Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

PHẦN MỞ ĐẦU
Năm học 2013- 2014 là năm học có nhiều thay đổi về cấu trúc đề thi tốt nghiệp môn Ngữ Văn
chương trình THPT. Đề thi đổi mới theo tiêu chí phát huy năng lực học sinh. Tuy nhiên, việc thay
đổi đột ngột của Bộ giáo dục và đào tạo gây không ít khó khăn cho HS và cả GV trong việc dạy
học. Đặc biệt, phần đọc hiểu trong đề thi Ngữ văn không còn là phần kiểm tra kiến tra kiến thức
HS theo kiểu ghi nhớ, tái hiện nữa mà là kiểm tra sự nhận biết, thông hiểu, vận dụng thấp. Thêm
nữa trong phần đọc hiểu, đề thi không giới hạn ngữ liệu. Chính những yếu tố đó là cho GV dạy
Văn lẫn HS rất lúng túng trong việc ôn tập chuẩn bị cho kì thi tốt nghiệp nhiều áp lực. Để giúp
GV và HS phần nào định hướng được việc ôn tập ngữ văn phần đọc hiểu, người viết thực hiện
chuyên đề “MỘT SỐ BÀI TẬP ĐỌC HIỂU NGỮ VĂN THPT”.

Chuyên đề “MỘt SỐ BÀI TẬP ĐỌC HIỂU NV THPT”

1

Bùi Thị Huỳnh Như


Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

PHẦN NỘI DUNG
I. CHÍNH TẢ, TỪ NGỮ, CÚ PHÁP, CHẤM CÂU, CẤU TRÚC, THỂ LOẠI VĂN BẢN
1. Bài tập 1: Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi

xương”.
*Đáp án:
Lỗi sai: thứ, nhúc nhích (dùng từ)-> , quằng quèo, xjnh đẹp, 18, khan trang, ôi nồng (chính tả),
Chợ, phố xá (sai ngữ pháp)
4. Bài tập 4: Phát hiện và sửa các lỗi về ngữ pháp, chính tả, dùng từ, logic…(nếu có) trong
đoạn văn sau:
Trong bài thơ Tây Tiến, Quang Dủng nhắc đến nhiều địa danh đặc sắc. Chẳng hạn như: Sài
Khao, Mường Lát, Pha Luông, Mường Hịch, Mai Châu, Châu Mộc… Những địa danh này thật lạ
quá đi, ta chưa từng biết tới. Nó cũng gợi lên nét hoang sơ của núi rừng Tây Bắt.
* Đáp án:
- Lỗi chính tả: Quang Dủng, Tây Bắt.
Chuyên đề “MỘt SỐ BÀI TẬP ĐỌC HIỂU NV THPT”

2

Bùi Thị Huỳnh Như


Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

- Lỗi dùng từ: đặc sắc, thật lạ quá đi.
5. Bài tập 5: Phát hiện các lỗi về ngữ pháp, chính tả, dùng từ, logic…trong đoạn văn sau
(nếu có)
Ở khổ thơ thứ một của bài Đây thôn vĩ dạ, tác giả khắc họa vẽ đẹp thôn vĩ. Thôn vĩ đẹp từ
cảnh vật đến con người. Hình ảnh hàng cao lung linh trong nắng ấm của buổi sớm mai. Những
khu vườn mướt xanh ngời sức sống. Cảnh thực mà như cảnh ảo.
* Đáp án:

vườn diễm lệ được chăm sóc cẩn thận nay được thay thế bằng những loài cây hoang dại, không
có bàn tay con người. Cảnh vật như o có sự sống, cũng là thiên nhiên ấy nhưng là thiên nhiên
hoang dã buồn tẻ...
* Đáp án:
* Đoạn văn sai về lỗi chính tả:
- Lỗi viết tắt bằng kí hiệu phụ âm đầu của mỗi từ: KT (Kim Trọng), n (những);
- Lỗi viết tắt bằng kí hiệu chữ số thay cho chữ viết: 0 (không)
Chuyên đề “MỘt SỐ BÀI TẬP ĐỌC HIỂU NV THPT”

3

Bùi Thị Huỳnh Như


Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

* Lỗi lặp từ, thừa từ:
- Lặp từ: Bằng rất nhiều thanh bằng (lặp âm bằng)
- Thừa từ: Xét mối liên kết ngữ nghĩa của các âm trong đoạn có thể thấy thừa các từ sau: ở đây,
đó là giữa
* Lỗi hình thức: không để trong dấu “ ” khi trích lại “Đầy vườn cỏ mọc lau thưa”
9. Bài tập 9: Đoạn văn sau có một số lỗi về chính tả, dùng từ lôgic…Anh chị hãy chỉ ra
những sai sót đó.
Qua tác phẩm “Vợ Nhặt” của Kim Lân đã cho ta thấy được bức tranh năm đói khốc liệc, tố cáo
tội ác của thực dân Nhật và thực dân Pháp đối với nhân dân ta. Nhưng tác giả còn ca ngợi những
phẩm chất tốt đẹp của người lao động trong nạn đói: khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc và tình
yêu thương, đùm bọt lẫn nhau.

