Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỐNG NAI
TRƯỜNG THPT KIỆM TÂN
----------

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY KẾT HỢP VỚI
PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM NHẰM
PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH
TRONG DẠY HỌC GIÁO DỤC PHÁP LUẬT Ở
MÔN GDCD

Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Quản lý giáo dục □
- Phương pháp dạy học bộ môn GDCD □
- Lĩnh vực khác □
Có đính kèm: Các sản phẩm không thể hiện trong bản in SKKN
Mô hình □ Phần mềm □ Phim ảnh □ Hiện vật khác □

Năm học: 2014- 2015

Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

1



phương pháp thảo luận nhóm………………………………………. Trang 17-20
2.1. Công tác chuẩn bị: ……………………………………………….Trang 17
2.2. Tiến trình bài mới: …………………………………………….....Trang 17-20

Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

2


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

PHẦN 3: TIẾN TRÌNH MỘT TIẾT DẠY GIÁO DỤC PHÁP LUẬT TRONG
MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN VỚI KỸ THUẬT SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY
KẾT HỢP VỚI PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM
Bài 2: THỰC HIỆN PHÁP LUẬT ( Tiết 1)
1. Mục tiêu bài học………………………………………………………Trang 21
2. Nội dung………………………………………………………………Trang 21
3. Phương pháp và kỹ thuật dạy học ……………………………………Trang 21
4. Tài liệu và phương tiện ………………………………………………Trang 21
5. Hoạt động dạy học……………………………………………………Trang 22-26
IV. HIỆU QUẢ CỦA ĐỀ TÀI ……………………………………….Trang 27-28
V. ĐỀ XUẤT, KHUYẾN NGHỊ KHẢ NĂNG ÁP DỤNG……….. Trang 29-31
VI. TÀI LIỆU THAM KHẢO………………………………………..Trang 32

Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

3


Bước vào giai đoạn mới của cách mạng, giai đoạn đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp
hoá, hiện đại hoá đất nước và để đáp ứng nhu cầu hội nhập quốc tế, đòi hỏi sự nghiệp
giáo dục Việt Nam cũng ngày càng phát triển. Để phát triển giáo dục trước hết phải nâng
cao chất lượng giáo dục, trong đó đổi mới phương pháp dạy và phương pháp học là một
trong những con đường quan trọng và công cụ thiết yếu. Bên cạnh các phương pháp dạy
học truyền thống được sử dụng ở các nhà trường trung học cơ sở (THCS) và trung học
phổ thông (THPT), có nhiều trường đã và đang kết hợp sử dụng các phương pháp dạy
học tích cực.
Phương pháp dạy học theo quan điểm phát triển năng lực không chỉ chú ý tích cực
hóa học sinh về hoạt động trí tuệ mà còn chú ý năng lực giải quyết vấn đề gắn với những
tình huống của cuộc sống và nghề nghiệp, đồng thời gắn hoạt động trí tuệ với hoạt động
Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

4


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

thực hành, thực tiễn. Tăng cường việc học tập trong nhóm, đổi mới quan hệ giáo viênhọc sinh theo hướng cộng tác có ý nghĩa quan trọng nhằm phát triển năng lực xã hội. Bên
cạnh việc học tập những tri thức và kỹ năng riêng lẻ của môn học chuyên môn cần bổ
sung các chủ đề học tập phức hợp nhằm phát triển năng lực giải quyết vấn đề phức hợp.
Những định hướng chung, tổng quát về đổi mới phương pháp dạy học các môn học
thuộc chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực là:
- Phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động của người học, hình thành và phát
triển năng lực tự học (sử dụng sách giáo khoa, nghe, ghi chép, tìm kiếm thông tin từ nhiều
kênh khác nhau,…), trên cơ sở đó trau dồi các phẩm chất linh hoạt, độc lập, sáng tạo của
tư duy.
- Có thể lựa chọn một cách linh hoạt các phương pháp chung và phương pháp, kĩ

