L I C Mă N
Lu n v n th c s k thu t: ắ Nghiên c u ch đ t
BSH nh m ti t ki m n
khoa K thu t TƠi nguyên n

i cho lúa chiêm Xuân vùng

c và gi m phát th i khí nhà kínhẰ đ
c, Tr

c hoàn thành t i

ng đ i h c th y l i Hà N i tháng 8 n m 2016.

D

is h

tr

ng, Vi n Khoa H c Th y L i Vi t Nam và PGS.TS Nguy n Tu n Anh Tr

ng d n tr c ti p c a TS. Lê Xuân Quang, Vi n N

c, T

i tiêu và Môi
ng

i h c th y l i Hà N i.
Tác gi xin trân thành c m n TS. Lê Xuơn Quang vƠ PGS.TS Nguy n Tu n Anh đƣ


c th c hi n trích d n và ghi ngu n tài li u đúng quy đ nh.

N u sai, tôi xin hoàn toàn ch u trách nhi m.
TÁC GI

Lê Th Hi u

ii


CH

VI T T T
QCVN 08-

Quy chu n Vi t Nam v tiêu chu n ch t l

MT:2015/BTNMT

m t cho m c đích t

QCVN 39:2011

Quy chu n k thu t Qu c gia v Ch t l
cho T

c

i tiêu th y l i


iii

ng n

ng N

c dùng


M CL C
M

U ......................................................................................................................... 1

1.1 Tính c p thi t c a đ tài ............................................................................................ 1
1.2 M c đích vƠ ph m vi nghiên c u .............................................................................. 2
1.3 Cách ti p c n vƠ ph
1.4 K t qu d ki n đ t đ

ng ph p nghiên c u ............................................................... 2
c .......................................................................................... 3

1.5 N i dung chính c a lu n v n ..................................................................................... 3
CH

NG 1: T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C U CH

THU T T


i cho cây lúa chiêm

c. .............................................................................................................. 7

1.2. Phát th i khí nhƠ kính trong l nh v c s n xu t nông nghi p trên th gi i và trong
n

c. .............................................................................................................................. 12

1.2.1 Phát th i khí nhƠ kính trong l nh v c s n xu t nông nghi p trên th gi i. .......... 12
1.2.2. Phát th i khí nhƠ kính trong l nh v c s n xu t nông nghi p trong n

c. ........... 14

1.3 Nh n xét chung........................................................................................................ 17
CH

NG 2:

C I M KHU V C,

2.1. Khái quát v trí đ a lý vùng

IT

NG NGHIÊN C U ...................... 18

ng B ng Sông H ng .............................................. 18

2.1.1



2.2.6. Hi n tr ng s d ng thu c tr sâu và thu c di t c ..............................................30
2.2.7. N ng su t hi n tr ng t i khu v c nghiên c u ......................................................32
2.3 Nh n xét vƠ đ nh gi chung ....................................................................................34
CH

NG 3: NGHIểN C U CH

VÙNG

T

I CHO CÂY LÚA CHIÊM XUÂN

NG B NG SÔNG H NG ..........................................................................35

3.1. X c đ nh các ch tiêu c lý c a đ t .........................................................................35
3.2. B trí thí nghi m .....................................................................................................37
3.2.1 B trí ô th a thí nghi m........................................................................................37
3.2.2. Xây d ng các c ng đi u ti t t

i tiêu cho khu v c nghiên c u ..........................41

3.2.3 B trí l p đ t c c thi t b theo dõi thí nghi m ......................................................45
3.2.4. Quy trình qu n lý n

c m t ru ng đ xu t ban đ u ............................................50

3.2.5. Canh tác nông nghi p khu thí nghi m .................................................................53


3.4.2. Ch đ t

iv il

ng phát th i khí nhà kính......................................................94

