đại học quốc gia hà nội
khoa luật

nguyễn hồng nam

Thẩm quyền của tòa án việt nam giảI quyết
các vụ việc dân sự có yếu tố n-ớc ngoài

luận án tiến sĩ luật học

Hà nội - 2016

1


đại học quốc gia hà nội
khoa luật

nguyễn hồng nam

Thẩm quyền của tòa án việt nam giảI quyết
các vụ việc dân sự có yếu tố n-ớc ngoài
Chuyên ngành : Luật quốc tế
Mã số

: 62 38 01 08

luận án tiến sĩ luật học

Ng-ời h-ớng dẫn khoa học: PGS.TS Nguyễn Bá Diến


n

1.3.

N

C NGOI

c

7

c ngoi

14

ỏnh giỏ tỡnh hỡnh nghiờn c u liờn quan n lu n ỏn

Ch-ơng 2: NH

NG V N

L LU N V TH M QUY N C A TếA

N VI T NAM GI I QUY T CC V
Y UT

N

19

45

nh th m quy n c a tũa ỏn Vi t Nam gi i quy t cỏc v vi c dõn s
cú y u t n

c ngoi

Ch-ơng 3: PHP LU

T VI T NAM V TH M QUY N C A TếA N

GI I QUY T CC V

VI C DN S

Cể Y U T

N

62

C

NGOI V TH C TI N P D NG

3.1. S hỡnh thnh, phỏt tri n c a phỏp lu t v th m quy n c a Tũa ỏn
Vi t Nam gi i quy t cỏc v vi c dõn s cú y u t n

62


C NGOÀI

4.1. Yêu c u ti p t c hoàn thi n pháp lu t v th m quy n c a Tòa án Vi t
Nam gi i quy t các v vi c dân s có y u t n
4.2. Ph

ng h

c ngoài

ng hoàn thi n pháp lu t v th m quy n c a Tòa án Vi t

Nam gi i quy t các v vi c dân s có y u t n

113

c ngoài

4.3. Gi i pháp hoàn thi n pháp lu t v th m quy n gi i quy t các v vi c
dân s có y u t n

109

120

c ngoài c a Tòa án Vi t Nam

K T LU N

149


đ n n m 2020 và Ngh quy t s 49-NQ/TW ngày 02/06/2005 v chi n l

ng

c c i cách

t pháp đ n n m 2020, trong đó xác đ nh yêu c u ti p t c hoàn thi n v t t ng dân
s , t o đi u ki n thu n l i cho ng

i dân ti p c n công lỦ... là khâu quan tr ng, đ t

phá c a ho t đ ng xét x đã ti p t c đ t ra nh ng nhi m v , yêu c u m i cho h
th ng Tòa án nhân dân (TAND) nói riêng và h th ng chính tr c a Vi t Nam nói
chung là ph i hoàn thi n h th ng pháp lu t, đ c bi t là pháp lu t t t ng dân s ,
trong đó có th m quy n c a Tòa án Vi t Nam gi i quy t các v vi c dân s có YTNN.
B lu t T t ng dân s (BLTTDS) n m 2004 (đ

c s a đ i, b sung n m

2011) quy đ nh v th m quy n c a Tòa án Vi t Nam gi i quy t các v vi c dân s
có y u t n

c ngoài (YTNN) t i Ch

ng XXXV (t

i u 410 đ n

quy đ nh này đã góp ph n trong vi c b o v l i ích c a Nhà n


XXXV BLTTDS. H i đ ng Th m phán TANDTC đã ban hành m t s Ngh quy t

5


h

ng d n m t s quy đ nh c a BLTTDS, nh ng ch a có ngh quy t h

ng d n v

th m quy n c a Tòa án Vi t Nam gi i quy t các v vi c dân s có YTNN.