5


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

hợp với sử dụng kĩ thật dạy học sơ đồ tư duy sẽ góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả
mỗi bài học nói chung và bài học giáo dục pháp luật trong môn Giáo dục công dân nói
riêng. Hơn nữa trong giai đoạn hiện nay, xu hướng dạy học hiện đại kết hợp với những
thành tựu công nghệ thông tin đã và đang diễn ra một cách khá phổ biến ở nhiều ngành
học, cấp học. Công nghệ thông tin với tư cách là một phương tiện hỗ trợ cho việc dạy học
đang chứng tỏ những ưu thế và hiệu quả trong quá trình dạy học.
Chính vì vậy tôi đã chọn triển khai nghiên cứu đề tài “ Sử dụng sơ đồ tư duy kết
hợp với phương pháp thảo luận nhóm nhằm phát huy tính tích cực của học sinh
trong dạy học giáo dục pháo luật ở môn Giáo dục công dân”.

Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

6


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
1. Cơ sở lí luận
Trong hoạt động dạy học có hai chủ thể thầy và trò. Mối quan hệ giữa thầy và
trò là quan hệ của thầy- người tổ chức, điều khiển quá trình nhận thức và trò- nhằm

học sinh đã quen với việc chỉ cần ghi chép các nội dung mà thầy, cô truyền đạt, khi
về nhà chỉ cần học thuộc lòng bài cũ, không cần hiểu sâu hay áp dụng vào thực tế,
Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

7


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

tất cả những điều đó đã ăn mòn trong cách học của các em bấy lâu nay, do vậy,
việc vận dụng phương pháp sơ dồ tư duy lại càng trở nên gian nan đối với giáo
viên.
Từ những vấn đề lý luận nêu trên, có thể khẳng định kết hợp phương pháp thảo
luận nhóm với kĩ thuật dạy học sơ đồ tư duy là một công cụ hữu ích trong giảng dạy
và học tập. Bằng phương pháp này, giáo viên và học sinh có thể trình bày ý tưởng
và nội dung bài học một cách rõ ràng, sáng tạo, thông tin được tóm tắt cô đọng, đưa
ra được nhiều ý tưởng mới… Trong đó, giáo viên đóng vai trò hướng dẫn, tổ chức,
nhận xét, bổ sung và đánh giá trong tiết học; học sinh không phải ghi chép nhiều,
thời gian của tiết học được dùng để thảo luận nghiên cứu và báo cáo; đồng thời học
sinh được rèn luyện nhiều kỹ năng như làm việc nhóm, hợp tác và tự tin trước tập
thể, qua đó giúp học sinh vượt qua rào cản tự ti và dám thể hiện chính bản thân mình
trước thầy, cô và các bạn trong lớp…
2. Cơ sở thực tiễn
Hiện nay những biểu hiện về suy thoái đạo đức cũng như tình trạng vi phạm
pháp luật của học sinh, sinh viên đã gióng lên hồi chuông báo động cho gia đình,
nhà trường và xã hội. Điều đáng nói là ý thức đạo đức, pháp luật của học sinh ở
những cấp học càng cao càng có chiều hướng đi xuống. Theo kết quả khảo sát của
Viện Nghiên cứu và phát triển của giáo dục Việt nam, tỉ lệ học sinh đi muộn: Tiểu

