ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
--------------------------

TRỊNH PHI HIỆP

NGHIÊN CỨU CHẾ TẠO VÀ SỬ DỤNG MỘT SỐ
DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM ĐƠN GIẢN KẾT HỢP ỨNG DỤNG
CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ DẠY HỌC CÁC KIẾN THỨC
PHẦN "ĐIỆN TÍCH - ĐIỆN TRƢỜNG" VẬT LÝ 11
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Chuyên ngành: Lý luận và phƣơng pháp dạy học vật lí
Mã số: 60.14.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. TRẦN ĐỨC VƢỢNG

THÁI NGUYÊN - 2011

Số hóa bởi Trung tâm Học Liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết
quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng và
chưa từng được công bố trong bất kì công trình nào khác.


http://www.lrc-tnu.edu.vn


iii

MỤC LỤC
Lời cam đoan ....................................................................................................... i
Lời cảm ơn ....................................................................................................... ii

...................................................................................................... iii
Một số cụm từ viết tắt trong luận văn ................................................................. vii
Danh mục các hình vẽ và bảng .......................................................................... viii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................... 1
I. Lý do chọn đề tài .......................................................................................... 1
II. Mục tiêu của đề tài ...................................................................................... 2
III. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu ............................................................. 3
IV. Giả thuyết khoa học ................................................................................... 3
V. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................. 3
VI. Phạm vi nghiên cứu ................................................................................... 3
VII. Phƣơng pháp nghiên cứu .......................................................................... 3
VIII. Đóng góp của đề tài................................................................................. 4
IX. Cấu trúc và nội dung luận văn .................................................................... 4
Mục lục

CHƢƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC: NGHIÊN CỨU
CHẾ TẠO VÀ SỬ DỤNG MỘT SỐ DỤNG CỤ THÍ NGHIỆM ĐƠN
GIẢN KẾT HỢP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN ĐỂ DẠY
HỌC CÁC KIẾN THỨC PHẦN "ĐIỆN TÍCH - ĐIỆN TRƢỜNG"
VẬT LÝ 11 THPT .......................................................................... 5

1.6.3.4. Dạy học hợp tác theo nhóm nhỏ .....................................................16
1.6.3.5. Dạy học phát hiện và giải quyết vấn đề ..........................................16
1.7. Thí nghiệm trong dạy học Vật lý ............................................................. 16
1.7.1. Khái niệm về thí nghiệm Vật lý ........................................................ 16
1.7.2. Đặc điểm của thí nghiệm Vật lý ........................................................ 17
1.7.3. Vai trò của thí ngiệm trong dạy học Vật lý ........................................ 18
1.7.4. Phân loại thí nghiệm dạy học vật lý trong trƣờng phổ thông ............... 20
1.7.4.1. Thí nghiệm biểu diễn ......................................................................20
1.7.4.2. Thí nghiệm thực tập ........................................................................20
1.8. Thí nghiệm trực diện ............................................................................... 20
1.8.1. Khái niệm TN trực diện .................................................................... 20
1.8.2. Vị trí của TN trực diện ..................................................................... 21
1.8.3. Mục đích sử dụng TN trực diện ........................................................ 22
1.8.3.1. Sử dụng TN trực diện mở đầu .................................................... 22
1.8.3.2. Sử dụng TN trực diện nghiên cứu hiện tƣợng.................................22
1.8.3.3. Sử dụng TN vật lý trực diện để củng cố kiến thức .........................23
1.9. Yêu cầu về kỹ thuật và phƣơng pháp dạy dọc trong việc sử dụng TN ........ 23
1.9.1. Những yêu cầu chung trong việc sử dụng TN .................................... 24
1.9.2. Những yêu cầu đối với việc sử dụng TN ........................................... 24

Số hóa bởi Trung tâm Học Liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn


v

1.9.2.1. Yêu cầu về việc lựa chọn TN ..........................................................24
1.9.2.2. Yêu cầu về chuẩn bị ........................................................................24
1.9.3. Ƣu điểm khi chế tạo DCTN đơn giản từ vỏ lon và chai nhựa.............. 25


