Header Page 1 of 166.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
----------------------------------

TRẦN QUANG HUY

MỐI LIÊN HỆ GIỮA QUÁ TRÌNH HỌC HỎI VÀ KẾT QUẢ
HOẠT ĐỘNG CỦA TỔ CHỨC: NGHIÊN CỨU THỰC
NGHIỆM TẠI CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC Ở VIỆT NAM
Chuyên ngành: Quản trị nhân lực
Mã số: 62340404

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ

Hà Nội, năm 2017

Footer Page 1 of 166.


Header Page 2 of 166.

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng cá nhân tôi.
Các số liệu, kết quả nêu trong luận án này là trung thực và chưa từng được công bố
trong bất cứ công trình nghiên cứu nào khác.


án 911 của Trường đại học Kinh tế Quốc dân đã hỗ trợ trong suốt thời gian thực tập
nghiên cứu tại nước ngoài.
Cuối cùng, tác giả xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp đã
luôn ủng hộ, tạo điều kiện và chia sẻ khó khăn trong quá trình học tập và nghiên cứu.
Trân trọng cảm ơn!
Tác giả

Trần Quang Huy

Footer Page 3 of 166.


Header Page 4 of 166.

iii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN........................................................................................................ i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ii
MỤC LỤC ................................................................................................................ iii
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ................................................................................ vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU .....................................................................................viii
DANH MỤC HÌNH VẼ ............................................................................................ ix
PHẦN MỞ ĐẦU ........................................................................................................ 1
1.1. Lý do lựa chọn đề tài .................................................................................................... 1
1.2. Mục tiêu nghiên cứu ..................................................................................................... 2
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ............................................................................... 3
1.4. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................................. 4
1.5. Những đóng góp mới của luận án................................................................................ 5
1.6. Bố cục của luận án ........................................................................................................ 5

2.2.2. Tuyển dụng có chọn lọc và quá trình học hỏi của tổ chức ........................... 38
2.2.3. Đào tạo bồi dưỡng và quá trình học hỏi của tổ chức .................................... 42
2.2.4. Sự tham gia của nhân viên và quá trình học hỏi của tổ chức........................ 44
2.3. Mối liên hệ giữa quá trình học hỏi của tổ chức và kết quả hoạt động trong trường
đại học ................................................................................................................................... 47

2.3.1. Kết quả hoạt động của trường đại học ......................................................... 47
2.3.2. Quá trình học hỏi của tổ chức và kết quả chuyên môn................................. 50
2.3.3. Quá trình học hỏi của tổ chức và kết quả tài chính ...................................... 51
2.3.4. Kết quả chuyên môn và kết quả tài chính .................................................... 52
2.4. Mô hình và các giả thuyết nghiên cứu ...................................................................... 53
2.5. Tóm tắt chương 2 ........................................................................................................ 57

CHƯƠNG 3. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU..................................................... 58
3.1. Quy trình nghiên cứu ................................................................................................. 58
3.2. Nghiên cứu khám phá về học hỏi của tổ chức tại 1 trường đại học công lập ........ 61

3.2.1. Giới thiệu tóm tắt về Học viện công nghệ Bưu chính Viễn thông ................ 61
3.2.2. Mục tiêu và phương pháp nghiên cứu ......................................................... 64
3.2.3. Kết quả nghiên cứu khám phá ..................................................................... 64
3.3. Thiết kế mẫu nghiên cứu ............................................................................................ 66

3.3.1. Tổng thể mẫu .............................................................................................. 66
3.3.2. Phương pháp chọn mẫu ............................................................................... 68
3.3.3. Tổng hợp dữ liệu cá nhân cho phân tích tổ chức ......................................... 70
3.4. Phát triển thang đo ..................................................................................................... 71

3.4.1. Quy trình phát triển thang đo ...................................................................... 71
3.4.2. Thang đo hoạt động quản trị nguồn nhân lực .............................................. 73
3.4.3. Thang đo quá trình học hỏi của tổ chức ....................................................... 75

4.5. Kết quả kiểm định các giả thuyết nghiên cứu ........................................................ 118
4.6. Tóm tắt chương 4 ...................................................................................................... 123

