ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

ĐÀO THỊ PHƢƠNG THẢO

ĐỒ ĂN NHANH TRONG ĐỜI SỐNG ĐÔ THỊ:
NGHIÊN CỨU TRƢỜNG HỢP NHÀ HÀNG
LOTTERIA Ở HÀ NỘI
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Nhân học

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH NHÂN HỌC

1


MỤC LỤC

MỞ ĐẦU……………………………………………………………………..7
CHƢƠNG 1:TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ
SỰ RA ĐỜI CỦA ĐỒ ĂN NHANH TRÊN THẾ GIỚI ...................................... 13

1.1.Tổng quan tài liệu nghiên cứu ............................................................... 13
1.2. Tiếp cận lý thuyết ................................................................................. 16
1.3. Sự ra đời và phát triển của đồ ăn nhanh .............................................. 21
1.4. Một số hệ thống đồ ăn nhanh nổi tiếng thế giới .. Error! Bookmark not
defined.
CHƢƠNG 2: SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA HỆ THỐNG NHÀ HÀNG
LOTTERIA…………………………………………………..…….Error! Bookmark
not defined.




DANH MỤC CÁC BẢNG
Tên bảng

STT
1

Nguồn

Bảng 1.2. Số lượng nhà hàng

htttp://lotteria.com

Lotteria qua các năm
Bảng2.2: Các mốc sự kiện

2

quan trọng của Lotteria tại

http://www.lotteria.com

Trung Quốc
Bảng 3.2: Các mốc sự kiện
3

quan trọng của Lotteria tại

http://www.lotteria.id/


4


DANH MỤC BIỂU ĐỒ
TT

1

Tên biểu đồ

Nguồn trích dẫn
http://biz.chosun.com/site/data/

Biểu đồ 1.2: Số lượng cửa hàng và
doanh thu ở nước ngoài của Lotteria

5

html_dir/2014/07/07/201407070
0015.html


DANH MỤC HÌNH ẢNH
STT
1

2

TÊN ẢNH


Lotteria tại Hà Nội

Ảnh 5: Quầy counter tại một nhà Ảnh tác giả chụp vào tháng
hàng Lotteria

5/2015
http://www.baonghean.vn/the-

6

thao/201509/tieu-hoc-hung-

Ảnh 6: Giám đốc Lotteria chi
nhánh Hà Nội - ông Kim Sang Guk

dung-1-vo-dich-vong-loaithach-thuc-lotteria-cup-nam2015-2626288/

7

Hình 7: Poster quảng cáo chương
trình khuyến mại của Lotteria.

6

lotteria.com.vn/


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài

truyền thống ở Việt Nam, vì thế nó nhanh chóng thu hút sự quan tâm và hứng thú
với một bộ phân dân cư trẻ tuổi muốn thưởng thức những ẩm thực khác các đồ ăn
truyền thống của đất nước. Thực tế này đặt trong hoàn cảnh Việt Nam là một quốc
gia có dân số đông, dân số trẻ chiếm tỷ lên cao, là môi trường rất thuận lợi cho sự
phát triển của ẩm thực đồ ăn nhanh. Nắm bắt được nhu cầu và cơ hội này, khá
nhiều công ty kinh doanh đồ ăn nhanh đã thâm nhập vào thị trường Việt Nam và
nhanh chóng tìm thấy ở đây nhiều tiềm năng và triển vọng cho sự du nhập và phát
triển đồ ăn nhanh. Kết quả là, chỉ trong vòng hơn một thập kỷ, hàng loạt nhà hàng
đồ ăn nhanh đã hoạt động ở nhiều thành phố ở Việt Nam, trong số đó có hệ thống
nhà hàng đồ ăn Lotteria của Hàn Quốc.
Trong luận văn của mình, tôi chọn “Đồ ăn nhanh trong đời sống đô thị:
Nghiên cứu trường hợp nhà hàng Lotteria ở Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu.
2. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết nghiên cứu
Với mục đích nghiên cứu nêu trên, câu hỏi nghiên cứu của tôi là toàn cầu
hóa và mô hình hoạt động của Lotteria có mối quan hệ gì với nhau hay không?
Yếu tố văn hóa địa phương hóa có tác động như thế nào đối với sự phát triển của
hệ thống Lotteria ở Việt Nam? Các yếu tố địa phương hóa này được biểu hiện qua
các khía cạnh nào?
Tôi giả định rằng sự ra đời của hệ thống nhà hàng Lotteria ở Việt Nam là
một hệ quả cụ thể của quá trình toàn cầu hóa. Nói cách khác, toàn cầu hóa là con
đường đưa tới sự xuất hiện của hệ thống nhà hàng Lotteria ở Việt Nam nói chung
và ở Hà Nội nói riêng. Tuy nhiên, đó không chỉ là một quá trình lan tỏa một chiều
đơn nhất, mà cùng với đó là quá trình địa phương hóa để đồ ăn nhanh từng bước