trong mỗi bài học.
Hiện nay trong thực tế, còn nhiều học sinh, sinh viên học tập một cách thụ động,
đơn thuần là chỉ nhớ kiến thức một cách máy móc mà không rèn luyện kỹ năng tư
duy hay thuyết trình. Với cách học truyền thống đã khiến tư duy của nhiều học sinh
đi vào lối mòn, học sinh chỉ ghi chép thông tin bằng các ký tự, đường thẳng… với
cách ghi chép này chúng ta không kích thích được sự phát triển của trí não, điều đó
làm cho một số học sinh tuy học tập rất chăm chỉ nhưng sự tiếp thu vẫn hạn chế. Học
sinh học bài nào biết bài đó, cô lập nội dung của các môn mà chưa nhận thấy sự liên
hệ của kiến thức vì thế chưa phát triển được tư duy logic và tư duy hệ thống, việc
vận dụng kiến thức vào các bài học tiếp theo và ứng dụng trong thực tiễn còn rất hạn
chế. Học sinh không nắm bắt được kiến thức trọng tâm, mối liên kết của chúng, bài
học trở nên đơn điệu, khó nhớ kiến thức, không kích thích được tính sáng tạo của cá
nhân và tập thể.
Chính vì vậy , để hình thành và phát triển nhân cách người công dân cho thế hệ
trẻ, để thực hiện được mục tiêu môn Giáo dục công dân nói chung và giáo dục pháp
luật nói riêng không thể bằng cách lý thuyết suông của giáo viên mà phải thông qua
các hoạt động và tương tác của chính học sinh. Nói cách khác quá trình dạy học
pháp luật cho học sinh THPT phải là quá trình tổ chức cho học sinh hoạt động và
tương tác với thầy, với bạn; để thông qua đó các em có thể phát hiện và chiếm lĩnh
nội dung bài học và từ việc nhận thức được nội dung bài học giáo dục pháp luật các
em có thể đem kiến thức đó vào vận dụng trong cuộc sống. Các hoạt động này phải
do giáo viên thiết kế, dựa trên mục tiêu, nội dung của bài học; dựa trên trình độ của
học sinh; dựa trên điều kiện hoàn cảnh thực tiễn của lớp học, nhà trường, địa
phương. Học sinh sẽ hứng thú, thông hiểu, ghi nhớ và thực hiện những gì các em
đã lĩnh hội được thông qua hoạt động chủ động nỗ lực của chính mình.

Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

9


màu sắc, hình ảnh nhằm tìm tòi đào sâu, mở rộng một ý tưởng, tóm tắt những ý
chính của một nội dung, hệ thống hoá một chủ đề. Nó là một công cụ tổ chức tư
duy được tác giả Tony Buzan (Anh) nghiên cứu kỹ lưỡng và phổ biến rộng khắp
thế giới.Tony Buzan sinh năm 1942, chuyên gia hàng đầu thế giới về nghiên cứu
hoạt động của bộ não và là cha đẻ của Mind Map.
Phương pháp tư duy của ông được dạy và sử dụng ở khoảng 500 tập đoàn,
công ty hàng đầu thế giới; hơn 250 triệu người sử dụng phương pháp Mind Map
của Tony Buzan; khoảng hơn 3 tỷ người đã từng xem và nghe chương trình của
ông (ông đã từng sang Việt Nam năm 2007 để nói chuyện về lĩnh vực nghiên cứu
của mình).
1.2. Nguyên lý và ứng dụng sơ đồ tư duy trong dạy học
Ở vị trí trung tâm sơ đồ là một hình ảnh hay một từ khóa thể hiện một ý tưởng
hay khái niệm chủ đạo. Ý trung tâm sẽ được nối với các hình ảnh hay từ khóa cấp 1
bằng các nhánh chính, từ các nhánh chính lại có sự phân nhánh đến các từ khóa cấp
Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

11


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

2 để nghiên cứu sâu hơn. Cứ thế, sự phân nhánh cứ tiếp tục và các khái niệm hay
hình ảnh luôn được nối kết với nhau. Chính sự liên kết này sẽ tạo ra một “bức tranh
tổng thể” mô tả về ý trung tâm một cách đầy đủ và rõ ràng.
Những yếu tố đã làm cho sơ đồ tư duy có tính hiệu quả cao:
- Sơ đồ tư duy đã thể hiện ra bên ngoài cách thức mà não bộ chúng ta hoạt
động. Đó là liên kết, liên kết và liên kết. Mọi thông tin tồn tại trong não bộ của con
người đều cần có các mối nối, liên kết để có thể được tìm thấy và sử dụng. Khi có

Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

12


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

Sơ đồ tư duy thực chất là một sơ đồ mở không theo một khuôn mẫu hay tỷ lệ
nhất định mà là cách hệ thống kiến thức tạo ra một tiết học sinh động, đầy màu sắc
và thực sự hiệu quả.