- Lỗi logic trong cấu trúc diễn đạt:Câu (2) chủ ngữ và vị ngữ không gắn kết với nhau, các ý câu
(2) không làm sáng tỏ được chủ đề thể hiện trong câu (1)
12. Bài tập 12: Hãy chỉ ra lỗi chính tả, dùng từ, logic… trong đoạn văn sau:
Chuyên đề “MỘt SỐ BÀI TẬP ĐỌC HIỂU NV THPT”

4

Bùi Thị Huỳnh Như


Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

Nhà văn nguyễn minh châu đã vượt qua được cái nhìn đơn dản, dễ dãi để đem đến cho ta một
chuyện ngắn có chiều sâu nhận thức và có giá trị phát hiện bằng những nghịch lí của đời thường.
Chiếc thuyền ngoài xa chỉ đẹp khi nó ở ngoài xa, trong sương mù huyền ảo, nhưng khi nó đến
gần thì bộc lộ những vẻ đẹp của cuộc sống đời thường nghèo khó, chất phác của gia đình sống
bằng nghề chài lưới….
* Đáp án:
- Lỗi chính tả: nguyễn minh châu -> Nguyễn Minh Châu; đơn dản-> đơn giản, chuyện ngắn->
truyện ngắn.
- Logic: ý giữa câu 1 và câu 2, trong câu 2 : chưa thống nhất về dùng từ, logic.
Sửa lại : Chiếc thuyền ngoài xa chỉ đẹp khi nó ở ngoài xa, trong sương mù huyền ảo, nhưng khi
nó đến gần thì bộc lộ những góc khuất, những gam màu tối của đời sống: đó là sự bất hạnh, khốn
khổ của người đàn bà….
13. Bài tập 13: Hãy phát hiện những lỗi chính tả, ngữ pháp, dùng từ trong đoạn văn sau :
Khuynh hướng chữ tình chính trị với sự nhạy cảm trước các vấn đề thời sự tuy dễ nhận ra như
một nét ổn định của thơ Tố Hữu, nhưng đã không còn là mạch cảm hứng duy nhất hay nổi trội.

Chuyên đề “MỘt SỐ BÀI TẬP ĐỌC HIỂU NV THPT”

5

Bùi Thị Huỳnh Như


Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

16. Bài tập 16: Chỉ rõ từ ngữ dùng không phù hợp trong đoạn văn sau:
Chúng ta hẳn ai cũng nghe nói về tập thơ Nhật kí trong tù của Hồ Chí Minh. Tập thơ gồm
những bài được Bác làm trong lúc ở nhà lao cực khổ của bọn Tưởng Giới Thạch. Bác vốn chẳng
thích làm thơ : “Ngâm thơ ta vốn không ham…” Nhưng trong hoàn cảnh nhà lao cực khổ, tăm
tối, tâm hồn tác giả Hồ Chí Minh vẫn mang một vẻ đẹp lung linh. Vẻ đẹp ấy thể hiện rõ trong các
bài thơ Chiều tối, Giải đi sớm; Mới ra tù tập leo núi.
* Đáp án:
- Các từ chưa phù hợp : nhàn rỗi, chẳng thích làm thơ, vẻ đẹp lung linh,…
17. Bài tập 17: Phát hiện lỗi chính tả, lỗi dùng từ, logic, lỗi ngữ pháp trong đoạn văn sau:
Trong ca dao việt nam, những bài ca dao nói về tình yêu nam nữ là nhiều nhất, nhưng số bài ca
dao thể hiện những tình cảm khác cũng không phải là ít. Họ yêu gia đình, yêu cái tổ ấm cùng
nhau sinh sống, yêu nơi chôn gau cắt gốn họ yêu người làng, người nước, yêu từ cảnh ruộng đồng
đến công việc trong sóm ngoài làng. Nó nồng nhiệt, đằm thắm và xâu xắc.
* Đáp án:
- Lỗi chính tả: việt nam  Việt Nam
chôn gau cắt gốn  chôn nhau cắt rốn
trong sóm  trong xóm
xâu xắc  sâu sắc


