UBND TỈNH QUẢNG NGÃI
TT TIN HỌC TỰ NHIÊN VÀ
CÔNG NGHỆ QUỐC GIA
SỞ KH VÀ CN MÔI TRƯỜNG
VIỆN ĐỊA CHẤT

BÁO CÁO ĐỀ TÀI
“ĐIỀU TRA ĐÁNH GIÁ CÁC TAI BIẾN XÓI LỞ, BỒI LẤP
VÙNG VEN BIỂN TỈNH QUẢNG NGÃI VÀ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP
XỬ LÝ, PHÒNG TRÁNH, GIẢM THIỂU THIỆT HẠI, GÓP PHẦN
ĐẨY MẠNH KẾ HOẠCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI
TRÊN CƠ SỞ MÔI TRƯỜNG BỀN VỮNG”

Chủ nhiệm đề tài: GS.VS Nguyễn Trọng
Yêm

Năm 2001
1


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU.........................................................................................................13
CHƯƠNG I.....................................................................................................19
KHÁI
QUÁT
ĐIỀU
KIỆN
TỰ
NHIÊN,
KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ TÌNH TRẠNG XÓI LỞ - BỒI LẤP
VEN BIỂN QUẢNG NGÃI................................................................................19


4.4 - Ven biển từ cửa Sa Huỳnh tới núi Bầu Nú.........................................40
CHƯƠNG II....................................................................................................44
ĐIỀU KIỆN MẶT ĐỆM ĐỊA CHẤT VÀ......................................................44
HOẠT ĐỘNG ĐỊA ĐỘNG LỰC HIỆN ĐẠI.................................................44
II. 1 - Địa tầng.............................................................................................44
2.1.1 - Giới Arkeinozoi...............................................................................44
1. Hệ tầng Xa Lam Cô (AR xlc)..................................................................44
2. Hệ tầng Đăk Lô (AR đl)..........................................................................44
2.1.2 - Giới proterozoi.................................................................................44
3. Hệ tầng Sông Re (PR1 sr).......................................................................44
4. Hệ tầng Tắc Pỏ (PR1 tp)..........................................................................45
5. Hệ tầng Khâm Đức (PR2- 3 kđ)..............................................................45
2.1.3 - Giới paleozoi....................................................................................45
6. Hệ tầng Đăk Long (∈ - S đlg).................................................................45
7. Hệ tầng Măng Giang (T2 mg) ...............................................................46
Thống Pliocen.................................................................................................46
8. Hệ tầng Đại Nga (βN2 đn)......................................................................46
Thống Pleistocen.....................................................................................46
+ Phụ thống Pleistocen hạ.......................................................................46
9. Trầm tích sông (aQI)..............................................................................46
+ Phụ thống Pleistocen trung - thượng....................................................47
10. Trầm tích sông - biển (amQII- III) .......................................................47
11. Trầm tích sông (aQII- III) ....................................................................47
+ Phụ thống Pleistocen thượng................................................................47
12. Trầm tích biển (mQIII2)........................................................................47
13. Trầm tích biển (mQIV2)........................................................................47
14. Trầm tích sông - biển (amQIV2)...........................................................48
+ Holocen thượng....................................................................................48
15. Trầm tích biển - gió (mvQIV3).............................................................48

2.5- Nghiên cứu mặt đệm địa chất một số khu vực trọng điểm bằng phương
pháp Địa vật lý ...............................................................................................58
I- Tại các khu vực cửa sông (cửa Đại, cửa Lở và cửa Mỹ Á)....................60
1. Khu vực cửa Đại (sông Trà Khúc)..........................................................60
2. Khu vực cửa Lở (sông Vệ)......................................................................60
3. Khu vực cửa Mỹ Á (sông Trà Câu).........................................................61
II- Tại ven biển Sa Huỳnh..........................................................................61
I. Khu vực cửa Đại (sông Trà Khúc)...........................................................63
II. Khu vực Cửa Lở (sông Vệ)....................................................................64
III. Khu vực Cửa Mỹ Á (sông Trà Câu)......................................................66
IV- Khu vực ven biển Sa Huỳnh ..............................................................67
4


2.6 - Đặc điểm cấu trúc nền móng địa chất vùng ven biển ........................69
2.6.1- Tầng cấu trúc cát hạt mịn - trung.....................................................69
2.6.2 - Tầng cấu trúc cát pha sét..................................................................70
2.6.3 - Tầng cấu trúc sét pha cát..................................................................70
2.6.4 - Tầng cấu trúc sét rắn chắc................................................................71
2.6.5 - Tầng cấu trúc bùn nhão....................................................................71
2.6.6 - Tầng cấu trúc đá gốc rắn chắc..........................................................71
CHƯƠNG III...................................................................................................74
ĐẶC ĐIỂM ĐỊA MẠO VÙNG ĐỒNG BẰNG VEN BIỂN..........................74
VÀ CÁC HOẠT ĐỘNG NHÂN TẠO Ở QUẢNG NGÃI.............................74
3.1 - Khái quát chung. ................................................................................74
1- Địa hình xâm thực bóc mòn trên nền đá cứng........................................74
2. Địa hình bóc mòn trên đá gắn kết............................................................75
3. Các dạng địa hình tích tụ.........................................................................75
4. Các bậc thềm...........................................................................................76
5. Đường bờ biển.........................................................................................76

