LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các kết quả nêu
trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Các số liệu,
ví dụ và trích dẫn trong Luận văn đảm bảo tính chính xác, tin cậy và trung thực.
Tôi đã hoàn thành tất cả các môn học và đã thanh toán tất cả các nghĩa vụ tài chính
theo quy định của Khoa Luật Đại học Quốc gia Hà Nội.Vậy tôi viết Lời cam đoan
này đề nghị Khoa Luật xem xét để tôi có thể bảo vệ Luận văn.Tôi xin chân thành
cảm ơn!
NGƯỜI CAM ĐOAN
Trần Thùy Mi
MỤC LỤC
TrangTrang phụ bìa
Lời cam đoan
Mục lục
Danh mục các từ viết tắt
MỞĐẦU..........................................................................................................1
Chƣơng 1:NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀTHI HÀNH ÁNHÀNH
CHÍNH Ở VIỆT NAM.................................................10
1.1.Khái niệm, vị trí,vai trò của thi hành án hành chính..................10
1.1.1.Nhận thức chung về hoạt động thi hành án........................................10
1.1.2. Khái niệm, phạm vi và đối tượng của hoạt động thi hành án hành chínhError!
Bookmark not defined.
1.1.3.Nguyên tắc thực hiện trình tự, thủ tục và xử lý trách nhiệm trong thi hành án
hành chính.......................Error! Bookmark not defined.
1.1.4.Quyền, nghĩa vụ trong thi hành án hành chínhError! Bookmark not defined.
định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thờiError! Bookmark not defined.
Chƣơng2:THỰC TRẠNG CÔNG TÁC TỔ CHỨC THIHÀNH ÁN HÀNH
CHÍNH Ở VIỆT NAM VÀ ĐẶC ĐIỂM CÔNG TÁC THI HÀNH ÁN HÀNH
CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI.......................................Error!
Bookmark not defined.
2.1. Tình hình công tác thi hành án hành chính trên địa bàn Hà Nội hiện
nay......................................Error! Bookmark not defined.
2.2.Về thẩm quyền thi hành án hành chínhError! Bookmark not defined.
2.3. Về thủ tục thi hành án hành chính về phần tài sản trong bản án, quyết định
củaTòa án...............Error! Bookmark not defined.
2.4. Trách nhiệm pháp lý đối với các vi phạm trong thi hành án hành
chính.........................................Error! Bookmark not defined.
Chƣơng 3: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU
QUẢTHI HÀNH ÁN HÀNH CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀNTHÀNH PHỐ HÀ NỘI
HIỆN NAY....Error! Bookmark not defined.
3.1.Phƣơng hƣớng đổi mới công tác thihành án hành chínhError! Bookmark not
defined.
3.1.1.Phương hướng chung nhằm nâng cao hiệu quả thi hành án hành chính hiện
nay ở nước ta....................Error! Bookmarknot defined.
3.1.2. Phương hướng đổi mới hệ thống cơ quan thi hành án hiện nayError!
Bookmark not defined.
3.2.Các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác thi hành án hành chính ở Việt Nam
và trên địa bàn thành phố Hà NộiError! Bookmark not defined.
3.2.1.Tăng cường trách nhiệm, quyền hạn của các cơ quan thi hành án hành chính,
cơ quan tư pháp và UBND các cấp trong công tác thi hành án hành
chính.............................Error! Bookmark not defined.
3.2.2.Tăng cường công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát thi hành án dân
sự....................................Error! Bookmark not defined.
