Biện pháp rèn tính mạnh dạn tự tin cho trẻ mẫu giáo bé
ĐẶT VẤN ĐỀ
Trẻ em là nguồn hạnh phúc của mỗi gia đình, là tương lai đất nước. Những
người làm cha, làm mẹ sẽ hạnh phúc biết bao khi con của họ là những đứa trẻ
khỏe mạnh, thông minh,chủ động sáng tạo tự tin trong mọi tình huống. Nhưng,
không ai sinh ra đã có ngay sự tự tin. Tự tin là nguồn khích lệ lớn đối với hầu
hết mọi người, là động lực để có gắng đạt được mục tiêu. Đúng như nhà giáo
Đặng Lệ Thủy có nói:“Trẻ em như những hạt mầm chứa đựng bên trong bao
nhiêu tiềm năng, sức mạnh và khát khao vươn lên. Hãy tạo cho hạt mầm đó
mảnh đất tốt lành, mạch nguồn và ánh sáng! Đó là công việc của tất cả mọi
người chúng ta”.
Trẻ em được sinh ra ở thế giới này với tâm hồn của những thiên thần, nhưng
chính cuộc sống đầy phức tạp đã gieo những suy nghĩ và hành động xấu vào
những tâm hồn non nớt đó. Sự phát triển của công nghệ hiện đại, chủ nghĩa vật
chất có thể biến các bé thành người nhút nhát, thụ động chỉ biết đến mình,
không chịu giao tiếp ứng xử đối với người xung quanh, vì vậy dạy trẻ tính mạnh
dạn tự tin ngay từ nhỏ sẽ là nền tảng để các bé trở thành những người có nhân
cách tốt trong tương lai, những chủ nhân tài đức của một xã hội công bằng văn
minh.
Trẻ mẫu giáo bé rất cần có tính mạnh dạn, tự tin vì: Ở lứa tuổi này là tiền để
cho trẻ phát triển nhân cách, là tiền để giúp trẻ trở thành con người tự tin, năng
động sáng tạo và chủ động trong cuộc sống, biết phân biệt rõ cái đúng cái sai.
Hơn lúc nào hết chúng ta cần hiểu rằng cho dù ở thời đại nào thì sự mạnh dạn tự
tin vẫn là điều cần thiết để giúp con người vượt qua sự nhút nhát, gò bó mà trẻ
sẽ hòa đồng với bạn bè với mọi người xung quanh. Trẻ học cách làm chủ ngôn
ngữ học cách nhận biết và đối phó cảm xúc của mình cũng như của người khác.
Trẻ học cách xử sự sao cho phù hợp với môi trường xung quanh. Trẻ mầm
non cần phải biết mạnh dạn, tự tin, chủ động để chơi với nhau, sống hòa thuận
với trẻ khác trong nhóm, tuy nhiên điều này không dễ dàng với một số trẻ. Trẻ
cần những kỹ năng quan hệ xã hội như làm thế nào để mạnh dạn tự tin với mọi
người, để giao tiếp, để chọn hành vi đúng đắn. Sự mạnh dạn tự tin có thể được

Thị trấn Văn Điển.
* Phạm vi đối tượng khảo sát, thực nghiệm:
Trẻ Mẫu giáo 3-4 tuổi ở trường Mầm non B Thị trấn Văn Điển năm học 2014
– 2015.
* Phạm vi , kế hoạch nguyên cứu:
– Tháng 9 / 2014 Nghiên cứu và chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm
– Tháng 10, 11 / 2014 Xây dựng đề cương sáng kiến kinh nghiệm
– Tháng 12 / 2014 Nộp về BGH sửa sáng kiến kinh nghiệm.
– Tháng 1, 2 / 2015 Viết các nội dung biện pháp sáng kiến kinh nghiệm
– Tháng 3/ 2015 Sửa sáng kiến kinh nghiệm
– Giữa tháng 4 / 2015 Hoàn thiện và nộp sáng kiến kinh nghiệm mầm non
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I.Cơ sở lý luận:
Tự tin là một đức tính chỉ có thể có được nhờ vào việc rèn luyện và học hỏi. Sự
tự tin lớn dần lên nhờ vào cảm giác được yêu thương, tôn trọng và thấy mình có
giá trị.
Tự tin được thể hiện bên ngoài là mạnh dạn, thể hiện mình trước đám đông,
không sợ nói trước đông người.
Tự tin là dám làm điều mình nghĩ, bày tỏ cảm xúc của mình với người khác mà
không e ngại.

