SỞ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO TUYÊN QUANG
TRƯỜNG THPT û la

CHUYÊN ĐỀ

MỘT SỐ ĐỔI MỚI TRONG VIỆC ĐƯA VĂN HÓA
DÂN GIAN VÀO CÁC HOẠT ĐỘNG TẬP THỂ VÀ
HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP TẠI TRƯỜNG
THPT Ỷ LA

Giáo viên: Mai Thị Diệu Thuần
Tổ
: Lý – Công nghệ

Tháng 03 / 2017

1


Tên chuyên đề:
MỘT SỐ ĐỔI MỚI TRONG VIỆC ĐƯA VĂN HÓA DÂN GIAN VÀO CÁC
HOẠT ĐỘNG TẬP THỂ VÀ HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP TẠI
TRƯỜNG THPT Ỷ LA
I. LÍ DO CHỌN CHUYÊN ĐỀ:
Nghị quyết đại hội Đảng lần thứ XI đã chỉ rõ nhiệm vụ phát triển đất nước
05 năm (2011-2015) về lĩnh vực văn hóa (VH) là: "Tiếp tục xây dựng nền văn hóa
Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa
tốt đẹp của dân tộc, đồng thời tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại". Điều này cũng
được khẳng định trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ bổ sung
năm 2011 "Kế thừa và phát huy những truyền thống văn hóa tốt đẹp của cộng đồng
các dân tộc Việt Nam, tiếp thu những tinh hoa văn hóa nhân loại, xây dựng một xã



với những thay đổi của văn hóa trong giai đoạn phát triển mới của đất nước, chưa
bắt kịp những đổi mới trong phương pháp, cách thức giáo dục văn hóa của KHGD
dục hiện đại. Vì thế dự thảo Đề án đổi mới Chương trình, SGK GDPT sau năm
2015 của Bộ Giáo dục và Đào tạo đã khẳng định: "Chương trình GDPT phải đóng
vai trò quan trọng trong việc giáo dục hệ thống giá trị tích cực cho học sinh theo
hướng phát triển toàn diện nhân cách: bảo tồn các giá trị cao đẹp của truyền thống,
tiếp nhận, hấp thu, chuyển hóa các giá trị mới một cách thích hợp; chú trọng giáo
dục ý thức trách nhiệm, lòng nhân ái, tính trung thực và tinh thần dũng cảm; hình
thành các năng lực cơ bản cần thiết.
Với các lý do trên, có thể khẳng định rằng mặc dù là vấn đề khó, song việc
giáo dục VHTT, VHDG trong các trường phổ thông là một việc làm cần thiết và có
ý nghĩa thực tiễn. Chuyên đề này sẽ xác định những giá trị VHTT, VHDG cốt lõi
cần giáo dục cho HS và những hủ tục, tập quán lạc hậu cần phê phán; Đồng thời đề
xuất một số phương thức đổi mới trong việc đưa những giá trị VHDG vào trong
nội dung các môn học (trước hết là môn HĐNGLL) và các hoạt động giáo dục (chủ
yếu là các HĐTT) ở trường THPT Ỷ La , thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên
Quang.
II. THỰC TRẠNG VIỆC ĐƯA VĂN HÓA TRUYỀN THỐNG, VĂN
HÓA DÂN GIAN VÀO TRONG TRƯỜNG HỌC HIỆN NAY:
Trong một tổ chức nói chung cũng như trong một tập thể Nhà trường nói
riêng, văn hóa luôn tồn tại trong mọi hoạt động của tổ chức đó. Văn hóa là sự giáo
hóa, vun trồng nhân cách con người, làm cho con người và cuộc sống con người
trở nên tốt đẹp hơn. Văn hóa nhà trường là một tập hợp các giá trị, niềm tin, hiểu
biết, chuẩn mực cơ bản được các thành viên trong Nhà trường cùng chia sẻ và tạo
nên bản sắc của Nhà trường đó. Căn cứ theo hình thức biểu hiện thì văn hóa nhà
trường gồm phần nổi có thể nhìn thấy như: không gian cảnh quan nhà trường, lôgô,
khẩu hiệu, hành vi giao tiếp...và phần chìm không quan sát được như: niềm tin,
cảm xúc, thái độ...

