Sáng kiến kinh nghiệm
Nga

Lục Thị Thanh

ĐẶT VẤN ĐỀ
Hiện nay tự kỷ là một vấn đề nóng trên toàn thế giới. Việt Nam cũng
không nằm ngoài xu hướng này. Lượng trẻ mắc bệnh tự kỷ ngày càng tăng.
Theo Th.s Nguyễn Thị Hồng Thúy (khoa Tâm bệnh - Bệnh viện Nhi TƯ) cho
biết: Số lượng trẻ chậm nói có dấu hiệu tự kỷ đến bệnh viện khám tăng dần theo
hàng năm. Cụ thể, nếu năm 2008 có 900 trẻ đến khám, 6 tháng gần đây con số
này đã là 1700 trẻ khám mới và 716 trẻ khám lại. Trung bình mỗi ngày có 10-20
trẻ tới khám. Trẻ trai khám nhiều hơn trẻ gái 6-8 lần. Trong số đó, khoảng 50%
trẻ tự kỷ thể điển hình, còn lại ở thể nhẹ và trung bình. Tuổi của trẻ đến khám và
phát hiện ngày càng sớm hơn, chủ yếu 2-3 tuổi, một số gia đình cho trẻ đến
khám sớm từ dưới 16 tháng.
Trẻ tự kỷ có khiếm khuyết trong ba lĩnh vực: Tương tác xã hội, giao tiếp
xã hội và tưởng tượng. Hành vi và sở thích bị thu hẹp và lặp lại. Tự kỷ có năm
thể khác nhau trong đó có nhiều trẻ tự kỷ liên quan đến vấn đề sức khỏe (rối
loạn ngủ, tiêu hóa, động kinh…). Chính những điều này làm cản trở và giảm
hiệu quả của việc nuôi dưỡng, giáo dục và phát triển của trẻ tự kỷ. Vì vậy,việc
giáo dục trẻ tự kỷ là hết sức quan trọng và cần thiết để giúp trẻ tự kỷ phát triển
hết khả năng và phát huy tiềm năng học hỏi.
Ngày nay, giáo dục trẻ tự kỷ là một vấn đề quan trọng trong việc đào tạo
thế hệ mầm non của đất nước. Thực tế trong thời gian gần đây, Bộ Giáo dục và
Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, phòng Giáo dục và Đào tạo huyện
Thanh Trì rất quan tâm đến vấn đề này, đã phát hành các cuốn tài liệu, đăng bài
viết trong các quyển tạp chí, tổ chức tập huấn chuyên đề nhằm hướng dẫn giáo
viên cách giáo dục trẻ tự kỷ và học hòa nhập trong các trường mầm non. Đặc
biệt trong kế hoạch thực hiện nhiệm vụ năm học 2013 - 2014 của Sở Giáo dục
và Đào tạo Hà Nội, Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện Thanh Trì, trường mầm

+ Đánh giá thực trạng sự nhận thức, tương tác xã hội, giao tiếp xã hội và
tưởng tượng của trẻ tự kỷ khi học hòa nhập với môi trường giáo dục bình
thường.
+ Tìm ra các biện pháp giáo dục trẻ tự kỷ học hòa nhập trong môi trường
giáo dục bình thường
- Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp giáo dục trẻ tự kỷ lớp mẫu giáo
bé học hòa nhập
- Phạm vi áp dụng: Lớp mẫu giáo bé C3 trường mầm non A xã Tứ Hiệp Thanh Trì - Hà Nội, năm học 2013-2014

2


Sáng kiến kinh nghiệm
Nga

Lục Thị Thanh

GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I/ CƠ SỞ LÝ LUẬN
Tự kỷ là một loại khuyết tật phát triển suốt đời do rối loạn của hệ thần
kinh gây ảnh hưởng đến hoạt động của não bộ. Tự kỷ có thể xảy ra không phân
biệt giới tính, chủng tộc, giàu nghèo và địa vị xã hội. Tự kỷ được thể hiện ra
ngoài bằng các khiếm khuyết về tương tác xã hội, giao tiếp ngôn ngữ và phi
ngôn ngữ, hành vi, sở thích và hoạt động mang tính hạn hẹp, lặp đi lặp lại.
(Theo chuyên trang tự kỷ của Liên hiệp quốc).
Trẻ tự kỷ thường quá say mê một vật gì đó, lúc nào cũng giữ và ôm khư
khư trong tay. Chúng rất thích sắp xếp đồ vật theo thứ tự, ngăn nắp một cách kỳ
lạ và có biểu hiện hung hăng khi thứ tự đó bị xáo trộn.
Trẻ tự kỷ có kỹ năng cao về nhìn nhận không gian, giỏi học vẹt, hình thức
bề ngoài có vẻ linh hoạt, thông minh khác hẳn với các trẻ chậm phát triển trí tuệ.