2


Có thể nói mỗi đứa trẻ ngay từ khi ra đời đã là một cá thể độc lập, có cá tính và
những mong muốn độc lập của riêng mình. Bất kể là cô giáo hay bố mẹ đều
không có đặc quyền chi phối và hạn chế hành vi của trẻ. Vì vậy, việc áp dụng
các biện pháp giáo dục phù hợp với mục tiêu giảng dạy đòi hỏi phải có sự linh
hoạt và mềm dẻo phù hợp với khả năng cũng như hứng thú của trẻ. Dưới góc
nhìn của nhà tâm lý học trẻ em thì trẻ em tuổi lên 3 bắt đầu hình thành một loại

– Về giáo viên:

3


+ 1/3 giáo viên trong lớp có trình độ trên chuẩn. 2/3 cô có trình độ chuẩn và
đang theo học lớp đại học. Được sự ủng hộ nhiệt tình của phụ huynh
+ Là một giáo viên mầm non tâm huyết với nghề, có 3 năm kinh nghiệm dạy
trẻ mẫu giáo bé, có lòng yêu thương trẻ, tận tình với công việc. Luôn luôn có ý
thức phấn đấu vươn lên, thường xuyên tìm tòi, nghiên cứu tài liệu như tạp chí,
thông tin trên mạng có liên quan đến việc chăm sóc và giáo dục trẻ để áp dụng
vào việc chăm sóc giáo dục trẻ hằng ngày nhất là việc rèn trẻ tính mạnh dạn, tự
tin cho trẻ.
– Về phụ huynh:
+ Một số phụ huynh nhiệt tình chia sẻ với giáo viên ở lớp về tình hình của trẻ ở
nhà và luôn quan tâm đến trẻ thường xuyên dành thời gian trao đổi với cô giáo
để cùng chăm sóc và giáo dục trẻ.
4. Khó khăn:
– Về giáo viên: Giáo viên còn nhiều hạn chế về phương pháp tổ chức rèn tính
mạnh dạn tự tin cho trẻ.
– Về học sinh: Đa số trẻ trong lớp lần đầu tiên đến trường nên chưa có nền nếp
học tập. Tuy cùng một độ tuổi nhưng khả năng hoà nhập không đồng đều. Một
số bé còn nhút nhát, một số bé đi học chưa đều, do sức khoẻ hoặc hạn chế về
thể chất như bé: Hà Anh, Linh Anh, Ánh Nguyệt,…….Một số bé lại quá hiếu
động như bé: Anh Đức, Trí Kiên, Đình Trường. Đặc biệt lớp có bé Kim Ngần
tự kỷ tăng động hay chạy lung tung
– Hơn nữa tâm lý trẻ mẫu giáo bé còn chưa ổn định, ở lứa tuổi này bé đang trải
qua “thời kì khủng hoảng tuổi lên ba” tính độc lập bắt đầu xuất hiện ở trẻ nhu
cầu muốn khẳng định mình là rất lớn, trẻ muốn có thẩm quyền đối với mọi vật
xung quanh, cái gì cũng dành về mình, do đó tính ích kỉ càng có dịp phát triển.

đạt

X

x

Biết bày tỏ
cảm xúc của
mình với
người khác
Đạt

1.

Nguyễn
Linh Anh

2.

Bùi Minh
X
Anh

x

x

3.

Hoàng


Vũ
Phương
Anh

X

x

7.

Nguyễn
Hoàng
Bách

X

x

8.

Lục Đào
X
Bảo Châu

x

9.

Mai Minh


x

x
x
x

x
x
x

5


13.

Trần Anh
X
Đức

x

14.

Nguyễn
Minh
X
Đức

x


x

20.

Lê Thu
Huệ

X

x

21.

Vũ
Quỳnh
Hương

X

x

22.

Đoàn Trí
Kiên

X

x

X

x

x

26.

Lê Thị
Khánh
Linh

X

x

x

X
X

x

x

x
x

X



29.

Lê Minh X

30.

Đới Vũ
Nhật
Minh

31.

Nguyễn
X
Bảo Nam

x

32.