CHƯƠNG 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ........................................................ 125
5.1. Tổng hợp kết quả nghiên cứu .................................................................................. 125
5.2. Thảo luận kết quả nghiên cứu ................................................................................. 128
5.3. Các kiến nghị với các nhà quản lý giáo dục đại học .............................................. 136
5.4. Những đóng góp của luận án ................................................................................... 140
5.5. Đánh giá các điểm hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp theo .................................. 141
5.6. Tóm tắt chương 5 ...................................................................................................... 142

KẾT LUẬN ............................................................................................................ 143
CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC DO TÁC GIẢ THỰC HIỆN........................ 145
TÀI LIỆU THAM KHẢO ..................................................................................... 146
PHỤ LỤC 1: DANH SÁCH CÁC TRƯỜNG THÍ ĐIỂM TỰ CHỦ ................... 157
PHỤ LỤC 2: DANH SÁCH CÁC TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHẢO SÁT ................ 158
PHỤ LỤC 3: TỔNG HỢP CÁC BIẾN QUAN SÁT ............................................ 163
PHỤ LỤC 4: BẢNG HỎI KHẢO SÁT ................................................................. 166
PHỤ LỤC 5: KẾT QUẢ KIỂM TRA ĐA CỘNG TUYẾN.................................. 170
PHỤ LỤC 6: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH HỒI QUY GIỮA 2 NHÓM TRƯỜNG
ĐẠI HỌC ............................................................................................................... 173
PHỤ LỤC 7: KẾT QUẢ PHÂN TÍCH SỐ LIỆU NGHIÊN CỨU KHÁM PHÁ
TẠI HỌC VIỆN CÔNG NGHỆ BƯU CHÍNH VIỄNTHÔNG ........................... 176

Footer Page 6 of 166.


Header Page 7 of 166.

vi

CMIN/df

: Chi-bình phương điều chỉnh theo bậc tự do

CNTT

: Công nghệ thông tin

CR

: Độ tin cậy tổng hợp (Composite Reliability)

CSTT

: Chia sẻ thông tin

CSU

: Trường đại học tiểu bang Colorado (Colorado State University)

DGTT

: Diễn giải tri thức

ĐT

: Đào tạo

EFA


NQ-CP

: Nghị Quyết của Chính phủ

NQ-TW

: Nghị Quyết của Ban chấp hành Trung ương Đảng

PSU

: Trường đại học tiểu Bang Portland

QĐ-BGDĐT : Quyết định của Bộ giáo dục và đào tạo
QĐ-TTg

: Quyết định của Thủ tướng chính phủ

RMSEA

: Hệ số RMSEA (Root Mean Square Error of Approximation)

SE

: Sai số chuẩn hóa (Standard Error)

SEM

: Mô hình cấu trúc tuyến tính (Structure Equation Modelling)

Footer Page 7 of 166.


: Thông tư của Bộ giáo dục và đào tạo

Footer Page 8 of 166.


Header Page 9 of 166.

viii

DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1. Tổng hợp nghiên cứu về học hỏi của tổ chức và kết quả hoạt động ........................ 25
Bảng 2.2. Tổng hợp các giả thuyết nghiên cứu ........................................................................ 56
Bảng 3.1. Quy trình nghiên cứu áp dụng trong luận án............................................................ 60
Bảng 3.2. Thống kê số lượng trường đại học theo khu vực ..................................................... 66
Bảng 3.3. Bảng mô tả hệ số tải theo cỡ mẫu ............................................................................ 81
Bảng 3.4. Kết quả phân tích nhân tố khám phá – Quản trị nguồn nhân lực ............................. 84
Bảng 3.5. Kết quả phân tích EFA – Quá trình học hỏi của tổ chức ......................................... 85
Bảng 3.6. Kết quả phân tích nhân tố khám phá (EFA) – Kết quả hoạt động ........................... 86
Bảng 3.8. Kết quả phân tích CFA - quá trình học hỏi của tổ chức bậc 1 ................................. 91
Bảng 3.9. Kết quả phân tích CFA - kết quả hoạt động của tổ chức ......................................... 92
Bảng 3.10. Kết quả kiểm định CFA mô hình nghiên cứu tổng thể ......................................... 94
Bảng 3.11. Kết quả kiểm định độ phân biệt trên mô hình nghiên cứu tổng thể ....................... 95
Bảng 4.1. Kết quả thu thập mẫu điều tra ................................................................................ 104
Bảng 4.2. Thống kê số bảng trả lời trong các trường đại học ................................................ 104
Bảng 4.3. Thống kê dữ liệu theo đối tượng khảo sát .............................................................. 105
Bảng 4.4. Thống kế số liệu theo phân loại các trường đại học ............................................... 105
Bảng 4.5. Mô tả thống kê các thang đo .................................................................................. 106
Bảng 4.6. Ý kiến đánh giá về quá trình học hỏi của tổ chức .................................................. 111
Bảng 4.7. Ý kiến đánh giá về hoạt động quản trị nguồn nhân lực và kết quả hoạt động ....... 113