pháp luật ngày càng phổ biến trong xã hội. Đặc biệt là tình trạng không thi hành,
chậm thi hành, thi hành không đầy đủvà buông lỏng việc thi hànhcác bản án, quyết
định có hiệu lực pháp luật của Tòa án trong lĩnh vực giải quyết các vụ án hành
chính gây ra hiệu quả hết sức nghiêm trọng và tâm lý bất an cho toàn xã hội.Bản
án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh sẽ
tạo được lòng tin của nhân dân đối với pháp luậtvà hiệu lực, hiệu quả của hoạt
động Nhà nước, xây dựng xã hội dân chủ,công bằng,văn minh. Vì vậy hoạt động
thi hành án có một ý nghĩa quan trọng trong việc giữ vững kỷ cương phép nước,
củng cố pháp chế vàtrật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa (XHCN), đảm bảo cho
quyền lực tư pháp được thực thi trên thực tế.Nhận thức được tầm quan trọng trong
công tác này, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra mục tiêu trong những năm tới đây là
phải:“Tiếp tục tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong công tác thi hành án dân sự trong
đó có THAHC, nâng cao hiệu quả công tác thi hành án, giải quyết căn bản tình
trạng án tồn đọng. Đổi mới tổ chức và hoạt động của hệ thống cơ quan Thi hành án
dân sự, nâng cao vaitrò trách nhiệm của các cơ quan thi hành án”.Nhiều năm qua,
Chính phủ đã xác định công tác THADS trong đó có THAHC là một trong những
nhiệm vụ trong tâm và đã đưa ra nhiều giải pháp nhằm tạo chuyển biến cơ bản
trong công tác này.Do vậy, công tác THADS trong những năm qua đạt được một số
kết quả đáng khích lệ, mà kết quả nổi bật nhất theo đánh giá của Chính Phủ là: “Hệ
thống cơ quan THADS được hình thành trong cả nước, công tác THADS đã được
triển khai và hoạt động có hiệu quả bước đầu”.Ngày 24/11/2010 tại Kỳ họp thứ
VIII Quốc hội Khóa XII, Quốc hội
3nước ta đã ban hành Luật Tố tụng Hành chính. Thực tiễn thi hành Luật TTHC cho
thấy, công tác thi hành án hành chính bên cạnh những điểm tích cực thì vẫn đang
đứng trước những khó khăn, thử thách to lớn với nhiều vấn đề tồn tại, bất cập đặt
ra cần phải giải quyết. Hiệu quả công tác THA chưa cao, chưa đáp ứng được yêu
cầu nhiệm vụ đặt ra, sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và nhân dân. Vẫn còn tình
trạng nhiều bản án, quyết định của Tòa án về vụ án hành chính chưa được thi hành
thông thoáng trong quá trình thi hành các vụ án hành chính và dễ dàng cho người
dân tiếp cậncông lý, tiếp cậnđối với các thủ tục thi hành án. Giúp các cơ quan thi
hành án có các biện pháp hữu hiệu nhằm giáo dục, nâng cao ý thức chấp hành thi
hành án để có thể giải quyết các vụ án hành chính một cáchnhanh chóng, hiệu quả
và triệt để.Từ việc nêu ra và đánh giá thực tiễn việc thi hành án hành chính trên địa
bàn thành phố Hà Nội, tác giả đã đưa ra những điểm tích cực và bất cập cần bổ
sung để hoàn thiện hơn hệ thống pháp luật về THAHC.