3.6.1- Vấn đề tuổi địa hình..........................................................................97
3.6.2 - Lịch sử phát triển địa hình...............................................................98
Kết luận chương III..................................................................................101
CHƯƠNG IV................................................................................................104
ĐIỀU KIỆN KHÍ TƯỢNG – KHÍ HẬU ĐỒNG BẰNG..............................104
VEN BIỂN VÀ ĐỘNG LỰC THUỶ VĂN SÔNG NGÒI...........................104
IV.1- Yếu tố khí hậu..................................................................................104
4.1.1- Đặc điểm Khí hậu vùng núi và đồng bằng Quảng Ngãi.................104
1 – Thời gian nắng.....................................................................................104
2 - Nhiệt độ không khí...............................................................................104
3 - Nhiệt độ mặt đất ..................................................................................105
4 - Hoàn lưu và gió....................................................................................105
5- Độ ẩm không khí................................................................................106
6- Bốc hơi ................................................................................................106
7- Bão ......................................................................................................107
8- Chế độ mưa..........................................................................................107
Ba...........................................................................................................108
Tơ..........................................................................................................108
1- Gió vùng ven biển Quảng Ngãi............................................................110
2. Bão và áp thấp nhiệt đới .......................................................................115
IV.2 - Đặc điểm động lực thủy văn sông ngòi..........................................117
6


4.2.1 – Khái quát chung.............................................................................117
4.2.2 - Đặc điểm dòng chảy trong sông Trà Khúc....................................118
4.2.3- Nhận xét về một số trận lũ điển hình trong 5 năm gần đây trên các
sông ở Quảng Ngãi........................................................................................119
4.2.4 - Dòng chảy bùn cát và Động lực biến hình lòng dẫn vùng hạ lưu
sông Trà Khúc...............................................................................................120

1- Các bước tính toán...............................................................................144
2- Nhận xét kết quả tính dòng vận chuyển bùn cát ven biển....................145
V.7- Hoạt động nhân tạo ở ven biển liên và tai biến xói lở – bồi lấp.......148
Kết luận chương V....................................................................................149
CHƯƠNG VI................................................................................................153
MỘT SỐ GIẢI PHÁP CÔNG TRÌNH VÀ PHI CÔNG TRÌNH TRONG XỬ
LÝ
CÁC
TAI
BIẾN
XÓI
LỞ
BỒI
LẤP
VEN BIỂN QUẢNG NGÃI..............................................................................153
VI.1 - Nguyên tắc chung của các giải pháp xử lý.....................................153
6.1.1 – Tổng quan về giải pháp phi công trình..........................................153
6.1.2 – Tổng quan về giải pháp công trình................................................154
VI.2 – Hướng giải pháp phi công trình.....................................................155
VI.3 – Đề xuất một số giải pháp công trình:.............................................157
A- Công trình ổn định và bảo vệ bờ biển Sa Huỳnh................................157
I - KHÁI QUÁT CHUNG VỀ CÔNG TRÌNH.........................................157
1- Nhiệm vụ công trình............................................................................157
2 - Số liệu xuất phát..................................................................................157
II - CHỐNG XÂM THỰC BÃI BIỂN......................................................158
1- Các giải pháp chống xâm thực bãi biển...............................................158
2- Phân tích chung về các giải pháp.........................................................159
2.1- Giải pháp trồng rừng cây ngập mặn..................................................159
2.2- Giải pháp nuôi bãi nhân tạo..............................................................160
2.3- Công trình ngăn cát, giảm sóng........................................................160

II - Điều kiện thiết kế................................................................................173
III - Thiết kế sơ bộ đê ngăn cát giảm sóng Đ............................................173
3.1 - Cấu tạo của đê giảm sóng Đ..............................................................173
3.2 - Thiết kế mặt cắt ngang thân đê.....................................................173
3.2.1- Cao trình đỉnh đê............................................................................173
3.3.2- Kích thước khối phủ mái................................................................174
3.4 - Đá lót dưới lớp phủ mái....................................................................175
3.5 - Đá lăng thể chân mái, đá lõi đê và đá lớp đệm.................................175
3.6 - Khối tường đỉnh................................................................................176
3.7- Thiết kế mặt bằng và mặt cắt dọc thân đê.........................................176
3.8 - Tính toán ổn định đê ........................................................................176
IV- Thiết kế sơ bộ mỏ hàn T1.................................................................177
4.1 - Một số đặc trưng mỏ hàn T1.........................................................177
4.2- Thiết kế mặt cắt ngang thân mỏ hàn.............................................177
9