Bùi Thị Huỳnh Như


Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

+ Làng thơ: dùng từ chưa chính xác-> Cách sửa: thay “làng thơ” bằng “văn xuôi”
+ Lỗi logic: đầu câu 3 thiếu từ liên kết với câu 2-> Cách sửa: thêm từ “với” ở đầu câu 3
+ Từ “hết” trong vế 2, câu 3 không chính xác, không phù hợp với cấu trúc “từ … đến”-> Cách
sửa: thay từ “hết” bằng từ “đến”
+ Câu 3, vế thứ 3 thiếu từ-> cách sửa: thêm từ “cười” vào trước vế 3, câu 3
+ Đầu câu 4 thiếu từ, câu không liên kết với câu trước->Cách sửa: thêm từ “nhưng cũng” ở đầu
câu 4
+ Từ “họ” trong câu 4 thay thế không rõ nghĩa->Cách sửa: thay từ “họ” bằng từ “người đọc”
Đoạn văn hoàn chỉnh:
Từ lâu nhiều người đã kể Số đỏ của VũTrọng Phụng vào hàng những tác phẩm xuất sắc của thể
loại tiểu thuyết trào phúng. Số đỏ như chính là hiện thân của nghệ thuật trào phúng trong văn
xuôi Việt Nam. Với Số đỏ, người đọc được cười từ đầu đến cuối, cười một cách hả hê, thoải mái.
Nhưng cũng với Số đỏ người đọc phải phẫn uất mà kêu lên: Trời, cái xã hội gì, cái lũ người gì
mà giả dối, bịp bợm đến thế, bất nhân bạc ác đến thế.
19. Bài tập 19: Phát hiện lỗi chính tả, lỗi dùng từ, logic, lỗi ngữ pháp trong đoạn văn sau:
Ở đây, chúng ta không thấy một Nguyễn Khuyến tiêu cực chán đời như Nguyễn Khuyến đã
khiêm tốn vẽ qua văn của mình. Là hình ảnh của một người thiết tha yêu đời, yêu nước. Giữa một
xã hội mà vua quan như hề chèo, nhân cách của ông thật rựt rỡ biết bao. Và điều quí hơn cả là sự
thành thực của nhà thơ: ông không tự vẽ mình như một mẫu mực phải theo, như một cụ già cố dữ
dìn phẩm chất, luôn gắn sức vươn lên để sống thanh cao. Cái cười của Nguyễn Khuyến là cái
cười phản phất nỗi buồn, cái cười đạo đức của một người đầy tâm huyết, tài năng trước hiện tình



Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

trai gái người pháp trong chiến tàu điện ngầm. Chúng nó cho rằng nhân vật Tôi trong chuyện
chính là vua Khải Định và cũng không hề biết tiếng Pháp nên tự nhiên trò chuyện tranh luận, chê
bai ông vua này
* Đáp án:

- Lỗi chính tả: ái ăm -> oái oăm, xâu cai -> sâu cay, dữ tính -> giữ tính, khách quang -> khách
quan, nhầm nhẫn -> lầm lẫn (nhầm lẫn), người pháp -> người Pháp, chiến tàu -> chuyến tàu,
trong chuyện -> trong truyện
- Lỗi dùng từ, logic:
+ Câu 1, vế 2 thiếu từ “vừa …vừa”-> Cách sửa: thêm từ “vừa” vào đầu vế 2, câu 1
+ Đầu câu 2 thiếu từ liên kết với vế trước-> Cách sửa: thêm từ “đó là” ở đầu câu 2
+ Từ “chúng nó” ở đầu câu 3 dùng chưa chính xác-> Cách sửa: thay từ “chúng nó” bằng từ “họ”
- Lỗi ngữ pháp: câu thiếu dấu
+ Dấu (,) trong câu cuối để ngăn tách vế câu
+ Dấu (.) ở cuối đoạn.
Đoạn văn hoàn chỉnh:
Truyện mở đầu bằng một tình huống oái oăm, vừa có nét vui của sự ngộ nhận, vừa tạo được
hiệu quả châm biếm sâu cay mà vẫn giữ tính khách quan khi kể chuyện. Đó là tình huống lầm
lẫn của đôi trai gái người Pháp trong chuyến tàu điện ngầm. Họ cho rằng nhân vật Tôi trong
truyện chính là vua Khải Định và cũng không hề biết tiếng Pháp nên tự nhiên trò chuyện(,)tranh
luận, chê bai ông vua này.
21. Bài tập 21:
a. Trong kì thi Tốt nghiệp phổ thông 2011, đề thi về bài “Tây Tiến” của Quang Dũng, có



Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

22. Bài tập 22: Cảm nhận về đoạn thơ:
“Ta chào Việt Bắc, ta xuôi,
Quê hương cách mạng muôn đời suy tôn
Mẹ nghèo vẫn cố nuôi con:
Lúc bùi măng nứa, khi ngon củ mài,
Sẻ từng hạt muối cắn đôi,
Nhà sàn chung ở, chăn sui đắp cùng.
Khi lên: non nớt, ngại ngùng,
Khi về: thép ở trong lòng đã tôi
Xưa nay ly biệt ngậm ngùi,
Giờ đây đưa tiễn là vui lên đường.
Rời quê hương, đến quê hương,
Thủ đô năm cánh sao vàng chờ ta.
Tám năm Hà Nội cách xa,
Tấm lòng Việt Bắc cùng ta trở về”.
("Ta chào Việt Bắc, về xuôi"- Xuân Diệu)
Một học sinh đã viết như sau: "Qua những giòng thơ viết về Việt Bắc đã cho người đọc thấy
được tình cảm tha thiết, sâu nặng của thi nhân đối với mảnh đất này". Viết như vậy, bạn HS đã
mắc những lỗi nào? Hãy sửa lại cho đúng.
* Đáp án:
- Sai chính tả: giòng thơ  dòng thơ
- Ngữ pháp: Câu không rõ Sửa: "Qua những dòng thơ viết về Việt Bắc, nhà thơ Tố Hữu ( tác
giả) đã cho người đọc thấy được tình cảm tha thiết, sâu nặng của mình đối với mảnh đất này"

Văn

Tổ

- Dùng sai từ: băn khoăn.
- Lỗi ngữ pháp: thiếu dấu phẩy sau “Cũng như những người sai tỉnh dậy”
- Sai chính tả: sai, đắn, bủng rủng, nhất
25. Bài tập 25. Đoạn văn sau đây mắc một số lỗi về ngữ pháp, chính tả dùng từ, lôgic,…
Anh/ chị hãy chỉ ra những lỗi sai và sửa lại cho đúng
….nhân vật Liên, Thạch Lam mún lên tiếng tố cáo xã hội thực dân nữa phong kiến đang dần bóp
ngẹt những ước mơ, sự phát triển tâm hồn của trẻ thơ bằng cuộc sống tù túng, quẩn quanh hằng
ngày. đồng thời, nhà văn cũng bày tỏ sự chia sẽ, cảm thông và thấu hiểu của mình đối với những
số phận tuổi thơ khi phải sống, lớn lên trong không gian tù túng, chật hẹp, tẻ nhạt….”
* Đáp án:
Lỗi:
- Dùng ngôn ngữ nói: “mún” -> sửa lại: muốn
- Chính tả: nữa -> sửa lại: nửa, ngẹt -> sửa lại: nghẹt, sẽ -> sửa lại: sẻ
- Đầu câu không viết hoa: đồng thời->sửa lại: Đồng thời
- Viết câu (ngữ pháp): Diễn đạt không rõ ràng, không mạch lạc: Thêm quan hệ từ “Qua” -> sửa
lại: Qua nhân vật Liên….
26. Bài tập 26: Tìm các lỗi chính tả, lỗi dùng từ, lỗi ngữ pháp, lỗi logic… trong đoạn văn
sau:
Qua tác phẩm Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài đã cho ta thấy được bức tranh cuộc sống nghèo đói
của nguời dân miền núi dưới chế độ chúa đất. Nhà thơ tái hiện lại nét đẹp về những hũ tục của
dân tộc Mèo. Nhưng tác giả còn ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của người lao động trong cuộc
sống áp bứt, bốt lộ, khát vọng sống, khát vọng hạnh phúc và tình yêu thương, đùm bọt lẩn nhau.
* Đáp án:
- Lỗi chính tả: áp bứt, đùm bọt, bốt lộ, lẩn nhau, hũ tục
- Lỗi dùng từ: nhà thơ, nét đẹp về những hủ tục
- Lỗi ngữ pháp: câu thiếu chủ ngữ: "Qua tác phẩm Vợ chồng A Phủ của Tô Hoài đã cho ta thấy

