TR NG

I H C QU C GIA HÀ N I
I H C KHOA H C XÃ H I VÀ NHÂN V N
KHOA NGỌN NG H C
*****

TR N TH MAI ÀO

L I PHÁT ÂM PH ÂM TI NG ANH C A H C
SINH VI T NAM

LU N V N TH C S NGÔN NG

Hà N i - 9/2003

1

H C


TR NG

I H C QU C GIA HÀ N I
I H C KHOA H C XÃ H I VÀ NHÂN V N
KHOA NGỌN NG H C
****

TR N TH MAI ÀO

L I PHÁT ÂM PH ÂM TI NG ANH C A H C

2.2. Nhi m v nghiên c u .......................................................................................... 7
2.3. Gi i h n c a đ tài................................................................................................ 7
3. T li u và ph ng pháp nghiên c u ................................................................................... 8
3.1. T li u nghiên c u ................................................................................................ 8
3.2. Ph ng pháp nghiên c u ....................................................................................... 8
4. Nh ng đóng góp c a lu n v n ....................................................................................... 9
5. B c c c a lu n v n ....................................................................................................... 10
6. KỦ hi u phiên âm qu c t ................................................................................................ 10
7. Gi i thích nh ng t đ c vi t t t trong lu n v n............................................................... 12
ng 1: C s lý lu n ................................................................................................... 13

Ch

1.1. Gi i thi u h th ng âm v PA ti ng Anh ...................................................................... 13
1.1.1. Ti ng Anh RP và các bi n th đ a ph ng .......................................................... 13
1.1.2. H th ng âm v PA ti ng Anh ........................................................................... 13
1.1.2.1.

nh ngh a và danh sách PA .................................................................... 13

1.1.2.2. Các nét khu bi t c a PA ti ng Anh........................................................... 15
1.2. S hi n th c hoá h th ng âm v PA ti ng Anh ........................................................... 21
1.2.1. Âm m nh và âm y u........................................................................................... 21
1.2.2. C m PA .............................................................................................................. 22
1.2.2.1. C m PA đ u ............................................................................................... 22
1.2.2.2. C m PA cu i .............................................................................................. 24
1.2.3. PA âm ti t tính .................................................................................................... 26
1.2.4. Quy t c âm v h c ti ng Anh .............................................................................. 27
1.2.5. Quan h gi a âm và ch trong ti ng Anh ........................................................... 29
1.3.

2.1.1.3. Danh sách t th d ng trích d n (C m PA chính) ....................................... 48
2.1.2. V n đ ch n ngu n t li u ng i m c l i phát âm ti ng Anh .................................... 54
2.1.3. Các b c ti n hành thu th p t li u v l i phát âm ti ng Anh.................................... 56
2.2. Phân lo i các d ng l i phát âm PA trên c s v n t li u .............................................. 56
2.2.1.

nh ngh a l i phát âm .......................................................................................... 56

2.2.2. Tiêu chí phân lo i .................................................................................................. 57
2.2.3. Mô t các d ng l i phát âm PA ............................................................................. 58
2.2.3.1. L i bi n th âm v PA ti ng Anh .................................................................. 58
2.2.3.2. L i chân dung âm v PA ti ng Anh .............................................................. 60
Ti u k t .............................................................................................................................. 76

Ch ng 3: Th bàn v các tác nhân gây l i phát âm PA ti ng Anh
và đ ngh các bi n pháp kh c ph c79
3.1. Các tác nhân gây l i...................................................................................................... 79
3.1.1. Quá trình d y và h c ngôn ng th hai ............................................................... 79
3.1.2. Ti p xúc ngôn ng ............................................................................................... 83
3.1.2.1. Nh ng chuy n di tích c c ....................................................................... 84
3.1.2.2. Nh ng chuy n di tiêu c c ........................................................................ 84
3.1.3. Các tác nhân gây l i khác.................................................................................... 97
3.1.3.1. T phía HS ............................................................................................... 97

4


3.1.3.2. T phía ch ng trình và SGK .................................................................... 98
3.1.3.3. T phía môi tr ng d y và h c ngo i ng ................................................. 99
3.2. Các gi i pháp đ ngh đ i v i vi c kh c ph c các l i phát âm PA

phát

âm

............................................................................................................................................. 10
3
3.2.1.3.

