ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
--------

HOÀNG MẠNH CHUNG

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP VẬT LÝ
ĐẠI CƯƠNG PHẦN ĐIỆN HỌC (CHƯƠNG TRÌNH
ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐHKTCN THÁI NGUYÊN)
NHẰM PHÁT TRIỂN TƯ DUY, NĂNG LỰC SÁNG
TẠO KĨ THUẬT CHO SINH VIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Thái Nguyên, năm 2009

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
--------

HOÀNG MẠNH CHUNG

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP VẬT LÝ ĐẠI
CƯƠNG PHẦN ĐIỆN HỌC ( CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO
TẠO TRƯỜNG ĐHKT THÁI NGUYÊN) NHẰM
PHÁT TRIỂN TƯ DUY, NĂNG LỰC SÁNG TẠO KĨ


Nam châm

PP

:

Phương pháp

PPGD

:

Phương pháp giảng dạy

PPTN

:

Phương pháp thực nghiệm

TN

:

Thực nghiệm

T/N

:


Đại học Thái Nguyên

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn


CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
**************

ĐƠN XIN BẢO VỆ LUẬN VĂN THẠC SĨ
Kính gửi: Trƣờng Đại học Sƣ phạm - Đại học Thái Nguyên
Tên tôi là: Hoàng Mạnh Chung
Công tác tại: Trường Đại học kĩ thuật công nghiệp - ĐHTN
Tôi được công nhận là học viên cao học theo quyết định số 891 /QĐ SĐH ngày 15/9/2008 của Giám đốc Đại học Thái Nguyên, hình thức đào tạo
tập trung, thời gian từ ngày 4/10/2008 đến tháng 10/2008. Sau một thời gian
học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu, đến nay tôi đã hoàn thành luận văn thạc sĩ
với đề tài:
“ XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI TẬP VẬT LÝ ĐẠI CƢƠNG PHẦN ĐIỆN HỌC (
CHƢƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO TRƢỜNG ĐHKT THÁI NGUYÊN) NHẰM PHÁT TRIỂN
TƢ DUY, NĂNG LỰC SÁNG TẠO KĨ THUẬT CHO SINH VIÊN”

Thuộc chuyên ngành: Lí luận và Phương pháp dạy học Vật lí
Mã số chuyên ngành: 60.14.10
Tôi đã hoàn thành chương trình học tập theo qui định cho học viên cao
học. Vì vậy, tôi làm đơn này đề nghị Trường ĐHSP - ĐHTN cho phép tôi được
bảo vệ luận văn trước Hội đồng chấm luận văn.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Địa chỉ liên lạc: Khoa Cơ Bản ĐH KĨ THUẬT CÔNG NGHIỆP - ĐHTN
Điện thoại cơ quan: 0280.3847145

Điện thoại nhà riêng: (0280)3.846.225

II. QUÁ TRÌNH ĐÀO TẠO:
1. Đại học
- Hệ đào tạo: Chính quy

- Thời gian đào tạo từ 9/2004 đến 7/2008

- Nơi học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên -TP Thái Nguyên
- Ngành học: Sư phạm Vật lí
- Tên khóa luận tốt nghiệp: “Nghiên cứu chế tạo tinh thể photonic kiểu opal và
1 số tính chất quang của chúng”
- Người hướng dẫn: Th.s Phạm Thái Cường
2. Thạc sĩ
- Thời gian đào tạo: từ 10/2008 đến 10/20010
- Nơi học: Trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên - TP Thái Nguyên
- Ngành học: Lí luận và Phương pháp dạy học Vật lí

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn


- Tên luận văn: “ Xây dựng và sử dụng bài tập Vật Lý đại cƣơng phần điện
học (chƣơng trình đào tạo trƣờng ĐHKTCN Thái Nguyên) nhằm phát triển tƣ
duy, năng lực sáng tạo kĩ thuật cho sinh viên”
- Ngày và nơi bảo vệ luận văn:……………………………………………………