8


thích nghi, tồn tại và phát triển trong một bối cảnh văn hóa và xã hội địa phương cụ
thể ở Việt Nam.
3. Đối tƣợng, phạm vi, thời gian nghiên cứu

Trong quá trình tiến hành nghiên cứu, tôi đã sử dụng một số phương pháp
chính, cụ thể như sau:
- Phương pháp thu thập các tài liệu thứ cấp và các tài liệu truyền thông trên
các phương tiện thông tin đại chúng: Các tài liệu này cung cấp cho tôi cái nhìn khái
quát về lịch sử ra đời, quá trình phát triển cũng như tình hình thị trường đồ ăn
nhanh ở Việt Nam nói chung và sự phát triển của hệ thống nhà hàng Lotteria nói
riêng.
- Phương pháp sử dụng bảng hỏi và phỏng vấn sâu:
Tôi đã phát ra 100 bảng hỏi với nhóm khách hàng sử dụng dịch vụ của tại ba
nhà hàng Lotteria đã nêu ở trên. Các câu hỏi có nội dung chính về thời gian, địa
điểm khách hàng lựa chọn sử dụng dịch vụ tại các nhà hàng Lotteria, đối tượng đi
cùng, các yếu tố tác động đến sự chọn lựa của khách hàng...
Tôi lựa chọn phỏng vấn sâu 20 khách hàng trong số 100 khách hàng đã trả
lời bảng hỏi. Các đối tượng được lựa chọn bao gồm: các gia đình, thanh niên (
nhân viên văn phòng, sinh viên, người kinh doanh tự do..), trẻ em dưới 15 tuổi..
Việc lựa chọn đối tượng để phát bảng hỏi và phỏng vấn sâu được lựa chọn
ngẫu nhiên nhưng theo tỉ lệ các gia đình 30%, thanh niên 55%, trẻ em 15%. Đây là
các tỉ lệ đã được tôi khảo sát thông hệ thống máy POS của nhà hàng Lotteria trong
vòng 1 tháng. Điểm thuận lợi khi sử dụng phương pháp này là thu thập được nguồn
thông tin đa dạng từ nhiều đối tượng khách hàng nhưng điểm khó khăn, hạn chế đó
là các khách hàng sử dụng dịch vụ tại các nhà hàng Lotteria thường không muốn
trả lời phỏng vấn, khi các khách hàng này không có nhiều thời gian, có con nhỏ thì
việc phỏng vấn, trả lời bảng hỏi càng khó khăn hơn.
- Phương pháp quan sát tham gia:
10


Để có được nguồn tư liệu điền dã, tôi đã tiến hành thu thập tài liệu điền dã
trong khoảng thời gian 8 tháng với vai trò là một người quản lý nhà hàng trong hệ
thống nhà hàng Lotteria tại Hà Nội. Ở vị trí quản lý nhà hàng, tôi vừa có những

5. Cấu trúc của luận văn:
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung của
luận văn được cấu trúc thành 3 chương.
Chương 1: Tổng quan tài liệu nghiên cứu, cơ sở lý thuyết và sự ra đời của đồ
ăn nhanh trên thế giới.
Chương 2: Sự ra đời và phát triển của hệ thống nhà hàng Lotteria (hay nói
cách khác chính là biểu hiện của xu thế toàn cầu hóa tại các nhà hàng Lotteria)
Chương 3: Nhà hàng Lotteria ở Việt Nam: “địa phương hóa” và sự tiếp nhận
của khách hàng người Việt Nam.