viên tham gia hoạt động này đơn thuần chỉ là kiêm nhiệm với nhiệm vụ giáo
dục toàn diện cho học sinh, họ không được hưởng thêm gì ngoài sự nhiệt tình, tâm
huyết.
Việc lồng ghép các loại hình nghệ thuật truyền thống vào giảng dạy cũng
không hề đơn giản bởi việc thực hiện giờ dạy chính khoá vẫn phải tuân theo
chương trình của Bộ GD - ĐT. Với bộ môn Văn khi dạy văn học dân gian các giáo
viên lồng vào chương trình thông qua các hình thức sân khấu hóa các tác phẩm văn
học, hay bằng những di tích gắn với truyền thuyết, diễn xướng bằng những lễ hội,
tổ chức cho học sinh tham quan đồng thời cho học sinh làm bài văn thuyết minh về
di tích lịch sử.. Và điều này càng khó hơn khi nó phụ thuộc rất nhiều vào "phông"
văn hóa và tâm huyết của mỗi cá nhân.
IV. MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỔI MỚI TRONG HOẠT ĐỘNG ĐƯA
VHDG VÀO TRƯỜNG HỌC TẠI TRƯỜNG THPT Ỷ LA, TPTQ:
Vấn đề đặt ra khi đưa VHDG vào các hoạt động GD trong nhà trường là các
trường học cần phải nghiên cứu, tìm tòi biện pháp nhằm khơi gợi sự hứng thú học
tập cho học sinh. Nhiệm vụ của các nhà giáo dục, của các thầy cô không chỉ sưu
tầm, mà quan trọng hơn là phải biết cách tổ chức sao cho các em thật sự hứng thú
và tích cực hưởng ứng và đạt kết quả cao. Tuy nhiên, để các giải pháp đó được
thực hiện thì phải mất rất nhiều thời gian và tâm huyết của những nhà quản lý giáo
dục, cho đến giáo viên. Để hoạt động này nhân rộng trong trường học, trước hết
cán bộ quản lý phải nhận thấy sự cần thiết và lợi ích từ hoạt động đó mang lại.
Trên cơ sở đó bản thân GV phải là người vào cuộc tích cực, phụ huynh nhận thức
và đồng thuận thì mang lại hiệu quả rất tốt. Hơn nữa, nên đưa những nội dung
mang tính định hướng vào nhiệm vụ năm học để họ chọn lựa những nội dung cụ
thể mà không chỉ chung chung. Nên tuyên truyền quảng bá rộng rãi hoạt động đó
trong các nhà trường, phải nhân rộng điển hình đó. Là 1 trong 5 nội dung của
phong trào xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực, trong vài năm qua,
việc đưa văn hóa dân gian vào các hoạt động trong các nhà trường đã được
nhân rộng tại nhiều trường học trên địa bàn thành phố Tuyên Quang. Từ
thực tiễn hoạt động tại cơ sở, xin được đưa ra một số giải pháp đổi mới trong

của con người VN, VH ứng xử pháp luật..
- Môn GD thể chất: Rèn luyện sức khỏe và tinh thần đoàn kết, tinh
thần thượng võ thông qua việc tổ chức thi đấu các trò chơi dân gian, hoặc các
hoạt động rèn luyện võ thuật…

Ảnh “ Thi kéo co”
2. Giáo dục thực hành ở HĐ NGLL:
Thay đổi hình thức tổ chức lên lớp giờ HĐNG: Thay vì tổ chức cho GV
dạy theo hình thức giảng bài mỗi tháng 2 tiết trực tiếp trên lớp, Nhà trường
đã tổ chức tiết học HĐNGLL theo hình thức sinh hoạt tập thể chung cho HS
toàn trường. Nội dung chương trình luôn bám sát mục tiêu và chủ đề theo
tháng của bộ môn NGLL, nhưng hình thức tổ chức rất phong phú: có thể
6


thông qua các hoạt động như tư vấn hỏi - đáp, tổ chức các cuộc thi, hay trình
diễn nghệ thuật, hay biểu diễn văn nghệ, thể thao....
3. Giáo dục thông qua các HĐTT trong nhà trường:
- Thành lập các câu lạc bộ VHDG trong nhà trường: CLB hát dân ca,
CLB hát then, CLB nói tiếng dân tộc (Tày, Cao Lan)... và thường xuyên duy
trì hoạt động trong năm học.