MỞ ĐẦU ................................................................................................................ 3
Chƣơng 1: .............................................................................................................. 3
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN TƢ DUY NĂNG LỰC
SÁNG TẠO KĨ THUẬT CỦA SV TRONG DẠY HỌC VẬT LÝ ....................... 4
1. TỔNG QUAN ..................................................................................................... 4
2. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN TƢ DUY, SÁNG TẠO KỸ
THUẬT ................................................................................................................... 5
2.1. Tƣ duy kĩ thuật ................................................................................................. 5
2.1.1. Khái niệm về tƣ duy kĩ thuật .......................................................................... 5
2.1.2. Các biện pháp hình thành và phát triển tƣ duy kĩ thuật của SV ....................... 6
2.1.3. Rèn luyện các thao tác tƣ duy kĩ thuật ............................................................ 6
2.2. Năng lực sáng tạo kĩ thuật................................................................................. 8
2.2.1. Khái niệm về sáng tạo và năng lực sáng tạo [7,11,39] .................................... 8
2.2.2. Các đặc điểm và các đặc trƣng cơ bản của tƣ duy sáng tạo [ 12 ] ..................11
2.2.3. Các phẩm chất của ngƣời sáng tạo [ 13 ] .......................................................12
2.2.4. Các nguyên tắc và PP phát triển tƣ duy, sáng tạo kĩ thuật ..............................14
2.2.4.1 Điều kiện của tƣ duy, sáng tạo kĩ thuật [ 37 ] ..............................................14
2.2.4.2. Các PP phát triển tƣ duy sáng tạo kĩ thuật [ 18 ] .......................................17
2.3. Mối quan hệ giữa tự học và tƣ duy sáng tạo .....................................................19
2.3.1. Tự học để sáng tạo trong cuộc sống [ 1 ] ......................................................19
2.3.2. Vấn đề tƣ̣ học trong nhà trƣờng [ 1] ..............................................................21
3. CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VIỆC PHÁT TRIỂN TƢ DUY, NĂNG LỰC SÁNG
TẠO CHO SINH VIÊN TRƢỜNG ĐHKT CN ......................................................23
3.1. Nghiên cứu thực tế dạy học vật lí ở trƣờng ĐHKT CN ....................................24
3.2. Bài tập Vật lí và thực trạng dạy và học bài tập vật lí ở trƣờng Đại học kĩ thuật
công nghiệp Thái Nguyên .......................................................................................26
3.2.1. Tác dụng của bài tập vật lý (BTVL) trong việc phát triển năng lực tự lực,
sáng tạo của SV [14,30] ..........................................................................................26
3.2.2. Phân loại bài tập Môn Vật lý [5,7,11] ...........................................................27
3.3. Thực trạng dạy - học BTVL ở các trƣờng Đại học Kỹ thuật Công Nghiệp Thái

2.1. Phƣơng pháp chung giải BTVL .......................................................................38
2.2. Xây dựng hệ thống bài tập phần điện học ........................................................39
2.3. Phân tích và sử dụng hệ thống bài tập phần điện học .......................................41
2.3.1. Phân tích hệ thống bài tập .............................................................................41
2.3.2. Dự kiến việc sử dụng hệ thống bài tập đã cho ...............................................41
BÀI SOẠN 1:
Bài tập về Điện tích, Điện trƣờng ....................................52
I. Ý tƣởng sƣ phạm .................................................................................................52
II. Những kiến thức cơ bản của chƣơng .................................................................53
III. Lựa chọn bài tập ...............................................................................................56
IV. Xây dựng tiến trình giải bài tập ........................................................................56
BÀI SOẠN 2:
Bài tập về dòng điện trong các môi trƣờng ................................76
I. Ý tƣởng sƣ phạm .................................................................................................76
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn

2


II. Những kiến thức cơ bản của chƣơng ..................................................................78
III. Lựa chọn bài tập ...............................................................................................79
IV. Xây dựng tiến trình giải bài tập ........................................................................80
BÀI SOẠN 3:
Bài tập về điện từ ......................................................................94
I. Ý tƣởng sƣ phạm .................................................................................................94
II. Những kiến thức cơ bản của chƣơng ..................................................................96
III. Lựa chọn bài tập ...............................................................................................97
IV.. Xây dựng tiến trình giải bài toán......................................................................98

3


DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH VẼ

Bảng 2.1. Cấu trúc nội dung phần điện học đại cƣơng ................................... 38
Hình 2.2. Cấu trúc nội dung phần điện tích ................................................... 56
Hình 2.3. Cấu trúc nội dung phần điện trƣờng ............................................... 56
Hình 2.4. Sơ đồ logic giải bài toán 1 ............................................................. 72
Hình 2.5. Sơ đồ logic giải bài toán 2 ............................................................. 74
Bảng 3.1: Đặc điểm, chất lƣợng của các lớp TN và ĐC............................... 123
Bảng 3.2. Tổng hợp kết quả thái độ, tình cảm, tác phong của SV ................ 125
Bảng 3.3: Kết quả kiểm tra lần 1 ................................................................. 126
Bảng 3.4: Xếp loại học tập (lần 1) ............................................................... 127
H 3.1: Biểu đồ xếp loại học tập (lần 1) ........................................................ 128
Bảng 3.5: Phân phối tần suất (lần 1) ............................................................ 129
H 3.2: Biểu đồ phân phối tần suất (lần 1) .................................................... 129
Bảng 3.6: Kết quả kiểm tra lần 2 ................................................................. 130
Bảng 3. 7: Xếp loại học tập lần 2 ................................................................. 130
H 3.3: Biểu đồ xếp loại học tập lần 2 ........................................................... 131
Bảng 3.8: Phân phối tần suất lần 2 ............................................................... 131
H 3.4: Đồ thị tần suất lần 2 .......................................................................... 132
Bảng 3.9: Kết quả kiểm tra lần 3 ................................................................. 133
Bảng 3.10: Xếp loại học tập lần 3 ................................................................ 133
H 3.5: Biểu đồ xếp loại học tập lần 3 ........................................................... 134
Bảng 3.11: Phân phối tần suất lần 3 ............................................................. 135
H 3.6: Đồ thị tần suất lần 3 .......................................................................... 135
Bảng 3.12: Tổng hợp các tham số thống kê của ba lần kiểm tra .................. 136

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....

data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....

data error !!! can't not
read....