12


CHƢƠNG 1:
TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ
SỰ RA ĐỜI CỦA ĐỒ ĂN NHANH TRÊN THẾ GIỚI
1.1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
Vấn đề toàn cầu hóa và sự phát triển của ẩm thực đồ ăn nhanhhay ngành công
nghiệp đồ ăn nhanh đã được thể hiện qua một số nghiên cứu của các tác giả, chuyên
gia kinh tế, xã hội, tiêu biểu là một số cuốn sách sau:
Đầu tiên có thể kể đến là tác phẩm “Chiếc lexus và cây oliu” của tác giả
Thomas L. Fiesman. Cuốn sách được xuất bản năm 1999, là một nghiên cứu kinh tế
về chủ đề toàn cầu hóa. Trong đó, tác giả nêu lên tình hình thế giới đang trong xu
hướng toàn cầu hóa thể hiện qua sự đấu tranh giữa hai xu thế của những điều mới mẻ
- thể hiện qua hình tượng chiếc xe Lexus và những điều truyền thống qua hình tượng
cây oliu. Ông cũng nêu ra các vấn đề mà các quốc gia đang phải đối mặt trong tình
hình toàn cầu hóa hiện nay. Tác giả khẳng định toàn cầu hóa đã trở thành một hệ
thống trên thế giới với những nguyên nhân, đặc trưng, bản chất riêng của nó. Các
quốc gia phải tuân theo những quy luật này nếu không sẽ khó lòng hòa nhập được với
môi trường thế giới luôn biến động. Theo đó, cuốn sách đã cho thấy một hiện thực quá trình toàn cầu hóa đang diễn ra ngày càng mạnh mẽ và trở thành tất yếu. Biểu

tuyển tập Toàn cầu hóa văn hóa địa phương và phát triển - Cách tiếp cận nhân
học. Bài nghiên cứu đã chỉ ra những yếu tố tác động cũng như sự đón nhận của
người dân với quá trình toàn cầu hóa và địa phương hóa tại các nhà hàng
McDonal’s tại châu Á. Đặc biệt, bài nghiên cứu đã đưa ra một cách giải thích với
sự hình thành và phát triển của hai xu thế tồn tại song song trong các nhà hàng đồ
ăn nhanh tại châu Á đó là xu thế toàn cầu hóa và địa phương hóa.
Bài viết đã đề cập đến những vấn đề tiêu biểu tại các nhà hàng đồ ăn nhanh
châu Á nói chung và tại các nhà hàng McDonald’s nói riêng, đó là kết nối xuyên
quốc gia, công ty đa địa phương hay việc nhắm đến đối tượng khách hàng là trẻ em
14


của các gia đình tại đây. Tại mỗi quốc gia, các nhà hàng McDonald’s đều có những
đặc điểm, quy chuẩn chung, nhưng cũng đưa ra các yếu tố riêng, đó là biểu hiện
tiêu biểu của sự chuẩn hóa và địa phương hóa tại các nhà hàng này. Hai quá trình
này diễn ra song song và kết hợp nhuần nhuyễn với nhau tạo thành sự hòa hợp giúp
các nhà hàng McDonal’s phát triển trong môi trường kinh tế - xã hội đặc biệt như
châu Á.
Tại Việt Nam, các bài nghiên cứu về lĩnh vực này chưa nhiều, chủ yếu là các
khóa luận, luận văn dưới góc độ kinh tế hoặc một phần từ góc độ xã hội học, nhân
học. Trong đó có thể kể đến là Báo cáo nghiên cứu khoa học “Toàn cầu hóa, bản
địa hóa đồ ăn nhanh ở Việt Nam” của nhóm tác giả Bùi Thị Hằng, Vũ Thị Huyền
và Trần Thị Kiều Oanh. Tuy chỉ dừng ở mức độ là một báo cáo khoa học trong
trường đại học nhưng tài liệu đã tổng hợp, đưa ra được một số tri thức tổng hợp về
tình hình toàn cầu hóa và bản địa hóa đồ ăn nhanh tại Việt Nam. Qua tìm hiểu,
khảo sát hai hệ thống đồ ăn nhanh lớn nhất tại Việt Nam là KFC và Lotteria, Báo
cáocủa nhóm sinh viên đã nêu ra một số thông tin về đối tượng khách hàng,
phương thức phục vụ, các quy chuẩn chung của các nhà hàng ăn nhanh tại Việt
Nam… Có thể thấy Báo cáo đã khai thác, vận dụng khá tốt các tài liệu dân tộc học
thu được qua quá trình điễn dã, tham gia vào công việc tại các nhà hàng ăn nhanh