- Chiếc nôi xanh
5. Bài tập 5: Văn bản sau thuộc phong cách ngôn ngữ nào? Văn bản nói về vấn đề gì? Hãy
đặt tên cho văn bản:
Cách mạng tháng Mười đã làm thay đổi hoàn toàn tình hình đất nước và số phận của hàng
triệu con người ở Nga. Một kỉ nguyên mới đã mở ra trong lịch sử nước Nga: giai cấp công nhân,
nhân dân lao động và các dân tộc được giải phóng khỏi mọi ách áp bức, bóc lột, đứng lên làm chủ
đất nước và vận mệnh của mình.
Thắng lợi của Cách mạng tháng Mười đã làm thay đổi cục diện thế giới, cổ vũ mạnh mẽ và để
lại nhiều bài học quý báu cho phong trào cách mạng của giai cấp công nhân, nhân dân lao động
và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới.
(Lịch sử - lớp 11, NXB Giáo dục - 2013)
* Đáp án:
- Văn bản trên thuộc phong cách ngôn ngữ khoa học
Chuyên đề “MỘt SỐ BÀI TẬP ĐỌC HIỂU NV THPT”

11

Bùi Thị Huỳnh Như


Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

- Tên văn bản: Ý nghĩa lịch sử của cách mạng tháng Mười Nga
- Nội dung văn bản: Cách mạng tháng Mười Nga mở ra một kỉ nguyên mới đối với dân tộc Nga
và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới.
6. Bài tập 6: Đoạn văn sau đây nói về vấn đề gì ? Hãy đặt tên cho đoạn văn.
Sau cuộc khảo sát, nghiên cứu trên 2000 trẻ em trong độ tuổi 3 – 18, nhóm các nhà nghiên

- Nhan đề: Chợ nổi của ĐBSCL,….
- Văn bản mang đặc điểm của văn bản thuyết minh
9. Bài tập 9: Đọc văn bản sau và cho biết vấn đề được nêu ở văn bản, thử đặt tên cho văn
bản.
Bệnh chân tay miệng là căn bệnh thường gặp ở trẻ em và rất nguy hiểm nếu không biết cách
phát hiện, phòng tránh và điều trị kịp thời. Nguy hiểm hơn là bệnh có thể để lại biến chứng gây
nên viêm màng não, viêm cơ tim… có thể gây tử vong. Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 3 tuổi và rất
ít thấy ở trẻ trên 5 tuổi. Một điểm cần lưu ý là trong một đợt dịch bệnh, trẻ có thể bị mắc bệnh tái
đi tái lại nhiều lần cho đến khi được 5 tuổi mới có miễn dịch hoàn toàn với bệnh.Vi-rút gây bệnh
Chuyên đề “MỘt SỐ BÀI TẬP ĐỌC HIỂU NV THPT”

12

Bùi Thị Huỳnh Như


Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

có khả năng lây lan rất nhanh qua đường miệng. Trong những đợt dịch, bệnh có thể lây rất nhanh
từ trẻ này sang trẻ khác qua các chất tiết mũi miệng, phân hay bọt nước của trẻ bệnh. Trẻ lành
tiếp xúc trực tiếp với trẻ bệnh, bị nhiễm bệnh do nuốt phải nước bọt của trẻ bệnh được văng ra
trong lúc ho, hắt hơi. Do trẻ lành cầm nắm đồ chơi, sờ chạm vào sàn nhà bị dây dính nước bọt,
chất tiết mũi họng của trẻ bệnh. Ngoài ra bệnh còn lây cho trẻ qua bàn tay chăm sóc của các cô
bảo mẫu.
* Đáp án:
- Qua đoạn văn trên ta thấy: Vấn đề được nêu: căn bệnh tay chân miệng và sự lây truyền của
bệnh.

- Bởi vì tôi phải ném bỏ rất nhiều sai lầm của mình.
* Đáp án
- Đoạn văn nói về những phương tiện cần thiết trong phòng làm việc của Einstein .
Chuyên đề “MỘt SỐ BÀI TẬP ĐỌC HIỂU NV THPT”

