I. TÊN ĐỀ TÀI : MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC VỆ SINH CÁ NHÂN
CHO TRẺ MẪU GIÁO BÉ
II: ĐẶT VẤN ĐỀ
Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn biết ngủ biết học hành là ngoan
Câu nói ấy cho chúng ta biết tâm hồn trẻ nhỏ như trang giấy trắng, tất cả
những việc làm, sự giáo dục hướng dẫn của người lớn sẽ hình thành những thói
quen, hành vi tốt hay xấu cho các cháu sau này.
Như chúng ta đã biết không phải trẻ nhỏ nào cũng có thói quen biết rửa tay
lúc bẩn, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh, biết đánh răng, rửa mặt đúng quy
trình…muốn tạo được thói quen cho trẻ thì nhiệm vụ của cô giáo là hết sức quan
trọng. Cô giáo phải thường xuyên rèn luyện và tạo thói quen cho trẻ với nhiều hình
thức. Quá trình thực hiện nội dung giáo dục và rèn luyện thói quen vệ sinh cá nhân
cho trẻ ở trường mầm non đã được các cô giáo mầm non thực hiện một cách năng
động, sáng tạo, họ luôn tìm tòi nhiều hình thức và phương pháp phù hợp để chuyển
tải những nội dung và kĩ năng hướng dẫn trẻ thực hiện các thao tác vệ sinh đúng
quy trình như: rửa tay bằng xà phòng, rửa mặt đúng cách… đến với trẻ.
Là một giáo viên được phân công chủ nhiệm lớp mẫu giáo bé, các cháu chưa
từng thực hiện vệ sinh cá nhân cho bản thân, hầu hết trẻ lần đầu tiên đến trường,
mọi thứ thật bỡ ngỡ, thật mới mẻ, những kiến thức cơ bản về vệ sinh cá nhân trẻ
đều chưa nắm được, hơn nữa các cháu ở vùng quê, do đặc thù của địa phương hầu
hết phụ huynh làm nông không có thời gian quan tâm đến con cháu nhiều vì thế trẻ
chưa có thói quen rửa tay bằng xà phòng, rửa tay sau khi đi vệ sinh mà chỉ biết rửa
tay với nước, không biết rửa tay bằng xà phòng, rửa mặt không đúng qui trình, trẻ
chưa có thói quen vệ sinh cá nhân một cách tự giác mà chỉ thực hiện khi cô giáo
nhắc nhỡ, thậm chí có trẻ đến trường không mang dép, hay đi vệ sinh bên ngoài
không đúng nơi qui định.
Bên cạnh đó trường nằm ở địa phương hay mắc các bệnh liên quan đến vấn đề
vệ sinh thường xuyên xảy ra nhất như bệnh “Tay, chân, miệng”; tiêu chảy…
Chính vì thế tôi phân vân mãi không biết mình phải làm gì để có thể giúp các cháu
nhớ hết các thao tác vệ sinh một cách nhanh nhóng nhất?

không chỉ giúp tạo ấn tượng tốt với những người xung quanh mà còn giúp con
người chúng ta duy trì một sức khỏe tốt. Vệ sinh đúng cách còn có tác dụng phòng
bệnh rất tốt. Hiện nay rất nhiều căn bệnh truyền nhiễm vẫn chưa có vắc-xin phòng
bệnh, do vậy việc vệ sinh cá nhân được đánh giá có tác dụng tương đương với vắcxin phòng bệnh là việc làm cần thiết của tất cả mọi người.
IV. CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Khi lựa chọn cho mình đề tài nghiên cứu này tôi rất lo lắng không biết các
cháu ở độ tuổi này sẽ thực hiện được hay không bởi các trẻ mẫu giáo bé khả năng
nhận thức tư duy còn thấp làm sao trong một sớm, một chiều mà nhớ hết được.
Tuy nhiên với suy nghĩ là người trực tiếp giảng dạy các cháu, chăm lo cho các
cháu từng bữa ăn giấc ngủ đòi hỏi bản thân không những giáo dục kiến thức cho
trẻ mà còn hướng dẫn rèn luyện thói quen vệ sinh cho các cháu một cách nhẹ
nhàng và khéo léo giúp trẻ hình thành thói quen vệ sinh tốt. Bên cạnh đó tôi còn
được sự giúp đỡ động viên của BGH, bộ phận chuyên môn và đồng nghiệp đã
khiến tôi hạ quyết tâm phải giúp các cháu nhớ và thực hiện thành thạo các thao tác
vệ sinh cá nhân một cách thường xuyên và tự giác. Trong quá trình giúp trẻ nhớ và
thực hành các thao tác vệ sinh cá nhân tôi đã gặp nhiều thuận lợi và cũng không ít
những khó khăn
* Thuận lợi:
- Nhà trường trang bị đầy đủ trang thiết bị phương tiện nghe nhìn như: máy
tính tivi được hòa mạng interner giúp tôi thường xuyên học hỏi thông tin qua mạng
hoặc lựa chọn các đoạn video, hình ảnh có liên quan về vệ sinh cá nhân cho trẻ
xem giúp trẻ ghi nhớ các thao tác thực hiện vệ sinh nhanh hơn.
- Ngay từ đầu năm học tất cả giáo viên trong trường được học bồi dưỡng
thường xuyên với chuyên đề vệ sinh dinh dưỡng trong trường Mầm non.
2


