MỘT SỐ KINH NGHIỆM KHI HỌC VÀ LÀM BÀI THI TRẮC NGHIỆM VẬT LÍ
Hiện nay, trong các kì thi tốt nghiệp PTTH, tuyển sinh ĐH, CĐ, các môn thi bằng hình thức trắc nghiệm
trong đó có môn Vật Lí, các câu hỏi trắc nghiệm thường sử dụng là loại câu trắc nghiệm nhiều lựa chọn (4 lựa
chọn). Loại câu trắc nghiệm này có hai phần: phần đầu là phần dẫn, phần sau là các phương án trả lời. Trong
các phương án chọn, chỉ có duy nhất một phương án đúng hoặc phương án đúng nhất; các phương án khác là
phương án có tác dụng “gây nhiểu” hay còn gọi là “mồi nhữ” (từ dùng của quí thầy cô ở trường ĐHSP Hồ Chí
Minh). Trong một đề thi sẽ có một số câu dễ và một số câu khó để phân thứ bậc cho các sĩ tử. Câu dễ là những
câu kiểm tra lí thuyết đơn thuần hoặc tính toán đơn giản với "mồi nhữ" không mấy hấp dẫn. Câu hơi khó là
câu cần phải có sự suy luận, tính toán kĩ lưỡng với các "mồi nhữ" hấp dẫn. Câu cực khó là câu cần phải có sự
đầu tư sâu rộng: Nếu đó là câu lí thuyết thì đòi hỏi phải hiểu rỏ vấn đề và suy luận đúng hướng, trong câu đó
sẽ có những "mồi nhữ" cực kì hấp dẫn. Nếu đó là câu hỏi cần phải có sự tính toán thì đó là sự tính toán khá
phức tạp, các "mồi nhữ" là các số liệu khá có lí.
Sau đây là một số “chiêu thức” mà bản thân đã “trắc nghiệm” qua các đề thi của Bộ GD & ĐT năm 2007 và
qua quá trình ra đề, chấm bài kiểm tra cho học sinh theo phương pháp trắc nghiệm khách quan.
1. Đọc, hiểu rồi tự tóm tắt những kiến thức cơ bản của từng bài trong sách giáo khoa. Kiến thức cơ bản thì có
thể thầy cô giảng dạy đã hệ thống lại hoặc sách tham khảo đã viết nhưng tự mình làm rồi so sánh, điều chỉnh,
bổ sung thì hay hơn.
2. Giải các bài tập tự luận theo từng chủ đề, qua mỗi bài tự luận, rút ra một kết luận, một cách giải nhanh, một
công thức tính toán nhanh cho một trường hợp tương tự nào đó (trường hợp này nếu được thầy cô hướng dẫn
thì quá tốt).
Ví dụ: Cho quang hệ gồm hai thấu kính L
1
và L
2
có tiêu cự f
1
= 20cm, f
2
= -10cm đặt đồng trục, cách nhau
một khoảng O
1

quên” kính mong thầy cô “thông cảm”. “Máy” sẽ “thông cảm” cho em vào “kì thi sau” !!!.
5. Khi làm bài nên cẩn thận tô kín câu trả lời đúng, không tô nữa vời hoặc gạch chéo vào ô lựa chọn. Nếu
muốn sửa lại thì phải tẩy sạch lựa chọn cũ, tô lại lựa chọn mới. Trong một câu mà có hai lựa chọn là phạm qui,
“máy” sẽ loại không chấm câu này.
6. Thời gian làm bài với đề thi 40 câu thường là 60 phút, đề thi 50 câu thường là 90 phút. Như vậy khoảng thời
gian làm bài dành cho một câu trung bình chưa tới 2 phút. Trong quá trình làm bài, nếu đọc một câu nào đó
hơn 2 lần mà chưa trả lời được thì thì có thể dùng phương pháp loại trừ hoặc phỏng đoán để chọn lấy một câu
trả lời và nên ghi chú lại để sau này quay trở lại nếu còn thời gian.
+ Phỏng đoán là dựa vào kiến thức của mình mà phân tích, tổng hợp, phán đoán để lựa chọn câu đúng.
Ví dụ: Có thể làm cho một khối lượng chất phóng xạ biến đổi thành chất khác nhanh hơn bằng cách
A. đưa khối chất phóng xạ đó vào từ trường mạnh.
B. đưa khối chất phóng xạ đó vào điện trường mạnh.
C. nung nóng khối chất phóng xạ đó.
D. hiện nay chưa có cách nào để thực hiện điều đó.
Ta thấy khối lượng chất phóng xạ biến đổi thành chất khác nhanh hay chậm phụ thuộc vào chu kì bán rã T
mà lâu nay chưa thấy có trường hợp nào nói đến việc thay đổi T cả nên phương án lựa chọn phải là D.
+ Loại trừ là phân tích, suy luận, loại các câu sai, còn lại câu đúng.
Ví dụ: Khi đưa một đồng hồ quả lắc xuống một hầm mỏ sâu (nhiệt độ thay đổi không đáng kể so với trên
mặt đất) thì so với khi để trên mặt đất đồng hồ:
A. chạy chậm hơn. B. chạy nhanh hơn.
C. vẫn chạy đúng. D. chưa kết luận được.
Ta thấy đồng hồ quả lắc chạy nhanh hay chậm tùy thuộc vào chu kì dao động của con lắc đơn T = 2π
g
l
.
Khi đưa xuống hầm mỏ sâu thì g thay đổi nên T thay đổi, vậy là loại trừ được hai phương án C và D. Càng lên
cao thì gia tốc rơi tự do g càng giảm nên T tăng, T tăng thì đồng hồ chạy chậm hơn, ở đây là xuống sâu hơn
(ngược với lên cao hơn) nên loại trừ luôn phương án A.
7. Không nên nháp lên đề thi (nháp lên phiếu trả lời lại càng không được vì phạm qui). Đừng quên tô hoặc tô
nhầm vào phiếu trả lời trắc nghiệm. Làm đến câu nào thì dùng bút chì tô đúng vào câu đó trên phiếu trả lời trắc