9Bên cạnh đó, tácgiả phân tích tìm ra nguyên nhân của việc hoạt động chưa hiệu
quả trong THAHC và đề xuất một số giải pháp nhằm khắc phục những thiếu sót
nhằm nâng cao hiệu quả THAHC.7.Kết cấu của luận vănChương 1: Những vấn đề
lý luận cơ bản về thi hành án hành chính ở Việt Nam.Chương 2: Thực trạng công
tác Thi hành án hành chínhtrên địa bàn thành phố Hà Nội.Chương 3: Phương
hướng và các giải pháp nâng cao hiệu quảthi hành án hành chính trên địa bàn thành
phố Hà Nội hiện nay
Đó là lý do của việcchọn chủ đề: “Cơ sở lý luận và thực tiễn nâng cao hiệuquả Thi
hành án hành chính -qua thực tiễnthành phố Hà Nội”làm đề tài nghiên cứu luận
văn Thạc sỹ luật học.Công tác THADS nói chung và THAHC nói riêng góp phần
đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật, đưa pháp luật vào cuộc sống và giữ gìn
trật tự, kỷ cương trong Nhà nước pháp quyền XHCN. Bên cạnh những kết quả tích
cực, THAHC còn nhiều hạn chế, vướng mắc đòi hỏi khoa học về Thi hành án nói
chung và THAHC nói riêng phải nghiên cứu thật kỹ lưỡng để làm sáng tỏ về mặt
lý luận của THAHC. Từ đó, đào sâu vấn đề để tìm ra căn nguyên củanhững tồn tại
và đưa ra những giải pháp có ý nghĩa thiết thực nhất đối với vấn đề nghiên cứu.Vì
vậy, việc nghiên cứu đề tài “Cơ sở lý luận và thực tiễn nâng cao hiệu quảthihành án
hành chính-qua thực tiễnthành phố Hà Nội” trên cơ sở lý luận cũng như thực tiễn
trên địa bàn Thành phốHà Nội. Góp phần hoàn thiện pháp luật THAHC, nâng cao
hiệu quả thi hành án hành chính. Đó là vấn đề mang tính cấp thiết đáp ứng yêu cầu
về mặt lý luận cũng như thực tiễn.2.Tình hình nghiên cứu đề tài2.1.Tình hình
giả tiến hành cùng với sự ra đời của Luật thi hành án dân sự sửa đổi bổ sung có
hiệu lực tháng 7/2015. Trong đó có nội dung quy định về THAHC.Và các cơ chế
có liên qua đến công tác THAHC từ trước đến nay ở Việt Nam cũng như tham
khảo kinh nghiệm nước ngoài về lĩnh vực này. Luận văn tiếp cận thực tiễn THAHC
trên
6địa bàn thành phố Hà Nội. Dựa trên lý luận và thực tiễn để đưa ra những giải
pháp có tính ứng dụng nhằm nâng cao công tác THAHC ở nước ta nói chung và
địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng.2.2.Tình hình nghiên cứu ở nước ngoàiỞ nhiều
nước trên thế giới, vấn đề thi hành án nói chung và thi hành án hành chính nói
riêng thường được tiến hành theo những huống chính sau đây:1. Nghiên cứu về hệ
thống thi hành án được đặt trong khuôn khổ các nghiên cứuvềhệthốngtưphap, Toà
án. Bởi lẽ, ở các nước đó, thi hành án được quan niệm như một bộ phận của quá
trình xác định và thực thi công lý. Theo hướngnày, có thể chỉ ra những công trình
nghiên cứu như: ở CHLB Đức:" The Courts in the Federal Republic of
Germany", London,1988; ở Canada: "Canada'ssystem of justice", Ottawa,
Ontario,1993; ở Australia có nghiên cứu của tác giả R. Tomasic: "The Courts in
Australia: the Political Role of law Courts in modern democracies"-London,
1988.2. Nghiên cứu về hệ thống thi hành án được đặt trong khuôn khổ nghiên cứu
về hệ thống pháp luật. Các nghiên cứu nàyxuất phát từ quan điểm coi đặc điểm tổ
chức và vận hành hệ thống thi hành án phụ thuộc phần lớn vào đặc điểm của hệ
thống pháp luật-một cách nhìn rộng về thi hànhán nói chung và thi hành án hành
chính nói riêng. Ví dụ, điều đó rất rõ trong các công trình của các tác giả Mỹ như:
A. Miller: "Politics, Democracy and Supreme Court", Westport,1985; L. Fridman:
" An introduction to American Legal System", N.Y,19993. Nghiên cứu về hệ thống
thi hành án với tính cách là một định hướng trong khuôn khổ thựcthi quyền con
người trước yêu cầu của chế độ pháp quyền. Trong số các công trình theo
hướngnày thì tiêu biểu nhất có công trình nghiên cứu công phu của tác giả người
Hà Lan-là thư ký thứ nhất Liên minh các Chấp hành viên Quốc tế Jos Uitdehaag: "
được thực hiện trên cơ sở các văn bản Luật về thi hành án nói chung và THAHC
nói riêng, quan điểm mới mở ra trong Hiếnpháp nước CHXHCN Việt Nam năm
2013 vàcác quy định của Luật THADS sửa đổi bổ sung 2015.Cơ sở thực tiễn là các
báo cáo tổng kết quá trình thi hành án trong năm 2014 và sơ kết 6 tháng năm 2015.