3.4.3. T ng h p k t qu n m 2015 vƠ 2016 ................................................................100
3.5

xu t quy trình t

i cho lúa chiêm xuơn vùng đ ng b ng sông H ng. .............101

K T LU N VÀ KI N NGH .....................................................................................103
1. K t lu n....................................................................................................................103
2. Ki n ngh .................................................................................................................103
TÀI LI U THAM KH O ...........................................................................................105
PH N PH L C ........................................................................................................106

v


DANH M C B NG
B ng 2.1. Th ng kê dân s xã Phú Th nh tháng 3/2015 ............................................... 24
B ng 2.2. Hi n tr ng lao đ ng....................................................................................... 25
B ng 2.3. Hi n tr ng gi ng lúa gieo tr ng v chiêm t i khu v c nghiên c u .............. 28
B ng 2.4. Hi n tr ng l

ng phân bón s d ng trung bình c a h gia đình v chiêm

B ng 3.14. B ng t ng h p t ng l

ng phát th i khí nhà kính CH4, N20 và CO2 v

Xuân 2015 ..................................................................................................................... 98
B ng 3.15. T ng h p n ng xu t, l

ng n

ct

i vƠ l

ng KNK v chiêm xuơn ..... 101

n m 2015, 2016 ........................................................................................................... 101

vi


DANH M C HÌNH NH
Hình.2.1. V trí vùng BSH ..........................................................................................19
Hình.2.2. Khu v c tham quan........................................................................................20
Hình.2.3. V trí vùng nghiên c u ...................................................................................21
Hình 2.4 Tr m b m t

i khu thí nghi m ......................................................................26

hình 2.5 nh ch p th c đ a ngày 23/3/2015 .................................................................27
Hình 2.6. Bi u đ s d ng thu c tr sâu .......................................................................32

Hình 3.15. Quy trình t

i v Chiêm Xuân - ô truy n th ng (Cb) .................................52

Hình 3.16.

m trung bình ngày. ...............................................................................59

Hình 3.17. Nhi t đ trung bình ngày. ............................................................................60
Hình 3.18. Bi u đ m a ngƠy. .......................................................................................61
Hình 3.19.T c đ gió bình quân ngày. ..........................................................................61
Hình 3.20. B c x n ng l

ng m t tr i. ........................................................................62

Hình 3.21. S đ v n hành c ng ...................................................................................64
Hình 3.22. S đ
Hình 3.23. M c n

ng quan tr c m c n

c ng m trong ô ru ng ...................................65

c th c t trong các ô ru ng ...........................................................67

Hình 3.24 S thay đ i theo th i gian c a d li u khí t

vii

ng. ........................................69

....................................................................................................................................... 74
Hình.3.31. Thay đ i t m th i trong đ u áp t i đ sơu 5cm vƠ 15cm

th a C1 vƠ W1

(bi u th c logarit). ......................................................................................................... 75
Hình.3.32. Thay đ i t m th i hƠm l
Hình 3.33.. pH c a n

c tích

t ng th a. ................................. 75

c trên kênh (`hình trái) ô ru ng (ph i) ..................................... 77

Hình 3.34. Nhi t đ c a n
Hình 3.35. EC c a n

ng n

c trên kênh (hình trái) ô ru ng (ph i) .............................. 77

c trên kênh (hình trái) ô ru ng (ph i) ....................................... 78

Hình 3.36.. HƠm l

ng TDS c a n

c trên kênh (hình trái) ô ru ng (ph i) ................ 78


Hình 3.42. HƠm l

ng Photpho c a n

Hình.3.43 Thay đ i c c thông l

c trên kênh (hình trái) ô ru ng (ph i)............ 83

ng khí nhà kính. ....................................................... 89

Hình.3.44. Lu ng tích l y c a các khí nhà kính trong su t mùa tr ng lúa t 4 tháng 3 2 tháng 6 (90 ngày) ........................................................................................................ 89
Hình.3.45. Lu ng tích l y c a các khí nhà kính trong kho ng th i gian t 6 tháng 4 - 5
tháng 5 bao g m c t

i liên t c (29 ngày). .................................................................. 90