13

Bùi Thị Huỳnh Như


Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

- Ý nghĩa : làm việc nhiều tất dễ có sai sót, quan trọng là nhận ra sai sót và ném bỏ nó
- Tên câu chuyện: Ném sai lầm .
13. Bài tập 13: Văn bản sau nói về vấn đề gì? Đặt tên cho văn bản.
Hưởng ứng phong trào “Vì một môi trường xanh, sạch, đẹp” do tỉnh Đoàn TNCS Hồ Chí Minh
phát động, ngày 15 – 11 – 2006, Đoàn trường THPT A đã tổ chức ngày môi trường xanh, sạch,
đẹp và đạt được kết quả tốt. Toàn thể đoàn viên, thanh niên trong trường đã tham gia “ngày môi
trường” thật hào hứng và phấn khởi. Trong khuôn viên trường, các lớp học, sân chơi, …đều được
dọn vệ sinh sạch sẽ, trang hoàng lại đẹp đẽ. Xung quanh trường, cống rãnh được khơi thông, rác
rưởi được dọn sạch, vun lại thành đống và đốt thành tro. Hai con đường dẫn đến trường được
tổng vệ sinh sạch sẽ, cổng trường được quét lại một lớp vôi mới khiến bộ mặt ngôi trường như
sang sủa hẳn lên. Đặc biệt, các bạn nam sinh đã trồng mới một “vành đai xanh” xung quanh
trường gồm 600 cây xanh đủ các loại thông, xà cừ, bạch đàn … Trong sân trường trồng thêm 4
hàng phượng 60 cây. Các bạn nữ tạo dựng hai vườn hoa mới xinh đẹp với nhiều loại hoa quý:
một vườn hoa mang tên “Vườn hoa ngày môi trường”, còn một vườn mang tên “Vườn hoa 20 –
11” để chào mừng Ngày Nhà Giáo Việt Nam sắp đến.


14

Bùi Thị Huỳnh Như


Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

Qua nghiên cứu và phân tích, các nhà khoa học cho rằng Sahara trải qua một quá trình lâu dài
thoái hóa từ thảo nguyên chuyển sang sa mạc. Đầu tiên khí hậu ở Sahara có sự biến đổi đột ngột,
dẫn đến lượng mưa bị giảm mạnh. Lượng mưa ít ỏi này chảy vào lòng đất, có thể do lượng mưa
quá ít nên đã đọng lại tại chỗ. Dòng nước mang theo đất cát đã tích tụ lại. Sau khi bồn địa được
nâng cao, chỗ nước này bắt đầu tràn ra xung quanh, dần dần hình thành đầm lầy. Trải qua một
thời gian dài, nước trong đầm lầy bắt đầu khô cạn dưới ánh nắng mặt trời, các cồn cát bắt đầu
xuất hiện ở Sahara. Lúc đó khí hậu Sahara bắt đầu biến chuyển xấu đi và ngày càng nghiêm
trọng, gió cát ngày càng mạnh, Sahara dần dần biến thành sa mạc.
* Đáp án
- Nội dung: Quá trình chuyển hóa từ thảo nguyên để hình thành sa mạc Sahara: sự biến đổi khí
hậu đột ngột, lượng mưa giảm mạnh.
- Nhan đề: Sự hình thành sa mạc Sahara
III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN VÀ TÁC DỤNG CỦA
CHÚNG
1. Bài tập 1: Chỉ ra các biện pháp nghệ thuật đặc sắc và tác dụng của chúng trong đoạn thơ
sau
“Lũ chúng con ngủ trong giường chiếu hẹp
Giấc mơ con đè nát cuộc đời con
Hạnh phúc đựng trong một tà áo đẹp



Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

-Tác dụng: Ca ngợi vẻ đẹp tráng lệ, huy hoàng của thiên nhiên trong buổi hoàng hôn, qua đó thể
hiện tình yêu cuộc sống say đắm, thiết tha của nhà thơ Huy Cận sau Cách mạng tháng Tám .
4. Bài tập4: Chỉ ra biện pháp tu từ nghệ thuật và tác dụng của nó trong đoạn thơ sau
Con sóng dưới lòng sâu
Con sóng trên mặt nước
Ôi con sóng nhớ bờ
Ngày đêm không ngủ được
Lòng em nhớ đến anh
Cả trong mơ còn thức
* Đáp án:
- Điệp từ "Con sóng", lặp cấu trúc và đối lập "Con sóng dưới lòng sâu/ Con sóng trên mặt
nước": nhấn mạnh trạng thái phong phú của con sóng biển. Sóng là em, em là sóng. Cũng như
sóng kia, tâm hồn em cũng vô vàn những phức tạp khó hiểu. Lúc lặng lẽ, êm đềm khi nồng nàn
dữ dội, nhưng thế nào đi nữa, em vẫn mãi là em, vẫn mãi ôm trong lòng một nỗi nhớ thương
không dứt.
- Từ cảm thán "Ôi" và nhân hoá" Ôi con sóng nhớ bờ/ Ngày đêm không ngủ được": bộc lộ tha
thiết nỗi nhớ nhung triền miên trong lòng người phụ nữ.
- Sử dụng từ ngữ sáng tạo, độc đáo "lòng em nhớ": phơi bày trực tiếp nỗi nhớ không chỉ có mặt
trong thời gian được ý thức mà còn gắn với tiềm thức - thời gian trong mơ. Vị ngọt ngào mê đắm
của tình yêu lan tỏa trong cách nói nghịch lý “cả trong mơ còn thức”.
5. Bài tập 5: Đọc văn bản sau
Nhớ bản sương giăng , nhớ đèo mây phủ
Nơi nao qua, lòng lại chẳng yêu thương?

