SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ HỌC TỐT MÔN LÀM QUEN VỚI
TOÁN
1. ĐẶT VẤN ĐỀ:
2. Tầm quan trọng
Trong thời đại ngày nay, trẻ em luôn được xác định là tương lai của đất nước, là
những chủ nhân quyết định vận mệnh đất nước trong một thế kỷ tiếp theo. Quan
tâm tới cả chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ là vấn đề nóng được cả xã hội quan
tâm hàng năm, khi chuẩn bị bước vào một mùa khai giảng mới.
Theo các nhà tâm lý học, sự phát triển tâm lý – nhân cách là một quá trình kế
thừa liên tục những thành tựu của các giai đoạn trước đó. Sự phát triển tâm lý –
nhân cách ở lứa tuổi này vừa là sự kế thừa những thành tựu phát triển tâm lý –
nhân cách ở lứa tuổi tiếp theo. Trẻ phát triển tốt ở giai đoạn này, sẽ là điều kiện
thuận lợi cho sự phát triển ở giai đoạn tiếp theo.
Quá trình hình thành các biểu tượng ban đầu về toán cho trẻ mẫu giáo là điều
cần thiết. Góp phần quan trọng cho việc hình thành và phát triển nhân cách của
trẻ, nên việc dạy học và giáo dục đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc
hình thành và phát triển nhân cách cùng với việc tiếp thu lĩnh hội tri thức của
trẻ, vì thế để đạt được hiệu quả cao trong công tác giảng dạy và hình thành được
các biểu tượng sơ đẳng ban đầu về toán cho trẻ là một hoạt động thiết thực và
quan trọng của việc giáo dục trẻ mầm non. Điều đó có tác dụng thúc đẩy và góp
phần tích cực vào việc giáo dục và truyền thụ tri thức giúp cho trẻ phát triển
được đầy đủ hơn và toàn diện hơn.
2. Thực trạng:
Qua tìm hiểu của việc dạy và học, nhằm hình thành kỹ năng về tập hợp – số
lượng – phép đếm cho trẻ mầm non. Tôi đã tiến hành khảo sát 28 trẻ thuộc lớp
mẫu giáo 4-5 tuổi trường mầm non Đại Quang bằng trò truyện, bài tập và quan
sát các hoạt động hàng ngày của trẻ, kết quả cụ thể như sau: 50% trẻ biết đếm;
40% trẻ biết so sánh, thêm bớt; 45% trẻ có kỹ năng xếp tương ứng và sắp xếp
theo quy tắc.
chỉ rõ nhiệm vụ quan trong của ngành giáo dục và đào tạo là “Đổi mới mạnh
mẽ phương pháp giáo dục đào tạo khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện
thói quen tích cực, tự giác và tư duy sáng tạo của học sinh”. Phương pháp dạy
học tích cực đã được nước ta áp dụng đồng bộ trên tất cả các trường mầm non
của cả nước.
Như chúng ta đã biết nhận thức của trẻ từ trực quan sinh động đến tư duy trừu
tượng, từ tư duy trừu tượng quay trở về thực tiễn. Thông qua môn học giúp trẻ
nhận thức tốt hơn về thế giới xung quanh. Từ đó hình thành hệ thống hóa kiến
thức một cách chính xác, khoa học. Nhận thức về toán học có liên quan mật
thiết với quá trình phát triển toàn diện của trẻ, thông qua toán học sớm hình
thành ở trẻ khả năng tìm tòi, quan sát, khám phá, so sánh, phân tích, tổng hợp
các sự vật hiện tượng khách quan. Trên cơ sở đó bổ sung thêm vốn ngôn ngữ và
góp phần tích cực vào việc phát triển toàn diện về mọi mặt “Thể chất – Nhận
thức – Ngôn ngữ – Thẩm mỹ – Tình cảm xã hội”. Môn học làm quen với toán là
một môn học quan trọng góp phần phát triển nhận thức cho trẻ. Giúp trẻ có một
hành trang vững vàng, một tâm thế tự tin để bước vào lớp một.
