ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

PHẠM NGỌC HẠNH

HOÀN THIỆN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN
MỘT THÀNH VIÊN XI MĂNG QUANG SƠN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH

THÁI NGUYÊN - 2015
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

PHẠM NGỌC HẠNH

HOÀN THIỆN VĂN HÓA DOANH NGHIỆP
TẠI CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN
MỘT THÀNH VIÊN XI MĂNG QUANG SƠN
Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số: 60.34.01.02

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ


Kinh doanh Thái Nguyên, tới tất cả các thầy, cô giáo đã tạo điều kiện thuận lợi giúp
đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu để hoàn thành luận văn.
Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Thầy giáo TS. Trần Đức Lợi đã
tận tình chỉ dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt thời gian nghiên cứu đề tài thạc sỹ.
Tôi xin chân thành cảm ơn tới Ban Giám đốc và cán bộ công nhân viên
Công ty TNHHMTV Xi măng Quang Sơn đã giúp đỡ tận tình trong thời gian điều
tra, khảo sát, nắm bắt tư liệu để nghiên cứu luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn tới các đồng chí, bạn bè, đồng nghiệp và gia
đình đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ, động viên khích lệ để tôi hoàn thành luận văn.
Tác giả luận văn

Phạm Ngọc Hạnh

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




iii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN ......................................................................................................... ii
MỤC LỤC .............................................................................................................. iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ...................................................................... vi
DANH MỤC BẢNG ............................................................................................. vii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH, SƠ ĐỒ............................................................ viii
MỞ ĐẦU ..................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài ........................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu..............................................................................................2

Chương 3. THỰC TRẠNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP TẠI CÔNG TY
TNHH MTV XI MĂNG QUANG SƠN ..............................................................40
3.1. Khái quát về Công ty TNHH MTVXM Quang Sơn ........................................40
3.1.1. Lịch sử hình thành .........................................................................................40
3.1.2. Cơ cấu tổ chức của Công ty ..........................................................................41
3.1.3. Chức năng nhiệm vụ .....................................................................................42
3.1.4. Kết quả hoạt động kinh doanh của công ty ...................................................45
3.1.5. Tình hình nguồn nhân lực và một số thành tựu đạt được .............................49
3.2. Thực trạng cấp độ nội dung văn hóa doanh nghiệp của công ty TNHH MTV
Xi măng Quang Sơn ................................................................................................52
3.2.1. Cấu trúc hữu hình văn hóa doanh nghiệp của Công ty .................................52
3.2.2. Những giá trị được tuyên bố và những quan niệm chung .............................57
3.3. Kết quả khảo sát về nội dung văn hóa doanh nghiệp của Công ty ..................62
3.3.1. Đánh giá của nhân viên về nội dung văn hóa doanh nghiệp .........................62
3.3.2. Đánh giá của lãnh đạo cấp trung về nội dung văn hóa doanh nghiệp ...........63
3.3.3. Đánh giá của lãnh đạo cấp cao về nội dung văn hóa doanh nghiệp..............65
3.3.4. Đánh giá chung của các đối tượng khảo sát trong Công ty về nội dung văn
hóa doanh nghiệp ....................................................................................................67
3.3.5. Đánh giá của khách hàng về nội dung văn hóa doanh nghiệp ......................71
3.4. Kết quả khảo sát nhận diện mô hình văn hóa doanh nghiệp hiện tại và định
hướng trong tương lai của Công ty .........................................................................72
3.4.1. Đánh giá của nhân viên về mô hình văn hóa doanh nghiệp.........................72
3.4.2. Đánh giá của lãnh đạo cấp trung về mô hình văn hóa doanh nghiệp...........75
3.4.3. Đánh giá của lãnh đạo cấp cao về mô hình văn hóa doanh nghiệp .............77
3.4.4. Đánh giá chung của các đối tượng khảo sát về mô hình văn hóa doanh nghiệp .79
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN





DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

BH

: Bán hàng

CBCNV

: Cán bộ Công nhân viên

CP

: Cổ phần

DV

: Dịch vụ

GDP

: Tổng sản phẩm quốc nội

GNP

: Tổng sản phẩm quốc gia

GTGT

: Giá trị gia tăng


Bảng 3.3. Tổng hợp thành tích của Công ty từ năm 2012 - 2014 ...........................51
Bảng 3.4. Kết quả đánh giá của nhân viên về nội dung văn hóa doanh nghiệp......62
Bảng 3.5. Kết quả đánh giá của lãnh đạo cấp trung về nội dung văn hóa doanh nghiệp .. 63
Bảng 3.6. Kết quả đánh giá của lãnh đạo cấp cao nội dung văn hóa doanh nghiệp ...... 66
Bảng 3.7. Kết quả đánh giá chung của các đối tượng khảo sát trong Công ty về nội
dung văn hóa doanh nghiệp ...................................................................67
Bảng 3.8. Kết quả đánh giá của khách hàng nội dung văn hóa doanh nghiệp ........71
Bảng 3.9. Kết quả khảo sát nhận diện mô hình văn hóa doanh nghiệp hiện tại và
định hướng trong tương lai - Đối tượng Nhân viên ...............................73
Bảng 3.10. Kết quả khảo sát nhận diện mô hình văn hóa doanh nghiệp hiện tại và
định hướng trong tương lai - Đối tượng Lãnh đạo cấp trung ................75
Bảng 3.11. Kết quả khảo sát nhận diện mô hình văn hóa doanh nghiệp hiện tại và
định hướng trong tương lai - Đối tượng Lãnh đạo cấp cao ...................77
Bảng 3.12. Kết quả khảo sát nhận diện mô hình văn hóa doanh nghiệp hiện tại và
định hướng trong tương lai - Tất cả đối tượng khảo sát ........................80
Bảng 3.13. Tổng hợp các đă ̣c điể m phù hơ ̣p với văn hóa của Công ty ..................81
Bảng 4.1. Các mục tiêu cơ bản đến năm 2020 ........................................................87

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




viii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH, SƠ ĐỒ
BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 3.1. Đánh giá của nhân viên về mô hình văn hóa doanh nghiệp ...............75
Biểu đồ 3.2. Đánh giá của lãnh đạo cấp trung về mô hình văn hóa doanh nghiệp 77
Biểu đồ 3.3. Đánh giá của lãnh đạo cấp cao về mô hình văn hóa doanh nghiệp ....79
Biểu đồ 3.4. Đánh giá chung của các đối tượng khảo sát về mô hình văn hóa

các quan niệm và tập quán, truyền thống ăn sâu vào hoạt động của doanh nghiệp ấy
và chi phối tình cảm, nếp suy nghĩ và hành vi của mọi thành viên của doanh nghiệp
trong việc theo đuổi và thực hiện các mục đích. Phong cách riêng của doanh nghiệp
là do văn hóa doanh nghiệp đó tạo ra, giúp phân biệt doanh nghiệp này với doanh
nghiệp khác. Nếu doanh nghiệp có một nền văn hoá tốt sẽ giúp doanh nghiệp thu
hút và giữ chân được nhân tài, củng cố lòng trung thành của nhân viên với doanh
nghiệp. Nhân viên chỉ trung thành và gắn bó lâu dài với doanh nghiệp khi họ được
đảm bảo về mặt kinh tế, có hứng thú khi được làm việc trong môi trường doanh
nghiệp, cảm nhận được bầu không khí làm việc thân thiện trong doanh nghiệp và có
khả năng tự khẳng định mình để thăng tiến. Văn hoá doanh nghiệp tạo môi trường
làm việc hiệu quả, thân thiện, tạo sự gắn kết và thống nhất ý chí, khích lệ tinh thần
sáng tạo, củng cố lòng trung thành gắn bó của các thành viên, nâng cao tinh thần
trách nhiệm…hướng theo mục đích chung của doanh nghiệp. Tất cả những yếu tố
đó góp phần tạo năng suất lao động và đảm bảo chất lượng sản phẩm dịch vụ, từ đó
sẽ củng cố khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Bất kỳ tổ chức nào cũng phải có
văn hoá mới trường tồn được. Vì vậy, xây dựng và hoàn thiện văn hoá doanh
nghiệp là việc đầu tiên mà mỗi doanh nghiệp cần lưu tâm tới. Tại Công ty TNHH
MTV Xi măng Quang Sơn, doanh nghiệp vẫn chú trọng đến thị trường, tổ chức,
nhân sự, cơ cấu. Tuy vậy, đến nay về triết lý kinh doanh, chính sách chất lượng, tầm
nhìn sứ mệnh, giá trị cốt lõi… chưa thể hiện rõ ràng, khiếm khuyết. Đây là điểm
hạn chế của công ty cần phải khắc phục và hoàn thiện.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