4.3 - Kết cấu thân kè..................................................................................177
4.4 - Kiểm tra ổn định kè mỏ hàn..............................................................178
Hình 6.9. Ổn định trượt mái và trượt sâu kè mỏ hàn T1...........................178
V- Khái toán đầu tư công trình chỉnh trị cửa Đại.....................................178
5.1 - Đê ngăn cát giảm sóng cửa Đại.....................................................178
5.2 - Mỏ hàn .............................................................................................178
5.3 - Tổng khái toán toàn bộ công trình...................................................178
C- CÁC CÔNG TRÌNH ỔN ĐỊNH CỬA LỞ (SÔNG VỆ).....................179
I- Đặc điểm chung của công trình............................................................179
1.1. Nhiệm vụ công trình chỉnh trị............................................................179
- Chống xói lở bờ sông và bảo vệ bờ biển ổn định khu dân cư.................179
2.1. Bố trí công trình.................................................................................179
2.1.1 - Trong cửa sông...........................................................................179

V - Thiết kế sơ bộ kè gia cố bờ G.............................................................184
5.1 - Một số đặc trưng kè gia cố bờ...........................................................184
5.2 - Thiết kế mặt cắt ngang kè gia cố bờ.................................................185
5.4- Kiểm tra ổn định kè gia cố bờ............................................................186
VI - Khái toán đầu tư cho công trình (xem phụ lục).................................186
6.1- Đê ngăn cát giảm sóng cửa Lở...........................................................186
6.2- Mỏ hàn ..............................................................................................186
6.3 - Gia cố bờ...........................................................................................186
6.4 - Tổng khái toán toàn bộ công trình...................................................186
D- CÔNG TRÌNH ỔN ĐỊNH CỬA MỸ Á (SÔNG TRÀ CÂU)............186
I- Đặc điểm chung của công trình............................................................186
1.1 - Nhiệm vụ công trình chỉnh trị cửa Mỹ á...........................................186
+ Chống di cư bùn cát ven biển, bảo vệ bờ biển và ổn định cửa sông......186
1.2- Bố trí công trình................................................................................186
1.2.1 - Trong cửa sông...............................................................................187
1.2.2 - Ngoài biển......................................................................................187
II - Điều kiện thiết kế................................................................................187
2.1- Sóng..................................................................................................187
2.2 - Mực nước..........................................................................................187
III- THIẾT KẾ TUYẾN ĐÊ NGĂN CÁT GIẢM SÓNG M...................188
3.1 - Xác định cao trình và chiều rộng đỉnh công trình.............................188
3.1.1 - Cao trình đỉnh công trình...............................................................188
3.2 - Xác định kích thước và trọng lượng khối phủ..................................188
3.2.1 - Các loại khối phủ..........................................................................188
11


3.2.2 - Trọng lượng và kích thước khối phủ..............................................188
3.2.3 - Thể tích các khối phủ.....................................................................190
3.3 - Thiết kế mặt cắt ngang......................................................................191

cứu ứng dụng Khoa học Công nghệ năm 2000, 2001 và các Hợp đồng nghiên
cứu triển khai số 04-2000/SKHCNMT ký ngày 20-4-2000 và số 022001/S.KHCNMT-KT ký ngày 15-4-2001 giữa Sở Khoa học Công nghệ và Môi
trường Quảng Ngãi và Viện Địa chất thuộc Trung tâm Khoa học Tự nhiên và
Công nghệ Quốc gia về việc triển khai đề tài “Điều tra đánh giá các tai biến xói
lở, bồi lấp vùng ven biển tỉnh Quảng Ngãi và đề xuất các giải pháp xử lý,
phòng tránh, giảm thiểu thiệt hại, góp phần đẩy mạnh kế hoạch phát triển kinh
tế- xã hội trên cơ sở môi trường bền vững” do GS. Nguyễn Trọng Yêm làm chủ
nhiệm.
Đề tài thực hiện nhằm các mục tiêu sau:
1- Đánh giá đúng đắn hiện trạng, qui mô, qui luật diễn biến các hiện tượng
xói lở và bồi lấp vùng ven biển tỉnh Quảng Ngãi. Trên cơ sở đó dự báo phương
hướng phát triển của chúng.
2- Đề xuất các biện pháp chủ động phòng tránh trước mắt và lâu dài, lựa
chọn các phương án tổ chức quản lý, khai thác hợp lý vùng ven biển Quảng
Ngãi góp phần phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trên cơ sở giữ gìn môi
trường bền vững.
Đề tài được tiến hành trong hai giai đoạn. Giai đoạn 1 (năm 2000 - 2001),
nghiên cứu tổng quan tình hình xói lở - bồi tụ vùng ven biển Quảng Ngãi và đi
sâu vào một số khu vực trọng điểm phía nam của tỉnh là Sa Huỳnh, huyện Đức
Phổ. Giai đoạn 2 (năm 2001- 2002) tiến hành nghiên cứu trên các khu vực đồng
bằng thấp ven biển và các cửa sông chính của tỉnh Quảng Ngãi (hình 01).