Môn học làm quen với toán khi được giáo viên mầm non tổ chức cho trẻ học tập
một cách có mục đích, phù hợp sáng tạo sẽ hỗ trợ trẻ tiếp thu kiến thức một
cách tích cực và taọ cảm giác hưng phấn,vui tươi. Giáo viên có thể dạy tích hợp,
lồng ghép vào các hoạt động (giò ăn, họat động góc, chơi ngoài trời, trẻ làm bài
tập theo nhóm) từ đó giúp trẻ tập trung, phấn khởi trong khi hoạt động, ý thức
rõ vai trò của bộ môn toán đã trở thành một hoạt động không thể thiếu được
trong trường lớp mầm non và hơn nữa tôi nhận thấy trẻ em bây giờ rất thông
minh và lanh lợi. Tôi luôn mong muốn truyền đạt thật nhiều kiến thức cho trẻ,
giúp trẻ phát triển hết những khả năng vốn có. Chính vì điều đó tôi đã luôn trăn
trở, tìm tòi và sáng tạo, để tìm ra những cách thức hay, những phương pháp tốt
nhất cho bài giảng của mình. Trong tất cả các môn học của trẻ tôi đặc biệt yêu
thích môn toán, có lẽ vì bản thân bộ môn toán đã mang nhiều thế mạnh.
Trẻ ở cùng một độ tuổi nên mức độ nhận thức tương đối đồng đều chính vì vậy
việc dạy trẻ cũng gặp nhiều thuận lợi.
Cụm trung tâm vừa mới xây dựng, lớp học khang trang, thoáng mát, sạch sẽ, có
đầy đủ đồ dùng cho học sinh, bàn ghế nhựa cao cấp…
Bản thân được đào tạo và đã trải qua nhiều năm kinh nghiệm thực tế nên cũng
đã học tập được một số kinh nghiệm trong phương pháp giảng dạy bộ môn
LQVT
2. Khó khăn:
Một số phụ huynh còn coi nhẹ việc học tập của con, thường cho con nghỉ học
tùy tiện nên ít nhiều cũng ảnh hưởng đến chất lượng học tập của lớp.
Lớp có sĩ số học sinh đông, đa số là trẻ nam nên hay nghịch ngợm, chưa tham
gia tích cực vào các hoạt động có chủ đích. Một số trẻ chậm phát triển trí tuệ,
ghi nhớ không chủ định chiếm ưu thế… nhưng với môn học làm quen với toán
thì thật là khó, chất lượng bộ môn LQVT đầu năm đạt thấp chỉ đạt mức 50%.
Điều này khiến tôi phải suy nghĩ nhiều làm sao tạo được hứng thú cho trẻ tham
gia học tập một cách tốt nhất.
Với thực trạng như vậy bản thân tôi suy nghĩ tìm ra những biện pháp nâng cao
chất lượng dạy học, trong đó tập trung cho hoạt động nâng cao chất lượng
môn “Làm quen với toán”.
1. NỘI DUNG THỰC HIỆN:
Biện pháp 1: Tạo môi trường cho trẻ hoạt động
Trong thời đại ngày nay khoa học kỹ thuật phát triển nhanh, thông tin khoa học
ngày càng nhiều. Song thời gian dành cho một tiết học trong trường mầm non
không thay đổi. Để theo kịp sự phát triển của xã hội và cung cấp cho học sinh
những thông tin mới nhất trong một thời gian có hạn.Vậy việc đổi mới phương
pháp dạy học luôn là một vấn đề bức xúc và được mọi người quan tâm. Thực tế
cho thấy việc dạy học nói chung và dạy học ở trường mầm non nói riêng đã có
nhiều đổi mới về phương pháp, hình thức tổ chức tiết học. Nhưng phương pháp
Căn cứ vào nhu cầu và khả năng phát triển của trẻ 4-5 đây là lứa tuổi kỳ diệu,
trẻ rất hiếu động tò mò, ham học hỏi, tìm hiểu thế giới tự nhiên và xã hội. Trong
các hoạt động của tuổi mẫu giáo hoạt động vui chơi giữ vai trò chủ đạo giữa
hoạt động vui chơi và hoạt động học chưa có ranh giới rõ ràng, khác với người
lớn trẻ em thật sự học trong khi chơi, trẻ lĩnh hội các tri thức tiền khoa học trong
trường mầm non theo phương châm “chơi mà học, học mà chơi”.
