ĐỀ TÀI: CHUẨN BỊ TÂM THẾ CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI BƯỚC
VÀO LỚP 1

A. ĐẶT VẤN ĐỀ
“ Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”
Trẻ em hôm nay sẽ là chủ nhân tương lai của đất nước. Là những con người
sống trong xã hội khoa học, công nghệ phát triển. Các em sẽ được tiếp cận với nền
khoa học tiên tiến. Chính vì thế, phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ là mục tiêu
của toàn xã hội. Nhân cách của con người được hình thành và phát triển dưới sự tác
động của giáo dục, nhất là trong nhà trường, gia đình và toàn xã hội.
Tuổi mầm non chính là bậc thang đầu tiên, là nền móng cho những bậc thang
tiếp theo của cuộc đời người. Nhiều nhà khoa học đã nói đến sự cần thiết và vai trò
của trường mầm non trong sự phát triển toàn diện cũng như chuẩn bị tâm thế cho
trẻ trước khi bước vào các lớp đầu cấp, nhất là trẻ vừa bước qua bậc mầm non vào
lớp 1.
Khi trẻ bắt đầu bước vào lớp 1 có nhiều vấn đề xảy ra và cần không ít thời gian
để thích nghi, trẻ thường rụt dè, khóc nhè, sợ học và ít tiếp xúc vời mọi người…
Phần lớn những phản ứng của trẻ khi bước vào lớp 1 là do thay đổi môi trường
mới, cô giáo mới, cách học mới khiến trẻ chưa kịp thích nghi, bở ngỡ. Ở bậc mầm
non, các em chơi nhiều hơn học, khi vào lớp 1 thì ngược lại, học nhiều hơn chơi.
Đặc biệt là mối quan hệ giữa giáo viên và trẻ mầm non vô cùng gần gũi, mang đậm
tình “ mẹ- con” thì mối quan hệ này ở lớp 1 có giới hạn nhất định. Vì vậy, khi bước
vào lớp 1 trẻ sẽ gặp khó khăn với sự thay đổi này. Cũng chính vì vậy, nhiều phu
huynh đã chon giải pháp là cố gắng trang bị thật nhiều tri thức cho con, để con biết
đọc, biết viết trước khi nhập học, nhằm hạn chế việc con không theo kịp các bạn
cùng trang lứa, dẫn đến tâm lí sợ học và mặc cảm. Trước những vấn đề ấy, bản
thân tôi đã nhiều năm kinh nghiệm dạy trẻ 5-6 tuổi, nắm được đăc điểm tâm sinh lý
1


trẻ, tâm lý của phụ huynh học sinh, tôi thấy việc chuẩn bị cho trẻ mẫu giáo lớn vào

Đầu năm học 2012- 2013 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm nhóm lớp
5-6 tuổi và nhiều năm liền tôi đã dạy ở đối tượng này nên phần nào nắm được tâm
sinh lý trẻ, hiểu được những băn khoăn lo lắng của phụ huynh khi chuẩn bị cho trẻ
vào lớp 1. Bên cạnh đó vẫn còn một số những thuận lợi và khó khăn sau:
+ Thuận lợi:
Được sự chỉ đạo sát sao của phòng giáo dục và đào tạo cũng như sự quan tâm
giúp đỡ của các cấp, các nghành trường mầm non Nga Bạch ngày càng phát triển
về số lượng cũng như chất lượng chăm sóc giaó dục trẻ
Trường thực hiện nghiêm túc dạy đúng, dạy đủ chương trình và tuyệt đối
không dạy trước chương trình cho trẻ
Đội ngũ cán bộ giáo viên có trình độ chuyên môn, tâm huyết với nghề, nhiệt
tình năng động trong mọi công việc.
Các bé ngoan, chuyên cần, hội cha mẹ học sinh nhiệt tình ủng hộ, phối kết hợp
với nhà trường trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ.
+ Khó khăn:
Nga Bạch là xã có kinh tế đặc biệt khó khăn, dân số đông. Trường mầm non
chưa đạt chuẩn, cơ sở vật chất nhà trường còn thiếu thốn, điều đó ảnh hưởng đến
quá trình phát triển toàn diện của trẻ.
Hiện nay có một số quan điểm sai lầm về việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1, nhiều
gia đình không nắm vững đặc điểm tâm, sinh lý trẻ, do quá nôn nóng và lo lắng nên
đã vội vã yêu cầu các cháu học đọc, học viết ngay từ lứa tuổi mầm non.
Bên cạnh đó, một số giáo viên lớp 1 mở lớp dạy thêm trẻ 5 tuổi ở tại nhà càng
khiến phụ huynh lo lắng, nếu không cho con đi học thêm thì sẽ không bằng chúng
bạn. Mặt khác một số phụ huynh lại phó mặc con em mình cho cô giáo, do vậy
3


