Header Page 1 of 123.

KHẢO SÁT ĐẶC ĐIỂM LÂM SÀNG, CẬN LÂM SÀNG
VÀ NGUYÊN NHÂN HÔN MÊ

Tóm tắt
Cơ sở: Hôn mê là tình huống lâm sàng thường gặp và các nguyên
nhân của hôn mê thì rất đa dạng.
Phương pháp: Nghiên cứu này khảo sát các đặc điểm lâm sàng, cận
lâm sàng và nguyên nhân hôn mê của 200 bệnh nhân tại BV Cấp Cứu Trưng
Vương để giúp việc điều trị bệnh nhân hôn mê tốt hơn.
Kết quả: có 105 trường hợp hôn mê do tổn thương cấu trúc thần kinh,
chiếm tỷ lệ 52,5% và 95 trường hợp hôn mê do chuyển hóa, chiếm tỷ lệ
47,5%. 99/200 bệnh nhân hôn mê độ III- IV (49,5%), trong đó nhóm hôn mê
có dấu thần kinh định vị chiếm 73 trường hợp, có 62/200 bệnh nhân hôn mê
độ I (31%) và thuộc nhóm hôn mê không có dấu thần kinh định vị với 51
trường hợp. Nguyên nhân chủ yếu của hôn mê do tổn thương cấu trúc thần
kinh là tổn thương trên lều (xuất huyết não và nhồi máu não trên lều) chiếm
tỷ lệ 88,57%. Bệnh phổi, đái tháo đường, bệnh thận là những nguyên nhân
chủ yếu của hôn mê do chuyển hóa.
Footer Page 1 of 123.


Header Page 2 of 123.

Kết luận: tỉ lệ hôn mê sâu chiếm khá cao và nguyên nhân do thần kinh
thường là tai biến mạch máu não.
Summary
Background: Coma is the common situation and its causes are
heterogenous.
Method: This study analysed the clinical, paraclinical characteristics

tại Bệnh viện cấp cứu Trưng Vương.
Mục tiêu cụ thể
Khảo sát đặc điểm lâm sàng hôn mê.
Khảo sát đặc điểm cận lâm sàng hôn mê.
Phân loại hôn mê theo nguyên nhân thường gặp.
ĐỐI TƯỢNG - PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Dân số chọn mẫu

Footer Page 3 of 123.


Header Page 4 of 123.

Những nguyên nhân hôn mê nhập viện tại Bệnh Viện Cấp Cứu Trưng
Vương.
Phưong pháp chọn mẫu
Nghiên cứu khảo sát tất cả bệnh nhân hôn mê nhập viện từ 1/2005 –
7/2005 thỏa mản tiêu chuẩn và loại trừ.
Cỡ mẫu
200 bệnh nhân.
Tiêu chuẩn chọn bệnh
Tất cả bệnh nhân hôn mê nhập bệnh viện cấp cứu Trưng Vương từ
1/2005 – 7/2005.
Tiêu chuẩn loại trừ
- Những bệnh nhân hôn mê sau chấn thương sọ não.
- Những bệnh nhân tử vong trước khi nhập viện.
Thiết kế nghiên cứu
Nghiên cứu tiền cứu, mô tả cắt ngang.
Thu thập dữ liệu
Bệnh nhân thỏa mãn tiêu chuẩn chọn bệnh và tiêu chuẩn loại trừ được

Các số liệu được đưa vào xử lý trên phần mềm SPSS 11.5 for
Windows.
KẾT Quả VÀ BÀN LUẬN.
Đặc tính dân số nghiên cứu
Giới
Nghiên cứu khảo sát 200 bệnh nhân, trong đó nam có 96 trường hợp
chiếm 48% và nữ có 104 trường hợp chiếm 52%. Tuy nhiên trong số 105
trường hợp hôn mê có dấu thần kinh định vị thì nam giới có 70 trường hợp,
chiếm tỷ lệ 66,67% và nữ giới có 35 trường hợp, chiếm tỷ lệ 33,33%. Như vậy
trong nhóm bệnh nhân hôn mê do tổn thương cấu trúc thần kinh, tỷ lệ nam giới
nhiều gấp đôi nữ giới. Kết quả này tương tự như nghiên cứu của tác giả Trần
Thanh Hùng 1: tỷ lệ đột quị cấp ở nam giới chiếm 65,9%, nữ chiếm 34,1% và
nghiên cứu của Steiner và cộng sự 1 trong đó nam chiếm 64,5% và nữ chiếm
35,5%. Điều này có thể giải thích là do bệnh nhân nam có tỷ lệ đột quị cấp
nặng nhiều hơn nữ, nhất là đột quị xuất huyết não.
Ngược lại trong số 95 trường hợp hôn mê không có dấu thần kinh
định vị, nữ giới có 69 trường hợp, chiếm tỷ lệ 72,63% và nam giới có 26
trường hợp, chiếm tỷ lệ 27,37%. Như vậy trong nhóm bệnh nhân hôn mê do
chuyển hóa, tỷ lệ nữ giới nhiều gần gấp 3 lần nam giới.