Nguyễn
X
Hải Nam

x

33.

Nguyễn

Đậu Ánh
Nguyệt

X

x

38.

Dương
Thu
X
Phương

39.

Hoàng
Minh
Tâm

X

x

40.

Trần
Tuấn
Thành



x

x

x

x

x

x
x

x

x

x

7


41.

Đặng
Quang
Vĩnh

X

x

20
24 trẻ 21 trẻ
trẻ

x

23 trẻ

22 trẻ 22 trẻ

45
55 % 47,7% 52,3% 50% 50%
%
III. Các biện pháp:
1.Tự học, tự bồi dưỡng để tích lũy kinh nghiệm rèn trẻ mẫu giáo bé tính
mạnh dạn, tự tin:
Mục đích: Trang bị cho mình kiến thức về đặc điểm tâm sinh lý trẻ 3 tuổi, các
phương pháp hữu hiệu để giáo dục trẻ tính mạnh dạn, tự tin. Qua đó, áp dụng
thực tế trên trẻ.
Để có thể thực hiện tốt các mục tiêu giáo dục đã đề ra thì trước tiên mỗi giáo
viên phải trang bị cho mình hệ thống kiến thức phong phú chính xác, và trải
nghiệm các kỹ năng giáo dục thực tế.
Trẻ mẫu giáo bé 3 tuổi có đặc thù tâm lý tính cách riêng nên để thấu hiểu và tiếp
cận với trẻ, ngay từ đầu năm học, tôi đã tập trung nghiên cứu tài liệu Giáo dục
giá trị sống và kỹ năng sống cho trẻ mầm non (sách dùng cho giáo viên), dành
nhiều thời gian đọc các tài liệu về tâm lý học trẻ em, đặc biệt là tâm lý lứa tuổi
của nhà xuất bản đại học sư phạm, và tìm hiểu nhiều nguồn tư liệu trên các kênh
giáo dục khác, trên mạng enternet. Để thiết kế các bài dạy, hoạt động sinh động

to, không chạy nhảy xô đẩy nhau, có sự giao tiếp thân mật trong các vai chơi,
các bạn trai nhường nhịn các bạn gái, cùng tham gia vào các vai chơi vui vẻ,
không tranh dành đồ chơi của nhau.
Với quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, tôi tận dụng tối đa các sản phẩm của trẻ để
trang trí lớp, trẻ được vẽ, xé nặn các sản phẩm để trang trí các góc, các buổi chơi
trẻ được hoạt động với chính sản phẩm của mình đã làm nên trẻ rất thích thú.
Những hoạt động giao tiếp qua vai chơi người mua người bán dạy trẻ biết thể
hiện thái độ ân cần niềm nở với khách hàng thông qua đó tạo được mối quan hệ
thân thiện giữa trẻ với trẻ khi chơi.
Không chỉ tạo môi trường thân thiện cho trẻ hoạt động, giao tiếp, chúng tôi còn
thống nhất mang đến cho trẻ một không khí lớp học thật ấm áp tràn ngập yêu
thương, cô giáo cũng giống như một người bạn lớn để trẻ có thể bày tỏ những
thắc mắc, băn khoăn cũng như những “bức xúc” rất trẻ con của mình.
Các nhà giáo dục cho rằng, trẻ học nhanh nhất từ bắt chước, thế nên nếu muốn
dạy bé thành người biết mạnh dạn tự tin thì cô giáo và bố mẹ phải là tấm gương
để các bé noi theo và học tập. Chính vì vậy, trước mặt trẻ các cô giáo ở lớp tôi
luôn thể hiện sự mạnh dạn tự tin trong giao tiếp với chị em đồng nghiệp, với
phụ huynh.
3. Dạy trẻ tính mạnh dạn tự tin thông qua trò chơi tập thể
Với trẻ mầm non mạnh dạn tự tin giao tiếp tốt trong tập thể giúp trẻ thích nghi
dễ dàng, nhanh chóng với môi trường mới, thầy cô, bạn bè mới và những đòi hỏi
mới của hoạt động học tập, ý thức và tinh thần tập thể sẽ giúp tránh được những
xung đột không đáng có giữa trẻ với nhau, giữa trẻ với thầy cô, làm nảy sinh ở
trẻ tính mạnh dạn tự tin chủ động trong giao tiếp với người khác và trên cơ sở đó
9


phát triển những mối quan hệ thân thiện, gần gũi, cảm thông giữa trẻ với những
người xung quanh. Tất cả những điều này tác động một cách tích cực lên trẻ,
làm cho trẻ cảm thấy hứng thú muốn đến trường, muốn giao tiếp với cô, bạn bè