To

môi

tr ng

ti ng

............................................................................................................................................. 10
4
3.2.2.

Gi i

pháp

đ

ngh

đ i


PA

trong

c m

............................................................................................................................................. 11
0
Ti u

k t

............................................................................................................................................. 11
4
K t

lu n

............................................................................................................................................. 11
6
Tài

li u

tham

kh o

............................................................................................................................................. 12
0

cho nh ng ho t đ ng giao ti p c a mình. Và c ng có th nói r ng, h c ngo i
ng là h c nh ng d bi t và t
ng

i h c. Vì th , khi ng

ng đ ng c a ngo i ng v i ti ng m đ c a

i h c ch a đ t đ n trình đ c a ng

i b n ng v

ki n th c ngôn ng -v n hoá và k n ng giao ti p, h m c l i trong khi nói và
khi vi t là t t y u và th

ng xuyên. T t c m i ng

i, không lo i tr ai, đ u

m c l i khi h c ngo i ng . M t trong nh ng y u t góp ph n làm cho quá
trình d y-h c ngo i ng đ t hi u qu cao là vi c ch a l i cho ng

i h c. Do

đó, có th th y r ng, truy n đ t-ti p thu ki n th c-rèn luy n k n ng và ch a
l i c a ng

i h c là hai b ph n c u thành c a quá trình d y-h c .

Th t v y, quá trình d y-h c và ch a l i có quan h m t thi t và h u c


i h c và cho ng

i h c chính là ng n ng a tái

i u đó có ngh a là, vi c ch a l i c a ng

i h c và cho

i h c ph i mang tính phòng b nh nhi u h n. Phòng b nh càng t t bao

nhiêu thì nguy c m c b nh càng ít đi b y nhiêu. Rõ ràng là k t qu nghiên
c u v n đ này s có nh h

ng nh t đ nh đ n vi c thay đ i, đi u ch nh

7

m t


m c đ nào đó n i dung và th thu t d y h c, đ n nâng cao ch t l ng đào
t o ngo i ng .
Liên quan ch t ch đ n v n đ nâng cao ch t l ng đào t o ngo i ng
chúng tôi th y c n thi t ph i nói đ n vi c phát tri n tính n ng đ ng, sáng t o,
tích c c c a ng

i h c nh m t o kh n ng nh n bi t và gi i quy t v n đ cho

h trong quá trình h c t p. Trong d y h c ngo i ng lu n đi m này càng đúng


luy n nói là đi u c n thi t, t t y u. Vi c th c hi n đ i tho i gi a ng
v i ng
c nđ

i h c, gi a ng

id y

i h c v i nhau là m t hành đ ng giao ti p tuy t v i

c khuy n khích, t ng c

ng.

T quan đi m v ch a l i cho ng

i h c c ng v i t m quan tr ng c a

ho t đ ng giao ti p trong giai đo n đ u h c ngo i ng , chúng tôi cho r ng
vi c phát hi n, phân lo i và kh c ph c l i c a ng
ngo i ng ph i đ

c quan tâm nghiên c u tr

i h c trong giao ti p b ng

c tiên. Do đó, trong lu n v n

này chúng tôi t p trung nghiên c u v n đ l i phát âm c a ng


c ngoài và

Vi t Nam .

Anh, Hoa K , vi c nghiên c u, phân tích

i h c ti ng Anh nh m t ngo i ng ho c ngôn ng th hai

t lâu đã thu hút s quan tâm ngày càng l n c a nhi u giáo s , nhi u trung
tâm, nhi u tr

ng đ i h c. Nhi u công trình đã đ

c công b nh : “Language

Learners and Their Errors” [45, 1992], “Error Analysis” [49, 1984], “Learners
English: A

Teacher’s

Guide

to

Interference and

[53,1991]ầTrong các công trình này,

other Problems


c u c a các tác gi k trên là r t quan tr ng, giúp cho nh ng ng

i nghiên

c u v n đ này đ i v i các ngo i ng khác nhau m t s c s lỦ lu n, ph

ng

pháp và cách th c ti n hành nghiên c u.
Có th nói không sai r ng, ng

i h c ngo i ng m c l i trong giao ti p

b ng ngo i ng là đi u có th t và hi n nhiên. Song,

Vi t Nam cho đ n nay

ch a có nh ng chuyên gia thu c l nh v c này và, vì th , ch a th y xu t hi n
các công trình đáng k , có giá tr lỦ thuy t và th c ti n giúp cho vi c nghiên