Lý do lựa chọn đề tài
Gần đây, học hỏi của tổ chức được các học giả trên thế giới quan tâm nghiên

cứu theo các cách tiếp cận khác nhau và nhiều kết quả đã được đăng trên các tạp chí
khoa học uy tín (Bapuji và Crossan, 2004). Kết quả nghiên cứu đã cho thấy học hỏi
của tổ chức liên quan tới nhiều yếu tố khác nhau trong tổ chức như: lãnh đạo, văn
hóa, cơ cấu tổ chức, động lực học hỏi và tác động tới sự phát triển của tổ chức. Bên
cạnh đó nhiều nghiên cứu đã khẳng định mối liên hệ giữa học hỏi của tổ chức và kết
quả hoạt động, sự hài lòng của nhân viên, định hướng nghề nghiệp của nhân viên,
sự sáng tạo trong tổ chức, sự hài lòng của khách hàng trong các doanh nghiệp vừa
và nhỏ, các doanh nghiệp lớn trong ngành ICT và ngành thép ở các quốc gia khác
nhau (Pe´rez và cộng sự, 2005; Wan Hooi và cộng sự, 2014).
Bên cạnh các nghiên cứu về học hỏi của tổ chức trong các doanh nghiệp, có
một số kết quả nghiên cứu về mối liên hệ giữa học hỏi của tổ chức và kết quả hoạt
động trong các trường đại học. Các trường đại học là những trung tâm sáng tạo tri
thức cho xã hội nhưng theo kết quả nghiên cứu của Dill (1999) thì chưa trở thành
một tổ chức học hỏi để chuyển giao tri thức vào chính hoạt động quản trị của nhà
trường. Mặc dù Dill (1999) và Bauman (2005) đã chỉ ra lý do hạn chế áp dụng
nguồn lực tri thức là do đặc điểm của tổ chức này khi các cá nhân làm việc có tính
độc lập rất cao và sự tự do về học thuật nhưng chưa cụ thể các nhân tố phản ánh kết
quả hoạt động của trường đại học như nào và mới dừng lại ở kết quả nghiên cứu
định tính. Ngoài ra, các kết quả nghiên cứu thực nghiệm (Guţă, 2014; Nafei và cộng
sự, 2012; Veisi, 2010) chưa phân tích rõ các yếu tố thuộc hoạt động quản trị nguồn
nhân lực tác động tới quá trình học hỏi của tổ chức để làm cơ sở khuyến nghị thúc
đẩy quá trình học hỏi của trường đại học. Do đó, về mặt lý thuyết cần có nghiên cứu
thực nghiệm về học hỏi của tổ chức trong các trường đại học để làm rõ mối liên hệ
giữa quá trình học hỏi của tổ chức với kết quả hoạt động giảng dạy, nghiên cứu và
kết quả tài chính cũng như xác định rõ các yếu tố thuộc hoạt động quản trị nguồn
nhân lực tác động tới quá trình học hỏi của tổ chức.