Hình.3.46. Thay đ i pH trong đ t vƠ đ t Eh. ................................................................ 90
Hình 3.47. M i quan h gi a các lu ng khí nhà kính và giá tr Eh. ............................. 91
Hình 3.48. Quan h gi a l

ng n

ct

i, N ng xu t vƠ l

ng phát th i khí nhà kính

..................................................................................................................................... 100



c. L

ng n

ct

c truy n th ng c a ng

c dùng cho canh tác lúa là ch
i dân hi n nay th

ng s d ng

i m t ru ng hàng v tiêu t n t 4500-5500 m3/ha v hè

thu và 5500-6500 m3/ha v chiêm xuơn, ch a k l
t

c gi a các

ng n

c lãng phí do qu n lý n

i không hi u qu . Theo th ng kê n m 2014, t ng di n tích đ t tr ng lúa đ

đ t trên 7,8 tri u ha (v
ng n



nh t là t i khu v c tr ng lúa (chi m 57,5%). Hi n nay, B Nông nghi p và Phát tri n
nông thôn đƣ th c hi n nhi u gi i ph p đ ng b đ phát tri n nông nghi p b n v ng:
n ng su t cao, phát th i khí nhà kính th p và b o v môi tr

ng. K t qu tính toán d

ki n cho th y, t ng phát th i KNK đ n n m 2030 lên t i 96,7 tri u t n, nh v y, n u
không có các gi i pháp gi m phát th i KNK thì ngành nông nghi p v n ti p t c là
ngành phát th i KNK chi m t tr ng cao.
Các nghiên c u ch ra r ng b ng các bi n pháp th y l i, rút n
đo n c a vi c tr ng lúa có th gi m t 20-44% l
t

i truy n th ng.

1

c trong m t s giai

ng phát th i khí CH4 so v i k thu t


Vì v y nghiên c u ch đ t
n

i h p lý cho lúa chiêm xuơn vùng BSH nh m ti t ki m

c gi m phát th i khí nhƠ kính có ý ngh a khoa h c và th c ti n cao.


đ y đ và h th ng.
- Ti p c n c c ph

ng ph p nghiên c u m i ch đ t

i cho cây lúa c a c c n

c trên

th gi i.
Ph
- Ph

ngăphápănghiênăc u:
ng ph p k th a: K th a các k t qu đƣ có v l nh v c nghiên c u trên th gi i

vƠ trong n

c. K thu t s d ng cho ph

ng ph p nƠy lƠ k thu t khai thác thông tin

t các d ch v cung c p thông tin, trên internet, t c c c quan h p tác nghiên c u.
- Ph

ng ph p b trí thí nghi m đ ng ru ng: B trí các ô th a thí nghi m; l p đ t các

thi t b quan tr c nh khí t
kính cho 3 lo i công th c t


nhà kính t i các phòng thí nghi m c a Vi n N
thí nghi m c a tr

ng

c, T

ng n

ct

i, m u đ t, khí

i tiêu vƠ Môi tr

ng và Phòng

i h c Kyoto, Nh t B n.

1.4 K t qu d ki năđ tăđ

c

- X c đ nh đ

i: cho lúa Chiêm xuơn vùng đ ng b ng sông H ng, ti t

ki m n
-


c
i

cho cơy lúa chiêm xuơn vùng đ ng b ng sông H ng, g m 56 trang; ph n k t lu n và
ki n ngh , 02 trang. Lu n v n s d ng 11 tài li u, trong đó có 06 tài li u ti ng Vi t và
05 tài li u ti ng Anh.