Khi những con sóng biển vỗ vào cơ thể chúng ta cảm thấy như thế nào? Sóng
biển reo như thế nào? Bây giờ chúng ta thử cùng nhau làm sóng biển nhé! Nào
chúng ta cùng tạo tiếng rì rào reo vui của sóng khi mặt trời tỏa ánh nắng trên
biển nhé”.
Sau đó cô giáo đề nghị trẻ ôm vai nhau tạo thành vòng tròn đung đưa theo
tiếng nhạc hay là la theo tiếng nhạc tạo cảm giác thư thái nhẹ nhàng.
10


Trò chơi 4: Xin phép cô
Cách chơi: Cho trẻ đứng thành hàng, cách cô giáo 2m. Trẻ đứng đầu sẽ
bước lên phía trên 1 bước, và nói ‘‘Xin phép cô’’ cô giáo nói được, hoặc
‘‘Không con không được phép”. Khi cô giáo nói được thì trẻ phải nói lời cảm
ơn trước khi bước lên, nếu trẻ quên không nói lời ‘‘cảm ơn” thì sẽ bị quay về
vạch xuất phát. Tiếp tục chơi cho đến khi trẻ nào bước đến vị trí của ‘‘Cô” và trẻ
đó sẽ được làm cô
Giao tiếp:
– Con có thích làm cô giáo không?
– Nếu làm cô giáo con cảm thấy như thế nào?
Gửi đến trẻ thông điệp: Nếu con mạnh dạn tự tin giao tiếp với bạn với
mọi người xung quanh thì con sẽ giành chiến thắng
Sau đó cho trẻ cùng bạn chơi với nhau
4.
Phối hợp với Ban giám hiệu tổ chức tốt các ngày hội ngày lễ và hoạt
động ngoại khóa:
Có thể nói, việc tổ chức hiệu quả các ngày hội ngày lễ cho trẻ là một hình thức
giáo dục hiệu quả và sinh động nhất, giúp trẻ được trải nghiệm các cảm xúc tích
cực. Thông qua đó, trẻ được học và mạnh dạn tự tin giao tiếp với cô giáo, bạn bè
và cha mẹ.
Với quan điểm như vậy nên tôi thống nhất với hai cô giáo và ban phụ huynh lớp

đi học”. Cả ngày bé không được nhìn thấy bóng dáng thân yêu của mẹ vì mẹ bé
thường bận công tác xa nhà….và cảm xúc vỡ òa khi các bé đã tự tin chạy đến
ôm lấy cổ mẹ mà tặng hoa mà thỏ thẻ lời yêu thương. Thật không hạnh phúc gì
bằng, bà vui lắm, mẹ vui lắm.
Mẹ của bé Minh Đức nghẹn ngào mãi không nói lên lời cảm ơn các cô giáo và
các con đã tặng cho các bà và các mẹ một món quà đặc biệt ý nghĩa, trên khuôn
mặt của các bà, các mẹ những giọt nước mắt lăn dài vì hạnh phúc. Không thể tin
được các bé yêu đã biết chủ động lên tặng quà cho bà, cho mẹ
Cũng là ngày hội lớn dành cho phụ nữ, nhưng ngày 8/3 ở lớp C2 lại thật đặc biệt
vì đó là ngày mà các bé gái tuy mới 3 tuổi nhưng cũng cảm nhận được sự tôn
vinh từ các bạn trai cùng lớp, các bạn đã mạnh dạn trao tặng các bạn gái lời chúc
ý nghĩa nhất.
Với chủ đề “Hoa tình bạn” trong tiếng nhạc rộn ràng, từng bé trai tự tin dắt một
người bạn gái ra cúi chào khán giả. Giống như một cuộc thi sắc đẹp các bé gái
cũng được các cô giáo giới thiệu tên, sở thích và cả năng khiếu nữa, rồi các bé
được nghe các bạn trai hát tặng những bài hát mà cả lớp yêu thích. Hồi họp và
thích thú nhất khi từng bạn trai lên tiết lộ “bí mật” mình quý bạn gái nào nhất.
Tôi tin rằng các bé gái sẽ không bao giờ quên được giây phút các bạn trai lên
tặng hoa, quà và nói lời chúc mừng bởi vì tôi đọc được trong ánh mắt các con
niềm vui, tự hào vì được các bạn tự tin nói lên cảm xúc của mình, một số phụ
huynh còn phản hồi lại rằng chưa có bao giờ mà bé nhà mình lại vui và mạnh
dạn tự tin như thế.
Qua mỗi lần tổ chức tôi thấy các bé của lớp mình dường như lớn hơn, chững
chạc hơn trong suy nghĩ và cách thể hiện tình cảm, các con có nhiều bạn thân
hơn, mạnh dạn hơn trong giao tiếp với bạn bè. Bây giờ chỉ cần một thay đổi nhỏ
của cô giáo và các bạn là bé có thể phát hiện ra. Hôm ấy mặc dù rất mệt nhưng
tôi vẫn cố gắng đi làm vì vậy không giấu được sự mệt mỏi, tôi rất bất ngờ khi bé
Ánh Nguyệt chạy tới ôm cổ tôi thì thầm “Cô Hiền ốm à, cô đã uống thuốc
chưa?” Tôi thật sự xúc động từ một bé nhút nhát thụ động giờ bé Ánh Nguyệt
đã mạnh dạn tự tin khi giao tiếp với cô và các bạn.