2
Xuất phát từ tầm quan trọng của văn hoá doanh nghiệp đối với sự tồn tại và
phát triển của Công ty, tác giả lựa chọn đề tài: “Hoàn thiện văn hoá doanh nghiệp


3
4. Ý nghĩa khoa học và những đóng góp mới của đề tài
Trên cơ sở hệ thống hóa một số vấn đề lý luận cơ bản về văn hóa doanh
nghiệp làm nền tảng, đề tài đã vận dụng các mô hình lý thuyết để xây dựng mô hình
đánh giá hiện trạng văn hóa doanh nghiệp tại địa bàn nghiên cứu.
Đề tài đánh giá thực trạng văn hóa doanh nghiệp của Công ty được phân
nhóm theo 2 nội dung: Giá trị hữu hình và Giá trị vô hình (Giá trị tuyên bố và quan
niệm chung). Đề tài phân nhóm đối tượng thu thập số liệu điều tra thành 3 nhóm:
Nhân viên, Lãnh đạo cấp trung và Lãnh đạo cấp cao. Các kết quả phân tích đánh giá
được lượng hóa và có thể vận dụng ở các địa bàn nghiên cứu khác.
Mô hình khảo sát nhận dạng văn hóa doanh nghiệp tại địa bàn nghiên cứu
dựa trên mô hình OCAI về khảo sát văn hóa doanh nghiệp có gắn với 6 đặc điểm
riêng biệt của 4 loại hình văn hóa: Văn hóa gia đình (Clan); Văn hóa sáng tạo
(Adhocracy); Văn hóa thị trường (Market); Văn hóa thứ bậc (Hierarchy); mô hình
khảo sát được xây dựng có thể ứng dụng để khảo sát đánh giá ở các nghiên cứu với
quy mô tương đương hoặc lớn hơn.
Đề tài xây dựng các giải pháp nhằm hoàn thiê ̣n văn hóa doanh nghiê ̣p của
công ty, các giải pháp gắn liền với 2 nhóm nội dung cấu thành văn hóa doanh
nghiệp và có tính thực tiễn cao.
5. Kết cấu của luận văn
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về văn hóa doanh nghiệp
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu
Chương 3: Thực trạng văn hóa doanh nghiệp tại Công ty TNHH MTVXM
Quang Sơn
Chương 4: Giải pháp hoàn thiện văn hóa doanh nghiệp tại Công ty
TNHHXM Quang Sơn.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN


của người thông minh. Con người có khả năng hình thành văn hóa và với tư cách là
một thành viên của xã hội, con người tiếp thu văn hóa, bảo tồn nó, đồng thời truyền
đạt nó từ thế hệ này sang thế hệ khác. Việc cùng có chung một văn hóa giúp xác
định nhóm người hay xã hội mà có cá thể là các thành viên.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




5
Văn hóa là bao gồm tất cả các sản phẩm của con người và như vậy văn hóa bao
gồm cả hai khía cạnh: Khía cạnh phi vật chất của xã hội như ngôn ngữ, tư tưởng, giá
trị… và các khía cạnh vật chất như nhà cửa, quần áo, các phương tiện,…Cả hai khía
canh cần thiết để làm ra sản phẩm và đó là một phần của văn hóa.
Như vậy, khái niệm văn hóa là chủ đề học thuật được tranh luận đáng kể
trong những năm vừa qua và có nhiều cách tiếp cận khác nhau. Dưới đây, tác giả
trình bày một số khái niệm về văn hóa mà các nghiên cứu hay sử dụng.
Theo định nghĩa của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp
quốc (UNESCO) thì khái niệm văn hóa được định nghĩa như sau: “Văn hóa phản
ánh và thể hiện một cách tổng quát sống động mọi mặt của cuộc sống, của mỗi cá
nhân và mỗi cộng đồng, đã diễn ra trong quá khứ cũng như đang diễn ra trong hiện
tại, qua hàng bao nhiêu thế kỷ nó đã cấu thành một hệ thống các giá trị, truyền
thống, thẩm mỹ và lối sống thế hiện bản sắc riêng của mỗi dân tộc”.
Tác giả E.Heriot thì cho rằng “Cái gì còn lại khi tất cả những cái khác bị
quên đi - cái đó là văn hóa”.
Tác giả Edward Tylor được coi là đại biểu cho thuyết tiến hóa văn hóa, có
những đóng góp đặc biệt đối với nhân loại và văn hóa học. Ông là người đầu tiên
định nghĩa khoa học về văn hóa, xây dựng khái niệm văn hóa như một di sản của
lịch sử và xã hội. Ông đưa ra khái niệm văn hóa như sau: “Văn hóa hay văn minh,
theo nghĩa rộng về tộc người học, nói chung gồm có tri thức, tín ngưỡng, nghệ