kéo theo nhiều yếu tố mới trong đời sống văn hóa, tinh thần của con người, đặc biệt
là trong môi trường các nước đang phát triển như Việt Nam.
Trường hợp hệ thống nhà hàng Lotteria ở Việt Nam cho thấy những biểu hiện
rõ ràng của hai xu thế toàn cầu hóa và địa phương hóa. Biểu hiện của quá trình toàn
cầu hóa có thể thấy được qua việc áp dụng mô hình kinh doanh từ các hãng đồ ăn
nhanh lớn trên thế giới mà cụ thể ở đây là áp dụng mô hình của hệ thống
McDonal’s. Các nhà hàng Lotteria tại Việt Nam cũng có hình thức, dịch vụ giống
với các nhà hàng đồ ăn nhanh phổ biến trên thế giới. Tuy nhiên để có thể tồn tại và
phát triển trong một môi trường xã hội có nhiều điểm khác biệt so với mô hình gốc,
16


Lotteria đã tạo ra một số điểm khác biệt để phù hợp với văn hóa và xã hội, con
người Việt Nam - đó chính là biểu hiện rất rõ ràng của quá trình địa phương hóa.
Sự xuất hiện của các nhà hàng đồ ăn nhanh Lotteria đã tác động tới khách
hàng, làm thay đổi thói quen ăn uống của một bộ phận người dân đã từng sử dụng
dịch vụ này. Ngược lại, để phục vụ nhu cầu, thị hiếu của khách hàng, Lotteria đã
từng bước thay đổi, thêm vào các yếu tố địa phương để phù hợp các khách hàng
của mình tại Việt Nam.
Vậy toàn cầu hóa là gì?
Có nhiều cách lý giải khác nhau về toàn cầu hóa, có một số cách lý giải sau:
- Theo nghĩa hẹp, toàn cầu hóa được hiểu là tiến trình các quốc gia, khu vực
bị cô lập đã và đang hội nhập với quốc tế.
- Theo nghĩa rộng, toàn cầu hóa được hiểu là sự giao lưu ngày càng nhộn
nhịp về kinh tế, chính trị, văn hóa… giữa các quốc gia trong phạm vi toàn cầu
[15;45].
- Toàn cầu hóa được hiểu thiên về nhất thể hóa nền kinh tế thế giới, các nền
kinh tế trên thế giới giao lưu, hợp tác, hòa nhập với nhau tiến tới hình thành một
chỉnh thể kinh tế toàn cầu.
- Toàn cầu hóa được hiểu là một vấn đề chung nhưng không có ranh giới.

vỡ sự biệt lập của các quốc gia, tạo ra mối quan hệ gắn kết, tương tác và phụ thuộc
lẫn nhau giữa các quốc gia, dân tộc trên quy mô toàn cầu trong sự vận động phát
triển. Một số tác giả xem toàn cầu hóa xét về bản thể là quá trình tăng lên mạnh mẽ
những mối liên hệ, sự ảnh hưởng, tác động lẫn nhau, phụ thuộc lẫn nhau của tất cả
các khu vực, các quốc gia, các dân tộc trên toàn thế giới. Quan niệm trên chưa có
sự phân biệt giữa toàn cầu hóa và quốc tế hóa. Có ý kiến nhấn mạnh đến khía cạnh
quan hệ sản xuất, xem toàn cầu hóa là một giải pháp về quan hệ sản xuất để phù
hợp với lực lượng sản xuất. Nhưng ở đây chưa có sự rõ ràng về bản chất của toàn
cầu hóa.
18