9


c u l i c a ng

i Vi t Nam h c ngo i ng nói chung ho c m t ngo i ng c

th nói riêng.
Trong gi ng d y ti ng Anh, v n đ l i và nghiên c u l i c a ng


i H c Ki n trúc Hà

N i” [43,1991]. Bên c nh đó, m t s tác gi l i quan tâm đ n v n đ l i phát
âm, ph

ng pháp đ phát âm t t c ng nh thi t k ch

ti ng Anh cho sinh viên Vi t Nam.
ch

ó là Nguy n Th H ng Mai v i “Thi t k

ng trình d y phát âm cho sinh viên ti ng Anh tr

Hà n i” [40,2001]; D

ng trình d y phát âm
ng Cao đ ng S ph m

ng Th B ch Nh t v i “Thi t k ch

âm ti ng Anh cho sinh viên n m th nh t t i tr

ng trình d y phát

ng Cao đ ng S ph m Qui

nh n” [44,2001]; Hoàng Minh Hi n v i “Phân tích l i phát âm và bi n pháp
đ phát âm t t h n trong gi ng d y ti ng Anh t i tr

l i, chúng tôi nh n th y:
1.Các tác gi đ u đã th ng nh t cho r ng l i n y sinh trong quá trình h c
ngo i ng nói chung và h c ti ng Anh nói riêng là đi u không th tránh đ

c

và cho r ng vi c kh c ph c l i cho ng

c

i h c là c n thi t và c n ph i đ

ti n hành càng s m càng t t.
2.M t s tác gi đã quan tâm nghiên c u v l i trong v n vi t ti ng Anh
c a ng
ra đ

ih c

nh ng trình đ khác nhau. H đã th ng kê các d ng l i, nêu

c ph n nào nguyên nhân m c l i nh ng ch a đ xu t bi n pháp kh c

ph c l i khi vi t ti ng Anh th t c th .
3.Ngoài l i trong v n vi t, m t s tác gi đã kh o sát l i phát âm ti ng
Anh c a ng

i h c Vi t Nam và nh ng v n đ liên quan đ n l i phát âm nh

các d ng l i phát âm (l i trong n i b t , l i ngôn đi u), nguyên nhân m c l i


i Vi t d y..., t p trung luy n t p các v

âm ti ng Anh c a ng

Vi t Nam,

ng m c trong phát

i Vi t thì ch c h n k t qu còn cao h n n a.

4.Các tác gi đã quan tâm đ n l i trong v n vi t và phát âm c a các đ i
t

ng ch y u là sinh viên các tr

nào quan tâm đ n đ n đ i t

ng ng

là HS THCS, THPT. S đ i t

ng cao đ ng, đ i h c mà ch a có tác gi
i h c ti ng Anh đông đ o không kém đó

ng này c n ph i đ

11

c quan tâm tr

c

ng h p c th , ph i có Ủ

th c ng n ng a l i ch không ph i ch là s a l i khi nguy c m c l i đã quá
cao, thói quen s d ng ngôn ng sai do l i đã n sâu vào suy ngh c a ng

i

h c và tr thành mãn tính.
Dù sao c ng không th ph nh n m t đi u là nh ng đóng góp c a các
công trình v a nêu r t quỦ giá và đáng đ

c trân tr ng. K t qu c a các

nghiên c u này giúp cho vi c gi ng d y c a GV đ t hi u qu cao h n đ ng
th i g i m cho t t c nh ng ai quan tâm đ n v n đ l i và kh c ph c l i khi
s d ng ti ng Anh m t h
đ it

ng nghiên c u đ i v i t ng k n ng c th , t ng

ng c th , t ng hoàn c nh giao ti p c th .
Tóm l i, v n đ l i và ch a l i trong vi c h c ngo i ng , c th là trong

vi c phát âm ti ng Anh còn đang là v n đ b ng . Có l đây là m ng đ tài
khó nh ng nó th c s c n thi t cho nh ng n m đ u h c ngo i ng và c v
sau này. Nghiên c u v n đ này là vi c làm quan tr ng nh m nâng cao ch t
l ng c a d y và h c ngo i ng .
2.