3


CH

NGă1: T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C U CH

K THU TăT

I,

I CHO LÚA

T ng quan tình hình nghiên c u ch đ t

1.1

T

th gi i vƠătrongăn

i, k thu tăt



c đang ph t tri n đ

khi đó t i c c n
t

b ng đ

ng n

cđ

c s d ng đ

t chi m 88%, 72%, 59%. Tùy theo đi u ki n cung

c, đ a hình, đ t tr ng lúa có th phân chia làm các lo i nh sau: đ t lúa đ ng
ct

lúa ng p n

i (chi m kho ng 79 tri u ha), đ t lúa nh n
c quanh n m (11 tri u ha), đ t lúa n

tri u ha đ t lúa thu c khu v c đ ng b ng đ
s nl

i tiêu cho nông nghi p. Trong

Ơo Nha l

đ c bi t lo ng i. Liên H p Qu c kh ng đ nh Châu Á có th đ i

m t v i tình tr ng thi u l

ng th c tri n miên n u không ti n hành m t cu c cách

m ng tri t đ thói quen s d ng n
c a th gi i vì v y ng

c. Châu Á s h u t i 70% di n tích đ t đ

ct

i nông dân ph i t ch u trách nhi m v vi c đ a n

đ ng ru ng c a h . Ph n l n nông dân ch s
ng ph p t

c ng m đƣ

c v i dân s chi m t i 50% dân s th gi i. N n khan

c cho nông nghi p t i 3 n

Trung Qu c,

ph

ng



i tiêu đ ng

c ông Á c n thêm 70%.

c cung c p cho n n nông nghi p có t

do ph i c nh tranh v i c c ngƠnh dùng n

i th m chí còn b c t gi m nhi u h n

c kh c nh c p n

công nghi p... Trong b i c nh nhu c u l

c sinh ho t, c p n

c

ng th c gia t ng cùng v i s gia t ng c a

dân s th gi i, bi n đ i khí h u c ng nh s suy gi m ngu n n

c đƣ d n t i m t

thách th c l n cho ngành nông nghi p toàn c u, đòi h i c n tìm ki m các gi i pháp
nh m t ng hi u qu s d ng n
v n

ct


c cho nông nghi p, nên ph

c th nghi m, áp d ng và m r ng

c. Ba lo i chính c a t
c nông có lƠm

c Châu Á.

i ti t ki m n

ng ph p ti t

các vùng khác

c (WEI) cho ch đ canh tác

t vƠ lƠm khô (SWD), lƠm

t và làm khô xen

k (AWD) và bán khô (SDC). D a trên các k t qu c a các thí nghi m so v i t
truy n th ng (TRI), vi c s d ng n
t

ct

i đƣ đ



c tr ng trên n n vƠ rƣnh n i mƠ s d ng n

c ít h n so v i

ng ph p truy n th ng. Các k t qu c a các thí nghi m th c hi n trong ba n m cho

th y hi u qu s d ng n
đ n 0,39 kg/m3 n

c cho lúa theo h th ng có đ y rƣnh có th đ

c so v i 0,20 kg/m3 thông th

ng đ

c thu theo ph

c t ng lên
ng ph p t

i

truy n th ng. C y hai hàng cây lúa trên n n (kho ng cách 22 cm) k t h p v i rƣnh đƣ
ti t ki m 32% n

c.

5



ct

i m này. Do v y, trong tr

ng ph p t

i nông l ph i h n lƠ t

ng h p thi u
i m. K t lu n

c rút ra t các nghiên c u này là:

- Cơy lúa trong đi u ki n t
l

i d i,

i m th

ng gi m n ng su t t l thu n v i vi c gi m

i, đ c bi t lƠ trong c c giai đo n cây lúa nh y c m đ i v i vi c thi u

- N ng su t lúa trung bình đ i v i t
20% trong đi u ki n t

i m th


i h p lý s tránh đ

i không ng p vì n u áp d ng

c stress đ i v i lúa vƠ t ng đ

cl

ng n

c mua

T i Nh t B n các nhiên c u cho th y ph i ru ng vào gi a giai đo n sinh tr

ng c a

hi u qu .