hóa doanh nghiệp là một yêu cầu tất yếu cho sự phát triển thương hiệu, vì hình ảnh
văn hóa doanh nghiệp sẽ góp phần quảng bá thương hiệu cho doanh nghiệp.
Văn hóa doanh nghiệp luôn hình thành song song với sự phát triển của doanh
nghiệp, văn hóa doanh nghiệp là văn hóa của một tổ chức, nó là giá trị, niềm tin,
chuẩn mực được thể hiện trong thực tế và trong các hành vi của mỗi thành viên
trong doanh nghiệp.
Cũng giống như các giá trị văn hóa nói chung, giá trị văn hóa của doanh
nghiệp bao gồm các giá trị hữu hình (hay thường gọi là vật thể) và các giá trị vô
hình (hay thường gọi là phi vật thể).
Giá trị hữu hình của văn hoá doanh nghiệp thể hiện thông qua các đặc trưng
của sản phẩm của doanh nghiệp (chất lượng, thiết kế tiện ích, thân thiện với người
sử dụng, với môi trường,…), của cảnh quan trụ sở, nơi làm việc, của trang phục
nhân viên (sạch sẽ, gọn gàng, trang trọng,…) hay của biểu trưng, biểu tượng doanh
nghiệp bằng hình vẽ (logo) hay bằng khẩu hiệu biểu trưng (slogan), …
Giá trị vô hình của văn hóa doanh nghiệp thể hiện thông qua các đặc trưng
của hành vi giao tiếp, ứng xử trong giao dịch (sự lịch sự, ân cần, tận tình, chu đáo,
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




7
…), của lòng tin (sự tin cậy, tính nhất quán trong hành động,…), của sự cố kết, gắn
bó cộng đồng (tính tập thể, tính cộng đồng, tình thương yêu, giúp đỡ lẫn nhau,…),
của uy tín của doanh nghiệp (sự tín nhiệm, sự trung thực, sự minh bạch…), …
Khái niệm văn hóa doanh nghiệp không phải là một khái niệm xa lạ đối với
mọi người, đặc biệt là những người làm việc trong doanh nghiệp. Có rất nhiều khái
niệm khác nhau về văn hóa doanh nghiệp.
Theo quan điểm của tác giả Gold, K.A thì văn hóa doanh nghiệp được định
nghĩa như sau: “Phẩm chất riêng biệt của tổ chức được nhận thức phân biệt nó với