Luận án được thực hiện nhằm kiểm định mối liên hệ giữa quá trình học hỏi

của tổ chức và kết quả hoạt động dựa trên số liệu khảo sát tại các trường đại học ở
Việt Nam. Ngoài ra, nghiên cứu cũng chỉ ra các yếu tố thuộc hoạt động quản trị
nguồn nhân lực tác động tới quá trình học hỏi của tổ chức để làm cơ sở đưa ra các
kiến nghị thúc đẩy phát triển quá trình học hỏi của tổ chức trong các trường đại học.
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu trên, tác giả đã thực hiện các bước nghiên cứu cụ
thể như sau:

Footer Page 12 of 166.


Header Page 13 of 166.

3

(1). Xây dựng mô hình nghiên cứu về quá trình học hỏi của tổ chức trong các
trường đại học dựa trên cơ sở lý thuyết và kết quả tổng quan nghiên cứu
liên quan;
(2). Làm rõ thực trạng quá trình học hỏi của tổ chức trong các trường đại học
dựa trên thống kê mô tả số liệu khảo sát thực tế ở Việt Nam;
(3). Kiểm định mối liên hệ của quá trình học hỏi của tổ chức với kết quả hoạt
động trong các trường đại học ở Việt Nam;
(4). Kiểm định mối liên hệ của hoạt động quản trị nguồn nhân lực tới quá
trình học hỏi của tổ chức trong các trường đại học ở Việt Nam;
(5). Đưa ra các kiến nghị nhằm thúc đẩy quá trình học hỏi của tổ chức trong
các trường đại học ở Việt Nam và đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.
Dựa trên bối cảnh nghiên cứu, mục tiêu và các kết quả nghiên cứu như trên,
các câu hỏi nghiên cứu được đặt ra như sau:
(1). Thực trạng quá trình học hỏi của tổ chức trong các trường đại học ở Việt

đoạn 3 năm (2012-2014) để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu.
(3). Về phạm vi nội dung: nội dung nghiên cứu chính của luận án là kiểm
định mối liên hệ giữa quá trình học hỏi của tổ chức và kết quả hoạt
động trong các trường đại học. Bên cạnh đó, ảnh hưởng của các yếu tố
thuộc hoạt động quản trị nguồn nhân lực tới quá trình học hỏi của tổ
chức cũng được nghiên cứu để làm cơ sở đưa ra các kiến nghị nhằm
thúc đẩy quá trình học hỏi của tổ chức trong các trường đại học ở Việt
Nam trong thời gian tới.

1.4.

Phương pháp nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu trên, tác giả thực hiện nghiên cứu thực nghiệm này

thông qua việc kết hợp giữa phương pháp nghiên cứu định tính và nghiên cứu định
lượng. Dựa trên cơ sở lý thuyết về học hỏi của tổ chức và kết quả tổng quan nghiên
cứu liên quan, tác giả đề xuất mô hình và các giả thuyết nghiên cứu. Từ đó, dữ liệu
khảo sát ý kiến đánh giá của cán bộ quản lý, giảng viên về hoạt động quản trị nguồn
nhân lực, quá trình học hỏi của tổ chức và kết quả hoạt động sẽ là cơ sở kiểm định
các giả thuyết nghiên cứu. Tác giả đã sử dụng các công cụ xử lý dữ liệu phổ biến
như phân tích nhân tố khám phá (EFA), phân tích nhân tố khẳng định (CFA) để
đánh giá chất lượng thang đo và kiểm định các giả thuyết nghiên cứu bằng mô hình
cấu trúc tuyến tính (SEM) trên các phần mềm SPSS và AMOS. Kết quả phân tích
dữ liệu trên sẽ giúp tác giả thảo luận các kết quả nghiên cứu để làm rõ hiện trạng
quá trình học hỏi của tổ chức trong các trường đại học ở Việt Nam và kiểm định
mối liên hệ giữa quá trình học hỏi của tổ chức và kết quả hoạt động trong các
trường đại học cũng như kiểm định mối liên hệ giữa hoạt động quản trị nguồn nhân
lực và quá trình học hỏi của tổ chức.

Footer Page 14 of 166.

trường đại học thành tổ chức học hỏi; học hỏi của tổ chức trong các cơ sở giáo dục
tại Việt Nam.

1.6.

Bố cục của luận án
Để trình bày toàn bộ nội dung nghiên cứu của mình, bố cục của luận án được

chia thành các phần chính như sau:
-

Phần mở đầu

-

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu về quá trình học hỏi của tổ chức trong
trường đại học

Footer Page 15 of 166.