không tạo ra sự thống nhất trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ, dẫn đến hiệu quả
công tác chuẩn bị tâm thế cho trẻ vào lớp 1 không cao.
Từ thực tể trên tôi đã tiến hành khảo sát trẻ 5 tuổi ở 3 nhóm, lớp trong hoạt động


Yếu

x

* Kỹ năng chuẩn bị biết đọc biết viết
- Nhận biết hướng đọc, viết

x

- Biết cầm sách truyện đúng tư thế và

x

thích thú với truyện tranh
- Hiểu biết mối quan hệ giữa lời nói và

x

chữ viết
- Nhận biết chữ cái, từ

x

- Phân biệt sự giống nhau qua thị giác

x

- Tô chữ


Với 3 cách trả lời trên, kết quả khảo sát là:
( Số phiếu phát ra 100, số phiếu thu vào 100)
Cách trả lời
Cách 1

Số phiếu
15

Tỷ lệ %
15

Cách 2

75

75

Cách 3

10

10

Trẻ học trước chương trình

75

75
5



6


* Thứ 2: Thường xuyên theo dõi chế độ sinh hoạt, luyện tập các bài phát triển
vận động: phát triển các nhóm cơ, phát triển các vận động thô, vận động tinh thông
qua thể dục sáng, hoạt động có chủ đích, vui chơi ngoài trời, các hoạt động phát
triển thể lực ở mọi lúc mọi nơi, để từ đó nắm rõ đặc điểm phát triển riêng của từng
trẻ để có biện pháp chăm sóc, giáo hợp lý.
Ví dụ: Ở chủ đề “Bản Thân”
Chỉ số 9. Nhảy lò cò được ít nhất 5 bước liên tục, đổi chân theo yêu cầu.
Khi thực hiện, một số trẻ nhút nhát không tham gia vào hoạt động, cô giáo cần
nắm tay trẻ, dẫn trẻ đến vạch xuất phát, cô thực hiện vận động cùng trẻ, động viên
khuyến khích trẻ mạnh dạn tham gia vào hoạt động.
*Thứ 3: Cô tìm tòi, thường xuyên tổ chức các trò chơi mang tính bền bỉ,
khéo léo, nhanh nhạy như trò chơi “Mèo Đuổi Chuột”, “ Ô Tô Và Chim Sẻ”, “
Đuổi Bắt”, “Ô Tô Vào Bến” giúp trẻ hứng thú, tích cực tham gia vào hoạt động,
đồng thời góp phần vào việc phát triển thể lực cho trẻ.

7


Kết quả: Từ những việc làm trên, nhóm trẻ 5-6 tuổi của trường thường ít
ốm đau, hạn chế được các bệnh tật theo mùa. Trẻ khỏe mạnh, da dẻ hồng hào, tăng
cân đều, vận động lâu không mỏi mệt, tỷ lệ suy dinh dưỡng giảm rõ rệt. Quan trọng
nhất là trẻ luôn có tinh thần tích cực tham gia vào các hoạt động khác.