lúa đ

c công nh n là y u t t ng n ng su t lúa. Bi n ph p nƠy đƣ đ

nh ng n m cu i th p k 60 vƠ ngƠy nay đƣ tr thành ph bi n
vi c nghiên c u bi n pháp nông l ph i m i đ
i nông l ph i v i n

c ti n hƠnh vƠo n m 1998. B ng

c m t ru ng t i đa lƠ 90 mm, p d ng 30 ngày sau



i nông l ph i lƠ 1,26

i ng p.

c mà không làm gi m n ng su t có th th c hi n đ

c khi duy trì

c trong đi u ki n ng p ậ l h p lý.
đơy đ

thì các nghiên c u

các bi n ph p t

i (t

c ti n hành trong 3 th p k qua v m t lo t

i ng p truy n th ng, t

i nông l ph i vƠ m t s các bi n pháp

khác) trên h u h t các khu v c thu c các h th ng t

i chính trên toàn

n



ng n

ng phân bón, sâu b nhầ

c ti t ki m đ

b ) lo i đ t và v trí thí nghi m

c là do ch đ m a (l

ng và s phân

các khu v c thí nghi m là y u t chi ph i s khác

nhau này.
+ Các k t lu n chung cho các thí nghi m này ch y u xoay quanh vi c kh ng đ nh
bi n ph p t
so v i t

i nông l ph i đƣ ti t ki m đ

cm tl

xuân trong n

i t 10% đ n 77%

cđ


7


thành nh ng đ ng b ng châu th tr ng lúa phì nhiêu, cung c p ngu n l
y u đ nuôi s ng trên 90 tri u ng
Tr

i.

c n m 45, di n tích tr ng lúa

tri u ha v i s n l
t /ha.

ng thóc t

ng th c ch

2 đ ng b ng B c B và Nam B là 1,8 tri u và 2,7

ng ng 2,4 và 3,0 tri u t n. N ng su t bình quân 13

n n m 1974, n ng su t lúa đ t 51,4 t /ha/n m.

mi n nam vào gi a nh ng n m 60, c c gi ng lúa c a vi n IRRI nh IR8, IR5,
Trung 1, IR20, IR22,... c ng đƣ nh p n i.

Ơi

n n m 1973, di n tích c y gi ng lúa m i


n đ nh v ngu n n
c c a c c vùng th

c hƠng n m vì s ph thu c vào t l khai

ng ngu n. M t khác trong s g n 300 t m3 n

c

c hình thành trong n i đ a, s phân b r t không đ ng đ u c theo không gian và

th i gian đƣ lƠm cho nhi u vùng r t khan hi m n
Bên c nh đó, nhu c u n

c.

c c a các ngành kinh t nh công nghi p, th y s n, giao

thông th y, du l ch ... ngƠy cƠng gia t ng lƠm cho tình hình c p n

c càng tr nên khó

kh n. NgƠnh công nghi p đang đ ng tr

c thách th c to l n trong s c nh tranh ngày

càng gay g t v i các ngành v ngu n n

c c p cho t

8

ct

i tiêu


- Theo s li u th ng kê, n m 2014 c n

c t ng di n tích lúa đ

ct

i đ t trên 7,8

ông Xuơn 3,12 tri u ha, Hè Thu 2,11 tri u ha, Mùa 1,97 tri u ha, Thu

tri u ha (v

đông 0,615 tri u ha), t p trung ch y u t i vùng
b ng sông C u Long. M c t

BSH, ven bi n mi n trung vƠ

ng

i v chiêm xuân là 6000 ậ 6500 m3/ha-v , v mùa là

4500 ậ 5500 m3/ha-v .
K thu t t

nh,

V i ngu n n

ct

c nói trên, kh n ng đ m b o n

c t 30 ậ
c bi t các

k L k thi u h t t i 60 - 80%.
i lúa trong v hè thu 2012

các

t nh trên lƠ khó kh n.
Có m t s nghiên c u trên ph m v h th ng

Vi t Nam nh :