3


Sáng kiến kinh nghiệm
Nga

Lục Thị Thanh

Nội dung giáo dục trẻ tự kỷ trong trường mầm non:
- Giáo dục trẻ tham gia vào các bài tập thể dục sáng, thể dục tiết học với
các vận động cơ bản theo chủ đề cùng bạn, có sự giúp đỡ của cô.
- Giáo dục trẻ nhận biết và có 1 số hiểu biết cơ bản về thế giới xung quanh
qua các chủ đề.
- Giúp trẻ giao tiếp, hỗ trợ trẻ giao tiếp bằng hành động kết hợp nói từ,
câu ngắn, không nên cưỡng bắt trẻ phải nói bằng được.
- Hình thành ở trẻ ý thức giữ gìn vệ sinh cá nhân (ăn uống vệ sinh: rửa tay
trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, thực hiện ăn chín, uống sôi…).
- Hình thành ở trẻ kỹ năng điều chỉnh hành vi, các kỹ năng liên quan đến
xúc cảm, tình cảm và tâm lý của trẻ xảy ra trong các thời điểm trong ngày.
II/ CƠ SỞ THỰC TIỄN
1. Mô tả thực trạng:
- Trường mầm non A xã Tứ Hiệp nằm trên địa bàn xã Tứ hiệp - Thanh Trì
- Hà Nội, có ba điểm trường nằm ở hai thôn Cương Ngô và thôn Văn Điển, là
một ngôi trường đạt chuẩn quốc gia mức độ 1, có 4 năm liên tục đạt danh hiệu
tập thể lao động xuất sắc cấp Thành phố. Năm học 2012 - 2013, trường được
nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ.
- Năm học 2013 - 2014, tôi được Ban giám hiệu nhà trường phân công
phụ trách lớp mẫu giáo bé 3- 4 tuổi C3 tại khu Cương Ngô 2. Lớp có 03 cô giáo,
bản thân tôi đã tốt nghiệp Đại học Sư phạm Mầm non, 02 cô trình độ Trung cấp
Sư phạm Mầm non. Trong đó có 01 cô giáo đang theo học lớp Đại học Sư phạm

3. Điều kiện khó khăn:
- Bản thân tôi tuổi nghề còn ít và không được theo học chuyên ngành
Giáo dục đặc biệt nên chưa có được nhiều kinh nghiệm về giáo dục trẻ tự kỷ học
hòa nhập trong môi trường giáo dục bình thường.
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ cho giảng dạy, chăm sóc giáo dục
trẻ được đầu tư đầy đủ, nhưng nhiều khi vẫn chưa đáp ứng đủ theo yêu cầu và
điều kiện cho việc chăm sóc, giáo dục chuyên biệt trẻ tự kỷ. Bên cạnh đó các tài
liệu về giáo dục trẻ tự kỷ học hòa nhập với môi trường giáo dục bình thường còn
ít, nên giáo viên chúng tôi có ít tài liệu để tham khảo và học tập.
- Phụ huynh cháu Nguyễn Minh Nhật còn hạn chế về những kiến thức, kỹ
năng cuộc sống - giáo dục trẻ tự kỷ, nên sự phối hợp cùng giáo viên để giáo dục
cho trẻ ở nhà còn gặp nhiều khó khăn.
- Đối với trẻ tự kỷ:
+ Khó khăn khi tham gia với các trẻ khác
+ Cười không đúng lúc, đúng cách.
+ Thích chơi một mình, có phong cách lạ: Múa tay, chạy lung tung…
+ Giảm tập trung, không phản ứng với phương pháp giáo dục truyền thống.
+ Không phản ứng với lời nói của người khác
+ Khó khăn trong việc bày tỏ nhu cầu: Trẻ chưa có ngôn ngữ nói, khóc la
hét khi không được đáp ứng nhu cầu.
+ Kỹ năng vận động thô và vận động tinh không phát triển đồng đều.
Xuất phát từ những thuận lợi và khó khăn trên, bản thân tôi đã trăn trở suy
nghĩ để tìm ra những biện pháp giáo dục trẻ tự kỷ học hòa nhập. Bước đầu đã
thu được những kết quả đáng khích lệ trên trẻ.
Sau đây, tôi xin trình bày một số biện pháp mà tôi đã áp dụng có hiệu quả:
III/ CÁC BIỆN PHÁP
1. Biện Pháp 1: Khảo sát, đánh giá trẻ.
* Để nắm được khả năng nhận thức, kỹ năng khi tham gia các hoạt động
của trẻ: kỹ năng vận động thô, kỹ năng nhận thức, kỹ năng giao tiếp xã hội, kỹ
năng điều chỉnh hành vi của trẻ tự kỷ thì ngay từ đầu năm học (tháng 9/2013)