13


108o15'

45'

30'

Q
Qu
u
u
uả
ả
ả
ản
n
n
ng
g
g
g N
N
Na
a
am
m
m
N
a
m
Q
Q
Q
u
u
ả
ả

BìnhSơn
Sơn
Sơn
Sơn
Bình
Bình
Bình
Sơn
Sơn
Sơn
Bình
Bình
Bình
Sơn
Sơn

15o15'

15o15'

ng
ng
ng
Bồ
Bồ
Bồ
ng
ng
ng
Bồ

Bồng
Bồng
Trà
Trà
Trà
Bồng
Bồng
Bồng
Trà
Trà
Trà
Bồng
Bồng
Cửa
Cửa
CửaSa
Sa
Sa
SaKỳ
Kỳ
Kỳ
Kỳ
Cửa
Cửa
Cửa
Sa
Sa
Kỳ
Kỳ
Cửa

úc
úc
úc
Kh
Kh
Kh
úc
úc
úc
àà
à
Kh
Kh
Kh
úc
úc
úc
Tr
Trà
Tr
à
S.
S.S.
S.
Kh
Kh
Kh
Tr
Trà
Tr

TX.
TX.Quảng
Quảng
Quảng
QuảngNg
Ng
Ng
Ng
TX.
TX.
TX.
Quảng
Quảng
Quảng
Ng
Ng
Ng
TX.
TX.
TX.
Quảng
Quảng
Ng
Ng
ããããããiiiãããiiiiii


Sơn
Sơn
SơnHà

Lở

Tư
Tư
Tư
Nghĩa
Nghĩa
Tư
Tư
TưNghĩa
Nghĩa
Nghĩa
Nghĩa
Tư
Tư
Tư
Nghĩa
Nghĩa
Nghĩa



B
B
B
ể
ể
n
n
Đ

Nghĩa
NghĩaHành
Hành
Hành
Hành
Nghĩa
Nghĩa
Nghĩa
Hành
Hành
Hành
Nghĩa
Nghĩa
Nghĩa
Hành
Hành

00'

00'



Sơn
Sơn
SơnTây
Tây
Tây
Tây
Sơn

MinhLong
Long
Long
Long
Minh
Minh
Minh
Long
Long
Long
Minh
Minh
Minh
Long
Long


Mộ
Mộ
MộĐức
Đức
Đức
Đức
Mộ
Mộ
Mộ
Đức
Đức
Đức
Mộ

Cửa
Cửa
Cửa
Trà
Trà
Câu
Câu
Cửa
Cửa
CửaTrà
Trà
Trà
TràCâu
Câu
Câu
Câu
Cửa
Cửa
Cửa
Trà
Trà
Trà
Câu
Câu
Câu
(Mỹ
(Mỹ
(Mỹ
á)
á)

Phổ
Đức
Đức
Đức
Phổ
Phổ


Ba
Ba
Ba
Tơ
Tơ
Tơ
Ba
Ba
Ba
Tơ
Tơ
Ba
Ba
BaTơ
Tơ
Tơ
Tơ

K
K
Ko
o

Sa
Huỳnh
Huỳnh
Huỳnh
Sa
Sa
Sa
Huỳnh
Huỳnh

Tam
Tam
Tam
Quan
Quan
Quan
Tam
Tam
Tam
Quan
Quan
Tam
Tam
TamQuan
Quan
Quan
Quan

14o30'


h
h
h

G
G
Giiiiiia
a
a
a L
LLL
La
a
aiiiii
a
G
G
G
a
a
a
108o15'

30'

45'

109o00'