trung trẻ lại cho trẻ tự nhận xét xem mình đã thực hiện tốt nội quy chưa. Bé nào
tiến bộ sẽ được gắn một ngôi sao trên trán, được cô ghi tên ở bảng vàng bé
ngoan của lớp, còn những bé chưa thực hiện được tốt nội quy thì vẫn phải phấn
đấu bao giờ ngoan mới được thưởng.
Lớp tôi cũng có một số bé gái sức khỏe yếu, hay nghỉ dài như bé : Ánh Nguyệt,
Vân Khánh, Linh Anh… Vì vậy, mỗi khi đi học đến lớp các bé thường buồn và
không tham gia được các hoạt động học tập chung. Để giúp các bé mạnh dạn,
thích đi học đến lớp, chúng tôi lôi cuốn bé vào các hoạt động tập thể, khéo léo
gợi ý những bé mạnh dạn tự tin như : Minh Anh, Phương Anh… đến kết bạn,
tạo cho các bé nhiều cơ hội mạnh dạn tự tin giao tiếp với các bạn, như cùng vẽ
tranh, nặn quả, làm đồ chơi…dần dần các bé đã quen hơn với môi trường tập thể
và thích đi học. Bây giờ bé Ánh Nguyệt, Vân Khánh… được cô giáo và các bạn
rất yêu quý vì bé rất ngoan, đã mạnh dạn tự tin giao tiếp với bạn bè và còn hát
hay, múa dẻo, thích được biểu diễn văn nghệ nữa.
Còn đối với những trẻ mạnh dạn, tự tin, có năng khiếu nghệ thuật, tôi luôn tìm
cách tạo cơ hội cho trẻ được thể hiện hết mình vào các hoạt động như: tổ
chương trình van nghệ tổng hợp biểu diễn vào cuối mỗi chủ đề,
6.
Nêu gương bé ngoan trong ngày, trong tuần
Với cách làm này tôi giúp trẻ nhút nhát thụ động, mạnh dạn hơn với mọi hoạt
động trong ngày. Bản thân trẻ rất quan tâm tới: “Bảng bé ngoan” khi trẻ được
13


lên cắm cờ trẻ sẽ rất phấn khởi, tự hào với các bạn bè, mong chờ được khoe với
bố mẹ vào mỗi buổi chiều, báo các lại kết quả vì sao mình được lên cắm cờ cho
bố mẹ biết. Từ đó tôi đã dần tạo cho trẻ tính mạnh dạn tự tin trong giao tiếp với
bạn bè, biết giúp đỡ cô, biết làm việc tốt với bản thân và người khác để được
công nhận. Tôi sẽ đưa ra các tiêu chí được lên cắm cờ: chăm giơ tay phát biểu,
biết giúp đỡ cô và bạn bè, mạnh dạn tự tin mọi hoạt động trong lớp học biết tự

ngay từ đầu năm học khi mới đón trẻ vào lớp chúng tôi luôn tiếp xúc phụ huynh
với một thái độ tích cực thân thiện mạnh dạn trao đổi cụ thể với phụ huynh về
chế độ sinh hoạt của trẻ ở trường, nắm bắt kịp thời những thông tin về đặc điểm
tâm lý tính cách của cá nhân trẻ, mời phụ huynh vào lớp làm quen với một số
sinh hoạt của các con.