Footer Page 6 of 123.


Header Page 7 of 123.

Tuổi
Trong nghiên cứu của chúng tôi, nhóm tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất là lớn
hơn 60 tuổi ở cả hai nhóm hôn mê do tổn thương cấu trúc thần kinh và do
chuyển hóa (73,5%), nhóm tuổi chiếm tỷ lệ thấp nhất là nhỏ hơn 20 tuổi và
tất cả là hôn mê do chuyển hóa (4,5%). Điều này được giải thích là do trong

huyết áp, đái tháo đường, xơ mỡ động mạch...là các nguy cơ của tai biến mạch
máu não trong dân số thành phố Hồ Chí Minh ngày càng tăng và không được
theo dõi, điều trị thường xuyên.
Theo mức độ hôn mê
Trong nghiên cứu của chúng tôi, có 99/200 bệnh nhân hôn mê độ IIIIV (49,5%), trong đó đa phần thuộc nhóm hôn mê có dấu thần kinh định vị
với 73 trường hợp, có 62/200 bệnh nhân hôn mê độ I (31%) và đa phần
thuộc nhóm hôn mê không có dấu thần kinh định vị với 51 trường hợp.
Theo thang điểm Glasgow.

Footer Page 8 of 123.


Header Page 9 of 123.

Trong nghiên cứu của chúng tôi, có 101/200 bệnh nhân hôn mê có
điểm Glasgow nhỏ hơn 8 điểm (50,5%), trong đó có 65 trường hợp hôn mê
có dấu thần kinh định vị và 99/200 bệnh nhân hôn mê có điểm Glasgow lớn
hơn 8 điểm (49,5%), trong đó có 59 trường hợp hôn mê không có dấu thần
kinh định vị. Như vậy, tỷ lệ bệnh nhân hôn mê có điểm Glasgow thấp đa
phần là ở nhóm hôn mê do tổn thương cấu trúc thần kinh.
Các dấu hiệu lâm sàng
Huyết áp khi nhập viện ³ 160/90 mmHg, suy hô hấp (nhịp thở > 30
lần/phút hoặc < 10 lần/phút), đồng tử dãn một bên hoặc hai bên, mất các
phản xạ mắt búp bê là các dấu hiệu thường gặp ở những bệnh nhân hôn mê
do tổn thương cấu trúc thần kinh.
Các đặc điểm cận lâm sàng
Các xét nghiệm sinh hóa : bạch cầu máu, đường huyết, đường niệu –
ceton niệu, uree - creatinine máu, men gan và tổn thưong trên hình ảnh XQ
phổi đều có thể biến đổi trong cả hai nhóm hôn mê do tổn thương cấu trúc thần
kinh và hôn mê do chuyển hóa với tỷ lệ tương đương nhau.



Header Page 11 of 123.

Ngộ độc thuốc do tự tử hoặc nghiện (2,5%), ngộ độc rượu (2,5%)
chiếm tỷ lệ thấp trong 200 bệnh nhân nghiên cứu.
Tỷ lệ tử vong
Trong 200 bệnh nhân nghiên cứu có 87 trường hợp sống (43,5%) và
113 trường hợp tử vong (56,5%). Các trường hợp tử vong đa phần thuộc
nhóm hôn mê do tổn thương cấu trúc thần kinh với 70/105 trường hợp,
chiếm tỷ lệ 66,67%. So sánh với các tác giả khác nghiên cứu tỷ lệ tử vong ở
những bệnh nhân đột quị cấp và nặng chúng tôi nhận thấy kết quả tương tự,
như nghiên cứu của tác giả Trần Thanh Hùng kết quả tỷ lệ tử vong là
63,7%(1). Điều này phản ánh mức độ tổn thương cấu trúc thần kinh nặng nề ở
nhóm bệnh nhân hôn mê có dấu thần kinh định vị. Trong 95 bệnh nhân hôn
mê do chuyển hóa có 43 trường hợp tử vong, chiếm tỷ lệ 45,26% và theo
nghiên cứu của chúng tôi nguyên nhân tử vong trong nhóm này đa phần là
do bệnh lý về phổi và bệnh lý thận.
KẾT LUẬN
Qua nghiên cứu khảo sát các đặc điểm lâm sàng, cận lâm sàng và
nguyên nhân hôn mê tại bệnh viện cấp cứu Trưng Vương trong 6 tháng đầu
năm 2005, chúng tôi rút ra được một số kết luận sau:

Footer Page 11 of 123.


Header Page 12 of 123.

- Hầu hết bệnh nhân hôn mê nhập viện đều thuộc nhóm > 60 tuổi và
có tiền sử bệnh nội khoa trước đó chủ yếu là: tăng huyết áp, đái tháo đường