Hỡnh 01: S v trớ cỏc khu vc nghiờn cu trng im

- Phương pháp địa chất địa mạo.
- Sử dụng công nghệ viễn thám.
- Phương pháp trắc địa.
- Ứng dụng Hệ thông tin địa lý (GIS).
- Các phương pháp tổng hợp khác.
Trong năm 2000 khối lượng công việc chủ yếu tập trung vào khu vực ven
biển phía nam tỉnh Quảng Ngãi với vùng nghiên cứu trọng điểm là vùng bờ biển
Sa Huỳnh - huyện Đức Phổ, nơi đã và đang diễn ra hiện tượng xói lở - bồi tụ rất
mạnh. Trong năm 2001 công việc tập trung nghiên cứu vùng ven biển đồng
bằng và các cửa sông chính của tỉnh (cửa Sa Cần, cửa Đại, cửa Lở, cửa Mỹ Á…)
là những nơi diễn ra hiện tượng xói lở và bồi lấp mạnh mẽ, nhất là trong điều
kiện thời tiết không thuận lợi trong những năm gần đây. Vùng ven biển Sa
Huỳnh không chỉ là địa danh nổi tiếng với nghề làm muối và đánh bắt hải sản
mà nơi đây là chặng dừng chân của nhiều du khách trên tuyến hành trình bắc nam với nút giao thông đường sắt - đường bộ hết sức quan trọng chạy tới sát bờ
biển. Khu vực ven biển đồng bằng Quảng Ngãi là nơi tập trung dân cư đông đúc,
có nhiều ngành nghề kinh tế quan trọng như nông nghiệp, ngư nghiệp, nuôi
trồng thuỷ sản, dịch vụ nghề khai thác thuỷ sản xa bờ v.v… Hiện nay, khu vực
ven biển Quảng Ngãi đang có những dự án phát triển kinh tế - xã hội quan trọng
của tỉnh và của Trung ương trong những năm đầu của thế kỷ XXI, như Nhà máy
lọc dầu số 1, cụm cảng Dung Quất, thành phố Vạn Tường, bên cạnh khu công
nghiệp hoá dầu là Khu kinh tế mở Chu Lai... Vì vậy những biến động về môi
trường ven biển do xói lở – bồi lấp có ảnh hưởng tới tiến độ thực hiện các dự án
phát triển của Trung ương, của tỉnh và ảnh hưởng trực tiếp trước hết tới đời sống
và sản xuất của nhân dân ven biển Quảng Ngãi. Trong thực hiện đề tài nghiên
cứu khoa học này có sự tham gia đông đảo của các cán bộ khoa học thuộc các
Viện và các trường đại học: Viện Địa chất, Viện Cơ học (thuộc Trung tâm
KHTN và CNQG), Đại học Xây dựng Hà Nội, Đại học Thuỷ lợi Hà Nội, Đại
học Khoa học Tự nhiên (thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo), Viện Khí tượng – Thuỷ
văn, Trung tâm Khí tượng – Thuỷ văn biển, Trung tâm dự báo KTTV Quảng
Ngãi (thuộc Tổng cục Khí tượng – Thuỷ văn), các Sở, Ban ngành của tỉnh và

Ngãi.
Chương III- Đặc điểm địa mạo vùng đồng bằng ven biển và các hoạt động
nhân tạo ở Quảng Ngãi. Đề cập đến các kiểu địa hình vùng đồng bằng ven biển
và biển nông ven bờ ở Quảng Ngãi; quá trình phát triển của chúng và mối quan
hệ với các nhân tố động lực ngoại sinh cũng như hoạt động của con người. Đánh
giá và nhấn mạnh tới vai trò của các kiểu địa hình nhân tạo trên nền các kiểu địa
hình tự nhiên và chỉ ra rằng các hoạt động địa động lực hiện đại thực chất là quá
trình phát triển địa hình tự nhiên, dưới tác động của các nhân tố tự nhiên và nhân
tạo. Kiến nghị nên có qui hoạch phát triển các vùng dân cư, các công trình kinh
tế- kỹ thuật quan trọng nên nằm xa các vùng vốn nhậy cảm với tai biến thiên
nhiên, như đai uốn khúc của sông ngòi, địa hình quá dốc dễ bị đổ lở – trượt lở
do tác động của ngoại lực, tránh tạo ra các loại địa hình có khả năng thúc đẩy
phát triển các tai biến ở vùng đồng bằng như úng lụt cục bộ, trượt lở ven sông
ven biển, ngăn cản dòng chảy lũ, xây dựng nhà ở quá lấn vào các vùng có nguy
cơ xảy ra tai biến cao.
16