Kết luận rút ra từ các cuộc hội thảo về thực tiễn THA nói chung và THAHC nói
riêng củaTổng cục THADS.Cơ sở phương pháp luận là chủ nghĩa duy vật biện
chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Trong khi thực hiện đề tài, tác giả sử dụng các
phương pháp sau: phương pháp hệ thống, phân tích, tổng hợp, lịch sử, so sánh,
thống kê.6.Ý nghĩa lý luận vàthực tiễn của luận vănKết quả nghiên cứu luận văn
của tác giả có ý nghĩa đối với hoạt động THA nói chung và THAHC nói riêng. Góp
phần hoàn thiện hơn các quy định của pháp luật về THAHC. Tạo hành lang pháp lý
thông thoáng trong quá trình thi hành các vụ án hành chính và dễ dàng cho người
dân tiếp cậncông lý, tiếp cậnđối với các thủ tục thi hành án. Giúp các cơ quan thi
hành án có các biện pháp hữu hiệu nhằm giáo dục, nâng cao ý thức chấp hành thi
hành án để có thể giải quyết các vụ án hành chính một cáchnhanh chóng, hiệu quả
và triệt để.Từ việc nêu ra và đánh giá thực tiễn việc thi hành án hành chính trên địa
bàn thành phố Hà Nội, tác giả đã đưa ra những điểm tích cực và bất cập cần bổ
sung để hoàn thiện hơn hệ thống pháp luật về THAHC.
9Bên cạnh đó, tácgiả phân tích tìm ra nguyên nhân của việc hoạt động chưa hiệu
quả trong THAHC và đề xuất một số giải pháp nhằm khắc phục những thiếu sót
nhằm nâng cao hiệu quả THAHC.7.Kết cấu của luận vănChương 1: Những vấn đề
lý luận cơ bản về thi hành án hành chính ở Việt Nam.Chương 2: Thực trạng công
tác Thi hành án hành chínhtrên địa bàn thành phố Hà Nội.Chương 3: Phương
hướng và các giải pháp nâng cao hiệu quảthi hành án hành chính trên địa bàn thành
phố Hà Nội hiện nay.
10Chƣơng 1NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THI HÀNH ÁNHÀNH
CHÍNH Ở VIỆT NAM1.1.Khái niệm, vịtrí, vai trò của thi hành án hành
chính1.1.1.Nhận thức chung vềhoạt động thi hành án1.1.1.1.Thi hành án –điều
trial) với hàm ý về sự bình đẳng về tư cách trước Tòa án, quyền được xét xử kịp
thời, cho đến quyền đòi hỏi bản án phải được thực hiện. Những nội hàm này gắn
bó mật thiết với nhau, không tách biệt, mặc dù mỗi loại quyền đều có giá trị nhân
bản riêng của nó.Bắt đầu từ Tuyên ngôn phổ quát về quyền con người năm 1948 đã
xác định “quyền được xét xử công bằng và công khai bởi một Tòa án độc lập và
khách quan” (Điều10); Đến Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị
(ICCPR) năm 1966 tiếp tục chỉ rõ: “Mọi người có quyền được xét xử công bằng và
công khai bởi một Tòa án có thẩm quyền, độc lập, không thiên vị và được lập ra
trên cơ sở pháp luật” (Khoản 1 Điều 14); Khi bị buộc tội, người ta có “quyền được
xét xử ngay và không bị trì hoãn vô lý” (Khoản 3, Điều 14), bởi “công lý bị trì
hoãn là công lý bị chối bỏ”!Thi hành bản án, quyết định của Tòa án là nội dung
yêu cầu của tính minh bạch của hoạt động tư pháp. Theo đó, “Không những công
lý phải được thực hiện mà phải được nhìn thấy là đã được thực hiện”[33, p.419].
12DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢOI. Tài liệu trong nƣớc1.Hoàng ThếAnh
(2015), Giám sát thi hành án dân sựởViệt Nam hiện nay, Luận văn Tiến sĩ Luật
học, Khoa Luật, ĐHQG Hà Nội.2.Phạm Quốc Anh (2004), “Tư tưởng HồChí
Minh và quan điểm của Đảng ta vềhoạt động Tư pháp”, Tạp chí Nhà nước và pháp
luật, (62).3.Ban chỉđạo cải cách tư pháp Trung Ương (2011), Báo cáo sơ kết 5
năm Hiệp hội NQ 49-NQ/TW của Bộchính trịvềChiến lược cải cách tư pháp đến
năm 2020, tài liệu 22-23/4/2011.4.BộChính trị(2005), Nghịquyết số49-NQ/TW
ngày 02 tháng 06 năm 2005 vềChiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020, Hà
Nội.5.BộTư pháp –BộCông an –BộTài chính –Tòa án Nhân dân tối cao –Viện
kiểm sát Nhân dân tối cao (2011), Thông tư liên tịch ngày 11 tháng 07 năm 2011
hướng dẫn vềthủtục Thi hành án dân sự, Hà Nội.
luật Việt Nam, Nxb Đại học Quốc gia, Hà Nội.19.Nguyễn Đức Lam (2002), “Cải
cách tư pháp ởNga”,Tạp chí nghiên cứu lập pháp, (2).
1420.Nguyễn Công Long (2000), Các biện pháp cưỡng chếthi hành án dân sự.
Luận vănthạc sĩ Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội.21.Nguyễn Đức Nghĩa
(2005), Cơ sởlý luận và thực tiễn khắc phục án tồn đọng trong thi hành án dân
sựởViệt Nam hiện nay, Luận văn thạc sỹLuật học, Học viện Chính trịquốc gia
HồChí Minh.22.Nguyễn Hiền Nhân (2001), “Xác định loại tốtụng của thi hành án
dân sự”, Tin thi hành án dân sự, Cục quản lý thi hành án dân sự, (5).23.Quốc hội
(2013), Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủnghĩa Việt Nam, Hà Nội.24.Quốc
hội nước Cộng hòa xã hội chủnghĩa Việt Nam (2004), Luật tốtụng dân sự, Nxb
Tư pháp, Hà Nội.
25.Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủnghĩa Việt Nam (2008), Luật thi hành án
dân sự, Nxb Lao động, Hà Nội.26.Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủnghĩa Việt
Nam (2010), Luật tốtụng hành chính nước Cộng hòa xã hội chủnghĩa Việt Nam,
Nxb Chính trịquốc gia, Hà Nội.27.Nguyễn Quang Thái (2003), Đổi mới tổchức và
hoạt động thi hành án dân sựởViệt Nam, Luận văn thạc sĩ Luật học, Học viện
Chính trịQuốc gia HồChí Minh.28.Lê Anh Tuấn (2004), Đổi mới thủtục thi hành
án dân sựViệt Nam, Luận văn thạc sĩ luật học, Trường Đại học Luật Hà
Nội.29.Đào Trí Úc(2014),Cơ sởlý luận, thực tiễn và quá trình xây dựng Hiến pháp
năm 2013; Bình luận khoa học Hiến pháp năm 2013, Nxb Lao động xã hội, Hà
Nội.30.Viện Khoa học Pháp lý –BộTư pháp (2002), “Một sốvấn đềvềtổchức và
hoạt động thi hành án hiện nay”, Thông tin Khoa học pháp lý.
1531.Viện Khoa học Pháp lý –BộTư pháp (2005), Luận cứkhoa học và thực tiễn
của việc đổi mới tổchức và hoạt động thi hành án ởViệt Nam trong giai đoạn mới,
Báo cáo phúc trìnhđềtài cấp nhà nước độc lập, Hà Nội.32.Viện nghiên cứu Khoa
học Pháp lý –BộTư pháp (2001), “Xã hội hóa hoạt động Thi hành án dân sự-Một