Trên khía c nh nghiên c u c b n c a Nguy n Xuơn ông (2008) đƣ ti n hành nghiên
c u trên ph m vi ô thí nghi m có kích th

c 1,5 x 1,5 m, b trí 12 ô t i xã Liêm Tuy t,

huy n Bình L c, t nh Hà Nam trên n n đ t sét pha v i gi ng lúa tr ng đ i trà IR 203,
Th i gian nghiên c u đ
theo 10 công th c t



i ngay sau khi ru ng c n


-T

i nông l ph i v i công th c t

i 0-50mm (t

i ngay khi ru ng c n n

c 3 ngày)

-T

i nông l ph i v i công th c t

i 0-50mm (t

i ngay khi ru ng c n n

c 6 ngày)

-T

i nông l ph i v i công th c t

i 0-50mm (t


i 0-100mm (t

i ngay khi ru ng c n n

c9

i ngay khi ru ng c n n

c)

ngày)
-T
ngày)
-T
ngày)
K t qu cho th y s dao đ ng c a n ng su t lúa c a các công th c thí nghi m là
không đ ng k . Trong toàn b các công th c thí nghi m , m c dao đ ng không quá
10% giá tr so v i n ng su t c a ô đ i ch ng. Tuy nhiên, v m c t
nghi m cho th y m c t

i dao đ ng khá l n.

gian ph i ru ng càng nhi u thì h s s d ng n
lên tùy theo m c đ n t n

l

ng n

các công th c t

ng ph p nƠy c ng đ a ra quy trình

gi m gi ng, phân bón so v i c y truy n th ng, gi m l
trình qu n lý l

ng n

ng gi ng, gi m phơn đ m,

ng n

ct

i, tuy nhiên quy

c m t ru ng còn ch a đ t yêu c u c a quy trình t

10

i nông l


ph i hay quy trình ki m so t n
kính không đ

c trong SRI, do đó hi u qu v gi m l

ng khí nhà

c cao.

i theo quy trình thì l

ng n

ct

i và l

ng n

ct

i, và áp d ng

ng phát th i khí nhà kính gi m không

đ ng k .
+ Quy trình t

i ti t ki m n

c, gi m phát th i khí nhà kính (nông l ph i)

NgƠy 06 th ng 11 n m 2013 T ng c c Th y l i- B Nông nghi p và Phát tri n nông
thôn đƣ có Quy t đ nh s 726/Q -TCTL-KHCN ban hành S tay H
t

i k thu t t

i lúa ti t ki m n

i

ru ng
Duy trì 3-5cm

T

i3-5đ t,

500m3/ha/đ t
10-12

Duy trì 3cm

T

i01đ t,

300m3/ha/đ t
15-20

Ch t

i lên 3-5cm khi

l p n

c th p h n m t

ru ng 10-12cm


T

i lên 3-5cm khi l

i b

sung 01 đ t,

m t ruông 2 ngƠy đêm

700m3/ha/đ t.

Duy trì liên t c 3-5cm

T

i 01đ t,

700m3/ha/đ t

Ch c xanh- chín

20-25

Ch t

i lên 3-5cm khi

l p n

ng toàn c u tài tr , Vi n nghiên c u lúa qu c t (IRRI) đƣ

ph i h p v i Vi n nghiên c u môi tr
nghiên c u nông nghi p c c n

ng khí (C ng hoƠ liên bang

c Trung Qu c,

n

c) và các Vi n

, Indonesia, Thái Lan và

Philippin ti n hành thí nghi m s phát th i khí mê tan trên ru ng lúa t n m 1993 
1999, t i c c đ a đi m đ i di n v h sinh thái nông nghi p và ch đ qu n lý n
ru ng trong vùng. Các k t qu nghiên c u t i t ng đ a đi m đ
d

cm t

c gi i thi u khái quát

i đơy.