Header Page 16 of 166.

6

-

Chương 2: Cơ sở lý thuyết về học hỏi của tổ chức trong trường đại học

-

7

CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ QUÁ TRÌNH HỌC HỎI
CỦA TỔ CHỨC TRONG TRƯỜNG ĐẠI HỌC
Trong chương này tác giả sẽ trình bày kết quả tổng quan nghiên cứu về quá
trình học hỏi của tổ chức trong trường đại học để làm rõ khoảng trống nghiên cứu
về mối liên hệ giữa hoạt động quản trị nguồn nhân lực, quá trình học hỏi của tổ
chức và kết quả hoạt động trong các trường đại học. Theo đó, nội dung chương 1
bao gồm: (1). Quá trình học hỏi của tổ chức trong các trường đại học, (2). Ảnh
hưởng của học hỏi của tổ chức tới kết quả hoạt động, (3). Các nhân tố tác động tới
quá trình học hỏi của tổ chức.

1.1.

Quá trình học hỏi của tổ chức trong trường đại học

1.1.1. Học hỏi của tổ chức
Học hỏi của tổ chức1 là một chủ đề đang được các học giả quan tâm nghiên
cứu và nhiều bài báo khoa học đã được công bố trong thời gian qua. Các nghiên cứu
đã tập trung vào mô tả khái niệm học hỏi của tổ chức cũng như việc đo lường khái
niệm này trong các nghiên cứu thực nghiệm ở các ngữ cảnh khác nhau. Bên cạnh
đó, nhiều học giả tập trung nghiên cứu các yếu tố tác động tới quá trình học hỏi của
tổ chức như: văn hóa tổ chức, cơ cấu tổ chức, lãnh đạo hay hoạt động quản trị
nguồn nhân lực. Đặc biệt có rất nhiều nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của học hỏi
của tổ chức tới kết quả hoạt động được đo lường bởi: sự hài lòng của nhân viên, kết
quả sáng tạo của tổ chức, kết quả tài chính. Các nghiên cứu về học hỏi của tổ chức
như trên đã dựa trên các số liệu thực nghiệm trong các doanh nghiệp ở các ngành
viễn thông, công nghiệp thép và các ngành dịch vụ khác ở các quốc gia khác nhau
(Pe´rez và cộng sự, 2005; Wan Hooi và cộng sự, 2014).
Bên cạnh các nghiên cứu về học hỏi của tổ chức trong doanh nghiệp, có một

của nhà trường. Cụ thể, qua khảo sát ý kiến của 280 giảng viên về mối liên hệ giữa
học hỏi của tổ chức và kết quả hoạt động, theo đó cả yếu tố học hỏi của tổ chức
dạng thích ứng và yếu tố học hỏi của tổ chức dạng phổ thông đều có tác động trực
tiếp tới kết quả hoạt động vượt trội (Nafei và cộng sự, 2012). Mặc dù nghiên cứu
thực nghiệm trên đã khẳng định mối quan hệ giữa học hỏi của tổ chức và kết quả
hoạt động của trường đại học nhưng nghiên cứu này chưa làm rõ bản chất quá trình
học hỏi của tổ chức trong trường đại học, do đó cũng chưa xác định được các yếu tố
thúc đẩy quá trình học hỏi của tổ chức trong trường đại học Al-Taif.
Dựa trên các kết quả nghiên cứu về học hỏi của tổ chức trong các trường đại
học và doanh nghiệp, Guţă (2014) đã có nghiên cứu thực nghiệm tại 02 trường đại
học ở Rumani. Thông qua việc thu thập ý kiến của 97 giảng viên, nghiên cứu viên,
Guţă đã khẳng định mối liên hệ giữa quá trình học hỏi của tổ chức trong trường đại
học và kết quả hoạt động. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng làm rõ các yếu tố tác động
liên quan khác như các công cụ hỗ trợ học hỏi và yếu tố nguồn vốn con người trong
trường đại học (Guţă, 2014). Mặc dù nghiên cứu thực nghiệm này của Guţă có một

Footer Page 18 of 166.


