Một số biện pháp nâng cao hiệu quả tổ chức trò chơi dân gian
cho trẻ 5-6 tuổi trong trường Mầm non
MỤC LỤC

1. Phần mở đầu
1.1. Lí do chọn đề tài:
Như chúng ta đã biết một trong những di sản văn hóa truyền thống của
người Việt Nam đó là trò chơi dân gian, đây là một loại trò chơi nhưng mang
tính giáo dục cao và là nét đặc trưng của dân tộc, cứ thế trò chơi dân gian được
lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Trò chơi dân gian được xem là hình
thức giáo dục đơn giản, giúp hình thành nhân cách cũng như phát triển thể chất
cho trẻ. Đặc biệt, đối với trẻ mầm non hoạt động chủ đạo của trẻ em chính là
hoạt động vui chơi. Trẻ em không chỉ cần được chăm sóc sức khỏe, được học
tập, mà quan trọng nhất trẻ cần được thỏa mãn nhu cầu vui chơi.
Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội hiện đại, công nghệ thông tin bùng nổ,
các bậc cha mẹ luôn bận rộn với công việc nên ít có thời gian để giải thích ý
nghĩa và dạy con biết những giá trị của nền văn hóa truyền thống của dân tộc
Việt Nam, mà chỉ chú ý quá nhiều vào việc học của trẻ. PGS.TS Nguyễn Văn
Huy-Giám đốc Bảo tàng dân tộc học Việt Nam cho rằng: “Cuộc sống với trẻ
nhỏ là không thể thiếu những trò chơi. Trò chơi dân gian không đơn thuần là
trò chơi mà nó còn chứa đựng một nền văn hóa dân tộc Việt Nam độc đáo và
giàu bản sắc. Trò chơi dân gian không chỉ nâng cánh cho tâm hồn, giúp trẻ
phát triển khả năng tư duy, sáng tạo, sự khéo léo mà còn giúp các em hiểu về
tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương đất nước. Trẻ em ở một xã hội công
1


nghiệp chỉ quen với máy móc và không có khoảng trống để chơi cũng là một
thiệt thòi...” Chính vì thế, việc giúp các em hiểu về cội nguồn với những trò chơi
dân gian là một việc làm hết sức cần thiết. Song, làm thế nào để tổ chức các trò
chơi dân gian thực sự có hiệu quả, tạo được hứng thú, lôi cuốn hấp dẫn trẻ, giúp

hướng dẫn đưa các trò chơi dân gian vào trường học. Từ năm học 2008-2009 Bộ
trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo đã ra Chỉ thị 40/CT-BGDĐT ngày 22/7/2008 và
Kế hoạch 307 ngày 22/7/2008 về việc triển khai phong trào thi đua "Xây dựng
trường học thân thiện, học sinh tích cực" trong các trường năm học 2008-2009
và giai đoạn 2008-2013. Bám sát các văn bản chỉ đạo của Bộ, Sở Giáo dục và
Đào tạo Quảng Bình, Phòng Giáo dục và Đào tạo Lệ Thủy đã có Kế hoạch triển
khai thực hiện phong trào thi đua trong các trường học nói chung và trường
mầm non nói riêng. Một trong những nội dung của phong trào là "Tổ chức các
trò chơi dân gian và các hoạt động vui chơi giải trí tích cực khác phù hợp với
lứa tuổi của học sinh".
Đối với trường chúng tôi, qua hàng năm nhà trường đã bám sát các văn
bản hướng dẫn của các cấp nên đã xây dựng kế hoạch lồng ghép các trò chơi dân
gian vào chương trình chăm sóc giáo dục trẻ, tổ chức nhiều hoạt động bổ ích
như “Bé với ca dao, dân ca; Bé với trò chơi dân gian” thu hút sự hứng thú tham
gia tích cực của trẻ trong nhà trường. Làm thế nào để tổ chức có hiệu quả các trò
chơi dân gian giúp trẻ ngày càng tích cực tham gia vào trò chơi, tạo ra một hoạt
động thật bổ ích đó là điều không đơn giản. Khi thực hiện đề tài này, tôi gặp
những thuận lợi, khó khăn sau:
3