Văn

Tổ

* Đáp án:
a. O du kích áp giải tên phi công Mỹ bị bắt sống.
b. Bài thơ đã miêu tả hình ảnh một nữ dân quân có vóc dáng nhỏ bé đang cầm súng áp giải một
viên phi công Mỹ to lớn hơn rất nhiều. Bức chân dung đã kết tinh tư thế hiên ngang, khí phách
anh dũng kiên cường của nhân vật khi đối mặt với kẻ thù
- Cô du kích là biểu tượng đẹp cho lí tưởng và sức mạnh của cả dân tộc trong cuộc kháng
chiến chống Mỹ.
c. Biện pháp nghệ thuật và tác dụng của chúng:
- Nghệ thuật tương phản: O du kích nhỏ >< Thằng Mỹ lênh khênh
Giương cao súng >< Bước cúi đầu
=> Nghệ thuật tương phản đã làm bật nổi tư thế hiên ngang của o du kích áp giải tên giặc lái
- So sánh : Ra thế to gan hơn béo bụng => Chủ nghĩa anh hùng được kết tinh từ tinh thần yêu
nước, sự anh dũng bất khuất “bé nhỏ chống lại khổng lồ” của nhân dân ta trong chiến tranh chống
quân xâm lược Mỹ.
- Từ láy tượng hình: lênh khênh → vừa tạo hình cao lớn của tên phi công vừa thể hiện thái độ
xem thường của tác giả.
- Hoán dụ: to gan – chỉ tinh thần ngoan cường của cô gái
Béo bụng – mỉa mai sự thất bại, thua trận của kẻ thù
- Câu hỏi tu từ “Anh hùng đâu cứ phải mày râu” → khẳng định phẩm chất anh hùng của cô du
kích nói riêng và phụ nữ Việt Nam nói chung.
7. Bài tập 7: Đọc văn bản sau
Lòng mẹ hiền không lời nào tả hết.
Tình yêu con như vũ trụ bao la.
Vòng tay mẹ hơn vạn, vạn lời ca.
Chỉ ở bên mẹ mới là mùa xuân
a. Tìm những biệp pháp nghệ thuật và phân tích tác dụng của chúng


Đáp án:
a. bạc mệnh, duyên phận, đoan trang …
b. giang sơn, nhật nguyệt, thái bình, xã tắc, ngàn thu.
9. Bài tập 9: Đọc đoạn thơ
Mình về với Bác đường xuôi
Thưa rằng Việt Bắc không nguôi nhớ người
Nhớ ông cụ mắt sáng ngời
Áo nâu túi vải đẹp tươi lạ thường
Nhớ Người những sáng tinh sương
Ung dung yên ngựa trên đường suối reo
Nhớ chân Người bước lên đèo
Người đi rừng núi trông theo bóng Người.
( Trích “ Việt Bắc” – Tố Hữu)
Trả lời các câu hỏi sau:
a. Đoạn thơ trên có những từ ngữ nói đến các nhân vật trữ tình. Căn cứ vào hoàn cảnh sáng tác
bài “Việt Bắc” của nhà thơ Tố Hữu để xác định đó là những nhân vật trữ tình nào?
b. Phân tích những biện pháp tu từ sử dụng trong được đoạn thơ trên và cho biết tác dụng của nó!
* Đáp án:
a. Trong đoạn thơ trên nói đến những nhân vật trữ tình là:
- Mình: người cán bộ về xuôi
- Bác, Người: chỉ Bác Hồ
- Việt Bắc: đồng bào Việt Bắc.
b. Những biện pháp tu tử được sử dụng và tác dụng của chúng là:
- Điệp từ: Nhớ, Người nhấn mạnh nỗi nhớ và đối tượng của nỗi nhớ → niềm kính yêu tha thiết
dành cho Lãnh tụ, khẳng định sự thủy chung với Cách mạng.
- Liệt kê các chi tiết đặc tả nét riêng của hình ảnh Bác Hồ
- Từ láy tượng hình: Ung dung → phong thái của Bác
- Hoán dụ và nhân hóa: “ rừng núi trông theo” → nhấn mạnh một nỗi nhớ mênh mông trải ra
trong không gian rộng lớn.