Header Page 19 of 166.

9

số hạn chế về số mẫu nghiên cứu nhưng kết quả cũng cho thấy rõ quá trình học hỏi
của tổ chức theo 4 giai đoạn: tiếp nhận tri thức, chia sẻ thông tin, diễn giải thông tin
và lưu trữ tri thức đã được Huber (1991) công bố.

1.1.2. Đặc điểm về học hỏi của tổ chức trong các trường đại học
Học hỏi của tổ chức được nhiều học giả khẳng định rất cần thiết cho việc
phát triển tổ chức khi tạo ra được lợi thế cạnh tranh dựa trên tri thức (Stata, 1989).


10

chuyển giao tri thức cho người học và gián tiếp phát triển các tổ chức
khác. Nhưng thực tế hiện nay việc áp dụng các tri thức của giảng viên,
nghiên cứu viên vào các hoạt động quản lý của nhà trường là còn hạn chế
(Ewell, 1997) và thực tế các trường đại học cần phải áp dụng tốt để phát
triển chính tổ chức của mình như việc phát triển các tổ chức khác mà các
cơ sở giáo dục đang làm hiện nay (Bauman, 2005). Clark (1983) đã giải
thích nguyên nhân là do các trường đại học là một loại hình tổ chức phân
tán khi các giảng viên, nghiên cứu viên làm việc rất độc lập theo chuyên
môn hẹp của mình.
-

Bên cạnh đó, O’Neil và cộng sự (1999) đã nhận thấy rằng với trách
nhiệm giải trình trước người học và xã hội thì các trường đại học sẽ có
động lực và sức ép để cải tiến hoạt động của mình và qua đó thì nhà
trường sẽ học hỏi được một cách rất nhanh chóng và thuận lợi hơn các tổ
chức khác.

Trước vấn đề đặt ra như trên thì các nhà nghiên cứu cũng đã chỉ ra nhiều các
giải pháp khác nhau để thúc đẩy quá trình học hỏi của tổ chức. Với đặc điểm của
loại hình tổ chức và đặc điểm nguồn nhân lực của trường đại học thì Bauman
(2005) cho rằng cần phải thúc đẩy quá trình học hỏi của tổ chức thông qua 3 hoạt
động chính:
-

Khuyến khích sáng tạo và đóng góp nhiều ý tưởng mới từ các giảng viên
và nghiên cứu viên: việc sáng tạo và đóng góp ý tưởng mới trong nhà
trường thì cũng tương đồng với quan điểm của các nhà khoa học trước

này và các giải pháp đặt ra. Khi đó, các thành viên trong nhà trường đều
hiểu về vấn đề và thống nhất trong mọi hành động thì vấn đề sẽ được giải
quyết và kết quả này nhờ vào sự nghi ngờ tri thức cũ, phát triển mới và
diễn giải tri thức trong tổ chức để tổ chức có bước phát triển tốt hơn.

-

Sáng tạo và chuyển giao tri thức giữa các thành viên trong nhà trường để
thúc đẩy hiệu quả hoạt động: trong các trường đại học có nhiều nhóm, bộ
phận khác nhau tham gia vào thực hiện các công việc và giải quyết các
vấn đề. Đặc biệt là nhà trường thường có nhiều hội đồng chuyên môn, cố
vấn theo từng lĩnh vực. Việc chuyển giao tri thức trong nhà trường được
tốt thì các thành viên trong các hội đồng có đầy đủ thông tin và nhận thức
đồng bộ với nhau về giải pháp cho các vấn đề thì công việc sẽ được triển
khai tốt, khi đó tri thức mới của tổ chức được hình thành và nó sẽ lan
truyền sang các thành viên mới giúp tổ chức phát triển. Các hội đồng tư
vấn và các nhóm công tác trong nhà trường mà có cách tiếp cận học hỏi

Footer Page 21 of 166.


Header Page 22 of 166.

12

như trên thì sẽ rất tốt và là động lực, cơ hội phát triển học hỏi của tổ chức
trong các trường đại học (Bauman, 2005).
Bên cạnh đó, với đặc điểm và điều kiện hoạt động của các trường đại học để
phát triển học hỏi của tổ chức thì nhà trường cần quan tâm tới nhiều yếu tố khác
như sự tham gia của cộng đồng xã hội, phát triển mạnh hoạt động nghiên cứu khoa



Header Page 23 of 166.