ây là

khó kh n c a Tòa án các c p khi gi i quy t các v vi c dân s có YTNN.
V t

ng tr t pháp thì Nhà n

t pháp (H TTTP), th a thu n t

c ta c ng đã kỦ k t 19 hi p đ nh t

ng tr

ng tr t pháp và 01 Ngh đ nh th b sung

H TTTP v i các qu c gia, vùng lãnh th , trong đó m t s hi p đ nh c ng có đ c p

(1) Góp ph n nh t đ nh nâng cao tri th c lỦ lu n chuyên sâu v th m quy n
c a Tòa án gi i quy t các v vi c dân s trong TPQT Vi t Nam;

6


(2) Làm sáng t nh ng thành t u, s ti n b , hi n đ i c ng nh nêu ra
nh ng b t c p c a nh ng quy đ nh pháp lu t hi n hành v th m quy n c a Tòa án
Vi t Nam gi i quy t các v vi c dân s có YTNN;
(3) Góp ph n vào vi c ti p t c hoàn thi n pháp lu t v th m quy n c a
Tòa án Vi t Nam gi i quy t các v vi c dân s có YTNN trong h th ng TPQT c a
Vi t Nam.
đ tđ

c m c tiêu nêu trên, lu n án có các nhi m v sau:

(1) Nghiên c u toàn di n các v n đ lỦ lu n và quy đ nh pháp lu t Vi t
Nam hi n hành v th m quy n c a Tòa án Vi t Nam gi i quy t các v vi c dân s
có YTNN trong m i liên h so sánh v i pháp lu t m t s n

c trên th gi i.

(2) ánh giá th c tr ng pháp lu t và đ a ra các gi i pháp c th nh m hoàn
thi n pháp lu t v th m quy n c a Tòa án Vi t Nam gi i quy t các v vi c dân s
có YTNN phù h p v i m c đích, yêu c u đ t ra c a chi n l

c c i cách t pháp và h i

nh p qu c t .
Lu n án ti n s Lu t h c v i đ tài "Th m quy n c a Tòa án Vi t Nam gi i

- Ph

ng pháp nghiên c u c a lu n án
ng pháp nghiên c u

Tác gi ch y u s d ng các ph

ng pháp so sánh, phân tích, h th ng hóa

và t ng h p đ gi i quy t t ng v n đ trong n i dung lu n án, c th :
Th nh t, ph
lu n đ

ng pháp phân tích đ

c s d ng đ làm rõ các v n đ lỦ

c gi i quy t trong lu n án.
Th hai, ph

ng pháp phân tích và ph

ng pháp h th ng hóa đ

c s

d ng đ làm rõ và t ng h p các quy đ nh c a pháp lu t Vi t Nam hi n hành v th m
quy n c a Tòa án Vi t Nam gi i quy t v vi c dân s có YTNN trong m i quan h
v i các đi u


v i t ng v n đ mà lu n án đã phân tích, làm c s cho vi c đ a ra các gi i pháp
góp ph n hoàn thi n pháp lu t v th m quy n c a Tòa án Vi t Nam gi i quy t v
vi c dân s có YTNN nói riêng và TPQT c a Vi t Nam nói chung.
5. Nh ng đóng góp m i c a lu n án
M t là, b sung m t s k t qu nghiên c u m i so v i nhi u công trình
khoa h c đã có tr

c đây v th m quy n c a Tòa án trong TPQT Vi t Nam, qua đó

góp ph n làm phong phú h n tri th c c a TPQT Vi t Nam, c th là:
- L ch s hình thành, phát tri n c a pháp lu t v th m quy n c a Tòa án
Vi t Nam gi i quy t các v vi c dân s có YTNN;
- Nh ng v n đ lỦ lu n v th m quy n c a Tòa án trong t t ng dân s
qu c t nói riêng và t t ng dân s nói chung.
- Th c ti n quy đ nh c a pháp lu t v th m quy n c a Tòa án Vi t Nam gi i
quy t các v vi c dân s có YTNN; nh ng v
- Làm rõ nh ng u đi m, nh

ng m c, b t c p.

c đi m và nêu m t s gi i pháp hoàn thi n

pháp lu t hi n hành v th m quy n c a Tòa án Vi t Nam gi i quy t các v vi c dân
s có YTNN nh m nâng cao h n n a hi u qu đi u ch nh trong th c ti n.
Hai là, góp ph n nh t đ nh trong vi c gi i quy t m t s v n đ lỦ lu n và
th c ti n trên giác đ khoa h c pháp lỦ nh m ph c v cho ho t đ ng l p pháp và
trong quá trình nghiên c u, xây d ng, ban hành đ o lu t chuyên bi t v TPQT c a
Vi t Nam nói riêng c ng nh ho t đ ng pháp đi n hóa TPQT Vi t Nam nói chung.
Ba là, góp ph n nâng cao h n n a hi u qu công tác chuyên môn c a h
th ng TAND - n i tác gi công tác - trong l nh v c gi i quy t các v vi c dân s có

c ngoài.

ng 3: Pháp lu t Vi t Nam v th m quy n c a Tòa án gi i quy t các v

vi c dân s có y u t n
Ch

c ngoài.

ng 4: Ph

c ngoài và th c ti n áp d ng.
ng h

ng và gi i pháp hoàn thi n pháp lu t v th m quy n

c a Tòa án Vi t Nam gi i quy t các v vi c dân s có y u t n

10

c ngoài.