Thí nghi m đo đ c phát th i khí mê tan t i B c Kinh (Trung Qu c) đ

c ti n hành t



th

ng xuyên. Bón phân gia súc có th gi m l

ng phát th i khí mê tan so v i t

i ng p

ng phát th i mê tan t 86  90% so

v i phân l n và gi m t 72  80% so v i phơn r m.
Nghiên c u t i Jakenan (Indonesia) t n m 1993  1998, trên ru ng c y 2 v lúa, v
chiêm (t th ng 1 đ n tháng 6), v mùa (t th ng 10 đ n thn g 2 n m sau), khí h u
nhi t đ i, m và m, l

ng m a trung bình n m 1600 mm. Thí nghi m trên đ t th t

nh , đ pH = 4,7 hƠm l

ng h u c 0,48%. L

ng phát th i mê tan t 52  181

kg/ha/v (v chiêm) và t 26  256 kg/ha/v (v mùa). K t qu nghiên c u cho th y,
trên ru ng t
v it

i hoàn toàn b ng n


kg/ha/v (ng p sơu) vƠ l

5  92 kg/ha/v

(t

i bình th

ng), t

ng h u c
ng mê tan
17  619

ng mê tan trên đ t cát l n h n so v i trên đ t sét.

Các k t qu nghiên c u t i Cuttack ( n

) t n m 1996  1998 trên ru ng c y 2 v

lúa, v chiêm (t th ng 2 đ n tháng 5), v mùa (t th ng 7 đ n tháng 10), khí h u nhi t
đ i bán m

t và m, l

ng m a trung bình n m 1569 mm, nhi t đ cao nh t 31,80c

(tháng 6) và th p nh t 22,10C (th ng 1).

t th t nh , đ pH = 7,0 hƠm l


Nh v y, c c n
Nh t B n,

n

c có n n tr ng lúa n
vƠ c c n

c

c truy n th ng trên th gi i nh Trung Qu c,

ông Nam Á đƣ có m t s công trình nghiên c u cho

th y m t b c tranh t ng th v phát th i khí nhà kính (KNK) trong nông nghi p t đ u
nh ng n m 90 c a th k 20. Tuy nhiên, các k t qu nghiên c u ch y u là ki m kê
khí nhà kính, các gi i pháp gi m thi u mê tan đƣ có đ xu t nh ng c b n d a trên các
k t qu đo đ c c th t ng vùng, ch a lý gi i vƠ phơn tích đ y đ quá trình phát th i
mê tan trên ru ng lúa n

c c ng nh

nh h

ng c a cơy lúa đ n phát th i mê tan.

1.2.2. Phát th i khí nhà kính trong l nh v c s n xu t nông nghi p trong n

c.

ng, Nguy n V n T nh và nnk (2000) đƣ nghiên c u đo đ c s phát

th i khí mêtan trên ru ng lúa t i Tr m KTNN HoƠi

c v mùa n m 2000 t 8/8/2000

đ n 7/11/2000, ng v i hai tr

ng xuyên vƠ rút n

ng h p t

i ng p th

c đ nh k

hai giai đo n cu i đ nhánh và sau tr bông 15 ngày, theo t p quán canh tác bón phân
h u c (phơn chu ng) k t h p vô c c a nông dơn vùng đ ng b ng sông H ng. K t
qu cho th y, l

ng phát th i l n nh t t p trung vƠo giai đo n sau c y kho ng 25 ngày

(t 40  60 mg/m2/gi ) và nh nh t vƠo giai đo n tr -chín (t 0,60  1,0 mg/m2/gi ).
Tác gi rút ra k t lu n, trong tr