- Ban giám hiệu nhà trường xây dựng kế hoạch chuyên đề vệ sinh vào đầu
tháng 9 phân công giáo viên dạy cho tất cả giáo viên trong trường dự giờ góp ý và
rút kinh nghiệm cho các bước giáo dục, hướng dẫn của cô cũng như kết quả thực

1.Tự học tập để bồi dưỡng kiến thức và kĩ năng thực hành thao tác chăm
sóc vệ sinh cá nhân cho trẻ.
Bản thân tôi luôn xác định muốn rèn luyện cho trẻ mẫu giáo Bé có thói quen
trong việc giữ gìn vệ sinh cá nhân thì việc làm đầu tiên là cô giáo phải có kiến thức
chuẩn xác về kĩ năng thực hành, chính vì điều đó mà bản thân tôi luôn tìm tòi học
hỏi các tài liệu có liên quan để nghiên cứu, qua tài liệu tôi đã tiếp thu được các quy
trình đúng về rửa tay, rửa mặt, đánh răng…và áp dụng vào dạy trẻ.
Cụ thể là: Quy trình rửa tay bằng xà phòng có 6 bước:
+Bước 1: Làm ướt hai bàn tay bằng nước sạch ,xoa xà phòng vào
3


+ Bước 2: Cuốn và xoay lần lượt từng ngón tay
+ Bước 3: Chà xát cổ tay và mu bàn tay
+ Bước 4: Miết vào kẻ giữa các ngón tay
+ Bước 5: Chụm và cọ sạch các đầu ngón tay
+ Bước 6: Xả sạch xà phòng bằng nước sạch và lấy khăn lau khô tay
Thường xuyên tìm tòi trên mạng Interner những đoạn video có tính giáo dục
cao về giáo dục vệ sinh cá nhân cho trẻ để lồng ghép đưa vào các hoạt động dạy
trẻ.
Học hỏi kinh nghiệm ở đồng nghiệp các giáo viên trước đây đã từng đứng lớp
Bé trao đổi những phương pháp cách làm để giúp trẻ nhanh ghi nhớ các thao tác vệ
sinh cá nhân và thực hiện một cách tự giác.
Sưu tầm các bài thơ,vè mang tính giáo dục vệ sinh cho trẻ như thông qua bài
thơ:“Bé tập rửa mặt” sau đây:
Một tay chẳng làm được
Bé phải lau hai tay
Bắt đầu từ mắt này
Lau từ trong ra nhé
Nhích khăn lên các bé