a. Thuận lợi:
Bản thân được phân công dạy lớp 5-6 tuổi, độ tuổi dễ dàng tiếp thu lĩnh
hội trò chơi thuận lợi hơn những độ tuổi khác trong nhà trường.
Lớp tôi được ban giám hiệu nhà trường lựa chọn chỉ đạo xây dựng lớp
điểm về chuyên đề phát triển vận động và tổ chức trò chơi dân gian của trường
nên đã trang bị khá đầy đủ trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, nhất là các đồ dùng
đồ chơi phục vụ cho việc tổ chức các trò chơi dân gian.
Bản thân được nhà trường cho tham dự các đợt tập huấn, bồi dưỡng
chuyên môn của sở, của phòng giáo dục về chuyên đề phát triển vận động và tổ

cuốn trẻ tham gia vào hoạt động.
Trẻ trong cùng một độ tuổi, nhưng lại có mức độ nhận thức và khả năng
chú ý chủ định khác nhau. Đối với lớp của tôi số lượng cháu đông, nhiều trẻ còn
lạ lẫm với loại hình trò chơi này.
Khả năng chú ý có chủ định của trẻ còn hạn chế, trẻ dễ dàng nhập cuộc
chơi nhưng cũng nhanh chóng tự rút ra khỏi trò chơi nếu nó không còn hứng
thú.
Thời gian tổ chức cho trẻ chơi rất hạn hẹp vì một trò chơi không thể diễn
ra
trong suốt cả một hoạt động của trẻ mà nó chủ yếu được lồng ghép và tích hợp
vào các hoạt động khác.
5


Để có cơ sở cho việc nghiên cứu của mình, tôi tiến hành điều tra, khảo sát
tình hình của trẻ ở lớp tôi đầu năm. Qua điều tra khảo sát kết quả cho thấy như
sau:
T
T

Tiêu chí

Chưa Tỷ lệ Thỉnh Tỷ lệ Thường Tỷ lệ Ghi
có

%

thoảng

%


8/42

19,0

chú

Trẻ hoạt động tích cực
1 vào trò chơi dân gian

2

trong các hoạt động
Kỹ năng chơi các trò
chơi dân gian
Hứng thú tham gia vào

3 trò chơi dân gian trong

23,8

các hoạt động

Từ thực tế trên, là giáo viên chủ nhiệm lớp tôi băn khoăn suy nghĩ, làm
thế nào để tìm ra giải pháp, những cách làm hay để tổ chức trò chơi dân gian cho
trẻ được tốt, đưa chất lượng chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ trong nhà trường
đạt kết quả cao và tôi đã sử dụng một số biện pháp và cách làm sau:

2.2. Một số biện pháp thực hiện:
2.2.1. Lựa chọn trò chơi dân gian phù hợp với độ tuổi và khả năng

7


chơi. Mỗi trò chơi dân gian có một hoặc nhiều loại đồ dùng, đồ chơi mà thiếu nó
thì trò chơi không thể tiến hành được.
Ví dụ: Trò chơi “Chơi chuyền” đòi hỏi phải có 10 que chuyền và một đồ
vật có dạng khối cầu như quả bóng, quả bưởi non, quả cà... hoặc trò chơi “Ném
cầu” không thể diễn ra nếu thiếu những quả cầu hay quả banh...
Chính vì vậy, trước khi tổ chức cho trẻ chơi một trò chơi dân gian nào đó,
tôi cần tìm hiểu kĩ lưỡng về luật chơi, cách chơi cũng như việc có hay không có
đồ dùng đồ chơi phục vụ cho trò chơi, để từ đó chuẩn bị đầy đủ những yếu tố
cần thiết cho trò chơi.
* Dạy trẻ học thuộc lời đồng dao trong trò chơi:
Một đặc điểm đặc trưng của trò chơi dân gian là khi chơi trẻ không chỉ
đơn thuần thực hiện các vận động của mình mà vừa chơi vừa hát hoặc đọc lời
bài đồng dao đó. Song không phải bài đồng dao nào cũng có ý nghĩa, cũng hợp
với tư duy hồn nhiên của trẻ và mang đến sự vui tươi, nhí nhảnh, nhộn nhịp
trong trò chơi.
Ví dụ: Trò chơi Chi chi chành chành trẻ vừa chơi vừa đọc:
“Chi chi chành chành
Cái đanh thổi lửa
Con ngựa đứt cương
Ba vương ngũ đế
Bắt dế đi tìm

8


Ù à ù ập”...


