiết kế bài học
a. Xác định mục tiêu trọng tâm của bài:
10


+ Học sinh biết nhập dữ liệu và các công thức vào ô tính
+ Biết sử dụng công thức trong ô tính.
Xác định các kĩ năng, kiến thức các đối tượng học sinh cần đạt:
+ Đối tượng học sinh yếu: Nhập được dữ liệu và công thức để tính toán ở
mức đơn giản.
+ Đối tượng học sinh khá-giỏi: Nhập dữ liệu và sử dụng khá thành thạo
công thức để tính toán.
b. Chuẩn bị phòng máy, thiết bị dạy học, sao chép một số tệp bảng tính của
các bài thực hành trước có liên quan đến bài thực hành.
2)Thiết kế và điều hành tổ chức hoạt động học tập của học sinh trên lớp.
Hoạt động 1: Bài tập 1: Nhập công thức
Mục tiêu: Học sinh chuyển được biểu thức toán học sang dạng công thức
trên trang tính.
Giáo viên chiếu nội dung bài tập 1 lên màn chiếu và yêu cầu học sinh đọc

Giáo viên chiếu bảng các công thức cần nhập vào các ô tính tương ứng
trên màn hình.
E

F

1

=A1+5

=A1*5

2

=A1*C4 =B2-A1

G

H

=A1+B2

=A1*B2

=(A1+B2)-C4 =(A1+B2)/C

I
=(A1+B2)*C4
=B2^A1-C4


có thể yêu cầu học sinh đưa ra cách làm khác khi tính toán số tiền hàng tháng từ đó
yêu cầu các nhóm so sánh và đưa ra cách tính tối ưu nhất.
Đối với đối tượng học sinh còn yếu: Học sinh nắm được cách tính tiền lãi
hàng tháng và nhập được công thức vào trang tính để tính.
Đối với đối tượng học sinh khá giỏi: Học sinh sử dụng thành thạo công thức
tính toán, biết sử dụng địa chỉ ô tính để tính toán.
Cuối giời thực hành giáo viên nhận xét ngắn gọn về tình hình làm việc của
các nhóm để nhắc nhở, khuyến khích tạo không khí thi đua nhau trong học tập ở
các nhóm.

Bài thực hành 4: BẢNG ĐIỂM CỦA LỚP EM (T1)
(Chương trình tin học 7)

13


1) Thiết kế bài học
a. Xác định mục tiêu trọng tâm của bài:
+ Học sinh biết nhập các công thức và hàm vào ô tính
+ Biết sử dụng một số hàm cơ bản Average, Max, Min.
Xác định các kĩ năng, kiến thức các đối tượng học sinh cần đạt:
+ Đối tượng học sinh yếu: Nhập được công thức để tính điểm trung bình,
sử dụng được một số hàm để tính toán ở mức đơn giản.
+ Đối tượng học sinh khá-giỏi: Sử dụng khá thành thạo công thức, hàm để tính toán
b. Chuẩn bị phòng máy, thiết bị dạy học, sao chép một số tệp bảng tính của
các bài thực hành trước có liên quan đến bài thực hành (tệp Danh sach lop em, So
theo doi the luc)
2)Thiết kế và điều hành tổ chức hoạt động học tập của học sinh trên lớp.
Hoạt động 1: Lập công thức tính điểm trung bình
Mục tiêu: Học sinh lập được công thức để tính điểm trung bình

Mục tiêu: Học sinh sử dụng được các hàm AVERAGE, MAX, MIN để tính toán
Với đối tượng học sinh yếu: Biết sử dụng hàm AVERAGE để tính điểm trung
bình, cơ bản sử dụng được các hàm Max, Min.
15


