SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT TĨNH GIA 1

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

VẬN DỤNG KẾT HỢP CÁC PHƯƠNG PHÁP
THẢO LUẬN NHÓM, TỔ CHỨC TRÒ CHƠI VÀ SỬ DỤNG
SƠ ĐỒ ĐỂ DẠY MỤC 3 BÀI 2 GIÁO DỤC CÔNG DÂN 11

Người thực hiện: Nguyễn Thị Lan
Chức vụ: Giáo viên
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Giáo dục công dân

THANH HÓA NĂM 2014
1


A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LỜI MỞ ĐẦU

Chương trình môn Giáo dục công dân được xây dựng trên các môn học cơ
bản như: Triết học, Đạo đức học, Luật học, Kinh tế chính trị học, Chủ nghĩa xã
hội khoa học và các đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của
Nhà nước trong giai đoạn hiện nay. Môn GDCD còn tích hợp nhiều nội dung
giáo dục cần thiết cho các công dân trẻ tuổi như giáo dục quyền trẻ em, giáo dục
kỹ năng sống giáo dục văn hoá, giáo dục môi trường, giáo dục giới tính, sức
khoẻ sinh sản vị thành niên, giáo dục an toàn giao thông....giảng dạy môn
GDCD là quá trình khai thác tiềm năng và phát triển tâm lực học sinh, phát triển
tính tích cực hoạt động nhận thức và năng lực hoàn thiện của học sinh. Giúp các
em định hướng đúng đắn cho cuộc đời, sống có hoài bão,có mục đích. Nhưng
thực tế môn GDCD trong nhà trường hiện nay đang bị xem nhẹ, phụ huynh và

CNTT, đèn chiếu, bảng phụ, cách bố trí bàn ghế, chỗ ngồi cho HS...
- Thực trạng về mặt tích cực của các vấn đề có liên quan đến đề tài.
- Giáo viên được đào tạo và tập huấn thường xuyên về đổi mới phương
pháp dạy học.
- Xã hội hiện nay tạo điều kiện cho con người (GV và HS) có điều kiện tiếp
cận nhiều nguồn thông tin từ nhiều phương tiện khác nhau.
- HS đã tiếp cạn với phương pháp dạy học này từ những năm học cấp dưới
ở hầu hết các môn học nên khá quen thuộc với giờ học mà HS là chủ thể hoạt
động. Một số HS có kỹ năng thảo luận nhóm, lãnh đạo nhóm xuất sắc… đã hỗ
trợ giáo viên tổ chức giờ dạy thành công.
- Phương pháp thảo luận nhóm, tổ chức trò chơi, sử dụng sơ đồ phù hợp tâm
sinh lý lứa tuổi HS, khắc phục được sự nhàm chán của phương pháp dạy học
truyền thống. Vì vậy, gây hứng thú cho người học, kích thích học sinh tư duy
tích cực.
2. Khó khăn:
- Đây là phương pháp dạy học đòi hỏi nhiều công phu chuẩn bị nên GV và
HS không tránh khỏi lúng túng trong một số kỹ năng, nội dung kiến thức...
3


- Đòi hỏi giáo viên phải có nhiều kỹ năng khác ngoài kỹ năng sư phạm.
- Giáo viên khó khăn trong việc đánh giá cụ thể hiệu quả làm việc của từng
HS.
- Cơ sở vật chất có đổi mới nhưng chưa thực sự phù hợp với phương pháp
thảo luận nhóm: Số HS, không gian lớp học, trang thiết bị, đồ dùng dạy học, thời
gian tiết học...
- Năng lực HS không đồng đều nên đôi khi việc thảo luận nhóm là sự máy
móc không hiệu quả.
- Tài liệu tham khảo đặc thù phục vụ cho môn GDCD 11 không phong phú,
chưa phổ biến....

hội); tác động xã hội, văn hoá ( như gắn việc học với hoàn cảnh cụ thể, với bối
cảnh văn hoá và xã hội, thời đại); phải tạo ra các tác động tâm lý (sự hợp tác,
gắn kết, chia sẽ trách nhiệm và lợi ích).
II. Thực trạng của vấn đề:
Trong số PPDH đang được sử dụng, không PPDH được xem là tối ưu nên
việc vận dụng kết hợp các phương pháp: Thảo luận nhóm, tổ chức trò chơi và sử
dụng sơ đồ sẽ có nhiều ưu thế trong thực hiện các mục tiêu giáo dục mới hiện
nay và đặc biệt là dạy: “ Mục 3, Bài 2, GDCD 11”
Tuy nhiên, bên cạnh việc đề cao sự hợp tác, phối hợp trong học tập thì
những phương pháp này lại nhấn mạnh về thực chất, học tập là một hoạt động cá
nhân có tính tích cực cao, những kiến thức mà cá nhân thu nhận được không
phải chỉ là kết quả hoạt động riêng biệt của cá nhân người học mà là những điều
con người thu nhận được thông qua quá trình cọ xát, chia sẻ, hợp tác để tạo nên
động lực thôi thúc sự tìm tòi chân lý của mỗi cá nhân, thúc đẩy cá nhân hoạt
động để tự khẳng định mình.
Việc vận dụng các Phương pháp dạy học một mặt vừa chú trọng phát huy
tính tích cực cao, tính chủ thể của người học; mặt khác lại chú trọng sự phối
hợp, hợp tác cao giữa các chủ thể trong quá trình học tập.
II. Các biện pháp thực hiện:

5


1. Đánh giá giờ học sử dụng kết hợp các phương pháp: thảo luận nhóm,
tổ chức trò chơi và sử dụng sơ đồ:
- Ưu điểm: Tất cả các thành viên trong nhóm đều có cơ hội tham gia chia sẽ
ý kiến và kinh nghiệm của mình với cả nhóm. Trong quá trình quan sát các
nhóm làm việc giáo viên có thể thay đổi cấu trúc của nhóm để tạo cơ hội cho các
thành viên có dịp trao đổi nhiều người với nhau. Xây dựng ý thức làm việc theo
nhóm.

Bìa 1: Vẽ sẵn sơ đồ, không điền nội dung Học sinh thực hiện trò chơi
Bìa 2: Sơ đồ hoàn chỉnh nội dung dể so sánh.
Bìa cứng: 4 bìa nhỏ (dùng thảo luận nhóm). Bút dạ, keo dán,3 tập giấy cắt mẩu
(5x 8cm) để điền nội dung của cả 3 nhóm dùng làm trò chơi.
-

Sưu tầm, trình chiếu các hình ảnh về thị trường.
Bìa 1:

Các chức năng của thị trường.

Bìa 2:
Thực hiện
(Thừa nhận)

Thông tin

Điều tiết, kích
thích, hạn chế.

Bìa 2:

Các chức năng của thị trường.

Thực hiện
(Thừa nhận)
Hàng bán được
 SX phát triển
Hàng không bán
được

Thông tin.
Điều tiết, kích thích, hạn chế sản suất, tiêu dùng.
b. Cách làm cũ:
Để dạy mục 3, bài 2 có thể tiến hành theo hai cách:
Cách1: Mục 3a: Khái niệm thị trường: Sử dụng phương pháp thảo luận
nhóm,kết hợp với việc trình chiếu hình ảnh minh hoạ.
Mục 3b: Thảo luận lớp: Giáo viên đưa câu hỏi để cả lớp nghiên cứu trả lời.
Hạn chế của cách dạy này là; thời gian cho Mục a sẽ nhiều mà trọng tâm là Mục
b sẽ còn lại ít thời gian nên bài học sẽ hời hợt,không sâu.
Cách 2: Giáo viên sử dụng phương pháp đàm thoại, giảng giải để dạy cả hai
mục a và b.
Ở cách này kiến thức sẽ sâu hơn nhưng không khí lớp không sôi nổi, không gây
được hứng thú cho học sinhtrong học tập.
c. Cách làm mới: (vận dụng các phương pháp: Thảo luận nhóm, tổ chức trò
chơi và sử dụng sơ đồ).
Thực hiện cách làm này, bản thân tôi xác định;
Mục a: chỉ cần dành thời gian 10 phút và sử dụng phương pháp đàm thoại, giảng
giải để dạy.
Mục tiêu: Học sinh hiểu thị trường là nơi diễn ra các hoạt động trao đổi, mua
bán ( xác định giá, số lượng hàng hoá,dịch vụ) giữa các chủ thể kinh tế.

8


Mục b: mục trọng tâm nên tôi dành 25 phút, khi dạy sử dụng kết hợp hai phương
pháp; Thảo luận nhóm và trò chơi, bên cạnh đó sử dụng một số tư liêu là những
đoạn clip về thị trường để làm rõ chức năng của thị trường. Sau đó dùng sơ đồ
để củng cố kiến thức.
Thảo luận nhóm: 5 phút
Trò chơi: 3 phút

trường (25 phút). Có sử dụng thêm hình ảnh minh
hoạ.
Bước 1: Thảo luận nhóm: (5 phút)
Giáo viên tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm.
Chia lớp thành 3 nhóm bất kỳ; phân công chỗ ngồi,
thời gian phù hợp và giao câu hỏi.
Câu hỏi:

9


Nhóm 1: Nêu và làm rõ nội dung, chức năng thứ
nhất của thị trường?
Nhóm 2: Nêu và làm rõ nội dung, chức năng thứ
hai của thị trường?
Nhóm 3: Nêu và làm rõ nội dung, chức năng thứ ba
của thị trường?
Học sinh tiến hành thảo luận.
HS cử thi ký ghi ý kiến (ngắn, gọn) thảo luận vào
bìa nhỏ. Trong thời gian học sinh thảo luận,giáo
viên dạy bao quát lớp và có thể gợi ý cách làm.
Người dự giờ có thể ghi lại hoạt động của HS bằng
những phương tiện ghi âm, ghi hình…
Bước 2:

(thời gian 3 phút)

Giáo viên tổ chức cho học sinh trò chơi:
“ nhanh tay, nhanh mắt ”.
Yêu cầu: mỗi nhóm cử 3 người.