Văn hóa doanh nghiệp thể hiện được những nhu cầu, mục đích và phương
hướng hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, tạo cho doanh nghiệp có được màu
sắc riêng, tức là nhân cách hóa doanh nghiệp đó. Văn hóa doanh nghiệp là cơ sở
của toàn bộ các chủ trương, biện pháp cụ thể trong sản xuất kinh doanh của doanh
nghiệp, chi phối kết quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Bản chất của văn hóa doanh nghiệp là đối nội phải tăng cường tiềm lực, quy
tụ được sức sáng tạo của công nhân viên chức, khích lệ họ sáng tạo ra nhiều lợi
nhuận cho doanh nghiệp, đối ngoại phải được xã hội bản địa chấp nhận.
1.1.2. Vai trò của văn hóa doanh nghiệp
Để thành công trên thương trường, ngoài việc phát triển mạng lưới kinh
doanh thì các doanh nghiệp cần phải có văn hóa trong kinh doanh để gây ảnh hưởng
cũng như giữ vị thế đứng của mình. Do đó, văn hóa kinh doanh có vai trò vô cùng
quan trọng. Tầm quan trọng được thể hiện rõ trong những mặt sau:
1.1.2.1. Văn hóa doanh nghiệp - một công cụ quản trị doanh nghiệp
Không phải quy chế, không phải kỷ luật, càng không phải là một ông chủ
khó tính chuyên xét nét, thúc ép nhân viên, nhưng lại có thể biến nhân viên, kể cả
những người “cứng đầu”, trở thành những công dân tự giác làm việc hết mình,
những “đại sứ” mang trong mình “mầu cờ sắc áo”, “bản tính”, “bản sắc” của công
ty. Công cụ đó chỉ có thể là văn hóa doanh nghiệp.
Dưới góc nhìn của quản trị kinh doanh hiện đại, nếu quản lý doanh nghiệp
bằng quyền lực, mệnh lệnh thì gọi là “cai trị” còn dùng quy chế và văn hóa thì gọi
là “quản trị”. Thực tế cho thấy nếu dùng biện pháp cai trị thì mọi cá nhân trong
doanh nghiệp đều bằng mặt nhưng không bằng lòng. Ngược lại, nếu biết dùng “quy
chế” và “văn hóa” thì khi đó mỗi nhân viên sẽ hiểu, chia sẻ hoài bão, sứ mệnh và
giá trị của công ty, từ đó chung sức, chung lòng chiến đấu cho sự phát triển và
trường tồn của công ty.
Rõ ràng “quản trị” chứ không phải “cai trị”, là điều mà mọi lãnh đạo doanh
nghiệp đều mong muốn hướng tới. Để có thể triển khai mô hình này thì phải cẩn tới
nhiều yếu tố, trong đó quan trọng nhất là văn hóa doanh nghiệp.


đã có. Chất lượng và văn hóa đó cấu thành lên thương hiệu. Do đó, để doanh nghiệp
ngày càng phát triển, việc xây dựng hình ảnh riêng là rất cần thiết, đặc biệt là các
doanh nghiệp làm dịch vụ.
Thứ hai, văn hóa doanh nghiệp tạo ra xu hướng thu hút nguồn nhân lực
Khi một doanh nghiệp có văn hóa tốt, lành mạnh sẽ là động lực thúc đẩy sự
phấn đấu của người lao động, đồng thời là niềm mơ ước của các nhân lực chất
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




10
lượng cao từ bên ngoài. Khi được tuyển mộ vào doanh nghiệp, họ sẽ cống hiến hết
khả năng của mình để giúp doanh nghiệp phát triển.
Hiện nay, tại các doanh nghiệp đều có những hoạt động tập thể, các quỹ
được xây dựng nhằm giúp đỡ cho các thành viên trong cơ quan, tổ chức của mình.
Đó cũng là động lực làm cho “ngôi nhà chung” trong doanh nghiệp bền vững và
phát triển hơn.
1.1.2.3. Văn hóa doanh nghiệp - động lực phát triển của doanh nghiệp
Để hiểu đúng văn hóa doanh nghiệp chúng ta cần phải có điểm xuất phát
đúng, tức là phải có điểm thừa nhận hai yếu tố cấu thành, đó là: Văn hóa, theo đó là
văn hóa phải gắn với doanh nghiệp. Từ điển tiếng Việt do Nguyễn Như Ý chủ biên
viết: “Văn hóa doanh nghiệp là toàn bộ các giá trị văn hóa được xây dựng nên trong
suốt quá trình hình thành và phát triển của mỗi doanh nghiệp. Trong môi trường
chung đó những quan niệm, tập quán, ứng xử của các thành viên trong doanh
nghiệp dần được hình thành và trở thành những giá trị mặc định của doanh nghiệp,
mà những nhân viên gia nhập đều phải hòa nhập vào nền Văn hóa đó”.
Văn hóa doanh nghiệp còn được coi là nền tảng để phát triển doanh nghiệp,
được cấu thành bởi mục đích kinh doanh và phương pháp kinh doanh. Là tổng hoà
các quan niệm về giá trị được tạo ra từ đạo đức, ý tưởng kinh doanh, triết lý kinh