V
N
V
N
V
N
S
Số lượng
11
3
5
15
16
2
15
10
Tỷ lệ %
78
22
33
67
88
12
60
40
Căn cứ vào kết quả khảo sát đánh giá trẻ như trên tôi nhận thấy cháu
Minh Nhật lớp tôi mắc các rối loạn ở thể tự kỷ. Tôi đã thông báo kết quả đánh
giá này tới phụ huynh của cháu, góp ý với gia đình cho con đến cơ sở y tế uy tín,
chất lượng để khám, chuẩn đoán chính xác căn bện của cháu; từ đó phối hợp với
gia đình để có biện pháp chăm sóc - giáo dục phù hợp với trẻ.

trong ngày: Thể dục sáng, hoạt
động học, hoạt động ngoài trời,
hoạt động góc, giờ ăn, giờ ngủ, giờ
chơi.
- Trẻ có một số hiểu - Dạy trẻ giới thiệu về bản thân;
biết về bản thân : nói và thể hiện cử chỉ, điệu bộ nét
Bé và gia đình
Tên, tuổi, giới tính mắt phù hợp với yêu cầu, hoàn
6


Sáng kiến kinh nghiệm
Nga

Lục Thị Thanh

của bạn thân.
- Trẻ biết tên thể
hiện tình cảm về một
số người thân trong
gia đình.
- Trẻ biết giữ gìn vệ
sinh, bảo vệ sức
khỏe cho cơ thể
mình.
- Trẻ biết nghề
nghiệp của bố, mẹ.

Nghề nghiệp


tác với người lớn mặc quần áo phù
hợp với thời tiết.

- Dạy trẻ biết gọi tên nghề nghiệp
của bố mẹ .
- Cung cấp các loại từ liên quan
đến các nghề gần gũi với trẻ: Bác
sỹ, Cô giáo, Bán hàng, Công an.
- Dạy trẻ biết thể hiện xúc cảm,
tình cảm của trẻ đối với nghề
nghiệp của bố mẹ, thông qua các
hoạt động: vẽ, hát, tô màu, đọc
thơ.
- Biết tên gọi, đặc điểm, môi
trường sống, ích lợi, tác hại, của
một số con vật gần gũi với trẻ:
Chó, mèo, gà, vịt….
- Dạy trẻ cách quan tâm, chăm sóc
tiếp cận với các con vật gần gũi.
- Dạy trẻ biết về thời tiết mùa
xuân, hoa đặc trưng về mùa xuân;
biết về ngày tết: Có bánh trưng,
mứt tết, được đi chúc tết…
- Giáo dục trẻ có ý thức bảo vệ
môi trường: Không bẻ cành, gắt lá,
hái hoa…
- Dạy trẻ nói từng từ tạo thành câu
đơn giản.
- Dạy trẻ biết tên gọi, đặc điểm nổi
bật, lợi ích của các loại rau, củ,

trước sự thay đổi của
tượng tự nhiên
thời tiết: Mặc quần
áo phù hợp với thời
tiết, đội mũ khi trời
nắng, mặc áo mưa
khi trời mưa…
- Biết địa chỉ nơi
mình đang sống.
Quê hương –
- Biết về Bác Hồ
Bác Hồ kính yêu kính yêu.