http://www.lrc-tnu.edu.vn


vi

2.6.1. Sơ đồ cấu trúc các bƣớc của pp thực nghiệm trong dạy học vật lý ...... 45
2.6.2. Sử dụng TN trong giờ học vật lý để xây dựng logic kiến thức của bài học ..... 46
2.6.3. Tổ chức và hƣớng dẫn TN ................................................................ 49
2.7. Cấu trúc và đặc điểm của chƣơng “Điện tích -Điện trƣờng” vật lý 11 THPT ........... 49
2.7.1. Phân tích cấu trúc nội dung cơ bản .................................................... 49
2.7.2. Chuẩn kiến thức, kĩ năng và thái độ của HS cần đạt đƣợc khi học phần
“Điện tích - Điện trƣờng” ................................................................. 50
2.7.3. Soạn thảo tiến trình dạy học các bài học cụ thể trong phần “Điện tích Điện trƣờng” .................................................................................. 51
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 .................................................................................. 61
CHƢƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM ........................................................ 62
3.1. Mục đích thực nghiệm sƣ phạm ............................................................... 62
3.2. Nhiệm vụ thực nghiệm sƣ phạm .............................................................. 62
3.3. Đối tƣợng và cơ sở thực nghiệm sƣ phạm ................................................ 62
3.4. Phƣơng pháp thực nghiệm sƣ phạm ......................................................... 63
3.5. Phƣơng pháp đánh giá kết quả thực nghiệm sƣ phạm ................................ 63
3.6. Khống chế các hoạt động ảnh hƣởng đến kết quả TNSP ........................... 64
3.7. Các giai đoạn thực nghiệm sƣ phạm......................................................... 64
3.7.1. Công tác chuẩn bị cho TNSP ............................................................ 64
3.7.2. Tiến hành thực nghiệm sƣ phạm ....................................................... 64
3.7.3. Sử lý và phân tích kết quả thực nghiệm sƣ phạm ............................... 65
3.7.3.1. Đánh giá cụ thể tiến trình dạy học các bài học đã soạn thảo ..........65
3.7.3.2. Kết quả và sử lý kết quả thực nghiệm sƣ phạm ..............................68
3.8. Đánh giá chung về thực nghiệm sƣ phạm ................................................. 72
KẾT LUẬN CHƢƠNG 3 .................................................................................. 73


HS

:

Học sinh

HĐNT

:

Hoạt động nhận thức

KHVL

:

Khoa học vật lý

KH

:

Khoa học

MVT

:

Máy vi tính


SBT

:

Sách bài tập

TN

:

Thí nghiệm

TNSP

:

Thực nghiệm sƣ phạm

TĐK

:

Tĩnh điện kế

VL

:

Vật lý

Số hóa bởi Trung tâm Học Liệu – Đại học Thái Nguyên

http://www.lrc-tnu.edu.vn


1

MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành trung ƣơng Đảng Cộng sản
Việt Nam khóa VIII. Số 02-NQ/HNTW ngày 24/12/1996 về định hƣớng phát triển
GD&ĐT trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đã xác định mục tiêu giáo dục
trong giai đoạn mới: “Nhiệm vụ cơ bản của giáo dục là nhằm xây dựng con người
và thế hệ thiết tha gắn bó với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có đạo
đức trong sáng, có ý chí kiên cường xây dựng và bảo vệ Tổ Quốc, công nghiệp hóa,
hiện hóa đất nước; giữ gìn và phát huy tiềm năng của dân tộc và con người Việt
Nam, có ý thức cộng đồng và phát huy tính tích cực năng lực cá nhân, làm chủ tri
thức khoa học và công nghệ hiện đại, có tư duy sáng tạo, có kỹ năng thực hành giỏi,
có tác phong công nghiệp, có tính tổ chức kỷ luật, có sức khỏe, là những người thừa
kế xây dựng chủ nghĩa xã hội vừa hồng vừa chuyên như lời dặn của Bác Hồ”.
Để đạt đƣợc mục tiêu trên, ngành giáo dục đã có nhiều đổi mới cả về cơ sở
vật chất lẫn phƣơng pháp dạy học cho phù hợp với thời đại và hoàn cảnh của đất
nƣớc ta. Việc nghiên cứu các phƣơng pháp giảng dạy nhằm phát huy tính tích cực
tự lực, sáng tạo của học sinh là một vấn đề đƣợc nhiều nhà nghiên cứu quan tâm.
Đối với các môn khoa học thực nghiệm nói chung và môn Vật lý nói riêng thì việc
đổi mới đó gắn liền với việc tăng cƣờng sử dụng thí nghiệm trong quá trình dạy
học. Việc tăng cƣờng sử dụng thí nghiệm trong dạy học Vật lý là vấn đề then chốt
trong đổi mới phƣơng pháp dạy học Vật lý. Đối với bộ môn Vật lý, xu hƣớng tích
cực hóa và cá thể hóa quá trình hoạt động nhận thức của học sinh đƣợc thể hiện
trên nhiều mặt, trong đó mặt đặc trƣng của bộ môn Vật lý đó là việc tăng cƣờng các



data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....

data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not