Trẻ là chủ thể tích cực, giáo viên là người tạo cơ hội, hướng dẫn gợi mở các
hoạt động, tìm tòi khám phá của trẻ. Trẻ chủ động tham gia các hoạt động đó để
phát triển khả năng, năng lực của mình. Trước những vấn đề trên không chỉ cho
trẻ hoạt động tích cực trong giờ học mà còn phải cho trẻ hoạt động tích cực ở
giờ chơi.
Việc sử dụng trò chơi để củng cố hiểu biết kỹ năng đã thu nhận được của trẻ là
quan trọng, trẻ tham gia trò chơi, hoạt động hết mình, được trải nghiệm, rèn
luyện và một điều đặc biệt là bản thân trò chơi, bản thân trẻ thấy được sự thiếu
hụt của mình, qua đó củng cố lại luyện tập. Chính vì những lý do nêu trên mà ta
nói trò chơi giúp trẻ củng cố, mở rộng chính xác hoá những kiến thức, kỹ năng
đã thu nhận được.
Nắm vững những vấn đề đó trong việc hình thành cho trẻ các hiểu biết về toán
học, tôi cố gắng trong quá trình giảng dạy, chịu khó sưu tầm hình ảnh, đồ dùng
qua mạng Internet và tận dụng nguyên vật liệu có tại đia phương để làm đồ
dùng phục vụ các bài tập, các trò chơi cho môn học này, luôn nghiên cứu tìm
nhiều trò chơi mới trong quá trình đổi mới hình thức tổ chức tiết học.
Ngoài số lượng trò chơi phong phú, mang tính chọn lọc được đưa vào chương
trình tôi còn nghiên cứu các trò chơi trong các sách, tài liệu, trong ngôi nhà toán
học của Milye … và sáng tạo thêm một số trò chơi nhằm giúp các cháu lĩnh hội
tốt kiến thức mà cô giáo đã truyền thụ.
Ví dụ: Thông qua trò chơi “Tìm ô số bí mật” nhằm giúp trẻ trải nghiệm và phát
huy trí tuệ cho trẻ
liên hệ đếm các bộ phận trên cơ thể trẻ.
Các cháu đang chơi trò chơi trên máy kidsmatr
Biện pháp 3: Thông qua các hoạt động trong ngày
Trẻ mẫu giáo dễ nhớ nhưng mau quên và trí nhớ không chủ định chiếm ưu thế,
chính vì vậy trẻ phải được ôn luyện thường xuyên thông qua các hoạt động
trong ngày.
Cô cho cháu điểm danh sĩ số hằng ngày bằng cách đếm sĩ số các bạn trong lớp.
Cháu sẽ đếm xem tổ của mình có bao nhiêu bạn? Có bao nhiêu bạn vắng trong
ngày? và tổ của bạn có bao nhiêu bạn? Nhằm để củng cố số lượng và so sánh
hơn kém.