DANH M C TÀI LI U THAM KH O
1.

Nguy n Th Vân Anh (2007), "Th m quy n gi i quy t tranh ch p công ty c a
Tòa án", Tòa án nhân dân, (4), tr. 31-35.

2.


dân s , gia đình và hình s gi a Vi t Nam và Liên Xô (Nga k th a), (Tài li u
l u tr ), ngày 10/12/1981, Hà N i.
6.

B Ngo i giao (1982), Hi p đ nh t

ng tr t pháp và pháp lý v dân s và

hình s gi a Vi t Nam và Ti p Kh c (Séc và Xlô-va-ki-a k th a), (Tài li u l u
tr ), ngày 12/10/1982, Hà N i.
7.

B Ngo i giao (1984), Hi p đ nh t

ng tr t pháp v các v n đ dân s , gia

đình, lao đ ng và hình s gi a Vi t Nam và Cu Ba, (Tài li u l u tr ), ngày
30/11/1984, Hà N i.
8.

B Ngo i giao (1985), Hi p đ nh t
đình và hình s

ng tr t pháp v các v n đ dân s , gia

gi a Vi t Nam và Hung-ga-ri, (Tài li u l u tr ), ngày

18/01/1985, Hà N i.
9.


hình s gi a Vi t Nam và Trung Qu c, (Tài li u l u tr ), ngày 19/10/1998, Hà N i.
14. B Ngo i giao (1999), Hi p đ nh t

ng tr t pháp v các v n đ dân s gi a

Vi t Nam và Pháp, (Tài li u l u tr ), ngày 24/2/1999, Hà N i.
15. B Ngo i giao (2000), Hi p đ nh t

ng tr t pháp và pháp lý v các v n đ

dân s , gia đình, lao đ ng và hình s gi a Vi t Nam và Bê-la-rút, (Tài li u l u
tr ), ngày 14/9/2000, Hà N i.
16. B Ngo i giao (2000), Hi p đ nh t

ng tr t pháp v các v n đ dân s , gia

đình và hình s gi a Vi t Nam và Mông C , (Tài li u l u tr ), ngày 17/4/2000,
Hà N i.
17. B Ngo i giao (2000), Hi p đ nh t

ng tr t pháp và pháp lý v các v n đ

dân s và hình s gi a Vi t Nam và U-crai-na, (Tài li u l u tr ), ngày 06/4/2000,
Hà N i.
18. B Ngo i giao (2002), Hi p đ nh v t

ng tr t pháp trong các v n đ dân s và

hình s gi a Vi t Nam và Tri u Tiên, (Tài li u l u tr ), ngày 04/05/2002, Hà N i.

Vi t Nam và Kazakhstan, (Tài li u l u tr ), ngày 31/10/2011, Hà N i.
23. B Ngo i giao (2012), "Danh m c các Hi p đ nh v t
lỦ gi a Vi t Nam và các n

ng tr t pháp và pháp

c", , ngày 9/9/2012.

24. B Ngo i giao (2013), Hi p đ nh t

ng tr t pháp trong l nh v c dân s gi a

Vi t Nam và Cam-pu-chia, ngày 21/01/2013, Hà N i.
25. Nguy n Bá Chi n (2008), C s lý lu n và th c ti n v hoàn thi n h th ng quy
ph m pháp lu t xung đ t

Vi t Nam, Lu n án ti n s Lu t h c, Khoa Lu t -

i h c Qu c gia Hà N i, Hà N i.
26. Chính ph (2006), Ngh đ nh s 138/2006/N -CP ngày 15/11/2006 quy đ nh
chi ti t thi hành các quy đ nh c a B lu t dân s v quan h dân s có y u t
n
27.

c ngoài, Hà N i.
V n

i (2013), "Th m quy n c a Tòa án Vi t Nam khi tr ng tài n

c
ngày 22/01/2013.
28.