của doanh nghiệp, vì sự thành đạt của mỗi cá nhân. Do đó, nó đem lại hiệu quả cho
quá trình kế hoạch hóa và phối hợp trong công việc của mỗi thành viên.
Thứ hai,văn hóa doanh nghiệp là mục tiêu và là động lực cho sự phát triển
của doanh nghiệp
Trong doanh nghiệp, văn hóa doanh nghiệp được cấu thành bởi giá trị vật
chất và giá trị tinh thần, nhằm thúc đẩy quá trình nỗ lực của bản thân người lao
động trong doanh nghiệp. Khi có tác dụng hỗ trợ tinh thần, người lao động sẽ luôn
có động lực để phát triển hoàn thiện mình, từ đó giúp cho sản xuất doanh nghiệp
được tăng cường một cách có hiệu quả.
Bên cạnh đó, việc nâng cao văn hóa doanh nghiệp còn có tác dụng tạo nền
tảng cho người lao động có nền tảng tốt, chung sức cống hiến cho doanh nghiệp.
Tại doanh nghiệp có văn hóa tốt sẽ giúp phát huy mọi người, từ đó họ có thể đưa ra
các sáng kiến tốt hơn để phục vụ cho việc phát triển sản phẩm, công nghệ trong
doanh nghiệp.
1.1.3. Đặc điểm của văn hóa doanh nghiệp
Văn hóa của một doanh nghiệp bất kỳ đều có bốn đặc điểm chính sau đây:
Một là, văn hóa doanh nghiệp hình thành theo thời gian
Trong công ty tồn tại hai loại giá trị đó là các giá trị ngầm định (tự nó tồn tại
và được mọi người chấp thuận tự nhiên) và giá trị thứ hai do các cán bộ lãnh đạo
công ty muốn đưa vào. Trải qua thời gian, các giá trị đó được các thành viên chấp
nhận và được duy trì theo thời gian và dần dần sẽ trở thành các giá trị ngầm định.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




12
Các nhân viên rất nhạy cảm với sự thay đổi môi trường làm việc và các giá
trị mới đưa vào. Do đó việc các giá trị này được tồn tại hay không thời gian sẽ quyết
định rất nhiều.



13
Văn hóa doanh nghiệp được cấu thành bởi năm yếu tố như sau:
- Triết lý quản lý và kinh doanh: Đây là lớp trong cùng và quan trọng nhất
của văn hóa doanh nghiệp, bao gồm những triết lý quản lý và kinh doanh cốt lõi
nhất, căn bản nhất. Đây là cơ sở xây dựng định hướng hoạt động của doanh nghiệp
và chi phối các quyết định quản lý, là niềm tin, là giá trị bền vững không thay đổi
bất chấp thời gian và ngoại cảnh. Vì vậy, điều kiện tiên quyết để quá trình hoàn
thiện và phát triển văn hóa doanh nghiệp được thành công là sự cam kết của những
người lãnh đạo cao nhất của doanh nghiệp. Chỉ những nhà lãnh đạo cao nhất của
doanh nghiệp mới đủ khả năng tác động đến lớp văn hóa cốt lõi này.
- Động lực cá nhân và tổ chức: Lớp yếu tố quan trọng thứ hai của văn hóa
doanh nghiệp chính là các động lực thúc đẩy hành động của các cá nhân và môi
trường “động lực chung” của tổ chức. Các yếu tố động lực này sẽ biểu hiện ra ngoài
bằng những hành vi hàng ngày của các cá nhân trong doanh nghiệp.
- Quy trình quy định: Quy trình, quy định, chính sách giúp doanh nghiệp hoạt
động ổn định, theo chuẩn mực. Đây cũng là cấu thành giúp doanh nghiệp đáp ứng
các yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sản phẩm dịch vụ của doanh nghiệp, góp
phần tạo tính ổn định và nâng cao hiệu quả của doanh nghiệp với nỗ lực làm hài
lòng khách hàng và xã hội.
- Hệ thống trao đổi thông tin: Đây là lớp cấu thành thứ tư trong văn hóa
doanh nghiệp đáp ứng nhu cầu thông tin quản lý đa dạng, đa chiều, chính xác và kịp
thời. Hệ thống này cần đảm bảo mọi thông tin cần thiết cho doanh nghiệp đều được
thu thập, truyền đạt, lưu trữ và xử lý, đồng thời đảm bảo cho mọi thành viên doanh
nghiệp dễ dàng tiếp cận và sử dụng các thông tin cần thiết cho các hoạt động thường
nhật cũng như công tác lập kế hoạch, xây dựng định hướng chiến lược
- Phong trào, nghi lễ, nghi thức: Đây là cấu thành văn hóa bề nổi, phản ảnh
đời sống, sinh hoạt của công ty. Tuy không ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả kinh
doanh, nhưng ảnh hưởng của nó đối với mọi hoạt động của doanh nghiệp cũng rất