11. Bài tập 11 Tìm các biện pháp nghệ thuật trong văn bản và tác dụng của chúng
Nhớ khi giặc đến giặc lùng
Rừng cây núi đá ta cùng đánh Tây
Núi giăng thành lũy sắt dày
Rừng che bộ đội, rừng vây quân thù.
Mênh mông bốn mặt sương mù
Đất trời ta cả chiến khu một lòng.
Ai về ai có nhớ không?
Ta về ta nhớ Phủ Thông, đèo Giàng
Nhớ sông Lô, nhớ phố Ràng
Nhớ từ Cao – Lạng, nhớ sang Nhị Hà…
* Đáp án:
Những thủ pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn thơ trên là:
- Nhân hóa: núi giăng thành lũy, rừng che bộ đội-> nhấn mạnh thiên nhiên và con người cũng
đoàn kết chống giặc.
- Câu hỏi tu từ: Ai về ai có nhớ không?, Điệp từ: Nhớ-> điệp từ nhằm nhấn mạnh, hỏi để khắc sâu
nỗi nhớ về những năm tháng hào hùng của quân và dân ta trong kháng chiến.
- Liệt kê: Phủ Thông, đèo Giàng, sông Lô, phố Ràng, Cao- Lạng, Nhị Hà.-> nhấn mạnh niềm
vui, niềm tự hào của tác giả về những dịa danh, nơi đã từng diễn ra những trận đánh lớn của quân
và dân ta trong cuộc kháng chiến chống Pháp.
12. Bài tập 12: Đọc đoạn văn và trả lời câu hỏi
Giữa lòng Trường Sơn, sông Hương đã sống một nửa cuộc đời của mình như một cô gái Digan phóng khoáng và man dại. Rừng già đã hun đúc cho nó một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự
do và trong sáng. Nhưng chính rừng già nơi đây, với cấu trúc đặc biệt có thể lí giải được về mặt
khoa học, đã chế ngự sức mạnh bản năng của người con gái của mình để khi ra khỏi rừng, sông
Hương nhanh chóng mang một sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ, trở thành người mẹ phù sa của một
vùng văn hóa xứ sở…
Đoạn văn trên tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường đã sử dụng những thủ pháp nghệ thuật gì?
Cho biết tác dụng của thủ pháp nghệ thuật đó?
* Đáp án:
- Những thủ pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn văn trên là: So sánh, nhân hóa.

Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm mát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa..
Tìm và phân tích tác dụng các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản
* Đáp án:
- Điệp cú pháp câu 1,2->Tác dụng: khẳng định lòng tự hào làm chủ của đất nước
- Điệp cú pháp,điệp từ “những”,liệt kê câu 3,4,5 ->Tác dụng: ca ngợi sự giàu đẹp và mênh mông
rộng lớn của quê hương đất nước…
Chuyên đề “MỘt SỐ BÀI TẬP ĐỌC HIỂU NV THPT”

20

Bùi Thị Huỳnh Như


Trường THPT Hà Huy Giáp
Văn

Tổ

17. Bài tập 17: Đọc văn bản dưới đây và chỉ ra các biện pháp nghệ thuật đặc sắc và tác
dụng của chúng trong đoạn thơ sau
Trời chiều bảng lảng bóng hoàng hôn
Tiếng ốc xa đưa vẳng trống đồn
Gác mái ngư ông về viễn phố
Gõ sừng mục tử lại cô thôn.
*Đáp án:
- Sử dụng từ tượng hình cho thấy khi bóng hoàng hôn lờ mờ đã lan tỏa trên bầu trời chiều.
- Phép liệt kê và sử dụng từ tượng thanh: tiếng tù và và tiếng trống thu không của cùa làng xã,

nhà trường, NXB Giáo dục
5. Lưu Văn Bổng (2004), Những bình diện chủ yếu của văn học so sánh, NXB KHXH, Hà Nội
6. Nguyễn Phan Cảnh (1987), Ngôn ngữ thơ, NXB Đại học và Giáo dục chuyên nghiệp
7. Nguyễn Viết Chữ (2005), Phương pháp dạy học tác phẩm văn chương theo loại thể, ĐHSP

Chuyên đề “MỘt SỐ BÀI TẬP ĐỌC HIỂU NV THPT”

22

Bùi Thị Huỳnh Như