V n
14), Nxb

29.

V n

i - Mai H ng Qu (2006), T pháp qu c t c a Vi t Nam, (ph n s
i h c Qu c gia Thành ph H Chí Minh, Thành ph H Chí Minh.
i - Mai H ng Qu (2010), T pháp qu c t c a Vi t Nam - Quan h

dân s , lao đ ng, th

ng m i có y u t n

c ngoài, Nxb Chính tr qu c gia,

Hà N i.
30.

V n

i - Tr n Vi t D ng (2012), "V th a thu n ch n Tòa án n

c


55. Nguy n Ng c Khánh (2003), "T t ng dân s có y u t n

c ngoài trong vi c

xây d ng B lu t T t ng dân s ", Nghiên c u l p pháp, (10), tr. 49-54.
56. Nguy n Ng c Khánh (ng

i d ch), Tr n V n Trung (hi u đính) (2005), B

lu t T t ng dân s Liên bang Nga, Nxb T pháp, Hà N i.
57. Khoa Lu t -

i h c Qu c gia Hà N i (1997), Giáo trình T pháp qu c t ,

15


(Nguy n Bá Di n, ch biên), Nxb
58. Khoa Lu t -

i h c Qu c gia Hà N i (2001), Giáo trình T pháp qu c t ,

(Nguy n Bá Di n, ch biên), Nxb
59. Khoa Lu t -

i h c qu c gia Hà N i, Hà N i.

i h c Qu c gia Hà N i (2013), Giáo trình T pháp qu c t ,

(Nguy n Bá Di n, ch biên), Nxb


64.

Th Ng c (2000), Gi i quy t tranh ch p trong l nh v c đ u t n
Vi t Nam - th c tr ng và ph
h c, Tr

ng

ng h

c ngoài

ng hoàn thi n, Lu n v n th c s Lu t

i h c Lu t Hà N i, Hà N i.

65. Ngô Th Minh Ng c (2005), "M t s đ c thù trong gi i quy t các v vi c dân
s có y u t n

c ngoài", Bài tham lu n t i H i th o qu c t : M t s v n đ

th c ti n v quan h nhân thân và tài s n trong T pháp qu c t , do Nhà Pháp
lu t Vi t - Pháp ph i h p v i B T pháp,

i s quán pháp t i Vi t Nam và

C quan Liên Chính ph Pháp ng t ch c, tháng 5.2005.
66. Hoàng T Nguyên (2013), Th m quy n c a Tòa án trong vi c gi i quy t tranh
ch p kinh doanh, th


c

c san Ngh lu t, (2), tr. 15-21.

71. Qu c h i (1994), B lu t Lao đ ng, Hà N i.
72. Qu c h i (1995), B lu t Dân s , Hà N i.
73. Qu c h i (2000), Lu t Hôn nhân và gia đình, Hà N i.
74. Qu c h i (2002), Lu t T ch c Tòa án nhân dân, Hà N i.
75. Qu c h i (2004), B lu t T t ng dân s , Hà N i.
76. Qu c h i (2005), B lu t Dân s , Hà N i.
77. Qu c h i (2005), B lu t Hàng h i, Hà N i.
78. Qu c h i (2005), Lu t doanh nghi p, Hà N i.
79. Qu c h i (2005), Lu t
80. Qu c h i (2005), Lu t Th

u t , Hà N i.
ng m i, Hà N i.

81. Qu c h i (2005), Lu t Ký k t, gia nh p và th c hi n đi u

c qu c t , Hà N i.

82. Qu c h i (2006), Lu t Hàng không dân d ng Vi t Nam, Hà N i.
83. Qu c h i (2007), Lu t T

ng tr t pháp, Hà N i.