Ví dụ: Quả cam, quả chuối, ông mặt trời, ….Tôi tập cho trẻ nhận biết kí hiệu
với nhiều hình thức khác nhau: Khi phát vở cho trẻ tôi hỏi về kí hiệu của vở mình,
đồ dùng có kí hiệu gì? Nếu trẻ nhầm tôi nhắc lại cho trẻ nhớ. Qua quá trình tập cho
trẻ nhiều lần, lặp đi lặp lại thường xuyên, khi uống nước, lấy nước muối xúc
miệng, lấy khăn lau mặt…Trẻ nhớ kí hiệu của mình và cô cũng nhớ kí hiệu của trẻ.
Khi trẻ lấy đúng đồ dùng thì trẻ mới thực hiện đúng vệ sinh , nếu trẻ không nhận
biết được đồ dùng các nhân thì nguy cơ lây lan các bệnh về mắt, răng miệng rất
nguy hiểm.
Việc dạy cho trẻ nhận biết kí hiệu đã khó khăn thì việc dạy trẻ thực hành vệ
sinh không kém phần vất vả. Với hoạt động vệ sinh rửa tay với xà phòng, đối với
trẻ thao tác thật khó khăn không giống như trẻ lớn. Trẻ chỉ “nghịch nước với xà
phòng” không theo hướng dẫn của cô vì trẻ chưa hiểu hết tầm quan trọng của việc
rửa tay với xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Trước hết tôi trò chuyện
với trẻ, cho trẻ đọc các bài thơ, bài hát về giáo dục vệ sinh.
Ví dụ: Bài hát: “Lau mặt”
Nhúng khăn mặt vào nước, thì ướt ướt ướt.
Vắt làm sao cho khô, khéo như tay cô.
Lau từng ngón tay, lau mặt kĩ vào.
Thi đua xem ai lau sạch nhất, nào!
Tôi đặt những câu hỏi gợi mở cho trẻ trả lời:
+ Các con vừa hát bài hát nói về nội dung gì?
+ Vì sao phải lau sạch mặt và tay?
+ Các con thường rửa tay khi nào ?
+ Vì sao phải rửa tay với xà phòng?
Tôi cho trẻ nói lên suy nghĩ của mình để trẻ ý thức và biết được tầm quan
trọng của việc rửa tay với xà phòng. Sau đó tôi cho trẻ thực hiện theo thao tác cùng
cô cách rửa tay, rửa đúng quy trình, rửa thật sạch nhưng không bắn nước ra ngoài
và tiết kiệm nước. Sau đó tôi cho trẻ lần lượt ra rửa tay, tôi theo dõi, nhắc nhở
trẻ…Hàng ngày thành nếp và thói quen cho trẻ. Từ đó trẻ có ý thức tự giác biết
cách rửa tay và giữ vệ sinh.

Chuẩn bị: Tranh to và màu sắc đẹp “ Mẹ đang tắm cho em bé” Một số câu hỏi để
hỏi khi trẻ xem tranh Một búp bê để minh hoạ .
Tiến hành: Đọc cho trẻ nghe bài thơ “ Yêu mẹ” Cô hỏi trẻ ở nhà ai thường
tắm cho các con? Cô cho trẻ xem tranh “Mẹ đang tắm cho em bé” và hỏi trẻ: Tranh
vẽ gì đây các con? Mẹ đang làm gì? Bé đang làm gì? Sau đó cô kể cho cháu nghe
câu chuyện theo sự sáng tạo của cô. Có thể kể như sau: Hôm qua chủ nhật, Thảo ở
nhà chơi với chị, trời nắng mà tay chân bị bẩn, mẹ tắm cho Thảo, Thảo thích lắm.
Mẹ lần lượt gội đầu, rửa mặt, kỳ cọ tay chân và toàn thân một cách nhẹ nhàng bằng
nước mát rượi.
Sau khi cô kể chuyện xong cô làm động tác minh hoạ: gội đầu, rửa mặt, kỳ cọ
chân tay trên búp bê cho trẻ xem, rồi cho trẻ tập minh hoạ lại các động tác theo cô.
Qua các bài thơ, bài hát, câu chuyện … trẻ có thêm một số kinh nghiệm và học
được nhiều thói quen tốt. Ở chủ đề bản thân, môn khám phá khoa học: “Tìm hiểu
về cơ thể của bé” hay “ Các giác quan” tôi lồng ghép giáo dục vệ sinh một cách
nhẹ nhàng trên từng chi tiết . VD: Khi nói đến đôi tay thì giáo dục trẻ phải làm gì?
Bảo vệ đôi chân thì phải làm thế nào? … chứ không giáo dục một cách chung
chung trẻ sẽ mau quên.
+ Trong giờ chơi hoạt động góc: tôi thường cho trẻ chơi các trò chơi như:
Rửa mặt cho búp bê, rửa tay cho búp bê, luôn nhắc nhở trẻ khi chơi xong phải cất
xếp đồ chơi gọn gàng, rửa tay sạch sẽ.
+ Giờ ăn: Trước giờ ăn, tôi thường xuyên nhắc nhở và cho trẻ rửa tay có sự
giám sát của cô, trẻ ăn xong đánh răng, vệ sinh cá nhân mới vào ngủ, không những
giáo dục trẻ vệ sinh bằng lời nói mà tôi còn tự sáng tác các bài thơ cho trẻ đọc từ
đó trẻ hứng thú và nhớ lâu hơn.
Ví dụ:: Bài thơ: “Giờ ăn bé ngoan ”
Trước khi ăn nhớ rữa tay sạch sẽ.
6