Học sinh thường xuyên tự lập sơ đồ tư duy sẽ phát triển khả năng thẩm mỹ do
việc thiết kế nó phải nắm được bố cục màu sắc, các đường nét, các nhánh sao cho
đẹp, sắp xếp các ý tưởng khoa học, súc tích… Và đó chính là để học sinh “Học
cách học”: Học sinh được học để tích lũy kiến thức, nhưng từ trước đến nay học
sinh chưa biết cách học cách để lĩnh hội những kiến thức bộ môn một cách hiệu
quả.
1.3.2. Giáo viên trở thành người hướng dẫn, hỗ trợ
Trước đây, giáo viên vẫn thường sử dụng sơ đồ để hệ thống kiến thức cho học sinh
nhưng học sinh vẫn là người tiếp thu một cách thụ động. Với việc giảng dạy bằng sơ
đồ tư duy sẽ giúp cho cho học sinh tự phát huy khả năng sáng tạo của mình bằng
cách tự vẽ, tự phân bố và thể hiện nội dung bài học qua sơ đồ sau đó cùng các bạn
khác trong nhóm, trong lớp bổ sung những phần còn thiếu. Kết thúc bài giảng, thay vì
phải ghi chép theo cách truyền thống, học sinh có thể tự “vẽ” bài học theo cách hiểu
của mình với nhiều màu sắc và hình ảnh khác nhau. Đến tiết học sau, chỉ cần nhìn vào
Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

13

www.inspiration.com
- Phần mềm Visual Mind: sản phẩm thương mại của công ty Mind
Technologies. Phần mềm dễ sử dụng và linh hoạt trong sắp xếp các nút chứa từ
khóa. Có thể dùng thử 30 ngày. Trang chủ tại www.visual-mind.com
- Phần mềm FreeMind: sản phẩm hoàn toàn miễn phí, được lập trình trên
Java. Các icon chưa được phong phú, tuy nhiên chương trình có đầy đủ chức năng
để thực hiện mind mapping. Trang chủ tại:
http://freemind.sourceforge.net/wiki/index.php/Main_Page
2. Khái quát về phương pháp thảo luận nhóm
Thảo luận nhóm là phương pháp ( hay hình thức xã hội của dạy học) trong đó
học sinh của một lớp học được chia thành các nhóm nhỏ, trong khoảng thời gian
giới hạn, mỗi nhóm tự lực hoàn thành các nhiệm vụ học tập trên cơ sở phân công
và hợp tác làm việc. Kết quả làm việc của nhóm sau đó được trình bày và đánh giá
trước tập thể lớp. Phương pháp thảo luận nhóm tạo cơ hội cho học sinh có thể chia
Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

14


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

sẻ kiến thức, kinh nghiệm, ý kiến để giải quyết các vấn đề có liên quan đến nội
dung bài học; tạo cơ hội cho học sinh được giao lưu, học hỏi lẫn nhau; cùng nhau
hợp tác giải quyết những nhiệm vụ chung.
2.1. Quy trình thực hiện
Thảo luận nhóm có thể tiến hành theo các bước sau:
- Giáo viên giới thiệu chủ đề thảo luận
- Chia nhóm, giao nhiệm vụ cho mỗi nhóm, qui định thời gian và phân công vị



Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

vào các hoạt động tích cực của học sinh, giảm việc ghi chép trên lớp. Do đó, giúp
học sinh bớt căng thẳng, mệt mỏi. Sự kết hợp này cũng sẽ khắc phục được một số
hạn chế của phương pháp thảo luận nhóm.
- Làm cho mỗi bài học giáo dục pháp luật không còn khô khan, cứng nhắc mà
nó trở nên sinh động, hấp dẫn từ chính các ý tưởng thiết kế sơ đồ tư duy của học
sinh và các ví dụ minh họa từ thực tiễn mà các em đưa vào. Chính vì vậy mà mỗi
bài học giáo dục pháp luật được học sinh tiếp thu một cách tự nhiên và chính các
em thấy nó thực sự cần thiết trong cuộc sống của mình và những người xung
quanh.