- Tổ chức cho trẻ quan sát qua
tranh, hình ảnh.
- Tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi
thực hiện quy định về an toàn giao
thông đường bộ (Ngồi trên xe máy
phải đội mũ bảo hiểm, không được
đùa nghịch khi ngồi trên xe; trẻ em
ra đường phải đi cùng người lớn)
- Tổ chức các hoạt động khám phá
về nước
- Tổ chức các hoạt động khám phá
về các hiện tượng tự nhiên: Nắng,
mưa, sấm, chớp…qua các quan sát
và trải nghiệm.

- Trò chuyện với trẻ về nơi trẻ
sống.

nhận biết, phân biệt, khám phá thế giới xung quanh. Đặc biệt, nó còn quan trọng
hơn nhiều đối với việc chăm sóc, giáo dục trẻ tự kỷ. Tuy nhiên, thực tế ở trong
trường, lớp mầm non chưa có góc hoạt động và đồ dùng dành riêng cho trẻ tự
kỷ. Chính vì vậy ngay từ đầu năm học, tôi và các đồng nghiệp cùng lớp đã xây
dựng các góc hoạt động, làm đồ dùng sáng tạo, thiết kế các mảng tường mở phù
hợp với các chủ đề, nội dung giáo dục trẻ. Đặc biệt, chúng tôi lưu ý đến những
hình ảnh mở để giúp trẻ tự kỷ hiểu và tích cực tham gia các hoạt động.
Xây dựng nội quy của lớp học: Chúng tôi đã xây dựng nội quy cụ thể cho
từng góc chơi. Ví dụ: Góc “ Bé yêu văn học” tôi đã dùng các ký hiệu hình ảnh
để quy định trẻ không được xé sách truyện, không vẽ lên sách truyện…; Góc
xây dựng: Tôi đã dùng các ký hiệu hình ảnh để quy định số người tham gia chơi,
không tranh giành đồ chơi, không chạy nhảy trong khi chơi, biết cất đồ chơi gọn
ngàng…; Góc “Học tập” tôi dùng các ký hiệu hình ảnh để quy định số người
tham gia chơi, không la hét, nói to, biết chơi cùng nhau và biết cất đồ chơi gọn
gàng.... Ngoài ra: Tôi còn xây dựng các hình ảnh để nhắc nhở trẻ biết tiết kiệm
nước, khi lấy nước uống và không sờ vào ổ điện sẽ gây nguy hiểm cho trẻ.

Hình ảnh nội quy một số góc chơi theo ý thích

Hình ảnh cháu Nhật đang quan sát góc một ngày ở trường của bé
Bên cạnh việc xây dựng nội dung quy định của từng góc chơi, tôi còn xây
dựng những góc mở, bài tập mở thật gần gũi, dễ hiểu để thu hút sự tham gia của
cháu Nguyễn Minh Nhật.
9


Sáng kiến kinh nghiệm
Nga

Lục Thị Thanh

hợp chơi nhịp nhàng với các bạn trong nhóm. Chính vì vậy việc tiếp thu kiến
thức của cháu cũng dễ dàng và đạt hiệu quả cao hơn.

11


Sáng kiến kinh nghiệm
Nga

Lục Thị Thanh

3.2 Xây dựng môi trường tinh thần:
Là người trực tiếp chăm sóc và giáo dục bé Nhật nên tôi luôn tạo điều
kiện để Nhật tham gia môi trường giáo dục thân thiện nhất. Nhật sẽ cảm thấy vui
vẻ, thoải mái và an toàn, giúp Nhật phát huy được mặt mạnh và nhanh chóng
hòa nhập với môi trường giáo dục bình thường. Chính vì vậy, trong năm qua tôi
đã tiến hành một số việc sau:
a) Tiếp nhận trẻ tự kỷ, tìm hiểu về trẻ tự kỷ thông qua giáo viên lớp nhà trẻ
Tôi đặc biệt quan tâm đến cháu Nhật là trẻ tự kỷ của lớp tôi. Ngay từ lần
đầu tiên tiếp xúc tôi đã có ấn tượng với cháu. Tôi quan tâm đến sức khỏe, nhận
thức, hành vi của cháu. Qua trò chuyện với cô giáo lớp nhà trẻ năm trước Nhật
học, tôi đã hiểu thêm về cháu để tiếp tục có những biện pháp giáo dục chuyên
biệt giúp cháu sớm hòa nhập với môi trường giáo dục bình thường.
b) Xây dựng tập thể lớp tốt biết đoàn kết, yêu thương và giúp đỡ bạn
Tôi luôn tạo điều kiện để cho Nhật được vui chơi hòa nhập với các bạn
trong lớp. Khi đó Nhật sẽ được hoạt động nhóm, vui chơi với bạn tạo ra mối liên
hệ tình bạn, mối giao tiếp với các bạn khác, giúp Nhật phát triển ngôn ngữ, kỹ
năng giao tiếp xã hội.
Tôi luôn nhắc nhở và khích lệ các trẻ trong lớp gần gũi với bạn, thường
xuyên rủ bạn chơi cùng, không may bị bạn làm đau cũng không giận, không