Vào bàn ngồi bé nhớ phải thật ngoan

4.Tăng cường sự phối kết hợp giữa nhà trường với gia đình và trạm y tế.
Trong việc chăm sóc giáo dục vệ sinh và sức khỏe trẻ thơ nhằm rèn cho trẻ
thói quen vệ sinh văn minh bền vững cho trẻ, trước hết giáo viên phải làm tốt công
tác tuyên truyền để các bậc phụ huynh nhận thức đầy đủ về ý nghĩa và tầm quan
trọng trong việc giữ gìn vệ sinh cá nhân cho trẻ. Trong buổi họp đầu năm tôi đã tổ
chức tuyên truyền đến bậc phụ huynh bằng nhiều hình thức.
Ví dụ: Ngay từ đầu năm học họp phụ huynh tôi kết hợp tuyên truyền nội dung:
“Yêu cầu phối hợp của cha mẹ trong việc chăm sóc cá nhân cho trẻ; tầm quan
trọng của việc giữ gìn vệ sinh đôi tay và thao tác thực hiện (Quy trình rửa tay đúng
thao tác)”. “Vì sao phải rửa mặt? Thao tác thực hiện?; Lợi ích của việc chăm sóc
răng miệng; thao tác chải răng”. Phụ huynh ý kiến phản hồi với nội dung tuyên
truyền của giáo viên, đồng thời trao đổi với giáo viên về thói quen vệ sinh của mỗi
7


trẻ khi ở nhà từ đó giáo viên đưa ra ý kiến kết luận của buổi truyền thông như vậy
ngay từ đầu năm học giữa nhà trường và gia đình đã có được sự phối hợp trong
công tác giáo dục vệ sinh cho trẻ.
Tuyên truyền thông qua góc tuyên truyền của nhà trường, các lớp, giờ đón và
trả trẻ: Yêu cầu các lớp phải tuyên truyền với nội dung phong phú và phải thay đổi
thường xuyên, lựa chọn nội dung tuyên truyền phải hay, hấp dẫn, đẹp… thì tạo
được sự chú ý cho phụ huynh. Qua những lần trao đổi trực tiếp và qua bảng tuyên
truyền như vậy thì tôi thấy nhận thức của phụ huynh ngày cũng khác đi, phụ huynh
đã chú ý nhắc nhở cháu khi ở nhà, dần dần thói quen của trẻ cũng được thiết lập.
Điều đó thuận lợi cho giáo viên hơn trong việc giáo dục tạo thói quen vệ sinh cá
nhân cho trẻ.
Làm tốt công tác phối hợp giữa gia đình và nhà trường để thống nhất nội
dung, phương pháp hướng dẫn vệ sinh, chăm sóc thân thể, từ đó hình thành thói
quen thực hành vệ sinh ở trẻ. Thực hiện tuyên truyền qua góc trao đổi với phụ
huynh của lớp: thực hiện khai thác triệt để tác dụng của tranh, tài liệu tuyên truyền;