- Những giá trị được công bố:
các chiến lược, mục tiêu, triết lý
kinh doanh
- Các quy định, nguyên tắc hoạt
động

Cấp độ vô hình
- Những quan niệm chung: Những
Những quan niệm chung

niềm tin, nhận thức, suy nghĩ, tình
cảm mang tính vô thức, mặc nhiên
được công nhận.

Hình 1.1. Sơ đồ các cấp độ văn hoá doanh nghiệp
(Nguồn: Blanchard Ken, O’Connor Micheal (2005)
Thuật ngữ “cấp độ” ở đây chỉ mức độ cảm nhận được của các giá trị văn hoá
trong doanh nghiệp hay cũng có thể nói rằng tính hữu hình và vô hình, tính trực
quan và phi trực quan trong biểu hiện của các giá trị văn hoá đó. Đây là cách tiếp
cận độc đáo đi từ hiện tượng đến bản chất của một nền văn hoá, giúp chúng ta hiểu
một cách sâu sắc và đầy đủ những bộ phận cấu thành nền văn hoá, hai cấp độ văn
hoá doanh nghiệp được minh họa qua hình 1.1 trên.
Theo các nhà phân tích, các cấp độ của văn hoá doanh nghiệp được mô
phỏng qua mô hình tảng băng văn hoá ở hình 1.2; với phần nổi bên trên là những
quá trình và cấu trúc hữu hình của doanh nghiệp, cấp độ tiếp theo là phần chìm của
tảng băng, đó là phần vô hình của văn hoá doanh nghiệp, phần sâu nhất chính là yếu
tố tạo nên bản sắc riêng cho doanh nghiệp.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN




Hình 1.2. Mô hình tảng băng văn hóa doanh nghiệp
(Nguồn: Dương Thị Liễu (2005), Giáo trình văn hóa kinh doanh)
a. Cấp độ nội dung văn hóa doanh nghiệp - hữu hình.
Đây là những quá trình và cấu trúc hữu hình của doanh nghiệp. Cấp độ này
bao gồm tất cả các hiện tượng và sự vật có thể nhìn thấy, nghe thấy và cảm thấy khi
tiếp xúc như: Kiến trúc, cách bài trí, công nghệ, sản phẩm của doanh nghiệp; Cơ
cấu tổ chức; Những văn bản quy định nguyên tắc hoạt động của doanh nghiệp; Các
sự kiện, nghi lễ và lễ hội; Các biểu tượng, logo, khẩu hiệu, tài liệu quảng cáo của
doanh nghiệp; Ngôn ngữ; trang phục; Phong cách, thái độ và hành vi ứng xử của
các thành viên trong doanh nghiệp với nhau và với bên ngoài…
Đây là cấp độ văn hoá có thể nhận thấy ngay trong lần tiếp xúc đầu tiên bằng
các giác quan, nó chịu ảnh hưởng của tính chất ngành nghề kinh doanh và quan
điểm của lãnh đạo, mặt khác, các yếu tố ở cấp độ này cũng dễ bị thay đổi và mới chỉ
biểu hiện bề nổi, biểu hiện về mặt hình thức của văn hoá doanh nghiệp.
Cấu trúc hữu hình của văn hóa doanh nghiệp bao gồm các yếu tố sau :
Kiến trúc đặc trưng và diện mạo doanh nghiệp: Các vật thể hữu hình (như
tòa nhà làm việc, văn phòng, bàn ghế, tài liệu...) là môi trường mà nhân viên làm
việc. Chúng là nhân tố duy trì và có ảnh hưởng trực tiếp lên cách thức giao tiếp,
phong cách làm việc, cách ra quyết định, phong cách giao tiếp và đối xử với nhau.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – ĐHTN