Ảnh biểu diễn của CLB Hát dân ca
- Thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khóa dưới các hình thức
biểu diễn văn hóa văn nghệ, các hoạt động thể dục thể thao, tổ chức các trò
chơi dân gian ( nhảy bao bố, nhảy sạp, thi kéo co, thi đi cà kheo, đẩy gậy, bịt
mắt bắt vịt, bịt mắt bắt lươn, tung còn...), đa dạng hóa các hình thức sân khấu
truyền thống, trong đó luôn khuyến khích HS trong việc trình diễn hát dân ca
( hát then, hát quan họ, hát ca trù..), biểu diễn các điệu múa dân tộc, biểu
diễn võ thuật hoặc biểu diễn các nhạc cụ dân tộc như: thổi sáo, đánh trống,



Ảnh biểu diễn CLB múa hát dân ca

Ảnh Hội thi cắm hoa

Ảnh thi trang phục dân tộc

11


Ảnh Hội thi nấu ăn
4. Giáo dục VHDG tiếp cận vào lối sống của HS:
Đối với HS, văn hóa tạo nên giá trị đạo đức và có vai trò điều chỉnh hành vi.
Khi được giáo dục trong một môi trường văn hóa và thấm nhuần hệ giá trị văn hóa,
học trò không những hình thành được những hành vi chuẩn mực mà quan trọng
hơn là ẩn chứa trong tiềm thức các em là niềm tin nội tâm sâu sắc vào những điều
tốt đẹp, từ đó, khao khát cuộc sống hướng thiện và sống có lý tưởng. Đồng thời,
Văn hóa Nhà trường còn giúp các em về khả năng thích nghi với xã hội. Một con
người có văn hóa thì trong con người đó luôn hội tụ đầy đủ những giá trị đạo đức
căn bản, đó là đức tính khiêm tốn, lễ độ, thương yêu con người, sống có trách
nhiệm với bản thân và xã hội... Do vậy, khi gặp những tình huống xã hội phát sinh,
dù là những tình huống mà các em chưa từng trải nhưng nhờ vận dụng năng lực
văn hóa để điều tiết hành vi một cách hài hòa, các em có thể tự điều chỉnh mình
phù hợp với hoàn cảnh, ứng xử hợp lẽ, hợp với lòng người và cuộc sống xung
quanh.
Việc lồng ghép đưa VHTT, VHDG vào nhà trường phải được thực hiện
thường xuyên thông qua các hoạt động thường ngày trên lớp và các hoạt động
giáo dục tại nhà trường nói chung. Ngoài ra sự phối kết hợp giữa nhà trường
– gia đình – cộng đồng – xã hội cũng phải đồng bộ, nhịp nhàng và thống nhất

Tâm linh thành Tuyên”. Những kết quả đáng trân trọng đó là kết quả của mối tổng
hòa các hoạt động giáo dục của nhà trường, là sự kết hợp có chọn lọc các phương
pháp, phương tiện giáo dục phục vụ mục tiêu chung của nhà trường, trong đó
không thể không kể đến việc giáo dục truyền thống văn hóa, giữ gìn bản sắc văn
hóa truyền thống trong nhà trường.
13


VI. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ:
Để gìn giữ và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc,
chúng tôi xin đề xuất một vài kiến nghị như sau:
1. Nên có thống nhất trong việc lựa chọn những giá trị truyền thống văn hóa
trong việc đưa vào nội dung giảng dạy tích hợp ở các môn và bộ môn HĐNGLL.
2. Cần có sự phối hợp giữa các nghành, các cấp, tổ chức thường xuyên
các hoạt động văn hóa gắn liền với truyền thống lịch sử, văn hóa của địa
phương như: tổ chức các lễ hội, các hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao,
các hoạt động tham vấn cộng đồng tại trường học…
3. Nhà trường cần được hỗ trợ về mặt tài chính, chuyên môn, nhân lực;
GV cần được bồi dưỡng về mặt chuyên môn nghiệp vụ trong các hoạt động
giáo dục liên quan đến giáo dục các giá trị văn hóa trong Nhà trường

14