3.2 Chuẩn bị về mặt ngôn ngữ cho trẻ.
Khi trẻ vào lớp 1, tất cả nội dung kiến thức đều phải thông qua tiếng mẹ đẻ.
Vì vậy việc chuẩn bị cho trẻ sử dụng thành thạo tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hàng

Trẻ trả lời: Con thưa cô: bạn Hoàng đá bẹp quả bóng rồi ạ!
Hay khi cho trẻ ăn, cô không chỉ nói chuyện với trẻ về tên các loại thức ăn, đồ
dùng phục vụ ăn, mùi vị, cách chế biến các món ăn… mà còn giúp trẻ cách phát
âm, gọi tên các loại thức ăn, các dụng cụ ăn uống. Từ đó, hình thành ở trẻ một số
kỹ năng chuẩn bị cho trẻ học đọc, viết thông qua các hoạt động sinh hoạt, học tập,
lao động,các buổi tham gia dạo chơi.

9


3.3 Tổ chức tốt hoạt động làm quen với đọc, viết cho trẻ.
Ở độ tuổi 5-6 tuổi, các bé đã trải qua sự phát triển ngôn ngữ thần kỳ thông qua
việc giao tiếp với những người xung quanh. Trong thời gian này, trẻ học được hơn
6000 từ, trẻ bắt đầu đã biết nhận mặt chữ cái, học đọc và tập viết để làm hành trang
vững chuẩn bị vào lớp 1.
*Xây dựng môi trường đọc, viết cho trẻ
Yêu cầu cần đạt môn làm quen chữ cái là trẻ phải nhận biết, phát âm, viết
được 29 chữ cái. Để trẻ học đoc, viết được chữ cái ngay từ đầu năm tôi đã tạo môi
trường chữ viết. Cho trẻ chơi với chữ bằng nhiều hình thức.
Trước tiên tôi ghi các loại đồ dùng, dụng cụ, cây xanh trong lớp, xung quanh
lớp. Tôi viết những câu ngắn hoặc cụm từ chỉ tên các góc lớp để được tri giác chữ
thường xuyên.

10


Ngoài tôi còn viết tên trẻ vào hoa bé ngoan, đồ dùng cá nhân, học phẩm của trẻ
để cháu nhận biết được tên mình, tên bạn một cách dễ dàng.
Ở góc sách, góc thư viện tôi luôn để sách, báo tranh tuyện bên dưới có chữ viết
to, rõ ràng. Ở mỗi chủ đề tôi luôn cho trẻ làm quen với chữ qua các bài thơ, câu

3.4: Phối kết hợp với phụ huynh trong việc chuẩn bị thế tâm thế cho trẻ
vào lớp 1.
Theo các công trình nghiên cứu, trẻ em dưới sáu tuổi cơ tay còn yếu, khi
cầm biết chỉ viết được những nét sổ, nghiêng cong. Vì thế trẻ chỉ nên tô theo những
nét có sẵn, tập điều khiển cơ tay để dần dần học viết nét chữ, khi học viết sớm cơ
tay yếu, trẻ dễ cầm bút tùy tiện, sai tư thế ngồi viết và cách cầm viết, Ngoài ra khi
phải ngồi nhiều để tập viết, làm toán, trẻ sẽ căng thẳng,mệt mỏi, cảm thấy bị áp lực.
và nguy cơ tiền ẩn nhất là khi đã biết trước các kiến thức của lớp 1, vào năm học bé
dễ chán và có thái độ chủ quan ảnh hưởng đến kết quả học tập.
Tuy nhiên theo tình hình hiện nay, rất ít phụ huynh hiểu được điều đó, do
không nắm được tâm, sinh lý trẻ, họ vội vàng nôn nóng bắt con học đọc, học viết từ
lứa tuổi mầm non. Bên cạnh đó chính một số ít giáo viên tiểu học đã bỏ qua chương
trình học mẫu giáo lớn của con mình mà đưa trẻ học dự khuyết lớp 1
Với những vấn đề đó, tôi thấy rất cần thiết phải phối kết hợp chặt chẽ với
các bậc phụ huynh trong việc thực hiện mục tiêu giáo dục mầm non để phụ huynh
hiểu rõ hơn về việc không nên dạy trước chương trình lớp 1 độ tuổi mẫu giáo lớn.
Vì vậy ngay từ đầu năm học, tôi đã xây dựng chương trình chăm sóc giáo
dục trẻ 5 tuổi phù hợp với nhóm lớp đã được nhà trường và hội phụ huynh thông
qua.
Xây dựng góc dành cho phụ huynh để thông báo tình hình sức khỏe của trẻ,
chương trình dạy trẻ từng chủ đề và trưng bày sản phẩm phản ánh kết quả hoạt
động của trẻ.
Khuyến khích và yêu cầu các bậc phụ huynh thay phiên nhau dự các hoạt
động giáo dục để họ thấy được con họ đi học ở trường mầ non không chỉ được
chăm sóc, giáo dục chu đáo, mà còn được tiếp thu nhưngc kiến thức, kỹ năng qua
sự tìm tòi, khám phá, thử nghiệm bằng hình thức “ Học mà chơi, chơi mà học”
nhằm phát triển ở trẻ tất cả cá lĩnh vực, giúp trẻ vững vàng, tự tin khi vào lớp 1.
13