84. Qu c h i (2008), Lu t Thi hành án dân s , Hà N i.
85. Qu c h i (2008), Lu t H t ch, Hà N i.

114. Tòa án nhân dân t i cao (2014),

c

ng Báo cáo t ng k t thi hành B lu t

T t ng dân s và đánh giá tính kh thi c a nh ng v n đ d ki n b sung B
lu t T t ng dân s )ban hành kèm theo Công v n 95/TANDTC-KHXX ngày
19/5/2014), Hà N i.
115. Tòa án nhân dân t i cao (2012), Ngh quy t s

01/2012/NQ-H TP ngày

13/6/2012 c a H i đ ng Th m phán Tòa án nhân dân t i cao h

ng d n áp

d ng m t s quy đ nh c a pháp lu t v án phí, l phí Tòa án, Hà N i.
116. Tòa án nhân dân t i cao (2012), Ngh quy t s

02/2012/NQ-H TP ngày

3/12/2012 c a H i đ ng Th m phán Tòa án nhân dân t i cao h

ng d n thi

hành m t s quy đ nh c a Ngh quy t s 60/2011/QH12 ngày 29/3/2011 c a
Qu c h i v vi c thi hành Lu t s a đ i, b sung m t s đi u c a B lu t T
t ng dân s , Hà N i.
117. Tòa án nhân dân t i cao (2012), Ngh quy t s

119. Tòa án nhân dân t i cao (2012), Ngh quy t s

05/2012/NQ-H TP ngày

3/12/2012 c a H i đ ng Th m phán Tòa án nhân dân t i cao h

ng d n thi

hành m t s quy đ nh trong Ph n th hai "Th t c gi i quy t v án t i Tòa án
c p s th m" c a B lu t T t ng dân s đã đ

c s a đ i, b sung theo Lu t

s a đ i, b sung m t s đi u c a B lu t T t ng dân s , Hà N i.
120. Tòa án nhân dân t i cao (2012), Ngh quy t s

06/2012/NQ-H TP ngày

3/12/2012 c a H i đ ng Th m phán Tòa án nhân dân t i cao 2012 h

ng d n

thi hành m t s quy đ nh trong Ph n th ba "Th t c gi i quy t v án t i Tòa
án c p phúc th m" c a B lu t T t ng dân s đã đ

c s a đ i, b sung theo

Lu t s a đ i, b sung m t s đi u c a B lu t T t ng dân s , Hà N i.
121. Tr


i h c Lu t Hà N i (2003), Giáo trình Lu t t t ng dân s Vi t Nam,

Nxb Công an nhân dân, Hà N i.
126. Tr

ng

i h c Lu t Hà N i (2006), Giáo trình T pháp qu c t (Bùi Xuân

Nh , ch biên), Nxb Công an nhân dân, Hà N i.
127. Tr

ng

i h c Lu t Hà N i (2008), Giáo trình T pháp qu c t (Bùi Xuân

20


Nh , ch biên), Nxb Nxb T pháp, Hà N i.
128. Tr

ng

i h c Lu t Hà N i (2008), Giáo trình Lu t t t ng dân s Vi t Nam,

Nxb Công an nhân dân, Hà N i.
129. Tr

ng

135.

y ban Th

ng v Qu c h i (2003), Pháp l nh Tr ng tài th

ng m i, Hà N i.

136.

y ban Th

ng v Qu c h i (1989), Pháp l nh th t c gi i quy t các v án

dân s , Hà N i.
137.

y ban Th

ng v Qu c h i (1994), Pháp l nh Th t c gi i quy t các v án

kinh t , Hà N i.
138.

y ban Th

ng v Qu c h i (1996), Pháp l nh Th t c gi i quy t các tranh

ch p lao đ ng, Hà N i.
139. V Th H ng Vân (2006), "V m r ng th m quy n c a Tòa án c p huy n

international law, Oxford University Press, Oxford.
159. Jonathan Hill (1998), The law relating to International Commercial Disputes,
2nd ed., LLP London -Hong Kong.
160. J.G Collier (1994), Conflict of Laws, Second Edition, Cambridge University Press.
161. Michael Akehurt (1999), Jurisdiction in International law, in W. Michael
Reisman, ed., Jurisdiction in International law, Ashgate Dartmouth.
162. P.M.North and J.J.Farcett (2002), Cheshire and North’s Private Internatinaal
Law, 12th ed, Butterworth, Sweeden.
163. Peter Stone (1995), The Conflict of Laws, Long man, London-New York.
164. Peter Stone (2010), EU private International law, Edward Elgar Publishing,
Inc.-William Pratt House.
165. Richard Fentiman, International Commercial Litigation, Oxford Private
International Law Series, 2010.
166. Varvara Knutova, Group Head, Dispute Resolution and Mediation Practice.
Pepeliaev Group (2013), Disputes involving foreign parties: 2012 trends.
Issues of international jurisdiction, arbitrability, recognising and enforcing
foreign courts’ decisions and awards,

23