thân, không có cảm giác sợ hãi mà tìm thấy ở cô giáo sự tin cậy, lòng yêu
thương và kính trọng. Từ đó giúp Nhật tự tin hơn trong học tập và giao tiếp. Khi
Nhật có những hành động không đúng như: Đánh bạn, đẩy bạn ngã hay làm đau
bạn … Tôi luôn dành thời gian phân tích để Nhật hiểu bằng lời nói nhẹ nhàng,
ánh mắt trìu mến để cháu bình tĩnh lại và điều chỉnh hành vi một cách tốt nhất.
Khi Nhật tham gia vào các hoạt động tôi luôn bổ sung các kiến thức mà
cháu tiếp thu chậm cũng như những kiến thức mà cháu còn chưa tiếp thu được.
Trong quá trình Nhật tham gia vào các hoạt động tại lớp tôi luôn quan tâm, bao
quát, khuyến khích kịp thời để cháu tiếp thu bài tốt nhất, nhanh chóng hòa nhập
với môi trường học tập bình thường. Ngoài ra tôi còn có những phần thưởng nhỏ
để khuyến khích khi cháu trở nên ngoan hơn hay hòa đồng với các bạn hơn.

Cô Nga đang gần gũi điều chỉnh hành vi không phá đồ chơi,
biết cất đồ chơi đúng nơi quy định của cháu Nhật
* Kết quả đạt được:
Tôi đã hiểu nhiều hơn về cháu Nhật. Vì vậy các biện pháp tác động đến
cháu đạt hiệu quả cao. Cháu Minh Nhật đã biết yêu cô giáo và các bạn, thích
được đến lớp học để chơi và học cùng các bạn. Các bạn trong lớp có cái nhìn
thân ái, gần gũi, đồng cảm giúp đỡ bạn Nhật trong học tập hay trong các hoạt
động khác của lớp để nhật khắc phục bớt những khó khăn trong sinh hoạt, trong
13


Sáng kiến kinh nghiệm
Nga

Lục Thị Thanh

giao tiếp. Phục hồi các chức năng, khả năng giao tiếp và khả năng học tập để
nhanh chóng hòa nhập với các bạn với môi trường học tập bình thường.

+ Để kích thích khứu giác, vị giác: Tôi luôn hỏi trẻ trong giờ ăn các con
thấy thức ăn có ngon không? Mùi vị của nó như thế nào? Hay khi cho trẻ uống
sữa tôi hỏi trẻ: Con thấy sữa có vị gì? Sữa có thơm không? Tôi luôn động viên
trẻ trả lời. Nếu trẻ không trả lời được tôi gợi ý câu trả lời. Nếu trẻ trả lời đúng,
tôi động viên khen thưởng trẻ.
* Kết quả đạt được:
Trong quá trình rèn kỹ năng sống cho cháu Nhật tôi nhận thấy Nhật đã có
tiến bộ rất nhiều. Cháu đã biết tránh xa những vật nguy hiểm, không an toàn;
biết tự phục vụ bản thân, ngoan và lễ phép, các giác quan của trẻ đã dần dần tiến
đến chức năng cảm nhận bình thường.