Lồng ghép môn LQVT nếu có thể vào các bộ môn khác để giúp các cháu tiếp
cận thường xuyên
Ở góc chơi tôi sử dụng các tài liệu, tranh ảnh, mô hình, album về toán để giúp
các cháu hằng ngày nhìn vào, tiếp xúc nhớ lâu làm quen với những biểu tượng,
số lượng, hình khối, kích thước… Ngoài các biện pháp này tôi còn sử dụng
phương pháp đàm thoại các góc để hình thành cho trẻ kỹ năng về toán. Cô giáo
luôn hoà nhập cùng chơi với cháu, hỏi xem cháu tô được bao nhiêu bông hoa và
hãy khoanh tròn số hoa theo yêu cầu của cô. Cháu có thể cùng nhau so sánh,
trao đổi đồ vật, đồ chơi của mình, của bạn nhằm luyện cho trẻ kỹ năng đếm, so
sánh và tư duy logic phát triển
Với góc xây dựng cô luôn hỏi cháu, cháu xây ngôi nhà nầy được mấy tầng? và
sử dụng những khối gì? Đặc điểm các khối nầy như thế nào? Qua đó giúp cháu
nhận biết nhanh và khắc sâu hơn về các hình dạng.
Thường xuyên tạo tình huống gợi mở dẫn dắt để trẻ có thể xem xét, quan sát và
phát hiện những biểu tượng mới cụ thể để trẻ xác định phía trên – phía dưới;
phải -trái; trước- sau
VÍ dụ: Khi dạy trẻ xác định phía trên – phía dưới tôi treo lồng đèn ở trên cao và
để có thể nhìn thấy trẻ phải ngẩng đầu lên. Cô hỏi trẻ: lồng đèn ở phía nào của
theo số lượng cô giáo qui định và xếp thành hình tròn,vuông, chữ nhật, tam
giác…bằng những chiếc lá vàng , cô kiểm tra để kịp thời giúp đỡ những cháu
thực hiện chưa đúng yêu cầu
Ví dụ:
Tổ 1 mỗi bạn nhặt cho cô 5 chiếc lá và xếp thành hình tròn, cho cháu đếm
Tổ 2 mỗi bạn nhặt cho cô 8 chiếc lá và xếp thành hình vuông…
Ở hoạt động này cô giáo cho trẻ thoải mái thực hiện yêu cầu một cách tự nhiên,
cô phát hiện nhanh những cháu thực hiện chưa chính xác để hướng trẻ sửa sai,
không để trẻ sợ hãi khi thực hiện chưa tốt, bằng tình cảm của người mẹ thứ 2 để
giáo dục trẻ
Ví dụ: Khi sắp hàng tập thể dục cô nói: Các bạn nữ đứng trước, các bạn nam
đứng sau và hướng dẫn cho trẻ đứng đúng vị trí. Hay khi sắp hàng vào lớp cô
hướng dẫn: Tổ 1 đứng bên tay phải cô, tổ 2 đứng trước mặt cô và tổ 3 đứng bên
trái cô, hay khi dạy cao thấp tôi cho 2 trẻ cao thấp lên nói: Cháu thấp đứng
trước mặt cô, cháu cao đứng sau lưng cô, tương tự như vậy qua từng hoạt động
diễn ra trong ngày bằng nhiều hình thức khác nhau những bài hát,bài thơ những
câu chuyện
Biện pháp 5. Khuyến khích trẻ tự đặt câu hỏi nêu những thắc mắc diễn ra
và chia sẻ ý tưởng của trẻ
Thông thường trong các hoạt động dạy học cô giáo hay đặt câu hỏi cho trẻ trả
lời, hay áp đặt trẻ mà ít chú ý đến việc khuyến khích trẻ đặt câu hỏi điều nầy
dẫn đến hạn chế việc sử dụng ngôn ngữ sẵn có của trẻ cũng như hạn chế việc
suy nghĩ, tìm tòi, sử dụng các thuật ngữ toán học…Vì vậy cô luôn khuyến khích
trẻ nêu các câu hỏi do cháu nghĩ ra
Ví dụ: Sau khi tìm hiểu về các hình (vuông, tròn, chữ nhật), cô giáo hãy cho trẻ
quan sát lại các hình này và có thể đưa ra một lời đề nghị: Các con tự suy nghĩ
và hỏi bạn một câu về đặc điểm của hình vuông này, trẻ có thể đặt đúng hoặc
chưa đúng nhưng bước đầu đã tạo cho trẻ sự mạnh dạn, tự tin trong học tập. Bên
phạm vi nhỏ (lớp học) nhưng đã góp phần trong việc tuyên truyền kiến thức
chăm sóc giáo dục trẻ đến phụ huynh, đặc biệt việc tuyên truyền thực hiện
chuyên đề LQVT trong năm học này.
1. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU:
Sau gần 1 năm thực hiện đến nay đa số các cháu trong lớp tôi đã đạt được
những kết quả rất khả quan. Trong giờ học toán đầu năm trẻ rụt rè, nhút nhát thì
nay gần 95 % cháu đã dần trở nên nhanh nhẹn, hoạt bát, mạnh dạn, tự tin thực
hiện các yêu cầu của cô đề ra và sẵn sàng chia sẻ cùng cô mỗi khi gặp khó khăn.
85% trẻ biết sử dụng thuật ngữ toán học, 90% trẻ biết sắp xếp tương ứng và sắp
xếp theo quy tắc, vốn từ toán học của các cháu càng ngày càng phong phú. 90%
trẻ có thao tác, kỹ năng so sánh, thêm bớt, phân biệt…100% trẻ thích tham gia
vào giờ học một cách hứng thú. Quan trọng hơn hết là các cháu tiếp thu tốt kiến
thức cô truyền đạt và thực hành một cách nhanh gọn, chính xác.
Tỉ lệ trẻ khá giỏi tăng hẳn so với đầu năm, thực tế là đến nay số trẻ khá giỏi về
bộ môn toán trong lớp tôi đã đạt 95%. Phụ huynh vui mừng, tin tưởng khi gởi
con vào lớp và sẵn sàng phối hợp cùng cô trong mọi hoạt động chăm sóc trẻ.
1. KẾT LUẬN:
Giúp trẻ học tốt môn toán là nâng cao lĩnh vực phát triển nhận thức cho trẻ
nhằm tạo điều kiện cho trẻ phát triển toàn diện về 5 lĩnh vực. Để đạt được mục
tiêu quan trọng đó chúng ta cần thực hiện tốt các biện pháp giáo dục nhằm đem
lại kết quả tốt.
Trước hết qua cách dạy của mình cô giáo cho trẻ nắm và hiểu rõ các thuật ngữ
toán học một cách chính xác, sử dụng đúng từ, đúng nghĩa. Mặt khác phải tích
cực làm nhiều đồ dùng cho trẻ được khám phá, được trải nghiệm và tạo cơ hội
để trẻ tham gia trực tiếp các hoạt động. Giáo viên thường xuyên thay đổi hình
thức tổ chức tiết học dưới dạng tổ chức các trò chơi, thông qua các hoạt động
trong ngày hoặc tổ chức cho trẻ thi “Đố vui”…ở mọi lúc mọi nơi cô giáo cần
1. MỤC LỤC:
2. Đặt vấn đề: Trang 1
3. Tầm quan trọng
4. Thực trạng
5. Lý do chọn đề tài
6. Cơ sở lý luận: Trang 2
III. Cơ sở thực tiễn:
Trang 2
1. Nội dung nghiên cứu Trang 2 – 8
2. Thông qua các trò chơi
3. Tạo môi trường cho trẻ hoạt động
4. Thông qua các hoạt động
5. Cho trẻ làm quen với các thuật ngữ toán học ở mọi lúc, mọi nơi
6. Khuyến khích trẻ tự đặt những câu hỏi nêu những thắc mắc diễn ra và
chia sẻ ý tưởng của trẻ
7. Kết quả nghiên cứu: Trang 8 – 9
8. Kết luận: Trang 9
VII. Đề nghị:
Trang 9
VIII. Phụ lục:
Trang 10
1. Tài liệu tham khảo: Trang 10