Chương IV. Điều kiện khí tượng – khí hậu vùng đồng bằng ven biển và
động lực thuỷ văn sông ngòi. Đề cập tới những qui luật chung của các nhân tố
động lực khí tượng – khí hậu, những đặc điểm riêng mang tính địa phương do sự
chi phối của yếu tố địa hình vùng sườn núi ven biển và sườn cao nguyên Kon
Tum, có ảnh hưởng tới chế độ dòng chảy và thuỷ văn sông ngòi ở Quảng Ngãi.
Phân tích những đặc điểm chính về động lực dòng chảy sông ngòi Quảng Ngãi ở
vùng hạ lưu, những biến động đột biến của chúng trong những năm gần đây do
hoạt động mạnh của hiện tượng El Nino (pha khô hạn) sau đó là La Nina (pha
nhiều nước) mà đỉnh điểm của biến động khí tượng - thuỷ văn vào năm 19992000 ở miền Trung và mối quan hệ giữa chúng trong việc hình thành các tai
biến xói lở – bồi lấp ven biển.
Chương V- Điều kiện thuỷ - thạch động lực vùng biển ven bờ và hoạt động
của con người ở vùng ven biển. Đề cập tới đặc điểm điều kiện thuỷ - thạch


của tỉnh Quảng Ngãi qua các hội thảo tại Hà Nội và Quảng Ngãi. Ban chủ nhiệm
đề tài xin bày tỏ lời cảm ơn tới Sở KHCNMT Quảng Ngãi (cơ quan quản lý),
Viện Địa chất (cơ quan chủ trì thực hiện) đã tạo những điều kiện thuận lợi cho
tập thể cán bộ tham gia thực hiện đề tài hoàn thành đúng tiến độ các nội dung
nghiên cứu đặt ra.

18


CHƯƠNG I
KHÁI QUÁT ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN,
KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ TÌNH TRẠNG XÓI LỞ - BỒI LẤP
VEN BIỂN QUẢNG NGÃI
I.1- Khái quát điều kiện tự nhiên, Kinh tế - xã hội vùng nghiên cứu.
I.1.1 - Địa hình và trầm tích ven biển.
Tỉnh Quảng Ngãi có đường bờ biển dài gần 130 km, thuộc các huyện Bình
Sơn, Sơn Tịnh, Tư Nghĩa, Mộ Đức và Đức Phổ. Bờ biển Quảng Ngãi bị chia cắt
bởi các cửa sông và cửa đầm phá ven biển, như các cửa Sa Cần, cửa Sa Kỳ, cửa
Đại, cửa Lở, cửa Mỹ Á và cửa Sa Huỳnh. Cảnh quan khu vực ven biển phía Bắc
và phía Nam của tỉnh rất đa dạng bởi sự hiện diện của hệ thống vũng vịnh và
mũi đá lớn, như vũng Dung Quất, vũng Việt Thanh, mũi Ba Làng An, mũi Sa
Huỳnh và các đầm phá ven biển như đầm Lâm Bình, đầm An Khê, đầm Nước
Mặn... Ngoại trừ các vùng bờ biển tương đối cao ở khu vực phía Bắc và phía
Nam của tỉnh, phần lớn vùng bờ biển Quảng Ngãi đều thấp thuộc kiểu bờ vùng
đồng bằng hạ lưu của các con sông cỡ vừa và nhỏ, có diện tích lưu vực dưới
3.500 km2 như sông Trà Bồng, sông Trà Khúc, sông Vệ, sông Trà Câu. Địa hình
bề mặt đồng bằng Quảng Ngãi thoải và thấp dần từ Tây sang Đông, có độ cao từ
1.0 - 30.0m. Trầm tích bề mặt có nguồn gốc rất đa dạng: từ nguồn gốc sông,
nguồn gốc biển đến sông - biển hỗn hợp phủ trên các lớp đá granit, bazan... có