Ủ th c, ng

ng c a thói quen s d ng ti ng m đ . M t cách không có

i h c ngo i ng th

ng “lái” nh ng s ki n, hi n t

ng và đ c

tr ng c a th ti ng mình đang h c theo nh ng s ki n, hi n t

ng và đ c

tr ng c a ti ng m đ . T đó, hình thành riêng m t c c u song ng theo hai
h

ng nh h

ng: tiêu c c và tích c c. Có ngh a là, kinh nghi m ti ng m đ

có tác d ng tích c c là h tr , thúc đ y vi c n m ngo i ng nhanh h n, t t
h n. Th nh ng c ng c n ph i l u Ủ r ng kinh nghi m ti ng m đ còn có nh
h

ng tiêu c c, kìm hãm vi c n m v ng ti ng n

c ngoài vì tính b o th c a

kinh nghi m ngôn ng . Thói quen nói ti ng m đ (c th là cách phát âm) d


Các gi i pháp này có tính đ n đ c đi m c a HS, môi tr

ng d y và h c ti ng,

thái đ đ i v i l i...Bài t p phát âm nh m kh c ph c t ng lo i l i HS THCS
th

ng m c ph i.
2.3. Gi i h n c a đ tài

13


Th c t cho th y r ng, đ cho vi c đ i chi u ngôn ng có hi u qu ph i
th c hi n so sánh đ i chi u hai ngôn ng trên t ng bình di n nh , t ng c p đ
t

ng đ

ng m t cách có Ủ th c. N u vi c đ i chi u ngôn ng th c hi n trên

ph m vi quá r ng trong toàn b h th ng c u trúc c a hai ngôn ng thì đó
hình nh ch là m t vi c làm mang Ủ ngh a hình th c, k t qu thu đ
ch

chn

m t s nét khái quát c b n, đôi khi không tránh kh i s sài ho c suy


h cầkhông đ

c chúng tôi th o lu n trong lu n v n này.

3. T li u và ph

ng pháp nghiên c u

3.1. T li u nghiên c u
it

ng HS đ

c chúng tôi kh o sát là HS THCS

Qu ng Ngãi (t

l p 6 đ n l p 9, n m trong đ tu i t 12 đ n 15). Các em là HS ng

i Vi t

(dân t c Kinh), s d ng ti ng Vi t là ngôn ng m đ trong giao ti p, sinh
ho t hàng ngày. S HS này đang h c ngo i ng (môn ti ng Anh) theo giáo
trình English 6, 7, 8, 9 c a B GD- T có s a đ i và b sung. Do v y, s đ i
t

ng là ng

i dân t c thi u s khác


Các đ i t

ng l n l t phát âm các t đã ch n trong b ng t theo yêu

c u. Cách phát âm t ng âm v
đ

t ng v trí kh o sát trong t đ n ti ng Anh đã

c hi n th c hoá b ng nh ng kỦ hi u phiên âm qu c t và nh ng d u ph

trong nh ng tr
xác đ nh đ

ng h p c n thi t. Ph

ng pháp th ng kê cho phép chúng tôi

c t l m c l i phát âm PA c a HS.

4. Nh ng đóng góp c a lu n v n
ây là lu n v n đ u tiên đ t v n đ nghiên c u l i c a HS THCS, m t
đ it

ng có s l ng đông đ o không kém s l ng sinh viên đ i h c và cao

đ ng

Vi t Nam.
Lu n v n t p trung kh o sát tr c ti p l i phát âm PA ti ng Anh

t p, đ ng th i kh ng đ nh vai trò không th thay th đ

c c a GV trong các

bu i luy n ng âm t i l p.

5. B c c c a lu n v n
Ngoài ph n m đ u và ph n k t lu n, n i dung lu n v n đ
trong ba ch
Ch

c t p trung

ng:

ng 1: C s lỦ lu n

1.1.Gi i thi u h th ng âm v PA ti ng Anh
1.2.S hi n th c hoá h th ng PA ti ng Anh
1.3.

c đi m ng âm ti ng Vi t

1.4.Ch

ng trình ti ng Anh

tr

ng THCS