Với đối tượng học sinh khá - giỏi: sử dụng được các hàm AVERAGE, MAX,
MIN để tính toán với phần tham số của hàm đa dạng
Tổ chức hoạt động:
- Nêu nội dung và các yêu cầu của hoạt động 2
- Hướng dẫn học sinh thảo luận theo nhóm với yêu cầu của bài tập với các câu
hỏi sau:
? Sử dụng hàm nào để tính điểm trung bình
? Để xác định điểm trung bình cao nhất, thấp nhất ta sử dụng những hàm
nào
? Các thành phần trong tham số của hàm có thể là những đối tượng nào
- Tổ chức hướng dẫn cho các nhóm thực hành:
+ Đối tượng học sinh yếu thao tác sử dụng hàm Average để tính điểm trung
bình của các bạn trong lớp trong cột Điểm trung bình , tính điểm trung bình của
cả lớp và ghi vào ô cuối cùng của cột Điểm trung bình. Cơ bản sử dụng được các
hàm Max, Min để xác định được điểm trung bình cao nhất, thấp nhất
+ Đối tượng học sinh khá -giỏi: Thao tác tính điểm trung bình cho các học
sinh trong danh sách, tính điểm trung bình của cả lớp bằng hàm thích hợp. Yêu
cầu học sinh phải biết sử dụng địa chỉ của các ô, khối trong phần tham số của
các hàm để tính toán.
Xác định được điểm trung bình cao nhất và thấp nhất theo yêu cầu của bài tập 3.
Trong quá trình này, đối tượng học sinh yếu quan sát và thực hiện lại một số
thao tác theo yêu cầu của giáo viên
- Giáo viên quản lí, giám sát học sinh thực hành theo nhóm, nhắc nhở,
điều chỉnh kịp thời các nhóm thực hành không hiệu quả


(Không).

8. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến.
a. Đối với nhà trường.
- Tạo mọi điều kiện về cơ sở vật chất như máy tính, máy chiếu, phòng bộ
môn tin học dành riêng cho học thực hành.
17


- Lên lịch thời khóa biểu phù hợp để cho học sinh tất cả các lớp đều được
lên phòng bộ môn để thực hành.
b. Đối với giáo viên.
- Giáo viên dạy Tin học trung học cơ sở được đào tạo chính quy với
chuyên ngành công nghệ thông tin.
- Để áp dụng sáng kiến được hiệu quả hơn, giáo viên có thể nghiên cứu
thêm tài liệu, vận dụng thêm các kĩ năng khác.
c. Đối với học sinh.
- Dù giáo viên có sự chuẩn bị tốt đến đâu mà học sinh không chuẩn bị kĩ
càng thì giờ học cũng không thể thành công. Vì vậy, các em cũng cần đọc bài,
nghiên cứu tài liệu trước khi đến lớp đồng thời sưu tầm tranh ảnh, kiến thức có
liên quan...
- Học sinh có thái độ hợp tác trong giờ học, có ý thức tự học, chủ động,
sáng tạo trong học tập.
9. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng
kiến.
a. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng
kiến theo ý kiến của tác giả.
Trước đây khi chưa ứng dụng sáng kiến vào giảng dạy chất lượng các giờ
thực hành vẫn chưa cao. Số lượng học sinh cần giáo viên hướng dẫn tương đối

8

24,2%

18

54,6%

7

21,2%

8C

37

7

18,9%

21

56,8%

9

24,3%

7C



25%

6B

36

6

16,7%

20

55,6%

10

27,7%

6C

37

8

21,6%

19

51,4%


SL

%

9A

33

21

63,6%

10

30,3%

2

6,1%

8C

37

15

40,5%

19


6B

36

12

33,3%

21

58,4%

3

8,3%

6C

37

17

46%

16

43,2%

4

3

Tên tổ chức/cá nhân

Địa chỉ

Phạm vi/Lĩnh vực áp
dụng sáng kiến

Giáo viên Tin học Trường THCS Gia Hoạt động dạy học, bồi
THCS Gia Khánh

Khánh

dưỡng học sinh giỏi

Học sinh các lớp 9A, Trường THCS Gia Hoạt động học
8C, 7C, khối 6

Khánh

Đội tuyển HSG môn Lớp 8C - trường Bồi dưỡng học sinh giỏi
Tin học

THCS Gia Khánh

Gia khánh, ngày .... tháng .... năm 2016

Gia khánh, ngày 15 tháng 10 năm 2016