- Quan niệm xem toàn cầu hóa là giai đoạn cao của quá trình phát triển lực
lượng sản xuất thế giới, là kết quả phát triển tất yếu của kinh tế thị trường và khoa
học công nghệ. Có ý kiến cho rằng, thực tế của toàn cầu hóa là ở chỗ, hành vi kinh
tế toàn cầu có ảnh hưởng căn bản đến hệ thống chính trị thế giới, ngược lại chính
trị lại có tác động to lớn đối với kinh tế. Toàn cầu hóa ngày nay về bản chất chính
là sự tăng trưởng của hoạt động kinh tế nói chung đã vượt khỏi biên giới quốc gia
và khu vực. Nói một cách khác, toàn cầu hóa mang một nội dung chủ đạo là toàn
cầu hóa kinh tế, phát triển kinh tế vừa là mục tiêu, vừa là động lực toàn cầu hóa.
Đặc trưng phát triển kinh tế là một nhu cầu thực tế khách quan của nhân loại trong
toàn cầu hóa hiện nay. Như vậy những người theo quan điểm trên dường như lại
muốn nhấn mạnh khía cạnh phát triển lực lượng sản xuất khi xem xét bản chất của
toàn cầu hóa. Đúng là trên thực tế toàn cầu hóa phản ánh sự phát triển của lực
lượng sản xuất trên quy mô toàn cầu, song vấn đề cơ bản của các hoạt động kinh tế
này thì lại chưa được làm rõ.
- Quan niệm cho rằng toàn cầu hóa là xu hướng, bắt nguồn từ bản chất của
hệ thống kinh tế thị trường là hệ thống mở, không bị giới hạn bởi các đường biên
giới và ranh giới dân tộc, chủng tộc và tôn giáo. Những ngườiđồng quan điểm cho
rằng, toàn càu hóa là quá trình tự nhiên đi tới cộng đồng toàn thế giới của những

bước phát triển cao của quá trình quốc tế hóa, là giai đoạn chuyển biến về chất của
quá trình quốc tế hóa. Ở một hướng tiếp cận khác, một số người đi vào lí giải “khu
vực hóa” và “sự liên kết khu vực”. Theo cách hiểu thông thường, “liên kết khu
vực” là hình thức hội nhập một số quốc gia lại với nhau trong phạm vi kề cận về
mặt địa lý, trước hết trong lĩnh vực hợp tác kinh tế nhằm mục đích phát triển kinh
tế, duy trì hòa bình, ổn định khu vực. Như vậy một đặc điểm rõ nhất để phân biệt
“toàn cầu hóa” và “khu vực hóa” là khoảng cách: trong khi toàn cầu hóa là chỉ việc
rút ngắn các khoảng cách xa xôi thì “khu vực hóa” để chỉ các mối quan hệ kề cận
nhau về mặt địa lý. Hiện tượng “khu vực hóa” và “liên kết khu vực” xuất hiện từ
20


sau Chiến tranh thế giới thứ hai, khi các nước nhỏ cảm thấy cần phải liên kết với
nhau để chống lại bá quyền của các siêu cường. Sau đó không chỉ các nước nhỏ mà
rất nhiều nước tham gia nhằm thiết lập những mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau,
trước hết là trong lĩnh vực kinh tế và còn bao trùm cả các lĩnh vực văn hóa- xã hội.
Những người tiếp cận theo hướng này coi cả hai quá trình toàn cầu hóa và khu vực
hóa đều là những quá trình đi đến hội nhập quốc tế và xem đó là “hai mặt của một
vấn đề”, chúng không mâu thuẫn mà tác động bổ sung cho nhau.
Địa phương hóa cần được hiểu như thế nào?
Địa phương hóa (hay bản địa hóa) đều là khái niệm chỉ một quá trình mà
dựa vào đó những tín ngưỡng, thực hành hay đối tượng ngoại lai được chuyển hóa
phần nào bởi người dân bản địa nhằm làm cho những tín ngưỡng, thực hành hay
đối tượng ngoại lai đó thích hợp hơn với phong cách và các nhu cầu của xã hội bản
địa [59].
Trong từng lĩnh vực như kinh tế, văn hóa, công nghệ thông tin...khái niệm
địa phương hóa hay bản địa hóa lại được cụ thể hóa và mang những đặc tính riêng.
Ví dụ, chiến lược địa phương hóa (Localization Strategy) trong lĩnh vực kinh tế là
chiến lược mà các công ty thường thay đổi chính mình khi bước vào một thị trường
nào đó, nhằm tối ưu khả năng đem lại giá trị cho khách hàng (ưu tiên đa dạng hóa

4. Nguyễn Đức Bình - Lê hữu Nghĩa - Trần Xuân Sâm (2001), Toàn cầu hóa
phương pháp luận và phương pháp tiếp cận nghiên cứu, NXB Chính trị
quốc gia, Hà Nội.
5. C. Mác-Ph. Ăng-ghen, Toàn tập, t 4, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 1995..
6. Thành Duy, Văn hoá Việt Nam trước xu thế toàn cầu hoá - thời cơ và thách
thức, Nxb Văn hoá Thông tin, Viện Văn hoá, 2007.
7. C. Mác, Ph. Ăngghen, Tuyển tập, tập 1, Nxb. Sự thật, H., 1980, tr. 545-546.