Phần 2:
DẠY HỌC THEO KỸ THUẬT SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY KẾT HỢP VỚI
PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM
1. Hướng dẫn học sinh làm sơ đồ tư duy
1.1. Lợi ích của việc học tập với sơ đồ tư duy
Trước khi áp dụng kỹ thuật sơ đồ tư duy giáo viên nên cho học sinh thấy hiệu
quả của việc sử dụng sơ đồ tư duy khi ghi bài, học bài và hướng dẫn học sinh cách
vẽ sơ đồ tư duy gồm nội dung cả bài học trên một trang giấy rất dễ học, dễ thực
hiện và học sinh sẽ rất thích thú với mỗi tác phẩm sơ đồ tư duy của mình.
Sơ đồ tư duy là một công cụ tổ chức tư duy. Đây là phương pháp dễ nhất để
chuyển tải thông tin vào bộ não của học sinh rồi đưa thông tin ra ngoài bộ não. Nó
Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

16

phi tuyến tính. Có rất nhiều thời gian để chỉnh sửa thông tin sau này nhưng ở bước
đầu tiên, việc đưa mọi khả năng vào bản đồ là rất quan trọng. Đôi khi một trong
những khả năng tưởng như là không thể ấy lại trở thành ý tưởng chủ chốt đưa học
sinh đến kiến thức đó.
Hầu hết học sinh đều thấy tiện dụng khi lật ngang trang giấy và vẽ sơ đồ tư duy
của các em theo chiều ngang. Đặt ý tưởng hoặc chủ đề chính vào chính giữa trang
giấy, ta sẽ có có không gian tối đa cho những ý khác tỏa ra từ trung tâm.
Một số sơ đồ tư duy hữu dụng nhất thường được học sinh bổ sung hoàn chỉnh
trong một khoảng thời gian dài tiếp tục sau này trong quá trình học tập của các em.
Sau lần vẽ ban đầu, học sinh có thể muốn làm nổi bật vài thứ, thêm thông tin hoặc
thêm vài câu hỏi. Vì vậy, để trống nhiều chỗ trên bản đồ là một ý hay để sau đó học
sinh có thể thêm vào những ý tưởng mới.
Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

17


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

1.2. Hướng dẫn học sinh làm một sơ đồ tư duy:
Đây là những thành phần cấu tạo nên một bản đồ tư duy, mặc dù chúng có thể
được chỉnh sửa tự do theo ý muốn cá nhân.
- Bắt đầu ở trung tâm với một bức ảnh của chủ đề, sử dụng ít nhất 3 màu.
- Sử dụng hình ảnh, ký hiệu, mật mã, mũi tên trong bản đồ tư duy của bạn.
- Chọn những từ khoá và viết chúng ra bằng chữ viết hoa.
- Mỗi từ/hình ảnh phải đứng một mình và trên một dòng riêng.
- Những đường thẳng cần phải được kết nối, bắt đầu từ bức ảnh trung tâm.
- Những đường nối từ trung tâm dày hơn, có hệ thống và bắt đầu ốm dần khi

Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

- Giáo viên nên thường xuyên cho học sinh sử dụng sơ đồ tư duy khi làm việc
nhóm và làm việc cá nhân để hệ thống kiến thức đã học trong môn học. Sơ đồ tư
duy cũng giúp học sinh và giáo viên tiết kiệm thời gian làm việc ở nhà và trên lớp
rất nhiều với các phần mềm sơ đồ tư duy trên máy tính.
2. Tiến trình một tiết dạy theo kỹ thuật sử dụng sơ đồ tư duy kết hợp với
phương pháp thảo luận nhóm
2.1. Công tác chuẩn bị:
Đối với giáo viên: soạn bài và thiết kế bài học theo sơ đồ tư duy. Dựa vào nội
dung bài mới để đưa ra hệ thống câu hỏi. Phần câu hỏi này có thể được ghi chép
sẵn trên bảng phụ hoặc viết lên bảng. Chuẩn bị một số đồ dùng dạy học như tranh
ảnh, sơ đồ, ảnh động, máy chiếu… với nội dung tương ứng để minh họa cho kiến
thức được thể hiện trên sơ đồ tư duy. Giáo viên có thể chuẩn bị danh sách học sinh
và đối tượng học sinh nào giáo viên muốn đánh giá trong buổi học hôm đó.
Đối với học sinh: Toàn bộ học sinh đã được hướng dẫn thiết kế sơ đồ tư duy sẽ
chuẩn bị bài mới ở nhà bằng cách đọc trước toàn bộ nội dung bài học và thiết kế sơ
đồ của bài học theo ý tưởng của mình.. Bên cạnh đó học sinh có thể chuẩn bị thêm
một số hình ảnh có liên quan tới bài học, giải thích các hình vẽ và sơ đồ có trong
nội dung bài mới, cũng như các ví dụ thực tế liên quan đến nộ dung bài học. Lớp
học phải có phấn màu, giấy khổ lớn, bút màu và nơi treo tranh, bảng phụ.
2.2. Tiến trình bài mới:
Hoạt động 1: Giáo viên kiểm tra công tác chuẩn bị ở nhà của học sinh
Giáo viên dành khoảng 5 phút để kiểm tra việc chuẩn bị sơ đồ tư duy ở nhà của
học sinh. Khoảng thời gian này tương ứng với việc kiểm tra bài cũ theo cách dạy
truyền thống. Giáo viên chọn ra những bài làm đạt chất lượng tốt về hình thức, có
tính sáng tạo cao và một số bài làm sơ sài, có tính chống đối. Sau đó phân tích
những điểm được và chưa được của công việc chuẩn bị bài của học sinh, khuyến

nhà để so sánh, đối chiếu với sơ đồ tư duy của nhóm mình, kiểm tra lại các mục và
nội dung chính, bổ sung các thông tin còn thiếu trong bài của mình, trả lời các câu
hỏi trong sách giáo khoa.
Hoạt động 3: Đại diện các nhóm báo cáo, thuyết trình về sơ đồ tư duy của
nhóm mình
Mỗi nhóm cử 1 học sinh đại diên nhóm mình mang sơ đồ tư duy lên treo trước
lớp và thuyết trình về sơ đồ tư duy mà nhóm mình đã thiết lập.( Giáo viên có thể
yêu cầu bất kì một học sinh nào trong nhóm lên thuyết trình sơ đồ tư duy của nhóm
mình để tránh hiện tượng ỷ lại trong học sinh).
Học sinh nhận xét, bổ sung sơ đồ tư duy của các nhóm
Đối với những bài học có nội dung dài gồm nhiều phần khác nhau giáo viên có
thể tổ chức cho học sinh thiết kế sơ đồ tư duy của bài học lên bảng bằng cách:
- Sau khi kết thúc thảo luận nhóm, giáo viên yêu cầu các nhóm cử đại diện lên
bảng thiết kế các mục của bài học, ví dụ nhóm thứ nhất thiết kế phần 1, nhóm thứ hai
sẽ thiết kế phần 2… như vậy học sinh đã thảo luận toàn bộ nội dung của cả bài học,
nhưng khi thiết kế sơ đồ tư duy trên bảng thì mỗi nhóm chỉ vẽ một mục. Các nhóm
sẽ không biết trước nhóm mình sẽ thiết kế mục nào nên bắt buộc học sinh phải thảo
luận kỹ lưỡng nội dung của cả bài, không có hiện tượng bỏ qua kiến thức. Nếu giáo
viên giao nhiệm vụ trước cho học sinh, học sinh sẽ tập trung vào mục mình sẽ làm
mà bỏ qua các mục khác, dẫn tới có nội dung được nghiên cứu sâu, nhưng có những
mục học sinh không hiểu.
- Từ phần trung tâm mà giáo viên đã chuẩn bị sẵn trên bảng, học sinh là đại
diện của mỗi nhóm phải hội ý với nhau và thống nhất cách sẽ thiết kế và sử dụng
màu sắc cho sơ đồ bài học mới. Học sinh có thể dùng đường cong, vòng tròn, hình
chữ nhật hay các hình vẽ khác để thiết kế nội dung của nhóm mình, việc này không
cần phải quy định bởi mỗi học sinh sẽ có một ý tưởng mới. Các học sinh đã lên
thiết kế ở tiết này sẽ không lên ở tiết sau, điều này sẽ giúp học sinh luôn ở tư thế
chuẩn bị để làm việc.
Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt


mặt kiến thức, góp ý thêm về đường nét vẽ, màu sắc và hình thức (nếu cần).
Sử dụng sơ đồ tư duy sẽ dễ dàng hơn trong việc phát triển ý tưởng, tìm tòi xây
dựng kiến thức mới. Nhờ sự liên kết các nét vẽ cùng với màu sắc thích hợp và cách
diễn đạt riêng của mỗi người, sơ đồ tư duy giúp bộ não liên tưởng, liên kết các kiến
thức đã học trong sách vở và những hiểu biết của học sinh trong cuộc sống… để
phát triển, mở rộng ý tưởng. Sau khi học sinh tự thiết lập sơ đồ tư duy kết hợp việc
thảo luận nhóm dưới sự gợi ý, dẫn dắt của giáo viên dẫn đến kiến thức của bài học
một cách nhẹ nhàng, tự nhiên.

Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

21


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

Phần 3
TIẾN TRÌNH MỘT TIẾT DẠY GIÁO DỤC PHÁP LUẬT TRONG MÔN
GIÁO DỤC CÔNG DÂN VỚI KỸ THUẬT SỬ DỤNG SƠ ĐỒ TƯ DUY KẾT
HỢP VỚI PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN NHÓM
Bài 2: THỰC HIỆN PHÁP LUẬT ( Tiết 1)
1. Mục tiêu bài học
Học xong bài này học sinh cần đạt được:
1.1. Về kiến thức
Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

22


Hoạt động 1: Giáo viên kiểm tra công tác chuẩn bị ở nhà của học sinh
- Giáo viên kiểm tra và nhận xét việc chuẩn bị bài ở nhà của học sinh.

Người thực hiện: Hoàng Thị Minh Hoạt

23


Sáng kiến kinh nghiệm

Trường THPT Kiệm Tân

Hình 1: Một bài chuẩn bị ở nhà của học sinh
Hoạt động 2: Thảo luận nhóm lập sơ đồ tư duy về khái niệm và các hình
thức thực hiện pháp luật
- Giáo viên giới thiệu bài mới: Giáo viên gợi ý để học sinh nêu một vài ví dụ,
hiện tượng vi phạm pháp luật mà các em thường quan sát thấy hoặc biết được qua
các phương tiện thông tin đại chúng như: thông tin về vi phạm Luật Giao thông,
các tội phạm về ma túy, cướp giật tài sản…và yêu cầu học sinh phân tích tác hại và
hậu quả của các vi phạm đó ( xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của người
khác, gây mất trật tự an toàn xã hội,…). Giáo viên nhận xét: Pháp luật với ý nghĩa
là phương tiện quản lí của Nhà nước và là phương tiện để bảo vệ quyền và lợi ích
hợp pháp của công dân chỉ phát huy tác dụng khi dược mọi người dân, tổ chức, cơ
quan nhà nước thực hiện nghiêm chỉnh; nếu cá nhân, tổ chức nào vi phạm pháp luật
thì phải bị xử lí nghiêm. Nội dung bài học này sẽ giúp các em hiểu thế nào là thực
hiện pháp luật và xử lí vi phạm pháp luật.
Giáo viên:
- Chia lớp thành 4 nhóm
- Yêu cầu mỗi nhóm lập sơ đồ tư duy về khái niệm, các hình thức thực hiện
pháp luật và lấy ví dụ mỗi hình thức.