khô chỉ chiếm trung bình trên dưới 25% lượng mưa cả năm. Mưa lớn nhất tập
trung trong hai tháng X và XI. Mưa lớn thường xảy ra trong trường hợp có các
hình thế thời tiết đặc biệt như áp thấp nhiệt đới (ATNĐ), bão, gió mùa Đông
Bắc và hoạt động của dải hội tụ nhiệt đới (HTNĐ). Những trận mưa rất lớn tập
trung đã gây ra lũ lớn bất thường và tình trạng ngập úng rất nghiêm trọng ở vùng
đồng bằng thấp ven biển, điển hình như trận mưa - lụt rất lớn vào đầu tháng XII1999.
3. Chế độ gió
Ven biển Quảng Ngãi chịu chi phối mạnh của chế độ hoàn lưu gió mùa và
chịu ảnh hưởng của địa hình sườn núi ven biển, có hai mùa gió chính:
• Mùa Đông (từ tháng X năm trước đến tháng III năm sau), trùng thời gian
hoạt động của hệ thống gió mùa Đông Bắc (GMĐB). Trong đất liền các hướng
gió chính là Bắc, Tây Bắc, sau đó đến gió Đông Bắc. Ngoài khơi hướng gió
chính là Đông Bắc, sau đó đến các hướng Bắc và Tây Bắc. Đặc biệt hướng gió
Đông Bắc với tốc độ cao ở ngoài khơi, có khả năng gây ra sóng lớn và hiện
tượng dòng chảy trôi trên bề mặt biển; hướng gió này có tác động mạnh tới vùng
biển ven bờ và các cửa sông.
• Mùa Hè (từ cuối tháng IV đến hết tháng IX), trùng với thời kỳ hoạt động
của hệ thống gió mùa Tây Nam (GMTN). Trong đất liền hướng gió chính là
Đông và Đông Nam, ngoài ra còn xuất hiện gió Tây Nam, nhưng với tần suất rất
thấp. Ngoài khơi, có các hướng gió chính là Nam, Đông Nam và Tây Nam. So
với thời kỳ mùa Đông, cường độ gió mùa Hè có phần ôn hoà hơn. Mức độ tác
động do các quá trình động lực ven biển vào mùa Hè thấp hơn thời kỳ mùa
Đông.
4. Sóng biển
Vùng ven biển Quảng Ngãi nằm cạnh đứt gẫy kiến tạo lớn dọc trục kinh tuyến
1090, nên phần lớn đường bờ biển của tỉnh có phương á kinh tuyến, theo trục
Bắc Tây Bắc - Nam Đông Nam (ngoại trừ khu vực bờ biển vũng Dung Quất cửa Sa Cần ở phía Bắc có hướng gần trùng trục Tây - Đông). Thềm lục địa ở
ven biển Quảng Ngãi tương đối hẹp, vùng biển ven bờ nằm bên vùng nước sâu
của trũng Biển Đông, do đó sóng có điều kiện phát triển mạnh. Hơn nữa, vùng
biển Quảng Ngãi còn chịu ảnh hưởng mạnh của các hướng gió mùa và các hiện

Dòng chảy ven biển Quảng Ngãi nằm trong hoàn lưu dòng chảy chung vùng
phía tây Biển Đông, đó là hệ thống dòng chảy phát sinh và chịu sự chi phối
chính của hai hệ thống gió mùa: GMĐB (thời kỳ mùa Đông) và gió GMTN (thời
kỳ mùa Hè). Dòng chảy ở đới ven bờ còn chịu sự chi phối của địa hình cục bộ
ven biển và độ sâu đáy biển nông ven bờ.
Thời kỳ gió mùa Đông Bắc hoạt động, hướng gió thổi từ ngoài khơi vào đất
liền, nên hướng chảy chính ngoài khơi theo trục Đông Bắc - Tây Nam và vào
ven bờ theo trục Bắc- Nam kèm theo hiện tượng nước dâng do gió mùa. Vào
thời kỳ gió mùa Tây Nam hoạt động, hướng gió thổi từ đất liền ra biển, hướng
chảy chính về phía Đông Bắc, kèm theo hiện tượng nước trồi ven bờ do nước từ
tầng sâu chuyển vận lên mặt. Tốc độ dòng chảy nhìn chung không cao. Trong
thành phần dòng chảy tổng hợp có mặt dòng chảy tuần hoàn (các loại dòng
triều) và thành phần dòng dư (do lũ từ trong sông, dòng mật độ, dòng trôi do gió
21


và dòng sóng khi đổ vỡ ven bờ...). Mỗi loại dòng thành phần có điều kiện phát
sinh khác nhau và giữ vai trò nhất định trong động lực phát triển địa hình ven
biển.
I.1.3 - Đặc điểm dân cư và kinh tế - xã hội
Tỉnh Quảng Ngãi được chia thành 13 đơn vị hành chính cấp huyện và tương
đương gồm: 01 thị xã, 11 huyện trong đất liền và 01 huyện đảo. Diện tích tự
nhiên của tỉnh là 5.131,5 km2, dân số 1.216.590 người (số liệu thống kê năm
2000); với mật độ dân cư khoảng 237 người/km 2 vào loại mật độ trung bình ở
Việt Nam. Nhưng phần lớn cư dân phân bố tập trung đông đúc tại các huyện
đồng bằng và vùng ven biển của tỉnh. Các khu vực dân cư trọng điểm ven biển
có mật độ cao gấp nhiều lần mật độ dân cư trung bình của toàn tỉnh. Các huyện
ven biển đều có có mật độ dân cư cao và tập trung, như ở Bình Sơn, Sơn Tịnh,
Tư Nghĩa, Mộ Đức và Đức Phổ. Dân cư ở nông thôn chiếm tới 89,2%; dân cư ở
đô thị chiếm 10,8%, tập trung chủ yếu tại thị xã và các thị trấn.