Nói rõ giá trị sử dụng và giá trị hàng hoá được thừa Hàng không bán chạy
nhận như thế nào thông qua chức năng thị trường.

 SX thua lỗ, phá sản.

(Hàng hoá bán chạy: Tức là người tiêu dùng chấp *) Thông tin:
nhận giá trị sử dụng của hàng hoá. Cũng có nghĩa Cung cấp quy mô cunggiá trị hàng hoá sẽ được thực hiện bán hàng: Thu cầu.
tiền).

Giá cả, chất lượng, cơ

Các thông tin mà thị trường cung cấp nhằm mục cấu, chủng loại…
đích gì?

Điều kiện mua bán.

(Giúp người bán đưa ra quyết định kịp thời để thu *) Điều tiết, kích thích,
lợi nhuận. Người mua điều chỉnh để mua có lợi hạn chế sản xuất, tiêu
nhất).

dùng.

( Cho HS xem băng hình về điều tiết giá xăng dầu, Với sản xuất:
giá nhà đất .. )

Giá cao: Sản xuất mở

Hãy làm rõ: Thị trường điều tiết, kích thích sản rộng
xuất như thế nào?



Điều tiết, kích thích, hạn chế SX và tiêu dùng

+) Câu hỏi 1: a. Thị trường là gì? Em hãy nêu một số ví
dụ về sự phát triển của sản xuất hàng hoá và thị trường ở địa phương mình?
Thị trường là lĩnh vực trao đổi, mua bán mà ở đó các chủ thể kinh tế tác động
qua lại lẫn nhau để xác định giá cả và số lượng hàng hoá, dịch vụ.
Tuỳ theo từng địa phương, HS lấy ví dụ cụ thể.
Câu hỏi 2:
b. Chọn phương án Đúng, Sai để điền vào ô trống:
Phương án lựa chọn

Đúng Sai

1. Chức năng giao dịch
2. Chức năng thực hiện hay thừa nhận giá trị sử dụng và giá trị của hàng hoá.
3. Chức năng thông tin.

12


4. Chức năng điều tiết, kích thích hoặc hạn chế sản xuất và tiêu dùng.

4. Những lưu ý của đề tài:
+) Để thực hiện tốt bài dạy giáo viên cần:
+) Chuẩn bị đồ dùng dạy học đầy đủ, chính xác, khoa học, thẩm mỹ.
+) Đảm bảo về mặt thời gian trước khi thực hiện các bước.
+) Bao quát giờ học, nhắc nhở học sinh khi hoạt động phải giữa trật tự lớp học.
+) Người dự giờ cần chuẩn bị các phương tiện; máy ảnh, máy quay phim, máy
ghi âm theo dõi các hoạt động của học sinh.

những thành viên khác.
* Số liệu thống kê
a) Nhóm lớp GV thường xuyên áp dụng những phương pháp này :
LỚP

11A8
11A9
11A10
11A11
11A12

SỐ HS

44
45
43
40
45

GIỎI

15
14
8
9
19

KHÁ

34.0%


b) Nhóm lớp giáo viên không thường xuyên áp dụng phương pháp này.
LỚP

11A1
11A2
11A6
11A7

SỐ HS

42
41
46
45

GIỎI

2
5
3
4

5.0%
12.0%
7.0%
9.0%

KHÁ



43
44
46

GIỎI

1
2
0

2.0%
5.0%
0.0%

KHÁ

25
26
35

TRUNG BÌNH

58.0%
59.0%
76.0%

17
16
11

3. Cn cú nhng chuyờn , hi tho v phng phỏp dy hc mụn Giỏo dc
cụng dõn trong nh trng tỡm ra phng phỏp ging dy ti u nht
4. Vi giỏo viờn c phõn cụng ging dy cn phi cú trỏch nhim, lũng yờu
ngh, luụn tỡm tũi hc hi trau di chuyờn mụn nghip v to hng thỳ cho
mụn hc
Tôi hy vọng với những gì đã trình bày ở trên sẽ là những kinh nghiệm
tham khảo hữu ích, góp phần hỗ trợ cho các thầy cô dạy môn Giáo dục công dân
11 trong việc năng cao hiệu quả bài giảng của mình. V rất mong nhận đợc
những ý kiến đóng góp của quý thầy cô giáo để phơng pháp thảo luận theo nhóm
sẽ phát huy tối đa hiệu quả trong việc giảng dạy môn Giáo dục công dân 11.
15


XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 19 tháng 5 năm

2014
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.

Nguyễn Thị Lan

16