bình

Tốt
1

2

Yếu

* Kỹ năng nghe:
- Nghe hiểu giao tiếp thông thường

x

- Nghe và làm theo lời chỉ dẫn.
* Kỹ năng nói:

x

- Khả năng phát âm tiếng việt: to, rõ

x

ràng
- Trả lời lời được các câu hỏi thông
3

x

thường


x

Kết quả khảo sát đối với ý kiến của các bậc phụ huynh về việc chuẩn bị
tâm thế cho trẻ vào lớp 1 cũng vô cùng khả quan, cụ thể:
Cách trả lời
Cách 1

Số phiếu
0

Tỷ lệ %
0

Cách 2

10

10

Cách 3

90

90

Trẻ học trước chương trình

10


II. ĐỀ XUẤT:
Đối với giáo viên mầm non, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm nhóm, lớp 5- 6
tuổi cần tham khảo chương trình học tập của học sinh lớp 1, trên cơ sở đó tổ chức
các họat động giáo dục cuả mầm non sao cho trẻ thích ứng nhanh chóng với nội
dung, nhiệm vụ của hoạt động học tập khi trẻ vào lớp 1.
Bên cạnh đó, giáo viên tiểu học cũng cần nghiên cứu, tìm hiểu kỹ đặc điểm
tâm, sinh lý khi trẻ vào lớp 1 để có giải pháp sư phạm phù hợp giúp các em hòa
nhập vào môi trường mới dễ dàng.
Về phía gia đình, cần có sự chuẩn bị trước tâm lý sẵn sàng đi học cho các
bé.
Nhà trường nên mở thêm các lớp học ngắn dành cho phụ huynh, học sinh
với nội dung là trang bị cho trẻ một cách toàn diện các yếu tố: thể chất, trí tuệ, ngôn
ngữ mạch lạc và một số kỹ năng cần thiết cho các hoạt động học tập, giúp trẻ có
hành trang vững chắc khi bước vào lớp 1.
Trên đây là một số kinh nghiệm tôi đã thu được trong thực tế cũng như
trong quá trìng công tác tại trường mầm non về việc chuẩn bị tâm thế cho trẻ 5- 6
tuổi vào lớp 1. Để hoàn thành sáng kiến kinh nghiệm này, mặc dù được sự quan
tâm giúp đỡ của chị em đồng nghiệp nhưng không tránh khỏi những thiếu sót. Rất

17


mong được sự góp ý của ban lãnh đạo cấp trên, các bạn đồng nghiệp để bài viết
thêm phong phú, đạt hiệu quả hơn nữa.
Tôi xin chân thành cảm ơn

Xác nhận của thủ trưởng đơn vị

Nga Sơn, ngày 10 tháng 4 năm 2013
Tôi xin cam đoan đây là skkn của tôi viết,