Với hoạt động góc tôi lựa chọn những trò chơi nhẹ nhàng đòi hỏi tư duy
của trẻ như “Ô ăn quan”, “Kéo cưa lừa xẻ”, “Chơi chuyền”, “Rải ranh”...
Với hoạt động chung và hoạt động chiều chủ yếu diễn ra trong phòng,
nhóm lớp nên tổ chức các trò chơi tỉnh nhằm phát triển nhận thức cho trẻ như trò
chơi “Ô ăn quan”; “Tập tầm vông”, Chơi chuyền”, “Vấn đáp”, “Đếm sao”, “Đọc
câu”...
Với hoạt động ngoài trời, hoạt động mọi lúc mọi nơi, tôi tận dụng các mô
hình ngoài trời mà nhà trường đã xây dựng để tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi
như “Đánh đu”, “Ném còn”, “Trồng nụ, trồng hoa”...” từ đó trẻ được làm quen
với những nét văn hóa dân gian và tái hiện lại những trò chơi dân gian của quê
hương.

2.2.3. Tổ chức các trò chơi phù hợp với tính chất của hoạt động:
Mỗi hoạt động của trẻ đều đạt được một mục đích nhất định, vì thế hoạt
động nào cũng có tính chất riêng của nó. Nếu như hoạt động chung được tổ chức
nhằm cung cấp các kiến thức cho trẻ thì hoạt động ngoài trời lại giúp trẻ được
hòa mình vào thiên nhiên, khám phá các hiện tượng tự nhiên, phát triển thể chất;
10


hay trong hoạt động góc trẻ lại được mở rộng thêm về kinh nghiệm sống và kỹ
năng chơi theo nhóm. Do đó, giáo viên cần chú ý lựa chọn và tổ chức các trò
chơi dân gian phù hợp với tính chất hoạt động từng chủ đề.
Với hoạt động ngoài trời: Tôi tận dụng không gian thoáng mát để tổ chức
cho trẻ chơi các trò chơi vận động nhằm rèn luyện phát triển thể lực như trò chơi
“Rồng rắn lên mây”, “Bịt mắt bắt dê”, “Nhảy dây”, “Nhảy lò cò”...
Với hoạt động góc: Tôi tổ chức những trò chơi theo nhóm nhỏ trong
không gian hẹp như trò chơi “Ô ăn quan”, “Chơi chuyền”, “Rải ranh”, “Kéo cưa
lừa xẻ”...
Với hoạt động chung và hoạt động chiều: Tôi lựa chọn trò chơi tỉnh phát

“Con ruồi có cánh
Đòn gánh có mấu
Châu chấu có chân...” đã giúp trẻ nhận biết được đặc trưng của con vật,
đồ dùng quen thuộc.
Những câu thơ ngược có tính chất đánh lừa nhận thức, thử thách sự năng
động của trí tuệ, khiến trẻ muốn hiểu đúng sự vật thì phải chuyển ngược lại

12


Cô giả đọc sai lời bài đồng dao: “Non cao đầy nước
Đáy biển đầy mây
Dưới đất lắm mây
Trên trời lắm cỏ
Người thì có mỏ
Chim thì có mồm...”
Trẻ sửa lại và đọc đúng bài đồng dao:
“Non cao đầy mây
Đáy biển đầy nước
Dưới đất lắm cỏ
Trên trời lắm mây
Người thì có mồm
Chim thì có mỏ...”
+ Trò chơi "Chuyền thẻ” là một trò chơi dân gian dạy trẻ làm toán cộng
hay trừ, đó là bài tập đếm từ 1-10 của trẻ. Trẻ nhóm các nhóm theo trật tự cao
dần lên và cộng lại trong phạm vi 10: bắt đầu từ bàn một “cái mốt, cái mai, cái
trai, cái hến...” sau đó là nhóm đôi “Đôi tôi, đôi chị...”, nhóm ba “Ba lá đa, ba lá
đề...”, và nhóm cao hơn “Tám quả trám, hai lên chín...” Qua đó giúp trẻ đếm
thành thạo trong phạm vi 10.


chơi dân gian đơn giản với các bạn trong lớp.
Đặc biệt, thông qua các trò chơi dân gian, nhận thức và thể lực của trẻ
được nâng lên rõ rệt. Trẻ nhanh nhẹn, tự tin hơn khi giao tiếp với mọi người
xung

quanh.