22


8. Nguyễn Trọng Chuẩn- Nguyễn Văn Huyên (2002), Giá trị truyền thống
trước những thách thức của toàn cầu hóa kinh tế, NXB Chính trị quốc gia,
Hà Nội.
9. Cục Thống kê Hà Nội và Cục Thống kê TP. Hồ Chí Minh (tháng 9/2010),
Báo cáo đánh giá nghèo đô thị ở hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh (trong
khuôn khổ Dự án “Hỗ trợ đánh giá sâu về tình trạng nghèo đô thị ở Hà Nội
và Thành phố Hồ Chí Minh”, NXB Thống kê, Hà Nội).
10.Nguyễn Văn Dân (chủ biên- 2001), Những vấn đề của toàn cầu hoá kinh tế,
Nxb. KHXH. Hà Nội.
11. Ngô Văn Điểm (2004), Toàn cầu hóa kinh tế và hội nhập kinh tế quốc tế
của Việt Nam, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.
12. Nguyễn Thị Bảy ( 2003), Các vấn đề văn hóa ẩm thực Hà Nội, Tạp chí Dân
tộc học, số 2
13. Eric Schlosser (2009), Củ khoai tây ngồi ghế bành (Fasst food Nation),
(Dịch: Nguyễn Phương Dung, Nguyễn Thu Hiền), NXB Khoa học xã hội,
Hà Nội
14. James L.Watson ( 2014), Đông phương với Mái vòm vàng - Nhà hàng
McDonald’s ở Đông Á, Phan Ngọc Chiến dịch, Toàn cầu hóa văn hóa địa
phương và phát triển - Cách tiếp cận nhân học, NXB Đại học quốc gia

vững ở Việt Nam trong bối cảnh mới của toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế và
biến đổi khí hậu, NXB Sự thật, Hà Nội.
25.

Phạm Xuân Nam, “Phát biểu tổng kết” (Hội thảo tại Hà Nội),

trong Văn hoá trong phát triển và toàn cầu hoá, Trung tâm Khoa học
Xã hội và Nhân văn Quốc gia, Hà Nội, 1996, tr. 354.
26. Lê Hữu Nghĩa - Lê Ngọc Tòng (2004), Toàn cầu hóa Kinh tế - những vấn
đề lý luận và thực tiễn, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội.
27.

Nông Thị Nụ (2014), Khóa luận tốt nghiệp: Ẩm thực Nhật Bản

tại Hà Nội (Nghiên cứu trường hợp hệ thống các nhà hàng Kichi Kichi
tại Hà Nội), Hà Nội.

24


28.

Đình Quang (2004), Bản sắc văn hoá dân tộc và cơ chế toàn

cầu hoá, Báo Văn nghệ, số 9, Hà Nội.
29.

Vinaresearch Việt Nam (2012), Khảo sát thị trường thức ăn

nhanh tại các thành phố lớn.

Lê Sỹ Thọ (2012), Báo cáo nghiên cứu khoa học: Đồ ăn nhanh

trong cuộc sống người Việt, Hà Nội.
36.

Thomas L. Friedman (2007). Thế giới phẳng. NXB Trẻ.

37.

Tổng cục Thống kê (2010) , Tổng điều tra dân số và nhà ở

năm 2009, Di cư và đô thị hóa ở Việt Nam: Thực trạng, xu hướng và
những khác biệt, NXB Thống kê, trang 60
38.

Tổng cục thống kê (2010), Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt

Nam năm 2009 : Kết quả toàn bộ, NXB Thống kê.
39.

Tổng cục Thống kê (2015) , Điều tra dân sô và nhà ở giữa kỳ

thời điểm 1/4/2014: các kết quả chủ yếu, NXB Thống kê, Hà Nội.
25