14


Sáng kiến kinh nghiệm
Nga

Lục Thị Thanh

3.4 Tổ chức các hoạt động tập thể
Tổ chức các hoạt động tập thể trong trường mầm non là tổ chức cho trẻ
trong các ngày hội các ngày lễ; các hoạt động giao lưu, thăm quan, các buổi văn
nghệ, các trò chơi dân gian nhằm tạo cho trẻ tự kỷ có một sân chơi bổ ích, giao
lưu với các bạn và tăng cường sự tham gia của trẻ, giáo dực trẻ kỹ năng tự giải
quyết vấn đề.
Đối với các ngày lễ hội tôi quan tâm tạo điều kiện cho trẻ được giao lưu
với các bạn trong trường, trong lớp tạo tâm thế vui vẻ, phấn khởi, hào hứng cho
trẻ tham gia.
Đối với các hoạt động giao lưu, thăm quan, tôi thực hiện đúng theo sự
hướng dẫn, chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội, Phòng Giáo dục và Đào

các bạn. Căn cứ vào sự phát triển của trẻ tôi đã hạ mức yêu cầu xuống để giúp
trẻ vận động dễ dàng, hiệu quả hơn.
15


Sáng kiến kinh nghiệm
Nga

Lục Thị Thanh

Ví dụ: Bài tập “Đi theo đường dích dắc”: Với trẻ bình thường đường dích
dắc rộng khoảng 30 - 35 cm, có từ 3 - 4 điểm dích dắc, khoảng cách giữa các
điểm dích dắc là 2m. Với cháu Nhật tôi để đường rộng khoảng 40 - 45 cm, cháu
đi trong đường có 2 điểm dích dắc, thời gian sau khi Nhật đã thành thạo hơn tôi
tăng dần số điểm dích dắc lên 3 điểm.
Ví dụ: Bài tập “Ném trúng đích nằm ngang” và “Ném trúng đích đứng”.
Với trẻ bình thường từ vạch chuẩn đến đích khoẳng cách là 1,5 m. Với cháu
Nhật tôi thu hẹp khoảng cách từ vạch chuẩn đến đích là 1m.
Trong quá trình tập luyện tôi luôn động viên, khuyến khích cháu tham gia
hoạt động. Với những hoạt động cháu còn khó khăn tôi tập cùng cháu để giúp
cháu tự tin, mạnh dạn tham gia hoạt động.
4.2 Hoạt động tạo hình.
Đối với trẻ tự kỷ đây là một hoạt động sáng tạo, dễ thực hiện, phát huy
khả năng tự do, trí tưởng tượng của trẻ. Thông qua hoạt động tạo hình trẻ có thể
nâng cao vận động tinh, khả năng phối hợp tay và mắt, giúp trẻ từng bước làm
chủ các vận động kỹ xảo và các thao tác tinh tế khác. Ngoài ra hoạt động này
giúp trẻ rèn luyện khả năng tập trung chú ý cao, làm chủ các hành vi một cách
có ý thức. Khi trẻ tự kỷ tham gia hoạt động tạo hình có thể cho trẻ làm theo từng
thao tác nhỏ. Thời gian học tập cần ngắn, nội dung học được lặp đi, lặp lại theo
nhiều cách khác nhau và được liên hệ với những gì mà trẻ biết. Cần khuyến

trẻ khám phá theo từng tuần phù hợp với chủ đề như khám phá các con vật sống
trong vườn Bách thú, một số loài cá, con mèo, đàn gà, côn trùng quanh bé.
Đối với trẻ tự kỷ tôi hạ thấp yêu cầu tôi cho trẻ khám phá những con vật gần gũi
nhất với trẻ như: Gà, vịt, chó, mèo… Trong quá trình khám phá tôi luôn tạo điều
kiện cho trẻ khám phá những nét đặc trưng của các đồ vât, các con vật, các sự
vật hiện tượng bằng cách sử dụng tất cả các giác quan một cách thích hợp. Trẻ
được quan sát, xem xét phỏng đoán các sự vật hiện tượng xung quanh. Tôi sử
dụng các câu hỏi gợi mở đặc biệt để giúp trẻ phát triển suy nghĩ, phát triển tư
duy và phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
4.4 Hoạt động hình thành các biểu tượng toán.
Những biểu tượng ban đầu về toán của trẻ xuất hiện thông qua các trải
nghiệm hằng ngày trong môi trường học tập phong phú và hấp dẫn. Khi cho trẻ
tham gia vào việc làm quen với các khái niệm toán, tôi đã lựa chọn những hoạt
17