13

trường. Quá trình học hỏi của tổ chức trong các trường đại học thường rất
thuận lợi hơn so với các tổ chức khác vì ở đó không có nhiều điều kiện
nghiên cứu khoa học.
-

Một trong các giải pháp khác mà Ramaley và Holland (2005) đã đưa ra là
tăng cường vai trò của lãnh đạo trong việc thúc đẩy quá trình học hỏi của
trường đại học tiểu bang Portland (PSU), giai đoạn chuyển đổi của nhà
trường (sau 1991) khi ban lãnh đạo, giảng viên, sinh viên và các bên liên
quan cùng tham gia giải quyết các vấn đề cắt giảm ngân sách, thiết kế lại
chương trình đào tạo, điều chỉnh chính sách trả lương và đưa ra định
hướng phát triển thành một trường đại học lớn nhất vùng Oregon. Trong
quá trình chuyển đổi này vai trò lãnh đạo thúc đẩy học hỏi của tổ chức
hướng tới nhận thức và hành động hiệu quả của nhà trường trong mọi sự
thay đổi. Tại thời điểm đó, thay đổi của nhà trường là kết quả nghiên cứu
khoa học và trở thành nhận thức của các thành viên về cách tiếp cận về
việc vượt qua các thách thức của nhà trường để đạt được mục tiêu trên
(Ramaley và Holland, 2005).

-

So với các loại hình tổ chức khác thì các trường đại học có một nguồn lực
chuyên gia rất dồi dào trong các lĩnh vực giảng dạy và nghiên cứu, đó là
giảng viên và nghiên cứu viên. Để thúc đẩy quá trình học hỏi trong nhà

Việc phân tích từng yếu tố này sẽ giúp hiểu sâu về bản chất quá trình học hỏi của
các trường đại học thông qua các ví dụ thực tế và sẽ làm rõ sự khác biệt so với các
loại hình tổ chức khác.
Tiếp nhận tri thức
Tri thức trong tổ chức được tiếp nhận theo nhiều cách khác nhau như khảo
sát nhu cầu đào tạo của sinh viên, phân tích chương trình của các đối tác, hoạt động
nghiên cứu & phát triển các chương trình đào tạo mới hay đánh giá kết quả đào tạo
của nhà trường. Bên cạnh đó nhiều biểu hiện hành vi không chính thức trong tổ
chức cũng giúp tiếp nhận tri thức như đọc báo, nghe tin tức mới. Theo nghiên cứu
của Huber (1991) thì việc tiếp nhận tri thức trong tổ chức được chia thành các quá
trình nhỏ: (1) học hỏi ban đầu, mọi tổ chức trước khi ra đời thì đều có các thông tin
về tổ chức và dự định hoạt động xuất phát từ người sáng lập, (2) học hỏi trải
nghiệm thông qua quá trình hoạt động, (3) học hỏi từ tổ chức khác là rất phổ biến để
học hỏi được công công nghệ, chiến lược và thực tế hoạt động, (4) học hỏi từ thành
viên mới diễn ra khi tổ chức thu hút và tuyển thành viên có tri thức mới hay hình

Footer Page 24 of 166.


Header Page 25 of 166.

15

thức liên doanh với doanh nghiệp nước ngoài và (5) trong quá trình tìm kiếm thông
tin giúp tổ chức tiếp nhận được tri thức mới (Huber, 1991).
Hiện nay, có một số kết quả nghiên cứu về tiếp nhận tri thức cũng như là mối
quan hệ giữa tiếp nhận tri thức với kết quả hoạt động của tổ chức. Cụ thể là kết quả
nghiên cứu của Phan Thị Thục Anh (2007), đã khẳng định mối quan hệ giữa tiếp
nhận tri thức và kết quả hoạt động của các doanh nghiệp liên danh tại Việt Nam.
Trong các trường đại học, việc học hỏi ban đầu sẽ diễn ra khi các cán bộ, giảng viên