Trò chơi dân gian đã giúp trẻ trong lớp thêm gắn bó với nhau, nâng cao tinh
thần đoàn kết và ý thức tập thể của lớp.
Qua đánh giá trẻ cuối học kỳ 1 vừa qua, kết quả cho thấy:

Tiêu chí

TT

1

3

thoảng %

Thườn
g

Tỷ lệ

Ghi

%


0

0

0

0

42/42

100

xuyên

Trẻ hoạt động tích cực

1

2

Chư Tỷ lệ Thỉnh Tỷ lệ

vào trò chơi dân gian
trong các hoạt động
Kỹ năng chơi các trò

2 chơi dân gian
Hứng thú tham gia vào
3
trò chơi dân gian trong

cách tổ chức hướng dẫn, nắm luật chơi, cách chơi của từng trò chơi dân gian
- Tích cực chủ động tìm tòi, sưu tầm các trò chơi dân gian, nguyên vật
liệu khác nhau để xây dựng môi trường hoạt động và tổ chức các trò chơi dân
gian.
- Cần nắm vững đặc điểm và khả năng nhận thức của trẻ để lựa chọn các
trò chơi phù hợp với lứa tuổi.
- Chuẩn bị đầy đủ các điều kiện, phương tiện để tổ chức cho trẻ chơi một
cách có hiệu quả.
- Tích cực lồng ghép việc tổ chức trò chơi dân gian vào các chuyên đề và
vào các hoạt động khác một cách có hiệu quả.
- Chú ý đến giáo dục từng cá nhân trẻ, luôn động viên, khuyến khích trẻ.
- Thường xuyên phối hợp với phụ huynh và các tổ chức xã hội để giáo
dục trẻ biết trân trọng, giữ gìn phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và tham gia các
trò chơi dân gian.
Giáo viên có làm được những điều trên thì mới nâng cao hiệu quả tổ chức
trò chơi dân gian ở trường Mầm non.
3. Phần kết luận:
3.1. Ý nghĩa của đề tài:
Trò chơi dân gian là một di sản văn hóa quý báu của dân tộc. Nó được kết
tinh từ quá trình lao động và sinh hoạt, trong đó tích hội tụ cả trí tuệ và niềm vui

18


sống của bao thế hệ người Việt xưa. Đặc biệt, đối với trẻ em, trò chơi dân gian
với những chức năng đặc biệt của nó đã mang lại cho thế giới trẻ thơ nhiều điều
thú vị và bổ ích, đồng thời thể hiện nhu cầu giải trí, vui chơi, quyền được chia sẻ
niềm vui của các em với bạn bè, cộng đồng.
Trò chơi dân gian là loại hình giáo dục rất có hiệu quả, vì nó vừa là
phương tiện giải trí lành mạnh, vui chơi sinh động, phù hợp với đặc điểm sinh

trong việc trong việc tổ chức các trò chơi dân gian vào các hoạt động của trẻ.
- Tổ chức tập huấn cho giáo viên thường xuyên chuyên đề tổ chức các trò
chơi dân gian vào các hoạt động của trẻ.
* Đối với Phòng Giáo dục & Đào tạo:
- Tổ chức tập huấn chuyên đề, giới thiệu phổ biến các trò chơi dân gian cho
giáo viên để giáo viên có vốn hiểu biết về trò chơi dân gian. Tổ chức tham quan
ngày hội trò chơi dân gian ở các trường trong tỉnh.
* Đối với địa phương:
- Tạo điều kiện về nguồn kinh phí cho nhà trường tăng trưởng cơ sở vật
chất, tu sửa nâng cấp trường lớp tạo điều kiện cho trẻ hoạt động.
Từ thực tế lớp tôi phụ trách, với những khó khăn mà bản thân tôi gặp
phả,i tôi đưa ra một số biện pháp, những kiến nghị, đề xuất để tháo gỡ những
vướng mắc trong việc nâng cao chất lượng hiệu quả tổ chức các trò chơi dân
gian cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non. Mong rằng những biện pháp này sẽ

20


được áp dụng một cách có hiệu quả khi được các cấp, các đồng nghiệp góp ý, bổ
sung thêm và tích cực đổi mới trong công tác vận dụng để nâng cao chất lượng
chăm sóc giáo dục trẻ, đáp ứng với nhu cầu giáo dục trong giai đoạn hiện nay./.

21