nghiệp tăng chủ yếu dựa vào tăng năng suất cây trồng. Điều này đòi hỏi cần có
các biện pháp áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, như cơ giới hoá, mở rộng hệ
thống thuỷ lợi, thay đổi cơ cấu thời vụ, phát triển ngành chế biến sau thu hoạch.
- Định hướng phát triển ngành Thuỷ sản.
Trong phát triển ngành thuỷ sản sẽ chú trọng cả ba lĩnh vực là khai thác, nuôi
trồng và chế biến với một số chỉ tiêu chính, đến năm 2010 sản lượng khai thác
đạt khoảng 45 nghìn tấn, nuôi trồng các loại đạt 7500 tấn và chế biến hàng hoá
thuỷ sản đạt sản lượng 3600 tấn (bảng 1.1).
Bảng 1.1: Một số chỉ tiêu phát triển ngành Thuỷ sản của tỉnh năm 2000-2010
(Nguồn: Sở KHCN và MT tỉnh Quảng Ngãi)
TT
1
2

3

Ngành
Khai thác, (nghìn T)
- Trong tỉnh
- Ngoài tỉnh
Nuôi trồng, (T).
- Tôm sú
- Tôm hùm
- Cá Mú
- Cá nước ngọt
- Ba ba
Chế biến (T)
- Tôm đông lạnh
- Mực đông lạnh
- Cá khô

600
700
2400
92

90
200
20
50

500
280
50
150

1000
350
100
300

60
70
200

200
120
400

700
170

- Tại Mộ Đức: phát triển cơ khí sửa chữa, chế biến thực phẩm.
Tóm lại, ở vùng ven biển Quảng Ngãi đang có những dự án đầu tư phát triển
lớn ở qui mô Trung ương và qui mô của tỉnh. Vì vậy, những biến động môi
trường ven biển sẽ có ảnh hưởng ở các mức độ khác nhau tới kế hoạch phát triển
kinh tế - xã hội của tỉnh, của Nhà nước nói chung và đặc biệt trực tiếp tới đời
sống của nhân dân ở vùng ven biển tỉnh Quảng Ngãi nói riêng.
I.2 - Diễn biến xói lở - bồi lấp ven biển tỉnh Quảng Ngãi
Vùng ven biển Quảng Ngãi biến động mạnh trong những năm gần đây do hiện
tượng xói lở, bồi tụ, bồi lấp. Các hiện tượng xói lở mạnh và bồi lấp đã trở
thành tai biến thiên nhiên có ảnh huởng lớn tới đời sống, sản xuất của đồng
bào ở các địa phương ven biển. Những tai biến này không chỉ xảy ra trong
những năm có điều kiện thời tiết không thuận lợi, mà còn ngay trong những
năm thời tiết tương đối bình thường.
Hiện tượng xói lở bờ biển ở phía bắc cửa Lở (sông Vệ) vào mùa mưa bão
năm 1998 đã phá huỷ trên 40 hộ gia đình tại xóm 1 – thôn Tân Mỹ (xã Nghĩa
An, huyện Tư Nghĩa) và mùa mưa năm 1999 phải di rời thêm 3 gia đình. Trong
mùa lũ lớn tháng 12/1999, xói lở bờ đã diễn ra rất nghiêm trọng trên sông Vệ,
sông Trà Bồng, sông Trà Khúc và sóng lớn gây xói lở nhiều đoạn bờ biển tỉnh
Quảng Ngãi. Tại khu vực cửa Lở xói lở đã làm đổ sập nhiều nhà kiên cố, sóng
biển đã gây ra sạt lở bờ biển, phá hủy nhiều hộ nhà dân ven biển thôn Tân Kỳ xã Đức Lợi (huyện Mộ Đức). Sóng biển đã phá huỷ nhiều ngôi nhà dân ở thôn
Phổ An, xã Nghĩa An, (huyện Tư Nghĩa). Đặc biệt nghiêm trọng, hiện tượng
nước dâng kèm theo sóng lớn đã phá huỷ hàng chục ngôi nhà tại thôn Long
Thạnh – xã Phổ Thạnh (huyện Đức Phổ) vào tháng 12/1999. Hiện tượng xói lở
24


b cũn xy ra trờn ton tuyn ven bin khu vc Sa Hunh - khỏch sn Du lch thụn Tn Lc ti nỳi Bu Nỳ. c bit, nghiờm trng hn l vựng b xúi l nm
k cn tuyn ng st Bc - Nam v tuyn Quc l s 1A.
Hin tng bi lp cỏc ca sụng cng din ra ht sc nghiờm trng, nh ca
i (sụng Tr Khỳc), ca L (sụng V) v nht l ca M (sụng Tr Cõu) ó

Số hoá ảnh tương tự, nắn chỉnh
hình học theo lưới chiếu UTM

Triết xuất thông tin,
lập bản đồ chuyên đề,
tính toán, phân tích kết quả

Kết quả
xử lý

Lưu giữ

In kết quả

Hỡnh 1.1: S túm tt qui trỡnh x lý thụng tin nh v bn

25