ng h p rút n

c đ nh k l

ng CH4 phát th i là 469,6


ng đ

CH4 ph t th i v mùa t 16,54÷18,95 mg/m2/h, trung bình 17,38 mg/m2/h, v xuơn t
13,38÷14,64 mg/m2/h, trung bình 14,05 mg/m2/h; L
t

ng CH4 ph t th i toƠn v mùa

383,82÷459,6 kg CH4/ha, trung bình 414,97 kg CH4/ha, toƠn v

xuơn t

340,30÷344,17 kgCH4/ha, trung bình 342,24 kgCH4/ha. T c gi c ng đƣ k t lu n: ch
đ n

c m t ru ng h p lý đ gi m thi u mêtan ph t th i trên ru ng lúa

sông H ng lƠ ch đ t
l

i ắnông-l -ph iẰ vì đ p ng đ

đ ng b ng

c 3 tiêu chí: (i) Gi m thi u

ng CH4 ph t th i, trung bình v mùa 11,25%, v xuơn 8,97%. (ii) Ti t ki m n

c,

c

nh h

ng, l

ng n

ct

c th

ng ph t th i

ng xuyên; n ng

i gi m t 17,1-32,3% so v i t

i truy n

th ng.
T i xƣ Bình Hòa huy n Chơu ThƠnh t nh An Giang, k t qu v xuơn 2011 v i quy mô
100ha, rút n
(i) L
t

c ph i ru ng k t h p bón phơn đúng c ch, gi m l

ng gi ng cho k t qu :



th c hi n hóa các ch tr

ng đó, nhi u ch

ng trình, nghiên c u đ

- N m 2007 Chính ph Vi t Nam đƣ phê duy t ch

ng ng. Nh m

c tri n khai nh :

ng trình m c tiêu qu c gia v

B KH.
-

n 1775/Q -TTg v qu n lý phát th i khí gây hi u ng nhà kính, qu n lý các ho t

đ ng kinh doanh tín ch các bon ra th tr

ng th gi i đ

tiêu đ n n m 2020 v l nh v c nông nghi p gi m 20% l

c chính ph phê duy t, m c
ng phát th i khí nhà kính.

- B Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn (MARD) đƣ ban hƠnh khung ch

ng trình th c hi n hƠnh đ ng

nT ic

ng nâng cao giá tr gia t ng vƠ ph t tri n b n v ng.

16


- NgƠy 21 th ng 4 n m 2014, B Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn đƣ ban
hƠnh đ án nâng cao hi u công trình th y l i theo Quy t đ nh s : 785/Q -BNN-TCTL
M c tiêu c a đ

n đ n 2020 ph n đ u 20-30% di n tích tr ng lúa ng d ng ph

ng

th c canh tác khoa h c (SRI, 3 gi m 3 t ng, 1 ph i 5 gi m).
1.3 Nh n xét chung.
C cn

c có n n tr ng lúa n

c truy n th ng trên th gi i đƣ có m t s công trình

nghiên c u cho th y m t b c tranh t ng th v phát th i khí nhà kính (KNK) trong
nông nghi p t đ u nh ng n m 90 c a th k 20. Tuy nhiên, các k t qu nghiên c u
ch y u là ki m kê khí nhà kính, các gi i pháp gi m thi u mê tan đƣ có đ xu t nh ng
c b n d a trên các k t qu đo đ c c th t ng vùng, ch a lý gi i vƠ phơn tích đ y đ
quá trình phát th i mê tan trên ru ng lúa n

c.

n nay hi u qu c a vi c

c tri n khai trên di n r ng b ng

t xen k , nông l ph i; t

i ti t ki m n

c, gi m phát

th i khí nhà kính,..
V i m i lo i lúa, k thu t canh tác, vùng mi n khác nhau có nh ng ch đ , k thu t
t

i khác nhau, vì v y đ tài lu n v n nghiên c u ch đ , k thu t t

Xuơn vùng đ ng b ng sông H ng có ý ngh a khoa h c và th c ti n cao.

17

i cho lúa chiêm