- Hình ảnh trang trí ngoài khu vực lớp được bảo vệ giữ gì tốt giúp cho giáo
viên tổ chức tốt giáo dục trẻ vào giờ hoạt động ngoài trời.
Kết quả cụ thể như sau:
- Hầu hết trẻ có kĩ năng thao tác vệ sinh cá nhân, có hành vi văn minh và hiểu
rõ được ích lợi của việc vệ sinh cá nhân.
-100% trẻ có ý thức tốt việc làm của mình, thực hiện thường xuyên hoạt động
vệ sinh cá nhân của bản thân giữ gì cơ thể luôn sạch sẽ, đi vệ sinh đúng nơi qui
định, biết rửa tay khi tay bẩn,trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh; đặc biệt là trẻ đã
rửa tay bằng xà phòng và thực hiện đúng qui trình
- Đa số phụ huynh phối hợp tốt với giáo viên trong các hoạt động và đặc biệt
giúp cô giáo duy trì thói quen, kĩ năng thực hiện thao tác vệ sinh cho trẻ khi ở nhà.
- Qua khám sức khỏe của trẻ tỷ lệ trẻ mắc các bệnh về mắt, răng miệng đã
giảm rõ rệt. Kết quả cụ thể:
Kết quả khám lần 1 số trẻ mắc bệnh chiếm tỉ lệ: 25%
Kết quả khám lần 2 số trẻ mắc bệnh giảm còn : 10%.
- Đầu năm trẻ phát triển bình thường là: 98%; trẻ suy dinh dưỡng vừa là:
1,2%. Đến nay trẻ suy dinh dưỡng vừa giảm 0,4% so với đầu năm.
VII. KẾT LUẬN:
Giúp trẻ giữ gìn vệ cơ thể sạch sẽ chính là việc giúp trẻ luôn có thể lực khoẻ
mạnh, phòng chống lại các loại bệnh tật. Trẻ khoẻ mạnh, ít ốm đau là niềm hạnh
phúc của mỗi gia đình xã hội. Tuy nhiên muốn trẻ luôn giữ gìn cơ thể sạch sẽ cần
phải giúp cho trẻ ý thức được tầm quan trọng của việc giữ gìn cơ thể sạch sẽ. Rèn
luyện cho trẻ ý thức tự giác trong hoạt động vệ sinh. Muốn trẻ có thể tự giác vệ
sinh được nhất thiết trẻ phải biết thực hiện tác thao tác vệ sinh như thế nào. Muốn
vậy những người chăm sóc giáo dục trẻ ( Phụ huynh và giáo viên) cần phải tập
luyện cho trẻ những thao tác vệ sinh một cách thành thạo. Nhiệm vụ hướng dẫn trẻ
thực hiện các thao tác vệ sinh không phải là nhiệm vụ riêng của giáo viên hay của
phụ huynh mà đây là trách nhiệm chung của những người chăm sóc giáo dục trẻ.
Giáo dục trẻ có ý thức tự chăm sóc phục vụ vệ sinh cá nhân là một việc làm

PHỤ LỤC:

11


Góc tuyên truyền phụ huynh

Trang trí quy trình 6 bước rửa tay

12


Hướng dẫn trẻ rửa mặt đúng qui trình

Trang trí khu vệ sinh dành cho nam

13


X. MỤC LỤC

Trang

I. Đ T I …………………………………………………………........................1
II. Đ T V N Đ ………………………………………………………................1
III. C SỞ L L N……………………………………………………..........1-2
IV.C SỞ TH C TI N..........................................................................................2
V. N I D NG NGHI N C :
1 Biện pháp tự học: :……………………………………………………….. ......3
2 Tạo môi trường lớp học thân thiện cởi mở để thu hút trẻ…………………......3


2

IV. Cơ sở thực tiễn.

2,3

V. Nội dung nghiên cứu.

3

1. Tự học tập để bồi dưỡng kiến thức và kĩ năng thực hành
thao
tác
chăm
sóc
vệ
sinh
cá
nhân
cho
trẻ.
3,4
2. Giáo dục vệ sinh lồng ghép vào các hoạt động trong ngày
5,6
3.Tạo môi trường giáo dục vệ sinh cho trẻ sinh động phong phú ở mọi nơi 6,7
4.Tăng cường sự phối kết hợp giữa nhà trường với gia đình và trạm y tế.
7
VI. Kết quả nghiên cứu
VII. Kết luận.