14


Bên cạnh đó, chúng tôi cũng liên lạc thường xuyên với gia đình trẻ “Qua trao
đổi trực tiếp, bảng thông báo, điện thoại” để tìm hiểu sinh hoạt của trẻ ở gia
đình, thông tin cho cha mẹ biết tình hình của trẻ ở lớp, những thay đổi của trẻ để
kịp thời có biện pháp giáo dục phù hợp. Và trong buổi họp đầu năm chúng tôi đã
tạo cho phụ huynh một bất ngờ thú vị, đó không phải một buổi họp với những
văn bản mà yêu cầu như lệ thường mà là buổi trao đổi kinh nghiệm dạy trẻ tính
mạnh dạn tự tin trong giao tiếp với mọi người, phụ huynh được tiếp đón trong
một không gian thân mật, ấm cúng và trang trọng. Phụ huynh là những người
đầu tiên mạnh dạn nói lên mong muốn nguyện vọng của mình khi gửi con ở
trường mầm non, còn chúng tôi từ những kinh nghiệm chăm sóc giáo dục trẻ,
giải đáp những băn khoăn thắc mắc của phụ huynh và đưa ra mục tiêu “dạy trẻ
tính mạnh dạn tự tin” phụ huynh rất nhiệt tình ủng hộ và có nhiều đóng góp quý
báu. Sau thành công của buổi họp, tôi cảm nhận được sự thay đổi rõ rệt từ phía
các bậc phụ huynh đó chính là giao tiếp giữa phụ huynh, với giáo viên.
Ngoài ra lớp tôi cũng thành lập “Hòm thư cha mẹ” ở ngoài hành lang trước cửa
lớp để phụ huynh góp ý với giáo viên những vấn đề nhạy cảm không tiện trao
đổi trực tiếp, khi có ý kiến góp ý tôi đều trao đổi thảo luận nhóm cùng đồng
nghiệp tìm ra những phương pháp giải quyết tối ưu, nếu là thư góp ý phê bình
thì chúng tôi sẽ gặp trực tiếp phụ huynh và tiếp thu ý kiến một cách cầu thị và
lập tức sửa sai.
Trẻ em lứa tuổi mẫu giáo cơ thể còn non yếu và cũng rất hiếu động nên bé

cách tích mạnh dạn tự tin khi giao tiếp với người thân, bạn bè.
- Phối hợp tốt với phụ huynh, tạo mối quan hệ gắn bó thân thiết giữa phụ huynh
và nhà trường, đồng tâm hướng tới mục tiêu chung.
2. Kết luận và khuyến nghị:
Trên đây là một số kinh nghiệm tôi đã áp dụng thành công khi dạy trẻ tính mạnh
dạn tự tin. Những kinh nghiệm này rất dễ thực hiện và đạt hiệu quả cao. Bên
cạnh việc đạt được mục tiêu giáo dục đề ra tôi còn tích lũy thêm được nhiều kỹ
năng mới, nhận được nhiều niềm vui và tình cảm yêu quý tn tưởng từ phía phụ
huynh, học sinh, chị em đồng nghiệp. Sáng kiến này bước đầu đã được phổ biến
ở một sô lớp mẫu giáo trong trường.
Tuy nhiên, để những sáng kiến kinh nghiệm này đạt được hiệu quả cao hơn
nữa tôi mong muốn có cơ hội được giao lưu trao đổi học hỏi kinh nghiệm với
đồng nghiệp ở các trường, được tham gia nhiều lớp tập huấn về dạy kỹ năng
sống cho trẻ và rất mong các đồng chí trên phòng giáo dục cũng như là ban giám
hiệu nhà trường nghiên cứu, bổ sung cho chúng tôi nhiều nguồn tư liệu quý để
tham khảo.

16