Sáng kiến kinh nghiệm
Nga

Lục Thị Thanh

động phù hợp với khả năng và sở thích riêng của trẻ trong lớp. Đối với trẻ bình
thường toán cũng là một hoạt động khó đòi hỏi tư duy cao. Với trẻ tự kỷ khả
năng nhận thức và tư duy còn gặp nhiều khó khăn nên là một giáo viên tôi đã hạ
thấp các kiến thức, kỹ năng để trẻ có thể đạt được những kiến thức, kỹ năng mà
tôi mong muốn.
Ví dụ ở hoạt động toán “Dạy trẻ đếm trên đối tượng trong phạm vi 5”.
* Đối với trẻ bình thường tôi yêu cầu:
- Kiến thức:
+ Trẻ biết đếm đến 5, nhận biết các nhóm có số lượng là 5


18


Sáng kiến kinh nghiệm
Nga

Lục Thị Thanh

Cô Nga đang dạy trẻ đọc bài thơ “Ong và bướm”
4.6 Hoạt động giáo dục âm nhạc.
Đây là hoạt động hướng tới việc giảm bớt các hành vi bất lợi, tăng cường
các công tác xã hội cho trẻ. Âm nhạc lôi cuốn vì nó vượt qua ngôn ngữ, là một
cách dẫn đến thế giới cảm xúc, tình cảm được cho là thế giới lạ lùng của trẻ tự
kỷ. Trẻ tự kỷ được thưởng thức âm nhạc một cách đơn giản nhất. Âm nhạc trong
giờ hoạt động giúp trẻ thư giãn, tự do, sáng tạo với các động tác hình thể theo
nhịp điệu, học ngôn ngữ qua âm nhạc, chơi trò chơi âm nhạc…nên trong giờ
hoạt động âm nhạc, tôi khuyến khích trẻ hát và vận động theo nhạc để phát triển
tai nghe nhạc và khả năng cảm thụ âm nhạc cho trẻ.

Bé Nhật cùng cô và các bạn trong giờ Giáo dục âm nhạc
* Kết quả đạt được:
Trẻ tự kỷ luôn hứng thú với các tiết học, có ý thức trả lời khi cô gọi lên.
Ngôn ngữ, sự tập trung chú ý của trẻ cũng được cải thiện rất nhiều. Trẻ đã có
nhiều kết quả học tập biến chuyển thích đến lớp, không sợ đi học, đó là những
năm đầu đời của các con nên những biểu hiện như vậy là tích cực.
19


Sáng kiến kinh nghiệm

Hoạt động ngoài trời giúp trẻ tự kỷ tiếp xúc với thế giới xung quanh. Muốn
tiếp xúc được với thế giới xung quanh thì trẻ phải sử dụng hệ thống các giác
quan. Nhưng ở trẻ tự kỷ mất khả năng xử lý thông tin đầu vào của các giác quan.
Sự mất khả năng này có thể xảy ra ở một hay cả ở năm giác quan hoặc mất khả
năng ở một hoặc nhiều hệ thống. Do vậy, khi cho trẻ tự kỷ tham gia hoạt động
ngoài trời, tôi đã thiết kế một số hoạt động giúp trẻ dần tiến đến chức năng cảm
nhận bình thường để tri giác các sự vật.
- Chơi với cát
- Bắt chước tiếng kêu của các con vật
- Hút chất lỏng
- Trời mưa
(Các biện pháp tác động tới trẻ tự kỷ trong giờ Hoạt động ngoài trời kèm theo ở
phụ lục 5).
* Giờ hoạt động góc:
Nhật thường gặp khó khăn trong việc hiểu cảm xúc của người khác,
không biết thể hiện nhu cầu, mong muốn, thái độ của mình cho người khác hiểu.
Nhật luôn muốn tách mình ra khỏi tập thể lớp, luôn né tránh giao tiếp, không
biết sự luôn phiên, không biết luật chơi và đặc biệt còn gặp khó khăn với các trò
20


Sáng kiến kinh nghiệm
Nga

Lục Thị Thanh

chơi đóng vai. Mà trò chơi đóng vai là trò chơi chủ đạo trong hoạt động góc nên
khi tổ chức hoạt động góc, tôi luôn tạo điều kiện để Nhật được hòa đồng với các
bạn trong lớp, nắm được luật chơi, cách chơi, biết chơi đoàn kết với bạn.Nên tôi
đã sử dụng các hoạt động sau tại các góc.



Sáng kiến kinh nghiệm
Nga

Lục Thị Thanh

Cô giáo hướng dẫn bé Nhật tập Thể dục sáng

Bé Nhật với các bạn đang quan sát “ Vật chìm, vật nổi” trong HĐ ngoài trời

Bé Nhật và các bạn đang in màu tranh “Đàn cá” tại góc Tạo hình

Bé Nhật cùng các bạn đang biểu diễn văn nghệ tai góc Âm nhạc

22


Sáng kiến kinh nghiệm
Nga

Lục Thị Thanh

Giờ ăn

.
Cô giáo đang giúp bé Nhật và trẻ trong lớp ngủ ngon
* Kết quả đạt được:
Như vậy, từ lúc bé Nhật đến trường cho đến lúc được cha mẹ đón về,
Nhật được học những kiến thức, học được cách cư xử đúng đắn, thích hợp được

điều trị bệnh cho trẻ tại nhà.
Tôi luôn tìm hiểu khả năng và nhu cầu của cháu Nhật để phát hiện những
khó khăn mà cháu Nhật gặp phải. Sau đó, qua tìm hiểu thông tin gia đình và nhà
trường kết hợp với quan sát được biết Nhật không sống với thế giới bên ngoài
mà chỉ sống với thế giới nội tâm mà cháu đang có. Cháu Nhật gặp khó khăn
trong việc hiểu âm thanh và ngôn ngữ , trẻ thường suy nghĩ bằng thị giác nên tôi
đã xây dựng các mục tiêu ưu tiên cần can thiệp cho trẻ trong từng thời điểm sau
khi bàn bạc và thống nhất ý kiến với cha mẹ cháu Nhật.
Tôi giới thiệu với gia đình cháu Nhật những bài tập phát triển các lĩnh vực
ngôn ngữ giao tiếp, tình cảm-xã hội, tâm vận động, phát triển giác quan, nâng
cao sự tập trung chú ý. Phối kết hợp với các giáo viên tại lớp, tôi trao đổi với
phụ huynh cháu Nhật để cháu Nhật tập các bài tập này ở nhà. Để có các phương
pháp giáo dục, phương pháp can thiệp hành vi tốt nhất giúp cháu Nhật rút ngắn
khoảng cách với các cháu bình thường tại lớp đưa cháu Nhật hòa nhập với các
bạn, với môi trường học tập bình thường, với cộng đồng.
Trao đổi với phụ huynh cháu Nhật về rèn luyện các kĩ năng tự phục vụ
bản thân, kỹ năng vệ sinh cho trẻ tại nhà. Bố mẹ và các thành viên trong gia đình
trẻ nên cùng thực hiện với trẻ các kỹ năng: rửa mặt, rửa tay, tự mặc quần áo, tự
cởi quần áo, tự rót nước, tự đi tất, tự xúc cơm ăn, tự đánh răng…
Tôi tận dụng các buổi đón trả trẻ để trao đổi với phụ huynh về tình hình
của cháu Nhật trong ngày, xây dựng góc tuyên truyền, thông báo những nội
dung học của cháu Nhật hàng tuần, hàng tháng yêu cầu phụ huynh cần phối hợp,
rèn luyện thêm tại nhà.
Trong kế hoạch giáo dục cá nhân, tôi bổ sung kiến thức, củng cố các kỹ
năng không có thời gian giúp cháu tại lớp hoặc chưa đạt mục tiêu, chuẩn bị kiến
thức và kỹ năng mới cần cho trẻ sẽ được học tại lớp, luyện cách phát âm do trẻ
chưa nói được… Các nội dung này được trao đổi với cha mẹ trẻ và được phối
hợp để rèn luyện trẻ trong gia đình. Phối hợp chặt chẽ cùng với gia đình trẻ,
thường xuyên trao đổi thông tin giữa cha mẹ và giáo viên đầy đủ vào sổ nhật ký
“Theo dõi trẻ tự kỷ” của lớp.

Kết quả khảo sát cuối năm:
Các tiêu chí Lời nói/ngôn ngữ/ Kỹ năng
Sức khỏe/thể
Nhận thức
đánh giá
giao tiếp
xã hội
chất/hành vi
Mức độ
N
S
N
S
N
S
N
S
Số lượng
9
5
14
6
15
5
17
8
Tỷ lệ %
70
30
70